2023-000592 Bijl3- Samenvatting Transitievisie Warmte

Transitievisie Warmte versie 1.0 gemeente Dongen 2021

Stap voor stap verduurzamen

Stap voor stap verduurzamen Nederland moet een bijdrage leveren aan het tegengaan van de opwarming van de aarde door de uitstoot van broeikasgassen te reduceren. In het Klimaatakkoord heeft de Rijksoverheid met allerlei partijen hierover afspraken gemaakt. Ook het afbouwen van de gaswinning in Groningen speelt hierbij een rol. Onderdeel van het Klimaatakkoord is de afspraak om alle woningen en gebouwen voor 2050 aardgasloos te maken. Deze omschakeling noemen we de warmtetransitie.

2

De gemeente is in het Klimaatakkoord aangewezen als regisseur van de warmtetransitie. Afgesproken is dat alle Nederlandse gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte opstellen en vaststellen. De gemeente is voor het succes van de warmtetransitie afhankelijk van inwoners, de woningcorporatie, de bedrijven, nutsbedrijven en maatschappelijke organisaties. Bij de totstandkoming van deze Transitievisie Warmte zijn inwoners, woningcorporatie Casade en netbeheerder Enexis intensief betrokken. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de Transitievisie Warmte minimaal iedere vijf jaar wordt herzien. Hierdoor kunnen nieuwe inzichten in de visie worden verwerkt. Na vaststelling van de Transitievisie Warmte gaat de gemeente, samen met inwoners en betrokken partijen, werken aan het opstellen van (buurt)uitvoeringsplannen en de uitvoering daarvan.

De opgave en ambitie van Dongen Deze Transitievisie Warmte richt zich op de periode tot 2030. In het Klimaatakkoord geldt deze periode als een aanloopperiode waarin circa 20 procent van de woningen aardgasvrij of gereed voor aardgasvrij wordt gemaakt. Om woningen aardgasvrij te kunnen maken, moeten deze goed zijn geïsoleerd (minimaal energielabel B). In Dongen is ongeveer 65 procent van de woningen nog niet voldoende geïsoleerd. Dit zijn vooral oudere woningen, gebouwd voor 1992.

We kiezen er daarom voor om ons eerst te richten op het isoleren van de woningen. Hiermee besparen bewoners op het gebruik van aardgas, daalt de energierekening en wordt het wooncomfort vergroot. De ambitie is om in de periode tot 2030 minimaal 1.400 bestaande woningen (20 procent van de totale isolatieopgave) zo te isoleren dat ze op een later moment aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Ongeveer een derde van deze woningen is eigendom van de woningcorporatie en de rest zijn woningen van particuliere eigenaren. Het daadwerkelijk aardgasvrij maken van de woningen mag vanuit het Klimaatakkoord ook na 2030 gebeuren. In Dongen zijn verschillende warmtebronnen beschikbaar die als vervanger van aardgas kunnen dienen. Veel van deze warmtetechnieken zijn echter nog sterk in ontwikkeling, de kosten zijn nog erg hoog en de financiering is ingewikkeld. Er is tijd nodig om uit te zoeken welke warmtebronnen daadwerkelijk als vervanger van aardgas kunnen worden gebruikt. Tot 2030 kiezen we er In Dongen nog niet voor om op grootschalige wijze woningen en gebouwen aardgasvrij te maken. Ook gaan we ervan uit dat in deze periode duurzame gassen als groene waterstof en biogas niet kunnen worden ingezet als warmtebron voor woningen en gebouwen. Dat wil niet zeggen dat we niks gaan doen. We verzamelen kennis over technieken, organisatie en financiering van aardgasvrije warmteoplossingen.

