20221103 OvD Algemene beschouwing 2023

Programmabegroting 2023-2026 “Geen woorden, maar daden” En die laatste opmerking zal u, als voorzitter wel goed doen denk ik. Voorzitter, College, gemeenteraadsleden en alle anderen op de publieke tribune. Verheugd was de OVD met de titel van de begroting: “Niet sparen, maar helpen.” Helaas was de vreugde slechts van korte duur, toen onze fractie zich op de inhoud stortte. En natuurlijk, er zijn ook vele positieve kanten te benoemen, echter deze zijn door de coalitiepartijen CDA en Volkspartij Dongen al veelvuldig gememoreerd. Wij gaan u meenemen op een kritische begrotingstocht. De OVD is zich ervan bewust, dat wij met onze bijdrage niet de wind kunnen veranderen, maar wij hopen wel op een aantal zaken de zeilen bij te kunnen stellen. De begroting staat vol verkiezingstaal over flexibel en daadkrachtig maatwerk hulp bieden. Kreten als regie, realiteitszin, vindingrijkheid, proactief en daadkracht, flexibel en veerkrachtig worden genoemd. Opvallend is dat er afgeweken wordt van het coalitieakkoord door af te zien van de jaarlijkse toevoeging van 500K aan de algemene reserves. De opzet van een steunfonds met een extra budget van €500.000 en nog eens €320.000 uit de overgebleven coronagelden vanaf 1 januari 2023vinden wij een goed idee, maar de OVD is van mening dat er ook nu mensen geholpen moeten worden.

Jammer ook dat bij de hoofdlijnen en accenten in de begroting de ouder wordende Dongenaar ontbreken, het woord “ouderen” komt slechts éénmaal voor in het 127 pagina’s tellende document, terwijl er toch bijna 25% van de Dongenaren een leeftijd heeft van 65 jaar of ouder. Wij verwijzen dan ook nog eens graag naar motie M202215 van 19 mei 2022. (Een samenhangend ouderenbeleid met uitvoeringsprogramma te ontwikkelen samen met vertegenwoordigers van ouderenorganisaties en (eerstelijns) zorgverleners zodat op alle beleidsterreinen de stem van de ouder wordende Dongenaar wordt verankerd).

Wij vragen de wethouder hoe het met de uitvoeren van deze motie staat en wanneer wij hier concreet een visie voor kunnen ontvangen. Het zou een geweldig onderwerp zijn om dit tot stand te laten komen door participatie van

Pagina 1

de betreffende bewoners en organisaties. De OVD hoopt dat u de handschoen opneemt. Nog wat mooie verkiezingsretoriek volgt: zichtbaarheid, toegankelijkheid, transparantie, bereikbaarheid, vertrouwen. Met als hoogtepunt nieuwe politiek, afkomstig uit het coalitieakkoord. Wij horen graag ook van met name het CDA en de Volkspartij Dongen hoe zij staan tegenover de belofte van ‘Nieuwe Politiek”, wat hebben zij het afgelopen jaar daartoe bijgedragen? Hoe realistisch is de meerjarenbegroting? We zijn nogal wat gewend , dat onweersbuien plotsklaps kunnen omslaan in zonneschijn. Dat nadelen ineens voordelen zijn en we toch weer ergens een positief saldo vandaan toveren. Oplossing: controle, controle, controle door de raad. Ook doemt hier het takendebat ineens weer op als richting gever voor de begroting 2024.. Voorzitter, Niet sparen maar helpen! Helpen kun je alleen maar als er een solide begroting is die tegen een stootje kan. Maar is dat zo met deze begroting? Met de huidige landelijke en mondiale ontwikkelingen die zoals het college zelf zegt, stevig ingrijpen op onze toekomst en waarvan de uitkomsten ongewis zijn? Moet je dan niet sparen en waar nodig helpen? Als we puur naar de financiële kengetallen kijken is het niet allemaal rozengeur en maneschijn.

De netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen zijn aan de hoge kant in vergelijking met gemeenten van dezelfde omvang. De solvabiliteit, de mate waarin de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen is ronduit slecht, deze is 13,4%. De grondexploitatie staat er positiever voor met 17,6% . De belastingcapaciteit, wat wil zeggen of financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen in een volgend begrotingsjaar, is met 106% te hoog. De structurele exploitatieruimte is 1,3 %, een positief percentage dat aangeeft dat de structurele baten voldoende zijn om de lasten te kunnen dekken. Is overigens wel afgenomen ten opzichte van 2022, toen was het 1,9%. De weerstandsratio is onvoorstelbaar hoog voor 2023, namelijk 5,2 met de waardering uitstekend. Deze hoge ratio roept vraagtekens op, en wij vragen de wethouder daarover uitleg. 2021 was het 2,6. Ligt de reden waarschijnlijk in het uitstellen van investeringen van o.a. IKC Biezen.

