20221103 D66 Algemene beschouwing 2023

Voorzitter, Voor ons ligt de Programma begroting Dongen 2023—2026, de eerste begroting van de nieuwe coalitie. Deze begroting draagt de titel: “Niet sparen, maar helpen” Een gepaste titel in deze moeilijke tijden, waarin de torenhoge inflatie en stijgende energielasten een hele grote groep mensen naar de rand van de armoede dreigt te sturen, of zelfs eroverheen. Een titel die D66 een beetje hoop geeft. Hoop, dat er bij de nieuwe coalitie en daarmee bij het nieuwe college, ook de wens bestaat om een andere koers te gaan varen. Een socialere koers, met veel meer aandacht voor onze kwetsbaarste inwoners. Want juist deze inwoners hebben wij met zijn allen de afgelopen jaren in de kou laten staan. Niet alleen door een terugtrekkende landelijke overheid, maar ook door ons eigen gemeentelijke beleid. Want ook wij trokken ons op veel gebieden terug en vertrouwden steeds meer op de eigen kracht van inwoners en hun naasten. Met als gevolg dat juist die inwoners die de gemeente het hardste nodig hebben het nog moeilijker kregen dan ze het al hadden. Voorzitter, Wat zou het mooi zijn als met deze begroting het begin wordt gemaakt van een radicaal andere koers. Een koers waarbij de belangen van onze inwoners eindelijk weer voorop komen staan. Het voorstel voor het instellen van een steunfonds lijkt ons in ieder geval een eerste goede stap in die richting.

D66 ondersteunt dan ook volmondig de wens voor financiële ruimte waarmee snel, flexibel, daadkrachtig en vooral met maatwerk hulp kan worden geboden aan inwoners die deze hulp hard nodig hebben. Financiële ruimte waar wij de afgelopen jaren zelf meermaals voor hebben gepleit. Zoals recent nog, bij de behandeling van de Jaarrekening 2021. Toen stelden we voor om niet-uitgegeven geld dat bestemd was voor het armoedebeleid, alsnog te reserveren voor diezelfde armoedebestrijding. Op dat moment was dit echter voor de Volkspartij Dongen en het CDA nog een brug te ver. Zij waren toen erg duidelijk: eerst een plan, dan pas geld. En stemden vervolgens tegen de motie, waardoor het geld helaas in de algemene reserve verdween. Wij zijn dan ook erg benieuwd wat diezelfde partijen van het voorstel dat nu voorligt vinden. Het gaat nu namelijk om veel meer geld en ook deze keer ligt er geen concreet plan… Maar wat D66 betreft wel een goede intentie en de uitnodiging aan de gemeenteraad en aan de maatschappelijke en sociale partners om mee te denken over de invulling. En als de toezegging aan

1 van 5

ons kan worden gedaan dat de uiteindelijke uitwerking aan de gemeenteraad ter besluitvorming zal worden voorgelegd, hebben wij er geen moeite mee om vooraf alvast het geld te reserveren. Uiteraard gaan wij graag in op de uitnodiging om input te leveren. Hier kom ik later in onze bijdrage nog op terug. Voorzitter, Zoals u hoort is D66 dus gematigd positief. Wij gebruiken bewust de term gematigd, omdat wij van mening zijn dat er voor het varen van een nieuwe koers veel meer nodig is dan alleen het instellen van een steunfonds. Op dit moment horen wij namelijk te vaak verhalen van inwoners en maatschappelijke partners die zich niet begrepen en gehoord voelen en soms zelfs wanhopig zijn door de starheid en de onwil van onze gemeente. Bijvoorbeeld als er bij een gehandicapt kind wordt geruzied over de WLZ of de WMO met als gevolg dat er in die tussentijd helemaal geen indicatie voor zorg afgegeven wordt. Of als een echtgenoot, die naast een volledige baan zorgt voor zijn vrouw en 2 kleine kinderen met een chronische ziekte, afgewezen wordt voor een mantelzorgbon. En je zou maar net een paar tientjes teveel aan inkomen hebben om in aanmerking te komen voor de energietoeslag. Dan krijg je in Dongen tot nu toe helemaal niets. Dit is beleid waar wij verdrietig van worden en waarvoor wij ons schamen.

