2023-018280 RV Aanvullend krediet IKC J.J. Anspach

RAADSVOORSTEL

Datum

: 2 februari 2023

Zaaknummer

: 2022-018280

Portefeuillehouder

: G.P. Kunst

Behandelend ambtenaar

: Vivianne Buteijn

Besluitvormende raadsvergadering

:

Onderwerp

: Raadsvoorstel aanvullend krediet IKC J.J. Anspach februari 2023

VOORSTEL: Wij stellen de gemeenteraad voor om: 1. Een aanvullend investeringskrediet van €900.000 beschikbaar te stellen voor de nieuwbouw van IKC Anspach.

BESLUIT: 1. In te stemmen met een aanvullend investeringskrediet van €900.000 voor de nieuwbouw van IKC Anspach.

INLEIDING: In de besluitvormende vergadering van 16 december 2021 is door de gemeenteraad een investeringskrediet van € 5.563.916 gevoteerd voor de realisatie van Integraal Kindcentrum (IKC) Anspach. De ontwikkeling van IKC Anspach is daarop direct ter hand genomen. Eind januari is het Definitief Ontwerp opgeleverd. Dit ontwerp geeft een betrouwbare, geactualiseerde raming van het benodigde budget om het IKC conform programma van eisen te realiseren. Uit die raming blijkt dat het oorspronkelijke krediet niet langer toereikend is om het IKC te realiseren. Het benodigde budget neemt toe van € 5.563916 naar € 6.720.101. Hiervan neemt bouwheer PCPO Midden-Brabant binnen haar wettelijke mogelijkheden een bedrag van € 256.185 voor haar rekening. Het deel dat voor rekening van de gemeente komt, bedraagt € 900.000. Het voorstel voor een aanvullend te voteren krediet ligt ter beoordeling voor.

ARGUMENTEN: 1.1. Met de realisatie van IKC Anspach wordt voldaan aan Artikel 102 van de Wet op het primair onderwijs Artikel 102 van de Wet op het primair onderwijs regelt de wettelijke zorgplicht van gemeenten voor onderwijshuisvestingsvoorzieningen in het primair onderwijs. Met de realisatie van IKC Anspach wordt aan deze zorgplicht voldaan voor basisschool JJ Anspach. 1.2. De realisatie van IKC Anspach is in overeenstemming met vastgesteld beleid en uitgangspunten in

de Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen en het plan van aanpak onderwijshuisvesting gemeente Dongen. De realisatie van IKC Anspach draagt bij aan het vergroten van ontwikkelkansen van kinderen door te voorzien in adequate onderwijshuisvesting die voldoet aan de hedendaagse eisen en wensen, passend bij de benodigde capaciteit. Daarnaast streven we naar inhoudelijke afstemming en structurele samenwerking tussen de primaire partners van onderwijs, kinderopvang en buitenschoolse opvang waarmee de doorgaande ontwikkellijn versterkt wordt. 1.3. Aanvullend krediet is noodzakelijk om te voldoen aan afgesproken omvang van de school, de inhoudelijke ambities van integraal kindcentrum Anspach en te kunnen bouwen conform Frisse Scholen klasse B en BENG In het functioneel-ruimtelijk projectprogramma staan de kwalitatieve en kwantitatieve eisen van de partijen en voorzieningen van IKC Anspach beschreven. Het doel is een modern gebouw te realiseren, met een oppervlakte gebaseerd op de ruimtenorm voor 290 leerlingen, met een flexibel gebouwconcept, waarin ruimte is voor hedendaags en onderscheidend onderwijs. Het technisch programma van eisen formuleert waar het te ontwerpen gebouw aan moet voldoen. Het gebouw voldoet aan het Bouwbesluit en Frisse scholen B (conform raadsbesluit d.d. 14 maart 2019) en is Bijna Energie Neutraal (BENG) zoals de wet dat voorschrijft.