Daarnaast willen we natuurlijke momenten zoveel mogelijk aangrijpen om woningen en gebouwen aardgasvrij te maken. Denk hierbij aan reconstructie van de straten of vervanging van de riolering. Als de straat toch open moet kunnen we bijvoorbeeld een combinatie maken van rioleringswerkzaamheden en eventueel het aanleggen wan een warmtenet. Verder willen we een pilot opzetten waarin een buurt of een deel daarvan aardgasvrij wordt gemaakt. Met deze pilot willen we niet alleen over techniek en financiering leren maar ook hoe we inwoners kunnen laten deelnemen. Ook willen we hierbij ervaringen uit andere gemeenten gebruiken.

3

In deze Transitievisie Warmte maken we nog geen keuze voor buurten waar we in de periode tot 2030 aan de slag gaan met het verduurzamen van de woningen. We vinden het belangrijk dat het initiatief vanuit de samenleving komt en dat buurtbewoners de plannen steunen voordat we met de uitvoering starten. De woningcorporatie Casade is daarbij een belangrijke partner.

Strategie en uitvoering De ambitie en uitgangspunten zijn vertaald in vier strategische sporen (A, B, C en D). • Spoor A: gemeentebrede aanpak • Spoor B: intensieve aanpak voor isoleren meest kansrijke buurten • Spoor C: pilot aardgasvrij • Spoor D: onderzoek naar kansen warmtenet Deze vier sporen gaan in 2022 parallel aan elkaar van start. Onderstaande figuur laat de planning en samenhang tussen de sporen zien.

4

2022

2024

BUURT 1

Spoor D

4

2026

SELECTIE BUURT

2027

2028

UITVOERINGSPLAN

UITVOERING

UITVOERINGSPLAN

BUURT 2

UITVOERING

UITVOERINGSPLAN

SELECTIE BUURT

2029

UITVOERINGSPLAN

BUURT 3

Spoor C

2025

UITVOERINGSPLAN

Spoor A

Spoor B

2023

UITVOERINGSPLAN

UITVOERING PILOT

UITVOERING ONDERZOEK

UITVOERING

2030

Spoor A Gemeentebrede aanpak Woningeigenaren ervaren vaak veel technische en financiële hobbels bij het isoleren of aardgasvrij maken van hun woning. Dit kan voor hen een reden zijn dit dan niet te doen. Daarom willen we woningeigenaren helpen door hen te laten zien hoe ze stap voor stap hun woning kunnen isoleren en eventueel aardgasvrij kunnen maken, welke partijen ze daarbij kunnen inschakelen, hoeveel het kost, hoeveel het oplevert en welke financieringsmogelijkheden er zijn. In 2022 werken we samen met de woningcorporatie de energiecoöperatie en het energieloket een gemeentebreed uitvoeringsplan uit voor spoor A. Onderdeel van het uitvoeringsplan is een communicatie- en participatiestrategie waarbij wordt besproken op welke manier bedrijven en inwoners worden betrokken en geïnformeerd. Daarnaast is het aansluiten bij natuurlijke momenten zoals de vervanging van de cv-ketel onderdeel van het uitvoeringsplan. We willen hier ook de lokale bedrijven zoals banken, makelaars, installateurs en aannemers bij betrekken. Zij kunnen als tussenpersoon worden ingezet om natuurlijke momenten en koppelkansen te benutten.

5

* In het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) doen

Eigen initiatieven en samenwerking tussen inwoners vinden we heel erg belangrijk en waardevol. Projecten door heel Nederland, zoals in het Programma Aardgasvrije Wijken*, laten zien dat de meest succesvolle projecten zijn ontstaan door initiatief van inwoners. Als een groep inwoners met een eigen voorstel komt om de woningen in hun buurt of straat te isoleren of aardgasvrij te maken, willen we dit waar mogelijk ondersteunen. Ook dit werken we uit in het uitvoeringsplan.

50 gemeenten mee met de proeftuinen voor aardgasvrije wijken. Zij krijgen een bijdrage van de Rijksoverheid. Het doel van het PAW is om te leren op welke wijze de wijkgerichte aanpak kan worden ingericht en vergroot.

