2022-016780 Aanbiedingsbrief Najaarspakket P&C-cyclus 2022

Aan de raadsleden

Dongen, 29 september 2022

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief 2022-016780 Joost van Boekel/ 14 0162 Aanbiedingsbrief Najaarspakket P&C-cyclus 2022

Geachte heer, mevrouw, Hierbij bieden we u het najaarspakket van de Planning- & Controlcyclus aan. In deze aanbiedingsbrief geven we een beknopte toelichting op de Dongense Planning & Control-cyclus (hierna: P&C-cyclus), schetsen we kort de inhoud van dit najaarspakket en gaan we nader in op de actuele financiële positie en op de impact van de huidige onzekerheden op het risicoprofiel van de gemeente. Positionering Najaarspakket 2022 De Dongense P&C-cyclus bestaat uit een drietal pakketten De P&C-cyclus is de kapstok waarlangs de gemeente plannen maakt, inzicht geeft in de voortgang van die plannen en uiteindelijk verantwoording aflegt over de realisatie van de gemaakte plannen. Het is een jaarlijks terugkerende cyclus die borgt dat de gemeente (gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie) op gezette tijden in het jaar reflecteert op de koers, de plannen en de uitvoering van reguliere taken en doelstellingen. Het vervult daarmee een belangrijke rol in de informatievoorziening richting raad. De P&C-cyclus bestaat binnen de gemeente Dongen uit een zestal (P&C-)producten die respectievelijk ingaan op het voorgaande jaar (de jaarrekening), het lopende jaar (de drie bestuursrapportages) en het komende jaar (de kadernota en de begroting). Deze producten worden op drie momenten geclusterd in het jaar aangeboden aan de gemeenteraad.

Tegelijkertijd met de P&C-producten wordt op deze momenten ook een aantal onderliggende rapportages naar de raad verzonden. Verderop in deze brief wordt toegelicht welke onderliggende rapportages met dit najaarspakket worden meegezonden. In onderstaande tabel staan de drie P&C-pakketten voor het jaar 2022 weergegeven.

Aanlevering Opiniërende raad raad 27-mei 30-jun

Besluitvormende raad 30-jun

Pakket Voorjaarspakket

Producten Jaarrekening, berap-1, individuele rapportages

Najaarspakket

Berap-2, begroting, individuele rapportages

30-sep

3-nov

10-nov

Eindejaarspakket

Berap-3, individuele rapportages

25-nov

15-dec

22-dec

Het Najaarspakket 2022 bevat zes onderdelen Het najaarspakket bestaat, zoals in bovenstaande tabel weergegeven, uit een tweetal P&C-producten: de tweede bestuursrapportage en de programmabegroting. Naast deze twee producten wordt met het najaarspakket een viertal rapportages meegezonden. Hieronder wordt puntsgewijs de inhoud en functie van de producten uit het Najaarspakket toegelicht.  Bestuursrapportage 2022-2: In de bestuursrapportage wordt inzicht gegeven in de behaalde resultaten over het lopende jaar (tot en met peildatum 1 augustus) en worden budgetten aangepast aan de actuele ontwikkelingen. De meerjarige doorwerking van de mutaties die in deze bestuursrapportage zijn verwerkt, zijn meegenomen in de Programmabegroting 20232026.  Programmabegroting 2023-2026: De programmabegroting geeft de doelstellingen, plannen en bijbehorende kosten voor het komende jaar (2023) weer. Voor de jaren 2024, 2025 en 2026 wordt inzicht geboden in de meerjarige, financiële doorwerking van deze plannen. De programmabegroting is opgebouwd uit de beleidsbegroting, een aantal voorgeschreven paragrafen, de financiële begroting en enkele bijlagen.  Onderwijshuisvestingsmonitor 2022-3: Deze halfjaarlijkse monitor onderwijshuisvesting geeft inzicht in de voortgang van voorbereiding, planvorming en realisatie van de Integrale Kindercentra (hierna IKC's).