Pagina 2

De vraag is hierbij is hoe het staat met de ontwikkeling van de financiële weerbaarheid van onze gemeente als er niet meer gespaard wordt? En vooruitkijkend naar de risico’s, de incidentele en de structurele, die de gemeente loopt en die volgens de begroting samen maximaal € 11.997.000 bedragen. Na de kansberekening (gewogen) blijft er zo’n € 3.3201.000 over. Hoe managen we die risico’s? Voorzitter, na deze beknopte inleiding lopen wij de vijf thema’s na. Dongen leeft. Hoe is het om in Dongen te leven? Dit omvat een groot aantal aspecten die niet allemaal objectief meetbaar zijn. Je kunt tal van voorzieningen treffen om de leefbaarheid te bevorderen maar dat zegt absoluut niets over de beleving hiervan door de inwoners. Dus als het gaat om de strategische doelstelling bij omgeving: het is fijn wonen, werken en verblijven in Dongen, zijn wij benieuwd hoe dat ervaren wordt door de inwoners. Mogelijk dat een digitaal inwonerpanel hierin meer duidelijkheid en richting kan geven. Het schema met beleidsindicatoren geeft ongenuanceerd aan dat sinds 2016 de leefbaarheid per kern goed is. Hoe is dat vastgesteld? Over de ouder wordende Dongenaar wordt geen woord gerept, terwijl de directe leefomgeving voor hen cruciaal is. Levensloopbestendige woningen zijn voor hen van groot belang om in hun eigen favoriete wijk of kern te kunnen blijven wonen.

Bij het investeren in de Dongense samenleving is het opvallend dat sport prevaleert boven de sociaal-culturele en de kunst- en cultuurbeleidsdoelstellingen. Op sport ligt in deze begroting 2023 duidelijk het meeste accent. Ook hier ontbreekt duidelijk een link naar de ouder wordende inwoners. Zeer opmerkelijk is de zinsnede bij het verenigingsleven dat de structurele ombuiging van € 50.000 en de uitkomsten uit het takendebat vragen om een nieuw subsidiebeleid. Welke uitkomsten uit welk takendebat?? Het college raadde zelfs een takendebat over subsidies af en dit werd door de coalitie, die zo houdt van nieuwe politiek, omarmd. Pagina 3

Het verduurzamen is momenteel nog belangrijker geworden door de stijgende energiekosten. Jammer dat de gemeente een lange termijnvisie aanhangt om duurzaamheid verder te operationaliseren in onze gemeente. Wat levert een nieuw op te zetten Publiek Ontwikkelbedrijf binnen de REKS ons als gemeente op? Welke bijdrage aan onze gemeentelijk verduurzaming is €27 per inwoner waard? Waalwijk had er bijvoorbeeld geen behoefte aan om hieraan deel te nemen. De OVD pleit al lang voor meer sociale woningbouw, flexwoningen en allerlei andere varianten. Dongen kent slechts 21% sociale woningbouw tegenover 28% nationaal gezien. De verdeling 35-35-30 is wat de OVD betreft achterhaald. Het College gebruikt deze verdeling te pas en te onpas daar waar het hen uitkomt. Dan geldt het voor een wijk, dan weer voor geheel Dongen. In de begroting staat bij dit onderwerp vaak dat men de regie neemt. Voorzitter, kan de wethouder uitleggen aan mij hoe dit dat dan zal gebeuren en waarom deze regie in het verleden niet is genomen. Uiteindelijk bepaalt de markt ( lees: projectontwikkelaar. De OVD zal met een motie komen met betrekking tot de woningbouw. Dongen zorgt. Binnen dit beleidsthema zijn de volgende zaken naar ons idee van belang. Versnelling in de bouw van de IKC’s, zeker als de onderwerpen Frisse Scholen en duurzaamheid zo van belang zijn. Uitstel is niet langer gewenst.

