2022-022501 RV GGD Hart voor Brabant Kadernota 2024

RAADSVOORSTEL

Datum

: 20 januari 2023

Zaaknummer

: 2022-022501

Portefeuillehouder

: G.P. Kunst

Behandelend ambtenaar

: Marlou van Meeuwen

Besluitvormende raadsvergadering

:

Onderwerp

: Raadsvoorstel GGD Hart voor Brabant Kadernota 2024

VOORSTEL: 1. Kennis te nemen van de toekomstvisie publieke gezondheid van de GGD Hart voor Brabant ‘Wij maken gezond gewoon’; 2. Als zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de GGD Hart voor Brabant dat de gemeenteraad van Dongen: o in kan stemmen met de inhoudelijke koers van de Kadernota 2024 van de GGD Hart voor Brabant; o in kan stemmen met de prognose voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD Hart voor Brabant voor 2024; o op inhoud in kan stemmen met het te actualiseren basispakket van de GGD Hart voor Brabant.

BESLUIT: 1. Kennis te nemen van de toekomstvisie publieke gezondheid van de GGD Hart voor Brabant ‘Wij maken gezond gewoon’; 2. Als zienswijze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de GGD Hart voor Brabant dat de gemeenteraad van Dongen: o in kan stemmen met de inhoudelijke koers van de Kadernota 2024 van de GGD Hart voor Brabant; o in kan stemmen met de prognose voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD Hart voor Brabant voor 2024; o op inhoud in kan stemmen met het te actualiseren basispakket van de GGD Hart voor Brabant.

INLEIDING: De GGD Hart voor Brabant is een gemeenschappelijke regeling van 19 gemeenten in Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD Hart voor Brabant voert in deze gemeenten voor ruim 1,1 miljoen inwoners taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg, zoals jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en technische hygiënezorg. Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg).

Eind 2022 hebben we de kadernota 2024 van de GGD Hart voor Brabant ontvangen. De aanbiedingsbrief en deze kadernota zijn opgenomen in de bijlage 2 en 3. Conform de gemeenschappelijke regeling heeft de gemeenteraad de bevoegdheid om hierover een zienswijze in te dienen. De kadernota zet op hoofdlijnen de ontwikkelingen, het beleid en financiële uitgangspunten voor het jaar 2024 van de GGD uiteen. Anders dan eerdere jaren is dit jaar het te actualiseren basispakket onderdeel van de kadernota. De kadernota 2024 (inclusief actualisatie basispakket) en toekomstvisie (bijlage 4) vormen de basis voor de GGD-begroting 2024 en hebben betrekking op de regionale uniforme inzet van de GGD. Op 24 maart 2023 neemt het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant een besluit over de kadernota 2024.

ARGUMENTEN: 1.1 De toekomstvisie ‘Wij maken gezond gewoon’ beschrijft de lange termijn ambities van de GGD en hoe de GGD de gezondheid van onze inwoners versterkt. In het najaar van 2022 sprak de GGD met verschillende partijen in visiecafés over de toekomstvisie van de GGD. Dit heeft de GGD uitgewerkt in de visie ‘Wij maken gezond gewoon’. Deze visie is de basis voor de kadernota 2024 van de GGD. De toekomstvisie ‘Wij maken gezond gewoon’ ontvangt u nu ter informatie. In 2023 ontwikkelt de GGD aan de hand van deze toekomstvisie zijn beleidsplan voor de komende vier jaar. In de raadsvergadering van juni 2023 is uw raad in de gelegenheid een zienswijze te geven op dit beleidsplan samen met de begroting 2024 van de GGD. In juli 2023 stelt het Algemeen Bestuur van de GGD deze documenten vast. In de toekomstvisie schetst de GGD het belang van een samenleving waar iedereen gezond kan opgroeien en ouder worden. Hierbij is het doel om gezondheid vanzelfsprekend te maken. Dit doet de GGD door: • Voorkomen als het kan, beschermen als het moet. Preventie is de sleutel tot een gezonde toekomst. • Iedereen verschillend, allemaal gelijk. Gezond opgroeien en gezond ouder worden. Dat moet écht voor iedereen mogelijk zijn. • Zelf, maar niet alleen. Wie gezond zijn al gewoon vindt, kan het zelf. En wie de kennis van de GGD wil gebruiken, weet de GGD te vinden.

