2022-08 Art. 33 D66 VVD OVD ANTW- IKC Heilig Hart definitief 22.12.22

Sc hriftelijke vra gen ex. a rt. 33 RvO Naam:

Gitta Camfferman

Datum: 9 december 2022 Zaaknummer:

2022-021972

Onderwerp:

Onderwijshuisvesting – nieuwbouw IKC Heilig Hart

Portefeuillehouder:

D. Kunst

Behandeland ambtenaar: Vivianne Buteijn Vragen mondeling / schriftelijke beantwoorden tijdens de raadsvergadering van 22 december* *een aantal maal wordt gevraagd naar notulen van bepaalde overleggen, deze graag zo spoedig mogelijk schriftelijk delen Vraag / vragen “College van B&W in de clinch met bestuurder Stichting Initia” kopte DongenNieuws1 op 1 december 2022 jl. Een forse uitspraak, gebaseerd op brieven die in de afgelopen weken over en weer zijn gestuurd tussen het college en Stichting Initia. Brieven waarin flinke uitspraken en verwijten worden gemaakt. Met als heikel punt: de maximale leerlingenaantallen voor IKC Heilig Hart en het spreidingsbeleid. Naar aanleiding van deze discussie hebben wij een aantal vragen. Ik ben blij dat ik met uw vragen in de gelegenheid gesteld wordt om feitelijk inzicht te geven in de situatie zoals die ontstaan is. Voordat ik als wethouder onderwijs de vragen zo duidelijk mogelijk ga beantwoorden, neem ik uw raad graag mee in de achtergrond van de huidige situatie. Dat plaatst de beantwoording in haar juiste context. En dat maakt de antwoorden beter inzichtelijk voor u en voor geïnteresseerden die deze vergadering volgen, hier in de raadszaal dan wel thuis via de digitale uitzending. Welke ambities hebben we met elkaar afgesproken? Sinds 2017 hebben we in Dongen een Integraal Huisvestingsplan voor onze scholen.

Dat heet: het Plan van aanpak Onderwijshuisvesting 2018. In dat plan hebben de gemeente en schoolbesturen een plan voor de toekomst gemaakt. Dat is gedaan met inspraak van alle

1 https://dongen.nieuws.nl/nieuws/20221201/gemeente-in-de-clinch-met-bestuurder-stichting-

initia/ Pagina 1 van 19

schooldirecteuren. Vijf jaar geleden is een hoge ambitie gesteld als het gaat om de schoolgebouwen in onze gemeente. Recent was nog in het nieuws dat zo veel schoolgebouwen in Nederland erg oud zijn. Ook in Dongen was dat het geval. Met het integraal huisvestingsplan plan doen wij daar iets aan. De ambitie die toen is vastgelegd en die ook door de raad is vastgesteld, was om elk jaar een nieuwe school te bouwen. Hiermee investeren we in onze Dongense kinderen en jongeren. Wat is de actuele stand van zaken? We zijn samen goed op weg om de afgesproken ambities te realiseren. Het Cambreur College is al gereed, het Integraal Kindcentrum St Agnes in Dongen Vaart ook. Voor de JJ Anspach, Heilig Hart, OBS De Springplank en basisschool De Wegwijzer lopen de nieuwbouwontwikkelingen. De kredieten zijn gevoteerd en verwerkt in onze meerjarenbegroting die nog maar een maand geleden bij uw raad op de agenda stond. Uw raad vroeg me toen om als wethouder onderwijs er alles aan te doen om zo snel mogelijk nieuwbouw van IKC’s te realiseren, in belang van zowel onze jeugd als ook bezien vanuit de prijsontwikkelingen. Op dit moment worden er 3 nieuwe gebouwen ontworpen. Daarnaast is sinds kort ook de planvorming voor een nieuw IKC in de Biezen gestart. Voor 8 scholen wordt op dit moment nieuwbouw gerealiseerd, ontwikkeld of opgestart in 7 gebouwen.

Op een totaal van 11 scholen is dat iets om als gemeentebestuur en schoolbesturen, sámen heel trots op te zijn. En dat zijn we dan ook! Welke afspraken hebben we met elkaar gemaakt? Om niet alleen de nieuwbouwscholen te laten profiteren van dit plan, maar ook goed voor de andere scholen te zorgen, zijn er afspraken gemaakt tussen de schoolbesturen. Er is een gentlemen’s agreement gesloten. De schoolbesturen zetten zich hiermee in voor een breder belang: het collectieve onderwijsveld, dus voor alle scholen en alle kinderen in onze gemeente. Waarom deze afspraken? De afspraken hebben als uitgangspunt dat kinderen goed onderwijs vinden in hun eigen wijk. En dat we scholen bouwen die in omvang passen bij de langjarige behoefte. De afspraken zorgen ervoor dat de nieuwe gebouwen niet leiden tot leegloop in andere scholen. En zorgen er daarmee dus voor dat we voorkomen dat schoolbesturen zich genoodzaakt zien nog meer scholen te moeten sluiten in onze gemeente, zoals recent de Noorderpoort. Gedwongen sluitingen, dat willen we met elkaar voorkomen in het belang van onze jeugd en hun ouders.

Raad, college, schoolbesturen: met zijn allen zijn we sinds de planvorming in 2017

Pagina 2 van 19

onderweg om gestalte te geven aan onze ambities voor een goede en eigentijdse huisvesting van onze scholen. Die weg was niet altijd even makkelijk, maar een aantal belangrijke stations zijn we samen constructief gepasseerd. Ons grote collectieve doel komt daardoor steeds concreter in zicht. Als wethouder onderwijs ben ik blij met de concrete stappen die thans in de praktijk gezet worden om meerdere IKC’s te gaan bouwen. Ook mogen we trots zijn op het gentlemen’s agreement van onze onderwijspartners. Op die manier laten we het belang van ons gezamenlijke onderwijsveld en de belangen van ouders en kinderen in Dongen, ’s Gravenmoer en Klein-Dongen-Vaart prevaleren boven het belang van 1 of enkele individuele scholen. In mijn rol als bestuurder vind ik het belangrijk om met onze onderwijspartners constructief en voortvarend te werken aan de uitvoering van ons ambitieuze onderwijshuisvestingsplan. Het is mijn rol de afspraken te bewaken zoals die zijn gemaakt tussen college, raad en schoolbesturen. Zodat we over enkele jaren in onze gemeente een bijna volledig vernieuwd scholenbestand hebben, waarin alle leerlingen voldoende ruimte hebben om zich in eigentijdse leeromgevingen te ontwikkelen tot de beste versie van henzelf.