IKC Biezen wordt zelfs naar 2025 verschoven. De OVD vindt dit totaal onverantwoord en miste hierin weer een juiste en tijdige communicatie naar de belanghebbenden. Het zal nog een hele Kunst zijn om de partijen weer op hetzelfde spoor te krijgen. Samen met D66 zullen wij rondom dit onderwerp hier met een motie komen. In de aanpak voor laaggeletterdheid en basisvaardigheden missen wij een aanpak voor digitale vaardigheidsontwikkeling van ouderen in het algemeen en de taalproblemen van ouderen met een niet Westerse achtergrond. Dit draagt eraan bij dat inwoners nog beter regie kunnen voeren over hun eigen leven . Bij het organiseren van laagdrempelige, bereikbare en beschikbare hulp en ondersteuning zou het zogenaamde Dorpsteam een sleutelrol moeten gaan vervullen. Jammer dat dit Dorpsteam pas in 2024 gaat functioneren. Pagina 4

Wethouder, hoeveel inwoners vallen er in de tussentijd tussen wal en schip? Hoe lossen we dit op? Tegen welke prijs? Bij armoedebestrijding wordt bij de strategische doelstellingen niets vermeld over signalering van armoedesituaties. Men kan er vanuit gaan dat inwoners wel weten welke inkomensondersteunende voorzieningen er zijn wat niet wil zeggen dat iedereen daar gebruik van wil, kan of durft te maken. Signalering zou een van de hoofdzaken moeten zijn bij armoedebestrijding. Hoe denkt het College hieraan vorm te geven? Veilig Dongen Dit programma beperkt zich in haar beleidsdoelstellingen sec tot criminaliteitsbestrijding, overlast en controle vergunningen. Aan het subjectieve veiligheidsgevoel wordt in dit programma geen tot weinig aandacht besteed. Onze doelgroep de ouder wordende Dongenaar wordt niet expliciet genoemd laat staan er aan gedacht. Kortom weinig ambitie. Dongen onderneemt Een brede interpretatie van het programma Dongen onderneemt. Van ondernemerschap tot werknemerschap. Bij het ondernemerschap komt niet veel nieuws aan de orde. Het blijft bij het oude namelijk in verbinding blijven met en faciliteren van de ondernemers. En o, ja er komt weer een nieuwe economische visie! De rol van de samenwerkingspartners wordt genoemd die ten faveure van de ondernemers hun bijdrage kunnen leveren.

Mooi is wel dat er gewerkt wordt aan een Green Deal op Tichelrijt, blijkbaar wordt voor de kosten een beroep gedaan op de reserve duurzaamheid. Maar is die wel voor het bedrijfsleven bedoeld? Gaat dat niet ten koste van onze inwoners die ondersteuning nodig hebben bij verduurzaming? Bij het werknemerschap wordt sterk ingezet op participeren in de samenleving en dan met name gericht op werk. Veel wat genoemd wordt lijkt op pure participatie vanuit het sociaal domein. Hoeveel mensen zijn er aan een baan geholpen? De effecten zijn al lange tijd onzichtbaar. Zijn de kosten voor re-integratie in verhouding met het aantal uitgeplaatste mensen? Hoe concreet en transparant is de huidige situatie? Pagina 5

Dongen dient. De dienende rol van de gemeente zou meer en beter geoperationaliseerd moeten worden. Mooie doelen die zeggen dat de inwoners zich betrokken voelen bij activiteiten en besluiten van de gemeente Dongen moeten met een korreltje zout genomen worden. Deze doelen worden sterk vanuit een interne focus geformuleerd. Interactiviteit wordt hierin node gemist. Zeker als samenwerking als beleidsrisico wordt gezien, omdat men hiermee een stuk regie uit handen zou geven. En wie bepaalt er wanneer samenwerking passend is? Samenwerking kan niet selectief toegepast worden, je werkt samen of je werkt niet samen. De inzet moet zijn een participatieve democratie wat wil zeggen in Dongen doen we dingen echt samen ook de lokale democratie. Nog kort iets over de dienstverlening. De genoemde reguliere taken zijn puur productgericht, wat leveren we aan de inwoners? Iets over de inwoners als klant en hoe deze klantgericht benaderd wordt staat niets geschreven. Aandacht voor de servicegerichtheid met een klantvriendelijke aanpak mist in dit geheel. Jammer! burgers zijn net als u en ik ook klant van de gemeente. Voorzitter, ik ga afsluiten. Het zal u duidelijk zijn dat de OVD niet geheel gelukkig is met deze begroting waarin volgens ons nog vele hiaten zitten, onzekerheden. De OVD betreurt het vooral dat de groep ouderen er in deze begroting niet of nauwelijks aan te pas komt. Jammer.

Pagina 6