• Overal om ons heen, binnen en buiten. Gezond leven start met een omgeving die daarop is ingericht. 2.1 De inhoudelijke koers voor 2024, zoals die in de kadernota is opgenomen, is de uitwerking van de toekomstvisie van de GGD en biedt een goede basisaanpak voor de uitvoering van de ambities. Hieronder een korte samenvatting van de ambities voor 2024: • Gezondheid vanzelfsprekend maken, als prioriteit voor de toekomst: iedereen een eerlijke kans op een gezond leven waarbij ongezondheid wordt voorkomen; • Paraatheid en versterking bij de infectieziektebestrijding, waarbij de GGD door extra geld van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ook kan werken aan het versterken van de infectieziektebestrijding en zich beter kan voorbereiden op de bestrijding van nieuwe pandemieën; • Mentale gezondheid: de GGD wil naar een aanpak voor alle jongeren in het voortgezet onderwijs, met een plek voor hun eigen regie; • Gezond oud(er) worden: onderzoeken wat er moet gebeuren in publieke gezondheid voor ouderen en welke inzet de gemeenten hierin vragen van de GGD; • Gezonde en veilige leefomgeving: de omgeving als middel benutten om gezondheid te stimuleren m.b.v. programma ‘Gezonde Leefomgeving’; • Het werken met het nieuwe basispakket.

2.2 Conform de Gemeenschappelijke Regeling GGD Hart voor Brabant hanteert de GGD voor de indexering van de gemeentelijke bijdrage het systeem van de gemeente Tilburg. Jaarlijks voorspelt zij de loon- en prijsstijgingen op basis van cijfers van het Centraal Planbureau en corrigeert ze deze voor de werkelijke ontwikkeling in de twee voorgaande jaren. De indexering van de inwonerbijdrage en tarieven, met inbegrip van de toegepaste correctie op de twee voorgaande jaren, reflecteert de reële stijging van lonen en prijzen. In maart 2023 actualiseert de GGD Hart voor Brabant de

indexcijfers, op basis van de cijfers van de gemeente Tilburg. Een eventuele aanpassing wordt verwerkt in de begroting 2024 van de GGD Hart voor Brabant. Ditzelfde geldt voor het aantal inwoners. 2.3 Met de actualisering van het basispakket geven wij invulling aan onze wettelijke taken vanuit de Wet publieke gezondheid en borgen we programma’s die van grote meerwaarde zijn voor onze inwoners. Deze actualisering zorgt ervoor dat het basispakket aansluit bij de behoeften van onze inwoners, met diensten die voor iedere inwoner zoveel mogelijk gelijk zijn om te voorkomen dat het verschil maakt waar in het GGD-werkgebied je woont. Een belangrijk uitgangspunt van het basispakket is dat de kansen op gezondheid voor de inwoners voor het hele werkgebied zoveel mogelijk gelijk zijn. In 2019, nog vóór de coronacrisis, besloot het GGD-bestuur om het basispakket te actualiseren. Na een herijking in 2016 bleef dit pakket ongewijzigd, behalve bij de jeugdgezondheidszorg. Daar kwam meer aandacht voor kinderen (en ouders) die meer zorg nodig hadden. Het voorstel voor een geactualiseerd basispakket kwam tot stand via sessies met raadsleden en met de inbreng van wethouders en ambtenaren. Het GGD-bestuur stemde in november 2022 in met dit voorstel en legt het nu, als onderdeel van de kadernota 2024, voor een zienswijze voor aan de gemeenteraden.

Het voorstel bestaat uit het behouden en versterken van een aantal (wettelijk) verplichte diensten en enkele nieuwe diensten. Het sluit aan bij de ambities die we als gemeente hebben en ook al op inzetten. Versterkte wettelijke taken

Nieuwe diensten

Versterking van de preventieprogramma’s: gezondheidsbevordering en gezonde school, voorlichting eigen taal en cultuur, landelijke campagnes/webinars. Inzet jeugdgezondheidszorg in het netwerk waarbij de GGD inzet op de verbinding tussen de domeinen gezondheidszorg, onderwijs en jeugdhulp. Uitbreiding inzet op ziekteverzuimbegeleiding (van leerlingen op scholen voor voortgezet onderwijs). Onderdelen uit de aanpak Kansrijke Start landen in het basispakket: Nu niet zwanger en keuze-aanbod Stevig ouderschap, Voorzorg en/of begeleiding naar voorschoolse educatie. De GGD zet zijn kennis in om inzicht te geven in een gezonde leefomgeving middels instrumenten rond de Omgevingswet en door gezondheidseffecten in het ruimtelijk beleid inzichtelijk te maken.

