2023-091 Afschrift brief aan college inz Hoge Ham 138

secretariaat: Ellie Oerlemans, Trompethof 7, 5101 AK Dongen, T: (0162) 318018, E: info@heemkundedongen.nl

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Dongen Postbus 10153 5100 GE Dongen

Dongen, 26 juni 2023

betreft:

Verzoek tot aanwijzing tot beschermd gemeentelijk monument t.g.v. acute sloopdreiging. van Hoge Ham 138 op grond van de erfgoedverordening van de gemeente Dongen 2016. Verzoek tot (gefaseerde) herijking van de lijst met gemeentelijke monumenten

bijlagen:

afschrift:

leden van de gemeenteraad van de gemeente Dongen Monumentencommissie gemeente Dongen

Geacht college,

Op 3 mei 2023 is een omgevingsvergunning verleend voor Hoge Ham 138, zaaknummer Z202300000133. Tegen onze verwachting in gaat deze vergunning uit van sloop van de karakteristieke winkel(gevel). Dat was bij vaststelling van het van toepassing zijnde bestemmingsplan ‘Hoge Ham 138-142’ op 30 september 2021 nog nadrukkelijk anders. Blijkens de toelichting met sfeerimpressies bleef de karakteristiek voorgevel bewaard. De acute sloopdreiging is voor ons aanleiding, vooruitlopend op een brede herinventarisatie van monumentale winkelpanden waarmee onze vereniging doende is, aan de bel te trekken en op te roepen tot heroverweging van de verleende omgevingsvergunning. We kunnen helaas niet anders, op het verkeerde been gezet door een bestemmingsplan waarvan de inkt nog nat is.

W: www.heemkundedongen.nl

K.v.K.: 40271609

HEEMKUNDEKRING

DE HEERLYCKHEIT DONGEN

Middels dit schrijven willen we u verzoeken het object als gemeentelijk monument aan te wijzen en als zodanig te beschermen op grond van artikelen 5 en 11 van de erfgoedverordening van de gemeente Dongen 2016. In deze brief treft u hiervoor onze motivatie aan.

Ons is verder gebleken dat t.a.v. monumentale winkelpanden een herijking van de monumentenlijst wenselijk zou zijn. Dit geldt zonder meer ook voor andere categorieën monumenten omwille van het simpele feit dat de basisinventarisatie van de monumentenlijst dateert uit 1988 in de vorm van het MIP. Voortschrijdend inzicht ligt na 35 jaar in de lijn der verwachting. Daarbij speelt met name een rol dat: -

Kennis over architectonische en stedenbouwkundige waarden is doorontwikkeld maar met name cultuurhistorische waarden beter en systematischer worden onderkent. Het gaat hier veelal ook om zeer lokale aspecten.

-

De inventarisatie van 1988 blinde vlekken vertoond. De monsterklus waar men zich toen voor gesteld wist om op de fiets met een fototoestel gewapend stad en land te doorkruisen en alles van waarde eruit te pikken en te boek te stellen maakt dat het zeker niet altijd een volledig beeld gaf.

-

Nog geen bebouwing uit de Wederopbouwperiode (1945 tot 1965) is opgenomen in de monumentenlijst en hiervan slechts een eerste inventarisatie voorkomt op de CHW-kaart.

-

Zeldzaamheid en gaafheid als selectiecriteria door sloop en intensieve verbouwingen wel eens een heel ander beeld geven ten opzichte van 1988. Voor boerderijen hebben we als heemkundekring in 2013 vastgesteld dat ten opzichte van 1988 40% was verdwenen of verminkt. Voor winkelpanden laat onze lopende inventarisatie eveneens een verontrustend beeld zijn. Dit wordt net als bij boerderijen zeker ook ingegeven door grote veranderingen in de sector waar deze panden representanten van zijn. Dit leidt ertoe dat zeer algemeen voorkomende verschijningsvormen inmiddels zeer zeldzaam kunnen zijn geworden.