Ik zie het als een collectieve verantwoordelijkheid om er samen alles aan te doen om te voorkomen dat die uitvoering wordt vertraagd of stil komt te liggen, in het belang van al onze kinderen. Dan zal ik nu overgaan tot de beantwoording van uw vragen: Spreidingsbeleid Zo wordt er verwezen naar het spreidingsbeleid dat als uitgangspunt heeft dat ieder kind zo dichtbij mogelijk naar school kan. Om hieraan uiting te geven, begrijpen wij dat iedere school primaire en secundaire voedingsgebieden heeft toegewezen gekregen. Over dit spreidingsbeleid hebben wij de volgende vragen: 1. We horen dat het spreidingsbeleid een gentlemen’s agreement zou zijn: Is het spreidingsbeleid in Dongen nu een harde afspraak tussen gemeente en schoolbesturen of een gentlemen’s agreement? Er is geen sprake van een uitgeschreven ‘beleid’ ten aanzien van de spreiding van leerlingenaantallen, maar wel van een gentlemen’s agreement dat in maart 2021 aangegaan is door alle partijen. 2. Indien het een harde afspraak is, hoe is deze vastgelegd? Er is geen sprake van een uitgeschreven ‘beleid’ ten aanzien van spreiding van leerlingaantallen. Op basis van een uitvoerige analyse van het Dongense onderwijsveld hebben de schoolbesturen in maart 2021 een gentlemen’s agreement gesloten dat afspraken bevat over spreiding.

Pagina 3 van 19

3. Wanneer is deze afspraak (of het agreement) tussen de gemeente en de schoolbesturen gemaakt? Het agreement is gemaakt in een bestuurlijk overleg tussen gemeente en de drie schoolbesturen in het primair onderwijs op 23 maart 2021. 4. Welke criteria zijn destijds gehanteerd bij het bepalen van dit spreidingsbeleid?

De schoolbestuurders van Initia, PCPO Midden-Brabant en Bravoo hebben op basis van een analyse van alle kwantitatieve gegevens van de Dongense schoolgebouwen (zoals: gebouwcapaciteit, normatieve ruimtebehoefte, overmaat / tekort, ontwikkelingen in leerlingenaantallen en leerlingenstromen tussen wijken) 2 uitgangspunten met elkaar vastgesteld. Hier is voor gekozen om ervoor te zorgen dat er bij alle schoolgebouwen in Dongen geen te laag leerlingenaantal komt dat ervoor kan zorgen dat de school onder de opheffingsnorm valt en het ministerie van onderwijs de bekostiging van de school stopt en het schoolbestuur over moet gaan tot sluiting van die school. De afspraken zijn met gemeenten en schoolbesturen gemaakt om ervoor te zorgen dat er voor de kinderen in elke wijk één of meerdere goede schoolgebouwen staan waardoor zij dicht bij hun huis onderwijs kunnen krijgen. Het laten groeien van de ene school met kinderen uit andere wijken kan ertoe leiden dat andere scholen onder de opheffingsnorm gaan vallen en gesloten worden. Wij verwijzen in deze naar de relevante passage in het verslag van het bestuurlijk overleg. Ik citeer deze passage: “ Uitgangspunt • De gezamenlijke ambitie van schoolbesturen en gemeente is dat kinderen goed onderwijs vinden in hun eigen buurt / wijk.

• Het streven is een duurzame huisvestingsportefeuille te realiseren waarin de gebouwomvang goed past bij de leerlingenaantallen. Overschot of tekort van ruimte wordt zo veel mogelijk voorkomen. Oplossingsrichting / uitwerking Om te grote leerlingenstromen te voorkomen en te werken aan een scholenlandschap met sterke scholen, die complementair aan elkaar zijn in aanbod, is in het overleg verkend welke mogelijkheden er zijn om leerlingmigratie terug te dringen en te sturen op stabiele, gezonde omvang van scholen. De schoolbestuurders zijn voorstander van een gentlemen’s agreement / ontmoedigingsbeleid waarbij scholen terughoudend optreden met het aannemen van leerlingen uit andere wijken. Dit vraagt alertheid van directeuren in hun aanname beleid. Voor nieuw te bouwen IKC’s wordt een maximum-omvang (in leerlingenaantal) afgesproken. Daarmee wordt ook voorkomen dat tijdelijk aanzuigende werking van een nieuw gebouw, tot leegloop in omliggende scholen leidt. De voorwaarde daarbij is dat de kwaliteit van alle scholen op orde is en dat de scholen en bestuurders, met vertrouwen in elkaar, beleid afstemmen op het algemeen belang.

Pagina 4 van 19

Deze afspraak wordt door de drie schoolbesturen en gemeente ondersteund. Verdere uitwerking vindt plaats wanneer de nieuwe directeur-bestuur van Initia is aangetreden.” (einde citaat)

Die uitwerking heeft plaatsgevonden in het programma van eisen waar door Initia opdracht toe is gegeven. Op pagina 7 van dit programma van eisen is het aantal van 407 concreet opgenomen. Ik citeer: “Binnen de gemeente Dongen is de afspraak gemaakt dat scholen, bij het aannemen van kinderen, zich in eerste instantie richten op leerlingen uit de eigen wijk. Hierbij past een aangepaste groeidoelstelling. De gemeente en het schoolbestuur hebben afgesproken om het leerlingenaantal voor basisschool Heilig Hart te maximeren op 407 leerlingen. Het gebouw wordt gerealiseerd voor deze omvang, zijnde 2.247 m² bruto vloeroppervlak.” (einde citaat) 5. Is er destijds rekening gehouden met (onvoorziene) ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn bij het spreidingsbeleid? Zo ja, is daar in de afspraak (of het gentlement’s agreement) iets over opgenomen? Bij het maken van de afspraak is in algemene zin met elkaar overeengekomen dat in alle gevallen gestreefd wordt dat kinderen goed onderwijs vinden in de eigen buurt/wijk en dat er gestreefd wordt naar een duurzame en passende huisvestingsportefeuille. Er is geen clausule opgenomen dat die ambities wijzigen bij onvoorziene ontwikkelingen, het is een algemeen geldende ambitie in het belang van alle Dongense kinderen.