De monitor sluit aan op de verantwoording in de tweede bestuursrapportage van 2022, aangevuld met inzichten die zich na 1 augustus (peildatum berap-2) hebben voorgedaan.  Voortgangsrapportage grondexploitatie 2023-1: De voortgangsrapportage geeft een overzicht van de voortgang binnen de grondexploitatie inclusief een financieel perspectief. De financiële inzichten in deze rapportage sluiten aan bij de cijfers in de Programmabegroting 2023-2026.  Rapportage Dashboard Sociaal Domein 2022-1: De rapportage dashboard sociaal domein. Hierin treft u de belangrijkste gegevens en trends uit het dashboard met daarbij tekstuele toelichting op de ontwikkelingen. De cijfers zijn bijgewerkt tot en met augustus 2022.  Bestuursrapportage Jeugd kwartaal 2 2022: De bestuursrapportage Jeugd bevat een grote verscheidenheid aan detailinformatie met betrekking tot de verstrekte jeugdhulp in het eerste half jaar van 2022 in zowel de regio Hart van Brabant als Dongen. Actuele financiële positie De financiële positie wordt inzichtelijk gemaakt met een vijftal kengetallen In ieder P&C-pakket informeren we u over de actuele financiële positie van de gemeente. Dit doen we aan de hand van de landelijk voorgeschreven kengetallen.

Deze kengetallen zijn opgenomen in onderstaande tabel, waarbij de kleurstelling (groen, geel, rood) verwijst naar de signaleringswaarden zoals die door de provincies worden gehanteerd. De tabel bevat de actuele meerjarenraming van de kengetallen voor de jaren 2023 tot en met 2026 zoals die volgen uit de voorliggende programmabegroting. De inschatting voor het jaar 2022 is vergeleken met de prognose zoals die in de vorige raming (in het voorjaarpakket 2022) was opgenomen. Het jaar 2021 bevat de gerealiseerde cijfers zoals die volgen uit de jaarrekening 2021. Kengetallen Najaarspakket 2022

2021

2022

2022

2023

2024

2025

2026

realisatie

berap-1

Netto schuldquote

83%

93%

83%

123%

120%

116%

109%

Solvabiliteitsratio

12,7%

13,9%

15,1%

13,4%

14,0%

15,8%

17,8%

berap-2 begroting begroting begroting begroting

Structurele exploitatieruimte

3,8%

0,7%

2,6%

1,3%

2,4%

2,8%

2,2%

Grondexploitatie

14,5%

11,0%

10,1%

17,6%

10,2%

4,2%

-1,7%

Belastingcapaciteit

109%

109%

106%

106%

106%

106%

106%

De financiële positie is verder verbeterd Ten opzichte van het Voorspakket 2022 is de financiële positie verder verbeterd. Dit uit zich vooral in een verbetering van de schuldquote en de solvabiliteitsratio. De verbetering van de schuldquote is grotendeels rekenkundig van aard. De schuldquote zet de gemeentelijke schulden (in euro’s) af tegen de omvang van de gemeentelijke begroting. Omdat de gemeentelijke begroting in omvang aanzienlijk is toegenomen (vanwege de stijging van de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds), daalt de netto schuldquote. De schulden drukken relatief minder zwaar op de begroting. De solvabiliteit is verbeterd omdat voor het jaar 2022 een positief jaarrekeningresultaat wordt verwacht (zie berap 2022-2). Ook in latere jaren is sprake van een gestage verbetering van de solvabiliteit. Dat houdt verband met de voorgenomen jaarlijkse storting van € 0,5 miljoen in de