Laten wij dit beleid zo snel mogelijk achter ons laten! Hiervoor is een omslag in het hele denken en doen van onze gemeente noodzakelijk, waarbij inlevingsvermogen, compassie, de bereidheid om te luisteren, denken in mogelijkheden en uitgaan van vertrouwen, de basis vormen. Daarvoor is het onder andere van belang dat er met de hulpvragers zo persoonlijk mogelijk gecommuniceerd wordt. Bel ze op of, beter nog, ga naar ze toe! Als de voorliggende begroting hier de opmaat voor is, dan staan we daar dus volledig achter. Als alles echter bij het oude blijft en we het ons nu alleen tijdelijk even kunnen permitteren om iets vrijgeviger te worden, dan zal er in de kern niets veranderen en zullen ook in de toekomst mensen zich onvoldoende door de samenleving en onze gemeente gesteund voelen. Met als gevolg dat de kloof tussen de gemeentelijke overheid en de inwoners steeds groter wordt. Ten slotte voorzitter. We leven in een onzekere tijd. Een tijd van diverse crises zoals een woningcrisis, klimaatcrisis, zorgcrisis, migratiecrisis etc. En gelet op het geringe vertrouwen in de overheid wat ons betreft ook een gezagscrisis. Niettemin zijn voor de aanpak van deze crises vele ogen gericht op de overheid, ook op de lokale overheid. De roep om een solide, krachtdadige overheid is groot. Wij constateren echter dat in Dongen de ambities groter zijn dan de organisatie aan kan.

Er wordt nogal wat niet uitgevoerd of doorgeschoven. Wij beseffen dat het moeilijk is om aan personeel te komen en dat geldt ook voor de gekwalificeerde inhuur. Het alternatief is dan dat er tussen college en gemeenteraad overleg gaat plaatsvinden over een heldere prioriteitsstelling. We hadden de hoop dat een volwaardig takendebat zou kunnen bijdragen aan een goede balans tussen de ambities van het gemeentebestuur en de mogelijkheden van de ambtelijke organisatie, maar de uitkomst van de gemeenteraadsvergadering op 20 oktober 2022 heeft ons zwaar teleurgesteld. Wat ons betreft is een fundamenteel takendebat nog steeds nodig en daar zullen we ons de komende bestuursperiode voor blijven inzetten. Tot zover onze visie op de overkoepelende koers.

2 van 5

Voorzitter, Nu gaan we in op de praktische inhoud. Input Steunfonds Om te beginnen onze input voor de invulling van het steunfonds. D66 heeft in de omringende gemeenten de afgelopen maanden veel goede ideeën voorbij zien komen om inwoners in deze moeilijke tijden te helpen. We noemen een aantal zaken die wij in Dongen zouden willen financieren vanuit het steunfonds: • •

•

• •

• •

Vergroten van de doelgroep energietoeslag naar 130% van het bestaansminimum. Een potje om maatwerk te leveren voor schrijnende gevallen, denk aan huishoudens die buiten de doelgroep van de energietoeslag vallen, maar in de problemen komen door gestegen kosten. Het opzetten van een doorbraakfonds multi-problematiek samen met Casade en andere maatschappelijke partners, naar voorbeeld van Oosterhout, met als doel om acuut omvallende huishoudens zo snel mogelijk uit de brand te helpen, om bijvoorbeeld het verlies van een baan of een huisuitzetting te voorkomen. Het verhogen van de subsidie aan de Voedselbank, zodat wekelijks voldoende verse groenten en fruit in het pakket kunnen worden aangeboden. Het uitbreiden van het aantal Energiecoaches in samenwerking met Energie Dongen en hierbij ook in te zetten op een Klusbus, waarmee kleine energiebesparende maatregelen zoals bijvoorbeeld isolatiefolie, meteen bij inwoners kunnen worden aangebracht. Een energieloket speciaal voor het mkb. Een regeling waarbij het mogelijk wordt om gesubsidieerde instellingen met een hoog energieverbruik te compenseren.