Waar er geen afspraken zijn gemaakt over onvoorziene ontwikkelingen vallen wij terug op onze Verordening Voorzieningen Onderwijshuisvesting. 6. Zo nee, tot wanneer blijft deze afspraak tussen de partijen volgens het college geldig? Zolang de opgave er ligt voor de nieuwbouw van de scholen in onze gemeente gaan wij er van uit dat partijen zich houden aan het gentlemen’s agreement en de onderlinge afspraken in het gezamenlijke belang onze kinderen respecteren. 7. Waar kunnen wij dit spreidingsbeleid terug lezen? Graag bijvoegen. Zoals bij de beantwoording van vraag 2 is aangegeven: er is geen uitgeschreven beleidsstuk. In de volksmond zijn afspraken uit het gentlemen’s agreement vertaald als een “spreidingsbeleid”. In de praktijk is er geen sprake van een daadwerkelijk beleid, het betreft uitgangspunten die gezamenlijk zijn vaststeld. Deze uitgangspunten zijn verwerkt en geconcretiseerd in de programma’s van eisen voor de nieuwbouw van IKC Heilig Hart en IKC Anspach.

Pagina 5 van 19

8. Wie is bevoegd het spreidingsbeleid vast te stellen? nvt zie antwoord op vraag 7 9. Kan de gemeente dat in het uiterste geval eenzijdig bepalen? Zo ja, waar staat dat dat mag? nvt zie antwoord op vraag 7 10. Speelt de onderwijsverordening hier nog een rol in? De onderwijsverondering speelt hier deels een rol in. Als uw vraag van de verordening enkel betrekking heeft op het spreidingsbeleid dan verwijzen wij u naar eerdere antwoorden. Daarnaast geeft de onderwijsverordening de mogelijkheid voor een school om een aanvraag in te dienen voor een voorziening in de onderwijshuisvesting, zoals vervangende nieuwbouw. Met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan in 2017 is die aanvraag in algemene zin gedaan. Per school zijn daarna afzonderlijke kredietvragen aan de raad voorgelegd. Voor basisschool Heilig Hart is die aanvraag in april 2019 door de gemeenteraad goedgekeurd en is krediet gevoteerd voor een school van 407 leerlingen. Het aanvullend krediet, ook voor 407 leerlingen is door de gemeenteraad goedgekeurd op 16 december 2021.

Voor het bepalen van de omvang voor de vervangende nieuwbouw van permanente bouw wordt – conform onze Verordening Voorzieningen Onderwijshuisvesting - gekeken naar de dan geldende leerlingenprognoses voor ten minste 15 jaar (zie verordening onderwijshuisvesting bijlage I A.2.c vervangende bouw 1e lid.) Dit is om ervoor te zorgen dat er gebouwd wordt voor de schoolgrootte die op het langer termijn nodig is, mede om te voorkomen dat de gemeente investeert in leegstand op de langere termijn. Voor de Heilig Hart school was dat aantal 407, wat is vastgelegd in het programma van eisen voor de nieuwbouw. Initia leverde het programma van eisen eerst in juni 2018 op, en later leverde zij nog een bijstelling van het programma op in oktober 2021. NB: Initia geeft op haar website aan dat de gemeente de opdracht heeft gegeven voor deze programma’s van eisen. Ik hecht er aan hier te vermelden dat dit aantoonbaar niet juist is. Initia is de opdrachtgever van beide programma’s geweest. Wij zullen de stukken daarover bijvoegen bij de schriftelijke beantwoording. In beide programma’s van eisen is de omvang voor de nieuwbouw steeds op 407 leerlingen gebaseerd. In de beantwoording van volgende vragen wordt daar verder op in gegaan.

Het is belangrijk om ons te realiseren dat bij het opstellen van het IHP alle scholen in Dongen bekeken zijn, mede met behulp van leerlingprognoses, om ervoor te zorgen dat er geen school onder de opheffingsnorm valt. Zo kan er in elke wijk voldoende onderwijs in de buurt van de kinderen gegeven worden, met behoud van verschillende identiteits grondslagen. De plannen zijn opgesteld in samenhang

Pagina 6 van 19

met elkaar. Veranderingen bij 1 school hebben effect op de plannen van de andere scholen. 11. Wat zijn precies de primaire en secundaire voedingsgebieden van iedere school in de gemeente Dongen? Er zijn geen primaire of secundaire voedingsgebieden ‘toegewezen’ aan scholen door een schoolbestuur of gemeente. Stichting Initia heeft in haar aannamebeleid wel zelf dergelijke gebieden voor de Heilig Hart school aangewezen. NB: Stichting Initia / basisschool Heilig Hart heeft deze gebieden zelf bepaald, deze zijn niet afgestemd met de gemeente of de andere schoolbesturen. Wij verwijzen hier naar het aannamebeleid van basisschool Heilig Hart. In de schriftelijke weergave van mijn beantwoording die u ontvangt is het kaartje opgenomen dat Heilig Hart in haar aannamebeleid hanteert:

Pagina 7 van 19

12. En hoe is dit verdeeld over de verschillende wijken? zie antwoord op vraag 11 13. Is in beeld in hoeverre de nieuwbouwwijk Noorderbunder invloed heeft op deze verdeling? Wanneer worden hier berekeningen op gemaakt qua leerlingenprognoses en welk effect hebben die specifiek op basisschool de Vlinderboom en Westerkim? Wordt hier rekening mee gehouden bij de bouw van het nieuwe IKC? Op dit moment worden de leerlingenprognoses voor de gehele gemeente geactualiseerd. Deze prognoses worden iedere twee jaar opgesteld in opdracht van de gemeente Dongen. De uitvraag voor de nieuwe prognoses is op 11 oktober gedaan. De resultaten worden in het eerste kwartaal van 2023 verwacht. Alle