KANTTEKENINGEN: 2.1 In tegenstelling tot eerdere jaren ontbreekt het beleidsplan waarop normaal gesproken de kadernota is gebaseerd. De kadernota is nu gebaseerd op de toekomstvisie. Deze visie is summier en nog weinig concreet. Wij stellen voor de GGD op te roepen om in de begroting duidelijk het vierjarige beleidsplan te verankeren en concreet uit te werken. 2.2 De GGD stelt voor de structurele besparing van € 450.000 op de huisvesting niet in mindering te brengen op de inwonerbijdrage, maar in te zetten voor betere bescherming van persoonsgegevens en voor het opvangen van een deel van de financiële effecten van het onderhoud van het functieboek. Op basis van de huisvestingsvisie heeft de GGD voor Brabant een vijftal regionale vestigingen (in plaats van twee hoofdvestigingen) gerealiseerd in Den Bosch, Tilburg, Waalwijk, Oss en Uden. De nieuwe huisvesting leidt tot een jaarlijkse structurele besparing van ongeveer € 450.000. Uw gemeenteraad heeft bij de kadernota en begroting 2023 van de GGD de zienswijze ingediend om deze structurele besparing in mindering te brengen op de inwonerbijdrage vanaf 2024. Hiervoor was destijds geen meerderheid in de vergaderingen van het Algemeen Bestuur. De GGD heeft na een datalek in 2021 (in het coronasysteem) de organisatie versterkt door betere bescherming van persoonsgegevens. Dit kost € 250.000 per jaar.

Hiervoor was nog geen structurele dekking aanwezig. De GGD geeft daarnaast aan onderhoud aan het functieboek leidt tot hogere inschaling van enkele functies. Deze hogere kosten kunnen volgens de GGD niet volledig gedekt worden door productiviteitsstijging en/of taakherschikking. De druk op de medewerkers is al hoog. Door de structurele besparing van € 450.000 op deze onderdelen in te zetten is hiervoor geen hogere gemeentelijke bijdrage nodig.

2.3 Tot en met 2023 heeft de gemeente zelf de keuze om wel of geen plustaken af te nemen van de GGD. Vanaf 2024 bestaat die keuze niet meer en wordt op basis van het geactualiseerde basispakket het overgrote deel van onze huidige plustaken opgenomen in het basispakket. Op dit moment nemen we o.a. de volgende plustaken af: extra inzet van de GGD in het onderwijs (o.a. VVE), inzet voor kwetsbare burgers (zoals statushouders), uitvoering Nu Niet Zwanger, inzet van interventies als Stevig Ouderschap. Ondanks dat de keuze verdwijnt, zijn wij blij met het toevoegen van deze zaken aan het basispakket. We investeren hier nu ook al in.

FINANCIËN: De GGD stelt voor 2024 de volgende gemeentelijke bijdrage per inwoner voor: a b c d e

Inwonerbijdrage basispakket 2023 Actualisatie basispakket Subtotaal Indexering Rijksvaccinatieprogramma Invoeren Wet open overheid Gemeentelijke inwonerbijdrage basispakket 2024