Armoedebeleid en Schuldhulpverlening Het huidige armoedebeleid moet echt worden verbeterd, in combinatie met goede en snel beschikbare schuldhulpverlening. Wij zouden daarbij de werkwijze willen invoeren waarbij schulden in een keer collectief worden geregeld. Daarnaast is het belangrijk dat we in eerste instantie focussen op het creëren van schuldenrust en dat we zorgen voor een integrale aanpak van multiproblematiek. Wat betreft de Meedoenregeling: deze willen wij uitbreiden met een Meedoen Pas voor minima. Arriva Nederland heeft dit concept ontwikkeld zodat mensen met een laag inkomen laagdrempelig gebruik kunnen maken van het OV. Wij willen graag dat de gemeente Dongen zich bij dit initiatief aansluit. Verder willen wij nog eens benadrukken hoe belangrijk D66 – zeker in deze tijd – de aanwezigheid van de Voedselbank in Dongen vindt. Zo wij begrijpen van de Voedselbank zelf, zien zij de locatie bij Eagle Shelter absoluut niet als vanzelfsprekend en kunnen zij daar niet alle activiteiten uitvoeren die zij nu wel doen. Dat zou betekenen dat we de Voedselbank, en al haar goede initiatieven, mogelijk kwijtraken. We roepen het college dan ook op om samen met de Voedselbank naar een definitieve oplossing voor de huisvesting te zoeken.

3 van 5

Financiën Tot onze grote verbazing spreekt het college van een robuuste en solide begroting. Voor D66 onbegrijpelijk, want buiten de grote financiële impuls vanuit Den Haag is er weinig veranderd. Dit sluit aan bij de landelijke tendens waarbij gesproken wordt over incidentele voordelen die de structurele problematiek maskeren. En de grote onzekerheid van de hoge inflatie en een fors stijgende rente, in combinatie met stijgende bouwkosten, zorgen er wat ons betreft voor dat onze financiële toekomst er verre van rooskleurig uitziet. D66 ziet daarom nog steeds de meerwaarde in het doorvoeren van de aanbevelingen van de rekenkamercommissie uit het onderzoek “Is de aansluiting te maken?” en zou periodiek een beleidsveld willen doorlichten op de aansluiting tussen het beleid en de (financiële) weerslag in de P&C cyclus. Als laatste zijn wij blij te lezen dat de verdeling in de OZB tussen woningen en niet-woningen verder in lijn wordt gebracht met die van omliggende gemeenten. Dit is iets wat wij al meermaals hebben voorgesteld. Democratische vernieuwing Voor D66 is een slagvaardige commissie Democratische Vernieuwing van groot belang. Niet alleen om invulling te geven aan de Nieuwe Politiek zoals in het coalitieakkoord beschreven staat, maar ook om de positie van de gemeenteraad te versterken.

Wij zien voor de commissie Democratische Vernieuwing ook een taak weggelegd in het begeleiden van de inwonerparticipatie voortkomend uit het takendebat. Duurzaamheid Op het thema Duurzaamheid zijn wij teleurgesteld in het college. Juist hier zou het adagium niet sparen maar helpen moeten opgaan. En dan is het wat ons betreft onbegrijpelijk dat de subsidie voor het Energieloket van Energie Dongen wordt geschrapt. Het brede netwerk aan vrijwilligers en kennis wordt vernietigd ten gunste van een Energieloket in eigen beheer wat nog helemaal moet worden opgezet en bemand. Daarnaast is het budget wat beschikbaar is voor de brede energie- en warmtetransitie veel te beperkt. Willen we hier een succes van maken dan is het noodzakelijk dat we hier meer geld in steken en besteden we dit geld minder aan bureaus voor nog meer plannen, maar gaan we met concrete projecten aan de slag. Wat D66 betreft maken we bovendien bij elke vervanging van gemeentelijk materieel de keuze voor het duurzame (elektrische) alternatief. Openbaar groen Ook dit jaar leest D66 in de begroting weinig terug over het belang van de uitbreiding van het openbaar groen en het planten van veel extra bomen in Dongen voor het creëren van een gezonde leefomgeving. We hopen dat dit wel het uitgangspunt wordt van het geactualiseerde groen- en bomenbeleidsplan dat de raad in het eerste kwartaal van 2023 zal worden voorgelegd.