ontwikkelingen op het gebied van woningontwikkelingen in een gemeente die op dat moment bekend zijn worden altijd meegenomen in de leerlingprognoses. Zo ook de plannen van de Noorderbunder, deze worden daar door het prognosebureau Pronexus in betrokken. Bij de planvorming voor IKC West wordt tzt gebruik gemaakt van de dan geldende leerlingenprognoses waar deze ontwikkeling ook in verwerkt zal zijn. Er worden verschillende percentages genoemd over de leerlingen van het Heilig Hart en uit welke wijk zij zouden komen. Zo benoemt wethouder Kunst dat 50% van de leerlingen niet uit de Beljaart zou komen, terwijl stichting Initia 32% noemt. 14. Hoeveel van de leerlingen die nu op basisschool de Heilig Hart zitten, komen uit de primaire voedingsgebieden en hoeveel uit de secundaire gebieden? Graag antwoord in aantallen en in percentages. De verdeling in primaire en secundaire gebieden is er een van Initia zelf. De gemeente beschikt niet over de detailinformatie om op straatniveau te bepalen of een leerling uit ‘primair’ danwel ‘secundair’ gebied komt. Ik beperk mij hier tot duiding van de percentages in uw vraag. Ik heb benoemd dat 50% van de leerlingen van basisschool Heilig Hart uit de wijk Beljaart afkomstig is, en dat de andere leerlingen afkomstig zijn uit de wijken West 1, West 2, Centrum en overige gebieden binnen en buiten de gemeente Dongen.

Ik heb mij daarin gebaseerd op de analyse van leerlingenaantallen zoals we die in 2021 met de schoolbesturen maakten. Met de teldatumgegevens van 1 oktober 2020, afkomstig van DUO, is destijds een overzicht gemaakt. Van de 409 leerlingen op dat moment, kwamen 213 leerlingen uit de Beljaart, 24 leerlingen uit West 1, 68 leerlingen uit West 2, 62 leerlingen uit Centrum, 41 leerlingen uit overige gebieden in de gemeente Dongen en 1 leerling van buiten de gemeente Dongen. 213 leerlingen is ongeveer 50% van 409 leerlingen. In de schriftelijke weergave van mijn beantwoording is de tabel opgenomen.

Pagina 8 van 19

Te zien is dat de school kinderen trekt uit een groot gebied: de gemiddelde afstand van huis naar school is voor de Heilig Hart leerlingen 2,3 km. Stichting Initia spreekt in eigen communicatie over een aandeel van 32% leerlingen die van buiten het voedingsgebied van de Heilig Hart komen. Dat kan als Initia de wijk Centrum en Beljaart aanmerkt als voedingsgebied van de Heilig Hart school. De leerlingen uit West 1, West 2 en overig in en buiten gemeente Dongen tellen samen op tot 32,8% van de leerlingenpopulatie. Gemeente en Initia spreken elkaar hier niet tegen, er wordt alleen over andere gebieden gesproken. Initia spreekt over haar voedingsgebied, en ik heb de aantallen per wijk benoemd. De achterliggende cijfers komen in grote lijn overeen. Wij vragen ons overigens het volgende af: Initia meldt op haar website dat zij het doel wil realiseren dat ‘ieder kind op loopafstand naar school in eigen wijk kan’. Wij kunnen moeilijk rijmen hoe dit past bij het feit dat de Heilig Hart school een groot deel van haar leerlingen aanneemt uit gebieden die niet op loopafstand liggen van de school? (loopafstand is landelijk gedefinieerd als een afstand van ongeveer 1 km.) 15. Hoe geldt deze verdeling voor andere scholen, zoals bijvoorbeeld basisschool JJ Anspach? Zoals eerder toegelicht zijn er geen voedingsgebieden aangewezen of toegewezen voor scholen.

Wel kan inzicht gegeven worden uit welke wijken leerlingen afkomstig zijn. Ook voor de JJ Anspach geldt geldt dat er leerlingen uit diverse wijken voor de school kiezen. De gemiddelde afstand van huis naar school is voor de Anspach leerlingen 1,3 km. De school is gevestigd in Oud Dongen, daar komen in 2020 97 van de 252 leerlingen vandaan. 58 leerlingen komen daarnaast uit West 1, 17 uit West 2, 44 uit het Centrum, 18 uit Hoge Akker, 15 uit overige

Pagina 9 van 19

gebieden binnen de gemeente Dongen en 3 leerlingen komen van buiten de gemeente Dongen.

Voor de andere scholen gelden de volgende gemiddelde afstanden tussen school en huis: School Heilig Hart Westerkim JJ Anspach Achterberg Sint Agnes Sint Jan Vlinderboom Biezenkring De Wegwijzer De Springplank

Gemiddelde afstand tussen school en huis van de leerlingen 2300 meter 1420 meter 1320 meter 1030 meter 910 meter 630 meter 530 meter 500 meter 400 meter 320 meter

De ‘407’ Dan verder wat betreft het punt rondom de maximale leerlingenaantallen voor IKC Heilig Hart. Op dit moment staat deze vast op een maximum van 407 leerlingen, de nieuwbouw wordt hier op gebaseerd. 16. Wanneer is de gezamenlijke afspraak over het maximum aantal leerlingen voor IKC Heilig Hart precies gemaakt? De principe afspraak om aantallen van nieuwbouwscholen te maximeren is op 23

Pagina 10 van 19

maart 2021 gemaakt in het bestuurlijk overleg met alle schoolbesturen. Het exacte aantal voor IKC Heilig Hart is vastgelegd in het programma van eisen voor de nieuwbouw van IKC Heilig Hart. Dit programma van eisen is op 19 oktober 2021 opgeleverd door Stichting Initia. 17. Staat deze afspraak op papier? Zo ja, graag een afschrift van de notulen of de afspraak bijvoegen. Ja, het verslag van 23 maart 2021 en het programma van eisen zijn bijgevoegd. De relevante informatie in het programma van eisen is te vinden op pagina 7. Die tekst heb ik u bij vraag 4 geciteerd. 18. Wanneer is het maximum van 407 leerlingenaantallen voor IKC Heilig Hart in het overleg tussen schoolbesturen en de gemeente in de jaren daarna opnieuw aan de orde geweest? Wat werd er toen besproken? 2018 Al in het programma van eisen voor IKC Beljaart dat in 2018 door Initia werd opgeleverd was sprake van 407 leerlingen. 2019 Op 11 april 2019 wordt de kredietaanvraag voor de nieuwbouw van IKC Heilig Hart unaniem door de gemeenteraad goedgekeurd. Deze is gebaseerd op het programma van eisen uit 2018, obv 407 leerlingen. 2020 Herijking van het programma van eisen werd nodig als gevolg van een nieuwe kinderopvangpartner en marktontwikkelingen als gevolg van Corona. 2021 Op 23 maart 2021 vindt het bestuurlijk overleg plaats tussen gemeente en schoolbesturen waarin het gentlemen’s agreement wordt gesloten.