algemene reserve, zoals opgenomen in het coalitieakkoord. Deze voorgenomen storting is in de Programmabegroting 2023-2026 vanaf het jaar 2024 verwerkt. Enkel voor de belastingcapaciteit is sprake van een hoog risico. De woonlasten liggen in Dongen 6% hoger dan het gemiddelde in Nederland. Met de stappen die het college in de voorliggende begroting maakt – het beperken van de gemiddelde woonlastenstijging tot € 1 – is de verwachting dat de belastingcapaciteit de komende jaren verbetert. Omdat de gemiddelde woonlasten in Nederland niet te voorspellen zijn, is dit (nog) niet zichtbaar in de raming van de kengetallen. Relevante ontwikkelingen Het zijn onzekere tijden Het zijn roerige tijden, waarin verschillende zorgwekkende ontwikkelingen een grote impact hebben op de samenleving. Inwoners, bedrijven en verenigingen weten niet wat hen te wachten staat en waar ze zich op voor moeten bereiden. Diezelfde onzekerheid raakt ook onze gemeente. Prijzen stijgen, waardoor de voorzieningen die we aanbieden duurder worden. Levertijden lopen op, waardoor planningen onder druk komen te staan. Personele krapte zorgt ervoor dat we niet toekomen aan de ambities die we geformuleerd hebben en soms een pas op de plaats moeten maken. Tegelijkertijd doet de rijksoverheid in steeds grotere mate een beroep op de lokale overheden in de uitvoering van crisismaatregelen.

Dat was al zo bij de coronacrisis, maar dat beeld zet zich voort bij de vluchtelingencrisis en de energiecrisis. Ook dat zorgt ervoor dat we voortdurend onze ambities en plannen moeten bijstellen aan de nieuwe realiteit. Tegelijkertijd blijven grote landelijke en lokale (wets)wijzgingen boven de markt hangen. Denk aan de invoering van de Omgevingswet: meermaals uitgesteld en zelfs nu is nog niet duidelijk of deze op 1 januari 2023 inwerking treedt. Behandeling in de Eerste Kamer staat gepland op 1 november aanstaande. Toch is de begroting robuuster dan eerder In deze onzekere en roerige tijden zijn we erin geslaagd een begroting op te leveren, die robuuster is dan eerder. In 2019 is de begroting op orde gebracht met een omvangrijk bezuinigingspakket. Door aanzienlijke positieve jaarrekeningresultaten in 2020 en 2021 zijn we in staat geweest het eigen vermogen te verbeteren. Die lijn zetten we in de voorliggende meerjarenbegroting voort. In totaal stutten we de algemene reserve de komende jaren met € 2,9 miljoen. We zijn hierdoor beter in staat om eventuele tegenvallers op te vangen. Ook treffen we in deze begroting enkele specifieke reserveringen. We creëren een centraal budget om de nog onvoorziene gevolgen van kostenstijgingen op te vangen.

We gaan behoedzaam om met de raming van de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds: we rekenen ons nu niet rijk, maar zijn voorbereid voor als de rijksoverheid de rijksuitgaven gaat beperken. Al met al staat er daarmee een begroting die tegen een stootje kan. Dat de huidige onzekere tijden ergens tot onvoorziene tegenvallers gaan leiden, staat wel haast vast. Het is daarbij een geruststellend idee dat we die – tot op zekere hoogte – kunnen opvangen. Verder proces behandeling Najaarspakket Met het najaarspakket gaan we het tweede belangrijke moment in de P&C-cyclus in. De behandeling van de begroting en de bestuursrapportage staat gepland op 3 november (opiniërend) en 10 november (besluitvormend). Voorafgaand daaraan zal de Financiële Commissie zoals gebruikelijk haar advies uitbrengen en worden uw raadsfracties in de gelegenheid gesteld schriftelijke vragen te stellen. Tegelijkertijd loopt het takendebat, opgestart voor de zomer, de komende periode door. In oktober worden naar verwachting de definitieve uitwerkingsopdrachten door de raad vastgesteld. Hierna gaat het college aan de slag met de gevraagde oplevering. Afhankelijk van noodzaak, urgentie en capaciteit zullen deze uitwerkingen in de periode hierna aan de raad worden voorgelegd.

Besluitvorming hierover in de gemeenteraad zal ofwel direct landen in de Programmabegroting 20242027 ofwel via een tussenstap in de Kadernota 2024 aan de raad worden voorgelegd. Ondertussen is ook gestart met het oppakken van de ambities uit het coalitieakkoord op hoofdlijnen. Ook deze zullen, indien gereed, hun weg vinden via de gebruikelijke P&C-cyclus.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester, Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.