€ 37,18 € 2,21 € 39,39 € 2,62 € PM € PM € 42,01

Deze prognose van de GGD is gebaseerd op: a. Bijdrage basispakket in 2023 van € 37,18 per inwoner; b. Actualisatie basispakket: dit zijn de totale kosten van het geactualiseerde pakket (€ 5,32, zie bijlage 2 in de kadernota 2024), na aftrek van het huidige aandeel in de gemeentelijke bijdrage voor de lokale accenten (€ 3,11). c. Indexering 2024: voor het bepalen van de nominale ontwikkeling hanteert de GGD het systeem van de gemeente Tilburg. De eerste raming van Tilburg in december 2022 resulteert in een voorlopige indexering voor 2024 van 6,66 %. In maart volgt een bijstelling die de GGD in zijn begroting 2024 verwerkt. d. De rotavirusvaccinatie komt in 2023 in het Rijksvaccinatieprogramma. Gemeenten krijgen daarvoor een uitkering in het gemeentefonds. Deze wordt vertaald naar de gemeentelijke bijdrage. Voor de (gezamenlijke) gemeenten is dit budgetneutraal. Op het moment dat de bijdrage van het Rijk bekend is, verwerkt de GGD die in een begrotingswijziging. e. Invoeren Wet open overheid: deze wet wil de hele overheid transparanter en toegankelijker maken. Alle gemeenten kregen en krijgen van het Rijk een vergoeding voor het invoeren van de Wet open overheid. Gemeenschappelijke Regelingen, zoals de GGD, ontvangen geen bijdrage uit het gemeentefonds. De compensatie is aan de gemeenten toegekend en wordt naar rato verdeeld.

In de bedragen die de gemeenten krijgen via het gemeentefonds zitten dus ook de vergoedingen voor de Gemeenschappelijke Regelingen. De GGD neemt het bedrag bestemd voor de GGD op in de gemeentelijke bijdrage vanaf 2024. De kosten vóór 2024 ving de GGD op in de eigen exploitatie. Het gaat hier om taken als: actief openbaar maken, het beheer van systemen en een – wettelijk verplichte – contactpersoon. Het aantal inwoners is gebaseerd op de voorlopige CBS-cijfers van 1 september 2022. Dit betekent voor de gemeente Dongen op basis van 27.188 inwoners een inwonerbijdrage van € 1.142.168. De inwoneraantal per 1 januari 2023 vormt de basis voor de berekening van de inwonerbijdrage voor de begroting 2024. De effecten van de Kadernota 2024 van de GGD zullen worden meegenomen in de opbouw van de begroting van de gemeente Dongen 2024-2027, waarbij rekening wordt gehouden met (gedeeltelijke) dekking van de meerkosten via: • het meerjarig opgenomen budget voor indexering/prijscompensatie; • vrijval middelen huidige plustaken (ter indicatie: in 2022 ging het om een bedrag van afgerond € 37.000); • de nieuwe brede SPUK Gezond en Actief Leef Akkoord (GALA): Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil beleid stimuleren waarbij activiteiten voor gezondheid,

sport en bewegen, cultuurparticipatie en de sociale basis in samenhang worden uitgevoerd. Dat vraagt om een domein overstijgende aanpak. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gaat hiervoor het fundament bieden. Op basis van dit akkoord kunnen gemeenten een samenhangende lokale aanpak ontwikkelen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis. Begin 2023 wordt het akkoord ondertekend. Aan het akkoord is een financiële uitkering gekoppeld (brede SPUK). Gemeenten kunnen de financiële ondersteuning inzetten om samenhangend beleid te voeren op: o Sport, bewegen en cultuur; o Gezondheid & Sociale Basis; o Ondersteunende onderdelen. De komende maanden gaan we aan de slag met het opstellen van een integraal plan van aanpak.

COMMUNICATIE: Het raadsbesluit wordt op de gebruikelijke wijze gepubliceerd en het bestuur van de GGD Hart voor Brabant wordt in kennis gesteld van de zienswijze van de gemeenteraad.

VERVOLG: De portefeuillehouder brengt de zienswijze van de gemeenteraad in tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur op 24 maart 2023. Tijdens deze vergadering stelt het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant de Kadernota 2024 vast. Nadat het Algemeen Bestuur de Kadernota 2024 heeft vastgesteld, zal de GGD Hart voor Brabant op basis hiervan de begroting 2024 opstellen. Het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant neemt hierover op 6 juli 2023 een besluit. Conform artikel 25 lid 3 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen wordt de gemeenteraad voor die tijd in de gelegenheid gesteld om haar zienswijze te geven op deze ontwerpbegroting.

BIJLAGEN: 1. Brief Kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant 2. Naar gewoon gezond - kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant 3. Wij maken gezond gewoon - toekomstvisie