Afgesproken is dat voor de nieuw te bouwen IKC’s een maximum aantal afgesproken wordt. De herijking van het programma van eisen voor de nieuwbouw van IKC Heilig Hart vindt daarna plaats. - op 19 oktober 2021 leverde Stichting Initia het herijkte programma van eisen op, daarin is de afspraak over een maximaal leerlingenaantal van 407 opgenomen. - het programma van eisen is de basis voor de aanvullende kredietaanvraag aan de gemeenteraad voor uitbreiding van het stichtingskostenbudget voor de nieuwbouw van IKC Heilig Hart. - uw raad heeft daar op 16 december 2021 een positieve uitspraak over gedaan en het benodigde krediet unaniem goedgekeurd. We stellen vast dat er in de periode 2018-2021 sprake is van een afspraak die wederzijds erkend is. Halverwege dit jaar (mei 2022) wordt er door Initia ruimte gezocht over de uitvoering van de afspraken.

Pagina 11 van 19

2022 - in mei 2022 geeft mevrouw Horsten bij de gemeente (overleg 12 mei 2022, met wethouder Zijlmans en ambtenaren) aan af te willen wijken van de afspraak de leerlingenaantallen van basisschool Heilig Hart te maximeren op 407 leerlingen bij de opening van de nieuwbouw. Initia vraagt ruimte om niet direct bij opening van IKC Heilig Hart op 407 te zitten, maar een aantal jaren later. De gemeente is er verrast over dat de school nog geen aannamebeleid toepast. De gemeente verzoekt inzichtelijk te maken over welke termijn Initia in dat kader denkt. In de periode daarna treden de gemeente en Initia nog een aantal keren met elkaar in overleg: ambtelijk, bestuurlijk en met een afvaardiging van de RvT van Initia erbij. (De bestuurlijke overleggen zijn vastgelegd in verslagen, deze zijn toegevoegd) - In juni 2022 treden gemeente en Initia opnieuw bestuurlijk in overleg. Gemeente heeft nog geen inzicht ontvangen over een door Initia voorgestelde termijn om op 407 leerlingen uit te komen. Initia geeft daarop aan een aannamebeleid op basis van 17 groepen van gemiddeld 25 leerlingen te willen gaan vastleggen. Gemeente constateert dat dat niet in lijn is met sturen op 407 leerlingen. Gemeente verzoekt opnieuw om een uitwerking van termijnen gericht op 407 leerlingen. Initia geeft aan de aanpak uit te werken en voor de zomervakantie toe te sturen. (zie verslag 2 juni 2022).

- op 18 juli vindt overleg plaats tussen de gemeente (wethouder Kunst, directeur Samenleving, onderwijsambtenaar) met mevr Horsten en de voorzitter van de Raad van Toezicht van Initia. Er wordt onder andere besproken dat Initia het niet haalt om bij opening van het nieuwe IKC op 407 leerlingen te zitten. Enkele extra jaren extra worden gevraagd. Ook geeft Initia aan moeite te hebben met het handhaven van een absoluut aantal als maximum, verzocht wordt of er een marge gehanteerd kan worden van 407-430 leerlingen. De gemeente geeft aan dat de afspraken hierover gemaakt zijn met de drie bestuurders van Initia, PCPO en Bravoo. Er kan niet met 1 bestuur van deze afspraken afgeweken worden. Als we dat willen doen, dan moet dat in samenspraak met alle besturen afgestemd worden. Afgesproken wordt dat dit geagendeerd wordt voor het eerstvolgende bestuurlijk overleg op 12 september. De nieuwe bestuurder van Initia zal dan aangetreden zijn. - Daarna wordt het thema geagendeerd voor het bestuurlijk overleg met alle schoolbesturen. Het eerste overleg vindt plaats op 12 september 2022, de huidige bestuurder a.i. is dan aangetreden. - In de periode van 12 september tot en met 13 oktober vinden er 4 bestuurlijke overleggen plaats tussen gemeente en alle schoolbesturen.

In het eerste overleg in september vraag Initia ruimte om ‘407’ tijdelijk los te laten om in enkele jaren naar 407 toe te kunnen werken. Ik citeer een passage uit het gespreksverslag van 12 september: “Initia geeft aan: Het is niet de bedoeling van Initia om de Heilig Hart te vergroten (in leerlingenaantal, noch in gebouwomvang). De nieuwbouw krijgt 17 lokalen en daar kan de school ook tijdelijk meer leerlingen in passen dan 407. Er is de komende 4-5 jaar een probleem. Als de school alleen broertjes en zusjes van huidige leerlingen aanneemt, kan de school over 3 jaar op 407 zitten.”

Pagina 12 van 19

In de daarop volgende bijeenkomsten worden diverse afbouwscenario’s besproken (voorgelegd door Initia aan de andere partijen). Er ontstaat geen consensus over een richting. Initia is niet bereid de pijn te nemen om een aannamebeleid te voeren dat op korte termijn op 407 leerlingen stuurt. JJ Anspach neemt die pijn wel en weigert al geruime tijd leerlingen omdat zij waarde hechten aan de gemaakte afspraken en op die manier het collectieve doel in Dongen te dienen. Het overleg op 13 oktober is het laatste collectieve overleg. Initia kondigt aan dat zij een aannamebeleid zullen gaan hanteren dat uitgaat van 9 tot 10 jaar om op 407 leerlingen uit te komen. Dit wordt ter kennisgeving aangenomen, met vermelding dat het jammer is dat we niet nader tot elkaar gekomen zijn. - Later dit jaar (in december 2022) wijzigt Initia dit aannamebeleid overigens weer en wordt 407 losgelaten. De gemeente en de andere schoolbesturen worden hier niet actief over geïnformeerd. De betreffende stukken worden volledigheidshalve bij de schriftelijke beantwoording toegevoegd. 19. In de brief van dhr Kollmer en dhr Vuurens lezen wij dat ook eerdere directeurbestuurders van Stichting Initia het maximum van 407 leerlingen hebben bestreden. Klopt het dat voor de komst van dhr.