Het aanvullend krediet dat nu gevraagd wordt, is noodzakelijk om aan het programma van eisen en de eisen van bouwbesluit en Frisse Scholen klasse B te kunnen blijven voldoen met de nieuwbouw. De bouwprijzen zijn namelijk dusdanig gestegen dat het afgesproken kwaliteitsniveau niet meer gehaald kan worden met het eerder gevoteerde krediet. Over de prijsstijgingen in de bouw hebben wij uw raad eerder al geïnformeerd via de voortgangsmonitoren onderwijshuisvesting (mei 2022 en september 2022), tijdens de raadsinformatieavond van 6 oktober 2022 en zeer recent via de raadsinformatiebrief over ‘Stand van zaken krediet KC Anspach’ (begin februari 2023). 1.4 De stichtingskosten zijn marktconform voor een BENG gebouw, frisse scholen klasse B De herijkte stichtingskostenraming voor de nieuwbouw is opgesteld door de kostencalculator in het ontwerpteam van de nieuwbouw. Bij het opstellen zijn de laatste inzichten in bouwkosten en de ontwikkeling daarvan meegenomen. De forse prijsstijging van de afgeslopen periode is onder andere het gevolg van marktontwikkelingen die ontstaan zijn door de Oekraïne oorlog, de energiecrisis en stijging van de inflatie (allen ontstaan ná het toekennen van het oorspronkelijke krediet in december 2021). De raming kent een hoog detailniveau en is gebaseerd op het nu voorliggende definitieve ontwerp en alle materialen en installaties die daarin opgenomen zijn.

In de kostencalculatie is ook een prognose gedaan voor nog te verwachten prijsontwikkelingen in materialen, personeel en te hanteren indices (voor de periode tijdens de bouw). Door deze prognose in het krediet op te nemen streven we naar een passende inschatting voor de aanbesteding van het project, waarmee we willen voorkomen dat hierna nog een verdere verhoging nodig is. Daarmee is een betrouwbare inschatting gemaakt waarmee men verwacht het project succesvol aan te kunnen besteden in de huidige markt. Een garantie daarvan is niet mogelijk, maar met de kennis van dit moment wordt de raming als een betrouwbare prognose gezien. 1.5 Zonder aanvullend krediet wijzigt de omvang en het kwaliteitsniveau van het IKC drastisch Zonder het aanvullend krediet kan het programma van eisen niet uitgevoerd worden en vraagt het project dusdanig ingrijpende aanpassingen dat een volledig nieuw ontwerp nodig is, gestoeld op geheel andere kaders en uitgangspunten, dan de kaders die nu gehanteerd worden voor de drie IKC’s die op dit moment gebouwd worden. Belangrijke en noodzakelijke kwaliteit wordt dan gemist ten opzichte van het huidige plan.

Er moet gedacht worden aan het volgende: het programma moet drastisch verkleind worden: minder vierkante meters bouwen, waardoor er dus minder leerlingen in gehuisvest kunnen worden, in afwijking op vastgestelde kaders en in afwijking op het eerder genomen raadsbesluit. Als de school voor minder leerlingen gebouwd wordt dan met de schoolbesturen is afgesproken (in het gentlemen’s agreement over spreiding leerlingen) en dan in het programma van eisen van het IKC is vastgelegd, dan kan de gemeente direct na oplevering van de nieuwbouw een aanvraag verwachten voor uitbreiding van de school. Als leerlingenprognoses de aanvraag ondersteunen, heeft de school volgens de verordening voorzieningen onderwijshuisvesting recht op permanente uitbreiding. Als er niet verwezen kan worden naar leegstand elders, moet er bijgebouwd worden. Bijbouwen is doorgaans duurder en levert minder kwaliteit en functionaliteit op in het gebruik van de ruimte. Naast het bouwen van minder vierkante meters moet er ook ingeleverd worden op de gebouwkwaliteit en de ambitie: er kan geen frisse scholen B gehaald worden (in afwijking op eerder raadsbesluit). Er wordt maximaal gebouwd op het niveau Bouwbesluit. Het ontwerp moet dan zeer sober en extreem