We roepen het college dan ook op – stapsgewijs – systematisch en met diepgang de monumentenlijst te herijken. Als heemkundekring willen we hier ook onze bijdrage aan leveren. Goed om ons daarbij te realiseren dat door deze herijking bestaande monumenten ook hun status kunnen verliezen.

blad 2

HEEMKUNDEKRING

DE HEERLYCKHEIT DONGEN

In verband met het spoedeisend karakter van ons verzoek tot aanwijzing van Hoge Ham 138 zullen we uw college in de aankomende periode voorzien van een afgeronde inventarisatie van waardevolle winkelpanden. Een lopend onderzoek dat we door de ontstane situatie zullen versnellen.

met vriendelijke groet,

namens het bestuur

Mathe Koenen, voorzitter

Ranko Hamelinck, bestuurslid

blad 3

HEEMKUNDEKRING

Bijlage a

DE HEERLYCKHEIT DONGEN

motivatie verzoek tot aanwijzing van Hoge Ham 138 tot gemeentelijk monument

1) Dwingende noodzaak:

Indien de verleende omgevingsvergunning die ziet op sloop en nieuwbouw kan worden geeffectueerd is het pand verloren alvorens de monumentwaarde is afgewogen. Het pand komt merkwaardig genoeg niet voor in het MIP terwijl het buurpand op de hoek wel is opgenomen. Mogelijk is het letterlijk over het hoofd gezien vanwege de beperkte omvang en de fantasieloze panden ter linker zijde die nu met meer kwaliteit worden herontwikkeld.

2) Monumentwaarde:

Uit het lopend inventariserend onderzoek naar winkelpanden uit de 19e eeuw, het interbellum en de wederopbouwperiode komt naar voren dat het pand architectonisch en naar gaafheid en zeldzaamheid hoog scoort. Binnen het stedebouwkundig weefsel van de Hoge Ham is het bovendien een zeldzaam voorbeeld van een historisch winkelpand temidden van kwalitatief lage kaalslag en nieuwbouw uit de laatste decennia van de 20ste eeuw uit de periode waarin het ‘komplan’ werd gerealiseerd. Het pand is bovendien ontworpen door de bouwkundige Piet Koenen, telg uit een dynastie van dongense bouwkundigen, aannemers en architecten die tenminste teruggaat tot eind 18e eeuw. In het interbellum zijn zowel Koenen als Schellekens de dominante vormgevers van het dongens bebouwd erfgoed. Binnen het grote oeuvre van Koenen is het bovendien een kenmerkend en gaaf voorbeeld van een winkelpand uit het interbellum. Karakteristiek zijn de -publieke- minimalistische etalageramen van gebogen glas en tegelijk de verfijnde met schuine roeden uitgedetailleerde bovenramen van het -privé-woonhuis. Belangrijk is op te merken dat de monumentwaarde voor zover nu uit de openbare bronnen bekend vooral is gelegen in de voorgevel die in 1929 is toegevoegd aan een ouder pand. Een beperkte bescherming van alleen de voorgevel is daarmee voor de heemkundekring ook goed voorstelbaar.

3) Perspectief op herbestemming:

Wanneer we ons focussen op het bouwplan tot vernieuwbouw zien we ook met behoud van de monumentwaarde (tenminste van de voorgevel) behoud mogelijk zonder wezenlijke concessies. De bouwtekening van CIER architecten van 24/4/2023 beoogd een winkelruimte over de breedte van de voorgevel met een centrale toegang. Dit komt overeen met de huidige monumentale gevel. De ruimte naast het huidige pand kan worden benut zoals op de tekening is weergegeven met een eigentijdse invulling. Op de eerste verdieping wordt een slaapkamer voorzien. Ook deze kan probleemloos worden ingepast achter de historische gevel.

blad 4

HEEMKUNDEKRING

DE HEERLYCKHEIT DONGEN

Isolatie overeenkomstig de nieuwbouwnorm en binnen de historische kozijndetaillering is eenvoudig te realiseren door toepassing van achterzetbeglazing of zelfs vacuümglas dat een hogere isolatiewaarde bezit dan nu op tekening wordt beoogd. Met voorzetwanden is bouwfysisch risicoloos een Rc van 4,7 m2K/W haalbaar. Gelet op de algemeen redelijke bouwkundige staat van de voorgevel moet dit ook financieel haalbaar kunnen zijn, afgezet tegen de beoogde nieuwbouw en detailnivo.

blad 5

HEEMKUNDEKRING

Bijlage a

DE HEERLYCKHEIT DONGEN

concept quickscan monumentale winkelpanden.

blad 6