Kollmer, Stichting Initia al tegen de afspraak voor maximum 407 was? Zo ja, wanneer is dit aangekaart? Graag eerdere gespreksverslagen en e-mails tussen de gemeente en Stichting Initia toevoegen. Zoals eerder benoemd zijn er vanaf mei 2022 gesprekken gevoerd tussen Initia en gemeente over de uitvoering van een maximum van 407 leerlingen. De gemeente heeft daarin de rol van het bewaken van de collectieve afspraken en bewaken van de uitvoering van het programma van eisen voor de nieuwbouw van de school. De verslagen daarvan zijn bijgevoegd. In september 2021 in de afrondende fase van de bijstelling van het programma van eisen voor IKC Heilig Hart heeft mevr. Horsten het verzoek gedaan om in het programma van eisen flexibiliteit te houden over het leerlingenaantal. Daar is meerdere malen ambtelijk over gesproken. Op 30 september is in een overleg opgehelderd hoe de afspraken gelden. Daarna heeft Initia de teksten voor het programma van eisen vastgesteld op 19 oktober, in de vorm zoals ze nu zijn (zie bijlage). Er is dus geen sprake geweest van het bestrijden van afspraken, er is ruimte gezocht, er zijn zaken opgehelderd en daarna heeft Initia het aantal van 407 ongewijzigd vastgelegd in het programma van eisen. De e-mails hierover zijn bijgevoegd. Uit de gespreksverslagen over dit onderwerp hebben wij de relevante passages integraal voor u samengevoegd in 1 document.

Pagina 13 van 19

In de brief van 29 november 2022 geeft dhr Kollmer aan dat ze op dit moment op 430 leerlingen zitten. Dat is boven het afgesproken maximum van de 407. 20. Heeft de Heilig Hartschool de afgelopen schooljaren (uitgezonderd het huidige schooljaar 2022/2023) leerlingen hierom geweigerd en zo ja, hoeveel leerlingen waren dit? Voor zover de gemeente hierover geïnformeerd is, heeft de school tot 14 oktober 2022 geen aannamebeleid toegepast en geen leerlingen geweigerd. 21. Zaten er ook leerlingen uit het primaire voedingsgebied bij? zie vraag 20. Vanwege de krapte in het huidige gebouw en het maximum van 407 leerlingen, is basisschool Heilig Hart een aannamebeleid gestart met ingang van dit schooljaar (20222/2023). Om aan het aantal 407 te voldoen, ziet Stichting Initia zich genoodzaakt om ook leerlingen uit de Beljaart te weigeren voor een plek op basisschool Heilig Hart. 22. Wat vindt het college ervan dat er leerlingen in de Beljaart of zelfs uit dezelfde straat geweigerd moeten worden? En broertjes en zusjes? Het college vindt het belangrijk dat scholen bij het hanteren van een aannamebeleid voorrang geven aan broertjes en zusjes van leerlingen die al op de school onderwijs volgen, en aan kinderen die in de zeer directe omgeving van de school wonen. Een strikt aannamebeleid volgen, kan hierbij belangrijk zijn.

Het college snapt dat, als gevolg van een strikt aannamebeleid, het voor individuele ouders een lastig gegeven kan zijn als zij met hun kinderen niet naar de school van hun eerste keuze kunnen gaan. Maar het toepassen van een strikt aannamebeleid is een gangbaar instrument dat overal in Nederland door scholen wordt toegepast. Gezien het gentlemen’s agreement kan het ook in onze gemeente nodig zijn. En het college ondersteunt de gezamenlijke afspraken in het gentlemen’s agreement van het onderwijsveld, omdat deze het collectieve belang dienen, namelijk bestaansrecht voor alle scholen en voldoende en goed passende scholen voor alle leerlingen bij hen in de buurt. Dat weegt voor het college zwaar. Wanneer een dergelijk aannamebeleid niet wordt gehanteerd, is de verwachting dat niet alle leerlingen gehuisvest kunnen worden in het nieuwe IKC Heilig Hart. In dat geval zal de gemeente conform de Verordening verwijzen naar leegstand elders. Communicatie en proces Dan verder naar het proces en de communicatie rondom dit onderwerp. 23. In de brief van dhr. Kollmer van 29 november jl. lezen wij dat Stichting Initia ‘elk redelijk gesprek’ mist over het maximum van 407 leerlingenaantallen en de houdbaarheid daarvan. Hoe kan het dat Stichting Initia deze conclusie trekt terwijl wij vanuit de wethouder horen dat zij in goed overleg is met de schoolbesturen?

Pagina 14 van 19

Wat is hier mis gegaan? De gemeente herkent zich volstrekt niet in de uitspraak dat elk redelijk gesprek gemist wordt door Initia. Er zijn de afgelopen periode sinds het aantreden van dhr. Kollmer veel gesprekken gevoerd over dit thema: zowel met dhr. Kollmer als ook collectief met alle schoolbestuurders in de gemeente (4 gesprekken). Daarbij is zowel door de gemeente als door Stichting Bravoo en PCPO Midden-Brabant telkens respectvol en redelijk met Stichting Initia gesproken. 24. Als reactie op de brief van dhr. Kollmer van 29 november jl. heeft het college ervoor gekozen om zelf een brief in felle bewoordingen terug te sturen aan de Raad van Toezicht (1 december jl.). Waarom heeft u ervoor gekozen om een brief van dergelijke aard te sturen en niet om in gesprek te gaan? Onze keuze was juist om in gesprek te gaan met elkaar. De gemeente heeft Dhr Kollmer daartoe tot tweemaal toe, op 28 november en op 29 november, uitgenodigd voor gesprek. Dhr Kollmer heeft daar echter geen gehoor aan gegeven, hij beschouwde een gesprek niet als “de meest passende vorm”. En hij heeft in plaats van een gesprek ervoor gekozen om een brief te sturen naar het college. Deze brief heeft hij in afschrift ook verstuurd naar enkele raadsfracties en naar lokale media, Dongen Nieuws. Daarmee was de brief openbaar. De brief van Dhr.