efficiënt ingericht worden. Waarbij vooral gedacht wordt vanuit kosten(besparing) en niet vanuit inhoudelijke onderwijsvisie, toekomstambitie of inpassing en kwaliteit op de planlocatie. In vormgeving moet dan gedacht worden aan een eenvoudige kubus, met standaard lokalen, gebruik van goedkope materialen en basic afwerking. Waarbij er geen ruimte is voor een flexibel en vernieuwend ruimte- en onderwijsconcept of investeringen in toekomstbestendigheid en duurzaamheid. Deze concessies passen niet bij de eerder uitgesproken ambities van de gemeente op het gebied van onderwijshuisvesting en zijn niet toekomstbestendig. Ze rekenen ook niet op draagvlak van het schoolbestuur en de kinderopvang. 1.6 Zonder extra krediet loopt de nieuwbouw flinke vertraging op De wijzigingen in het programma die nodig zijn als er geen extra krediet beschikbaar gesteld wordt (zie argument 1.5) leveren een aanzienlijke vertraging op in de planvorming. Het ontwerp moet namelijk met de nieuwe kaders en uitgangspunten opnieuw opgesteld worden. De wijzigingen zijn dusdanig ingrijpend dat er ‘vanaf nul’ gestart moet worden met een volledig nieuw ontwerp. Alle gesprekken met betrokken partijen (medewerkers, kinderopvang, gemeente, buurtbewoners en andere stakeholders) moeten ook opnieuw gevoerd worden.

Vertraging leidt doorgaans tot hogere kosten (als prijsontwikkelingen doorzetten zoals ze nu ingeschat worden). 1.7 PCPO Midden-Brabant draagt bij aan de investering Om het geactualiseerde krediet te realiseren geeft PCPO Midden-Brabant aan om mee te willen en kunnen investeren. Zij investeren € 256.185. Dit is het maximale dat zij op basis van de kostenposten kunnen en mogen investeren, in verband met de hierover opgenomen bepalingen in de Wet Primair Onderwijs (schoolbesturen mogen niet zelf in huisvesting investeren, tenzij het specifieke posten betreft die niet onder de zorgplicht van de gemeente vallen en die binnen een redelijke termijn terugverdiend worden). 1.8 Een eventueel overschot wordt aan de gemeente geretourneerd Als uit de aanbesteding van de aannemer blijkt dat er minder aanvullend krediet nodig was dan de nu gevraagde € 900.000, dan wordt het overschot niet gebruikt / uitgegeven, zodat de gemeente daar geen onnodige kapitaallasten van draagt. Tijdens het ontwikkel- en bouwproces blijft bouwbegeleidingsbureau QwinQ actief in het zoeken naar subsidiemogelijkheden voor bijvoorbeeld duurzame installaties.

Als dit ertoe leidt dat een derde partij voor aanvullende middelen zorgt, en er daarmee aan het eind van het traject blijkt dat het project met minder aanvullend krediet van de gemeente uit kan, wordt het teveel aangevraagde krediet bij de gemeente in mindering gebracht.

KANTTEKENINGEN: 1.1 Het aanbestedingsresultaat kan hoger uitpakken als gevolg van nog verdere onvoorziene stijging van bouwkosten Ondanks dat de bouwkostenontwikkelingen nauwlettend gevolgd worden in de markt en de ramingen door gespecialiseerde partijen opgesteld zijn, kan het gebeuren dat er na toekenning van het aanvullende krediet nog een onvoorziene kostenstijging plaatsvindt, waardoor het aanbestedingsresultaat hoger is dan het beschikbare krediet. Indien uit de aanbesteding blijkt dat de bouwkosten hoger zijn dan het door de gemeenteraad gevoteerde investeringskrediet en deze overschrijding wordt veroorzaakt door het feit dat anders niet kan worden voldaan aan de eisen van Frisse scholen klasse B en BENG dan treden gemeente en schoolbestuur met elkaar in overleg om het tekort te bespreken en een mogelijk noodzakelijke ophoging van het budget voor te leggen aan de gemeenteraad. 1.2 Het aanbestedingsresultaat kan gunstiger uitpakken waardoor de kredietverhoging niet volledig nodig is. Ondanks zorgvuldige inschattingen kan het ook gebeuren dat het aanbestedingsresultaat gunstiger (lager) is dan wat er nu ingeschat wordt. In dat geval zal aan het eind van de rit bekeken worden welk deel van het door de gemeente beschikbaar gestelde (extra) krediet niet nodig was en zal dit niet onnodig opgebruikt worden.