Extra bomen zijn voor de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen van groot belang, daarom lijkt het ons een leuk idee om als gemeente bij de geboorte van ieder kind een boom cadeau te doen. Waterbesparende technieken bij nieuwbouw Daarnaast stellen wij voor om, vanwege het structurele watertekort in Brabant, voortvarend met de adviezen van de adviescommissie droogte aan de slag te gaan. Dit betekent dat we als gemeente bij nieuwbouw vol moeten sturen op de inzet van waterbesparende technieken. Hiervoor zullen we volgende week met een voorstel komen.

4 van 5

Onderwijs Dan moet er nog iets van ons hart als het gaat over onderwijs. Want er liggen prachtige plannen klaar voor mooie scholen. Maar voor de Biezenkring is de planning zuur. Voor hen is de bouw weer met 2 kwartalen opgeschoven en dat gebeurt iedere monitor zo lijkt het wel. Inmiddels is de prognose voor oplevering al verschoven naar eind 2025. Voor de leerlingen en leerkrachten een grote klap in het gezicht, als je kijkt naar de staat van het gebouw. En deze verschuiving is bovendien niet volgens de afspraak met de gemeenteraad. Wij staan hier dan ook niet achter. Verder blijven wij ons zorgen maken om de luchtkwaliteit in de scholen, zeker bij de scholen die niet op korte termijn op de nominatie staan voor nieuwbouw. Het is echt noodzakelijk dat hier stappen op worden ondernomen, want dit komt de gezondheid van de leerlingen en leerkrachten en de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede. Cultuur Ook hier maken wij ons zorgen. Het Kunstpodium wordt flink gekort in haar subsidie en haar opdracht wordt versmald. Zij moet zich gaan focussen op cultuureducatie. Voor andere taken, zoals muzieklessen voor kinderen buiten school om of voor volwassenen, krijgt zij niet of nauwelijks meer ondersteuning.

Met als gevolg dat het aanbod achteruitgaat en mensen die het niet kunnen betalen niet meer met cultuur in aanraking zullen komen en zo creatieve ontwikkeling iets wordt voor hen die het breed hebben. Niet alleen voor onze inwoners, maar ook voor onze harmonieën en muziekverenigingen is dit funest! Want hoe moeten zij aan toekomstige trompetspelers komen, als je hier geen trompetlessen meer kunt volgen? Veiligheid We waren blij te lezen in de begroting dat er aandacht gaat zijn voor het bevorderen van zowel objectieve als subjectieve veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers. Fijn! Maar hoe weten we of we hieraan voldoen, en of wat wij doen ook echt bijdraagt aan een veilig gevoel? Graag zouden wij een jaarlijks meetinstrument inzetten om het gevoel van veiligheid te meten, en samen met harde data zoals aantallen overlastmeldingen, concreet te kunnen zien waar we op moeten inzetten om Dongen veilig te maken en houden. Opvang vluchtelingen Ten slotte maken wij ons ernstige zorgen over het gebrek aan goede opvangplekken voor vluchtelingen in Nederland. Wat D66 betreft pakt Dongen hierin nog steviger haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. Voor ons zijn alle mogelijkheden bespreekbaar. Voorzitter, Concluderend is D66 gematigd positief over de voorliggende begroting. Er zitten een aantal goede voorstellen in, maar de achterliggende visie wordt niet helder.

Als de bedoeling is dat we nu eindelijk onze kwetsbaarste inwoners voorop gaan stellen en gaan denken en handelen vanuit mogelijkheden en vertrouwen, in goede samenwerking met onze maatschappelijke partners, vindt u ons aan uw zijde!

5 van 5