Kollmer is gericht aan het college van B&W, daarom reageert het college in de vorm van een brief. Omwille van transparantie aan de raad en de media die zijn aangeschreven door Dhr. Kollmer, heeft de gemeente deze partijen ook meegenomen bij haar beantwoording. 25. En waarom is naar de Raad van Toezicht gereageerd en niet naar de heer Kollmer? Aangezien dhr. Kollmer aangaf niet in gesprek te willen gaan heeft het college zich gericht tot de Raad van Toezicht. Het college hecht aan een goede relatie met partners in onze lokale samenleving. Gezien de dermate kwalijke, onjuiste en schadelijke inhoud van de brief van dhr. Kollmer en de wijze waarop dit in de openbaarheid gepubliceerd is, ondanks de gemeentelijke uitnodiging voor gesprek, acht het college het passend om hier over in gesprek te gaan met de Raad van Toezicht. 26. In de brief van het college lezen wij dat ‘de gemeente [..] gericht (is) op een positieve relatie met al haar samenwerkingspartners in het onderwijs’. Hoe rijmt u dit met het enkel schriftelijk reageren op de brief van dhr. Kollmer, nota bene aan zijn Raad van toezicht, zonder enig persoonlijk gesprek? Zoals zojuist aangegeven heeft de gemeente het gesprek met dhr. Kollmer opgezocht en op meerdere momenten hiertoe uitgenodigd. Dhr. Kollmer is hier niet op in gegaan en heeft, zonder enig persoonlijk gesprek met de gemeente, de openbaarheid gezocht.

Pagina 15 van 19

27. Ook schrijft het college in de brief dat er, naar aanleiding van een gesprek met de Raad van Toezicht van Stichting Initia op 29 augustus jl., is afgesproken te werken aan ‘open communicatie en constructieve samenwerking’. Hoe heeft het college, danwel de portefeuillehouder, invulling gegeven aan de afgesproken open communicatie en constructieve samenwerking richting Stichting Initia? Dat hebben wij gedaan in de vele bestuurlijke overleggen die met dhr. Kollmer gevoerd zijn sinds zijn aantreden in september. In diverse individuele gesprekken en in diverse gesprekken met de drie schoolbesturen. De gemeente, Stichting Bravoo en PCPO Midden-Brabant hebben in deze gesprekken een constructieve houding aangenomen, gericht op het gezamenlijke doel en het belang voor de Dongense kinderen.

Enkele weken geleden zijn wij in gesprek gegaan met dhr. Kollmer en zijn we op bezoek geweest bij Stichting Initia en basisschool Heilig Hart. Zo wij begrijpen heeft de wethouder ervoor gekozen om, zonder Stichting Initia, in overleg te gaan met de andere schoolbesturen in de gemeente over het maximum 407 en de vraag of IKC Heilig Hart hiervan mocht afwijken. Daaruit kreeg Stichting Initia te horen dat zij niet mochten afwijken en dat het zo bleef. 28. Klopt het dat er een gesprek heeft plaatsgevonden met Stichting Bravoo en de PCPO over de maximum leerlingenaantallen voor IKC Heilig Hart, zonder de aanwezigheid van Stichting Initia? Deze door u verkregen informatie is juist. In de reeks van bestuurlijke overleggen over 407 leerlingen wordt in het derde overleg (op 3 oktober) vastgesteld dat we niet verder komen in consensus over het omgaan met ‘407’ leerlingen. Het voorstel wordt gedaan dat gemeente, Bravoo en PCPO Midden-Brabant onderling overleggen over de oplossingsrichting. En daarna opnieuw in gesprek gaan met Initia. Initia is daar mee akkoord. Zo is dat in de vergadering afgestemd en zelfs aangemoedigd door dhr. Kollmer. Dus ja, er heeft een overleg hierover plaatsgevonden zonder Initia. En dit is vooraf met dhr. Kollmer zo besproken en door hem akkoord bevonden. 29.

Waarom heeft u hiervoor gekozen? Hoe rijmt u dit met de afspraak tot open communicatie en constructieve samenwerking? Zie antwoord 28, dit gesprek is in open afstemming met dhr. Kollmer tot stand gekomen. En die afspraak is ondersteund en akkoord bevonden door dhr. Kollmer zelf. Er is hier zeer nadrukkelijk sprake van open communicatie. Het hele gegeven van de gesprekken over het aantal van 407 leerlingen is gericht op constructieve samenwerking voor álle scholen en álle leerlingen in Dongen.

Pagina 16 van 19

30. Welke redenen hebben Stichting Bravoo en PCPO aangevoerd om vast te houden aan de ‘afgesproken’ maximum aantallen leerlingen ondanks de evident nieuwe ontwikkelingen in de onderwijssector in Dongen in het algemeen en basisschool de Heilig Hart in het bijzonder? Graag notulen van dit overleg bijvoegen. De redenen van Bravoo, PCPO en ook de gemeente zijn dat: - de afspraken over maximumaantallen recent gemaakt zijn. - Deze zijn weloverwogen en met goede argumenten onderbouwd. - de afspraken dienen een collectief belang voor alle scholen en alle leerlingen in Dongen. - Initia voert als reden aan dat zij bij de uitvoering van de afspraak ongemak zal ervaren. PCPO voert de afspraak al geruime tijd uit, en ondervindt dit ongemak ook. - Initia is zelf debet aan het ongemak omdat zij heeft nagelaten tijdig te sturen op het nakomen van de afspraak. Had zij dat wel gedaan, dan was het ongemak ook minder groot geweest. De directeur van de Heilig Hart benoemt dit zelf in het bestuurlijk overleg van 12 september, ik citeer: “door mijn voorgangers is er opportunistisch aangenomen.” Of in meer detail citeer ik de relevante passage uit het gespreksverslag: “Het gezamenlijke standpunt van Bravoo, PCPO en gemeente ten aanzien van de scenario’s luidt als volgt: Initia wil zich richten op de toekomst.