1.3 De kapitaallasten behorend bij het aanvullend krediet gaan ten koste van andere uitgaven De lasten die de gemeente draagt van het aanvullende krediet van € 900.000 zijn de kapitaallasten (rente

en afschrijving van de lening). De kapitaallasten bedragen € 25.750. Deze lasten zullen worden opgenomen in de begroting van 2025. Niet toekennen van het krediet is zeer ongewenst vanwege het loslaten van eerder vastgestelde kaders en uitgangspunten, verlies aan kwaliteit in het schoolgebouw, de vertraging van de nieuwbouw en het gebrek aan draagvlak bij stakeholders.

FINANCIËN: De geactualiseerde stichtingskostenraming, behorend bij het Definitief Ontwerp voor IKC Anspach bedraagt € 6.720.101. De totale opbouw van deze kosten is als volgt: Reeds gevoteerd krediet IKC Anspach (16 december 2021) Aanvullend krediet Gemeente Aanvullende bijdrage PCPO Midden-Brabant Totale kosten IKC Anspach

€ 5.563.916 € 900.000 € 256.185 € 6.720.101

De geactualiseerde stichtingskostenraming is gebaseerd op een bedrag van €3.701 / m2 bvo. De oorspronkelijke raming, behorend bij het investeringskrediet van december 2021 ging uit van €3.040 / m2 bvo. Het investeringsbedrag van € 900.000 wordt gefinancierd met vreemd vermogen. De hiermee samenhangende kapitaallasten (rente en afschrijving) bedragen € 25.750. Deze kapitaallasten worden verwerkt in de Programmabegroting 2024-2027. De kapitaallasten zullen landen in het jaar 2025. Met de kennis van nu zal de schuldenpositie als gevolg van het aanvullende krediet met 1,3% toenemen.

COMMUNICATIE: Als bouwheer is het schoolbestuur verantwoordelijk voor de communicatie, participatie en afstemming met Kinderopvang Petito’s, ouders, omwonenden en andere belanghebbenden. De gemeente is verantwoordelijk voor de communicatie met de gemeenteraad. Wij informeren de gemeenteraad periodiek over de voortgang van het bouwtraject via de voortgangsmonitor onderwijshuisvesting.

VERVOLG: De ingebruikname van IKC Anspach staat gepland in Q3 2024. Deze planning is indicatief. Door een tekort aan bouwmaterialen en schaarste aan personeel kan de planning uitlopen. Tevens zou een onverwacht bezwaarschrift voor vertraging kunnen zorgen. Planning Q1 2023 2023

Omschrijving Voteren aanvullend investeringskrediet IKC Anspach • technisch ontwerp • omgevingsvergunning • selectie aannemer

2023-2024

Realisatiefase

Q3 2024

Ingebruikname en nazorg

De realisatieplanning kent een kritisch pad, omdat de school bij voorkeur in een zomervakantie verhuist en het nieuwe gebouw betrekt bij aanvang van een nieuw schooljaar. De fase van het technisch ontwerp is reeds gestart, vooruitlopend op een besluit over het aanvullend investeringskrediet. De reden waarom dit risico genomen wordt, is dat met het starten van het technisch ontwerp zo veel mogelijk voorkomen wordt dat er vertraging ontstaat in de uitvoeringsplanning van het IKC. Daarnaast speelt ook mee dat vertraging in de planning ook kan zorgen voor nog verdere prijsstijgingen. Deze risico’s wegen zo zwaar dat het verantwoord wordt geacht het technisch ontwerp alvast op te starten, vooruitlopend op een definitief besluit over aanvullend benodigd krediet. Mocht het besluit over het aanvullend krediet negatief zijn, dan geldt dat partijen terug moeten naar de tekentafel. NB de wijzigingen zullen dan dermate ingrijpend zijn, dat er een volledig nieuw ontwerp nodig is voor het IKC, waarin een belangrijk deel van het programma van eisen losgelaten moet worden (omvang van het gebouw, kwaliteitsniveau Frisse scholen klasse B, modern onderwijsconcept, aansprekend gebouwconcept passend op de planlocatie en met relatie naar de lokale geschiedenis) en dit zal zorgen voor een aantal dubbele kosten.

BIJLAGEN: Bijlage 1: Samenvatting stichtingskostenraming Definitief Ontwerp IKC Anspach Bron: faserapportage Definitief Ontwerp, d.d. 26.01.2023

Bijlage 2: Raadsbesluit