Spoor B Intensieve aanpak voor isoleren meest kansrijke buurten

6

Naast de aanpak voor spoor A selecteren we maximaal drie buurten waar snel en op een systematische manier grotere aantallen woningen kunnen worden geïsoleerd. Hierbij worden inwoners intensief en persoonlijk betrokken. Het doel is om iedere woningeigenaar een uitgebreid beeld te geven van de isolatie- (en ventilatie) maatregelen die nodig zijn een huis te verduurzamen. Daarnaast brengen we hierbij ook de verwachte kosten, opbrengsten en financiering in kaart. In de eerste helft van 2022 onderzoeken we in welke buurten het grootste draagvlak onder bewoners, de woningcorporatie en andere betrokken partijen is om met spoor B te starten. Voor de selectie van deze buurten zijn niet alleen technische argumenten bepalend. Als in technisch minder kansrijke buurten meer draagvlak is doordat er aan kunnen ook deze in aanmerking komen voor spoor B. Ook kan het resultaat van het onderzoek zijn dat het beter is om met een deel van de buurt, bijvoorbeeld een straat, aan de slag te gaan, in plaats van met de hele buurt te starten. Aan de hand van het onderzoek kiezen we een eerste (deel van een) buurt of straat. Samen met bewoners, de woningcorporatie, de energiecoöperatie en andere betrokken partijen stellen we een buurtuitvoeringsplan op.

Afhankelijk van de voortgang en het succes van de buurtuitvoeringsplannen worden vervolgens op dezelfde manier buurtuitvoeringsplannen gemaakt met de twee andere geselecteerde buurten.

Spoor C Pilot aardgasvrij

Spoor D Onderzoek naar kansen warmtenet

In de periode tot 2030 worden de mogelijkheden onderzocht om door middel van een pilot een start te maken met het aardgasvrij maken van een buurt of een deel daarvan.

Voor de kern Dongen zien we de aanleg van een collectief warmtenet* als een serieuze optie maar niet voor 2030. Stowa, TNO, Ardagh en Casade zien hier kansen. Daarbij speelt ook dat het voor oudere woningen mogelijk lastig wordt om deze aardgasvrij te maken met andere warmteoplossingen. We willen de kansen voor een dergelijk warmtenet verder verkennen. Dit doen we samen met de hiervoor genoemde partijen. We volgen de ontwikkelingen rond warmtetechnieken zoals aqua-, rio- en geothermie. Daarnaast verzamelen we 7 de ervaringen die op andere plaatsen in Nederland, zoals in de proeftuinen aardgasvrije wijken, worden opgedaan.

In 2022 gaan we op zoek naar een buurt of een locatie met veel draagvlak en enthousiasme onder de bewoners en betrokken partijen voor het aardgasvrij maken van woningen. We onderzoeken of het uitvoeren van een pilot mogelijk is. Als dit het geval is werken we met de bewoners en de betrokken partijen uitvoeringsplan uit met als doel om voor 2030 de pilot te hebben afgerond. Met deze pilot willen we niet alleen leren over techniek en financiering maar ook hoe we inwoners kunnen laten deelnemen. We willen hierbij ook ervaringen uit andere gemeenten gebruiken. Dit moet andere bewoners en gebouweneigenaren inspireren om zelf ook aan de slag te gaan.

Uitvoeringskosten Bij de uitvoering van de sporen A, B, C en D is samenwerking tussen verschillende vakgebieden binnen de gemeente, de woningcorporatie, de netbeheerder en andere betrokken organisaties belangrijk. Voor de gemeente is een globale inschatting gemaakt van de benodigde inzet van mensen en middelen die nodig zijn bij de uitvoering van de sporen.

* Warmtenet: Een warmtenet is een netwerk van leidingen onder de grond waar warm water doorheen stroomt. Dat warme water verwarmt huizen en gebouwen

Heeft u naar aanleiding van de Transitievisie Warmte vragen? Neem dan contact op met team Klimaat Energie en Duurzaamheid via info@dongen.nl of 14 0162.