De afspraak over het maximumaantal leerlingen is weliswaar een afspraak uit het (nabije) verleden, maar het is wel een afspraak die nog steeds geldt en waar andere partijen zich aan houden. De andere partijen willen de afspraak niet ter discussie stellen. De afspraak over maximale leerlingenaantallen is weloverwogen en op grond van goede argumenten gemaakt destijds, met draagvlak van alle betrokken partijen. Dat laten we niet zomaar terzijde leggen. Tenzij er zwaarwegende argumenten zijn daarvoor. De argumenten die Initia aandraagt vindt de groep niet zwaarwegend genoeg. Temeer daar het probleem waarvoor nu een oplossing gevraagd wordt, door Initia zelf veroorzaakt is. De oorspronkelijke vraag van Initia was of het bespreekbaar was anders met de afspraak om te gaan. Het antwoord dat wij daar nu gezamenlijk op formuleren is: nee, er is geen bereidwilligheid om daar ruimte voor te bieden. Gezien de onrust in bestuurlijke wisselingen bij Initia in de afgelopen periode en ook met het oog op de toekomst (als de interim periode van dhr. Kollmer afloopt), willen wij als gezamenlijke partijen vasthouden aan de afspraken die gezamenlijk

Pagina 17 van 19

gemaakt zijn. En niet meebuigen in overwegingen en constateringen van steeds nieuwe bestuurders. Het oorspronkelijke scenario 1 dat Initia presenteerde is de maximale ruimte die we willen bieden: dus broertjes en zusjes toelaten, inclusief “toezeggingen”, exclusief wachtlijst. Desgewenst kan Initia binnen deze aantallen ervoor kiezen om alleen de toezeggingen uit de Beljaart toe te laten, aangevuld met enkele kinderen van de wachtlijst uit de Beljaart (binnen de getalgrenzen die in scenario 1 aangegeven zijn). En daarmee dus binnen 3 jaar op 407 komen. Dit is nog steeds aanzienlijk meer ruimte (in tijd) dan PCPO heeft gekregen en genomen om op haar maximumaantal te komen. Het vertrouwen in Stichting Initia heeft een deuk opgelopen in de afgelopen periode. Gemeente en schoolbesturen willen graag terugkeren naar een situatie waarin er wel wederzijds vertrouwen is en waarin er constructief samengewerkt wordt aan het onderwijs in Dongen. Initia zal dat vertrouwen moeten herwinnen. Deze casus is de eerste gelegenheid waarin Initia dit waar kan maken, en kan laten zien dat zij daadwerkelijk partner is en de samenwerking met de andere schoolbesturen en gemeente haar serieus is. Van daaruit willen wij als partners ook graag constructief met Initia verder.” (einde citaat) 31.

Hoe is de onderlinge samenwerking tussen de schoolbesturen? Eigenlijk is dit een vraag die u zou moeten stellen aan de drie schoolbesturen. Onze perceptie is dat de onderlinge samenwerking tussen de schoolbesturen tot voor kort positief en constructief was. En dat deze op dit moment helaas ernstig onder druk staat. In de brief van het college, nodigt zij de Raad van Toezicht van Stichting Initia uit voor een gesprek. 32. Wanneer staat dit gesprek gepland? Op welke termijn wordt dit ingepland? Dit gesprek vindt morgenochtend plaats (23 december). Oplossingen/alternatieven Om uit deze impasse te komen, hebben wij de volgende vraag: 33. Zijn er oplossingen of alternatieven bespreekbaar om te voorkomen dat kinderen uit de Beljaart niet naar school kunnen in hun eigen wijk? De oplossing is het toepassen van een passend aannamebeleid door basisschool Heilig Hart. Als in dat beleid gestuurd wordt op voorrang van aanname voor kinderen uit de Beljaart, dan ontstaat er voldoende ruimte in de Heilig Hart school. Nu is de school voor een groot deel gevuld met leerlingen uit andere delen van onze gemeente. Dat betekent in de praktijk dat er een aantal jaren een aantal ouders teleurgesteld moet worden. Maar op de langere termijn draagt dat

Pagina 18 van 19

juist in sterke mate bij dat kinderen uit de eigen wijk naar de school in de eigen wijk kunnen. Ook levert het op dat de scholen die nu soms ‘voorbijgereden worden’ in West bijvoorbeeld, steviger worden in omvang en meer bestaansrecht houden. Net zoals dit in een ander deel van de gemeente zo werkt voor de JJ Anspach (PCPO), die met haar aannamebeleid van de afgelopen jaren vanuit gezamenlijk belang en solidariteit (via een leerlingenstop gericht op 290 leerlingen) bijvoorbeeld basisschool St. Jan (van Initia) beschermt. Andere theoretische alternatieven – zoals het bouwen van een groter schoolgebouw - doen afbreuk aan de toekomstbestendigheid van de andere scholen in Dongen doordat bij het loslaten van maximumaantallen ruimte geboden wordt voor leegloop in andere scholen, wat uiteindelijk kan leiden tot het moeten sluiten van scholen en dat willen wij: gemeente, Initia, Bravoo en PCPO Midden-Brabant met elkaar ten allen tijde voorkomen. En daarbij zal dit leiden tot vertraging in de lopende nieuwbouwprojecten, en daarmee leiden tot risico op kostenstijgingen. Dit staat haaks op wat uw raad mij nog bij de begrotingsbehandeling heeft gevraagd. Ten slotte, wethouder Kunst heeft eerder aangegeven dat de lange termijn leerlingenprognoses op korte termijn bekend zijn. 34.

Is er al meer duidelijkheid wanneer de raad deze prognoses tegemoet kan zien? De concept prognoses worden naar verwachting in januari 2023 door Pronexus opgeleverd. Deze worden daarna eerst met de schoolbesturen besproken zoals gebruikelijk is. Na vaststelling van het definitieve resultaat zijn deze prognoses te delen. Normaal gesproken informeren we de raad hierover in een voortgangsmonitor onderwijshuisvesting. Omdat wij inschatten dat u hier graag over geïnformeerd wil worden, zullen wij u hierover tzt een raadsinformatiebrief toesturen.

Hiermee kom ik aan het eind van de beantwoording van uw vragen. Ik ben blij dat ik de kans heb gekregen een en ander in detail toe te kunnen lichten. Samenvattend is het doel om in het belang van álle Dongense kinderen, sámen te werken aan goede IKC’s, goed verspreid over onze kernen en wijken, op zo kort mogelijke termijn. In mijn beleving zijn alle partijen: gemeente, Initia, Bravoo en PCPO Midden-Brabant het volledig met elkaar eens over die doelen. In het nieuwe jaar zal ik de uitnodiging voor gesprek over de gezamenlijke realisatie van de doelen opnieuw aan de onderwijspartners doen. Ik hoop dat we snel weer het constructieve overleg kunnen hervatten en roep alle betrokken partijen daar toe op.

Pagina 19 van 19