2022-014405 RV Contouren Dorpsteam Dongen

RAADSVOORSTEL Datum

5 september 2022

Zaaknummer

2022-014405

Portefeuillehouders

D. Kunst en A. de Hoon

Behandelend ambtenaar

Kirsten Diehl; Floor Schepens

Besluitvormende raadsvergadering

29 september 2022

Onderwerp

Kaderstelling Dorpsteam gemeente Dongen

VOORSTEL De kaderstellende notitie ‘Contouren Dorpsteam gemeente Dongen’ vast te stellen. INLEIDING De transformatie binnen het sociaal domein is in 2015 ingezet. Er zijn destijds keuzes omtrent de positionering en inrichting van de lokale toegang gemaakt. De lokale toegang heeft in 2017 met de opening van de Entree vorm gekregen. Na drie jaar heeft er een evaluatie plaats gevonden en is een doorontwikkeling binnen het sociaal domein voorgesteld. Het betreft daarbij geen koerswijziging maar een verdere uitwerking van de in 2015 ingezette koers. Uw raad heeft in februari 2021 het college de opdracht gegeven tot het verder onderzoeken en uitwerken van een Dorpsteam, het verder transformeren van het sociaal domein en verzocht om uiterlijk het 1e kwartaal van 2022 met een voorstel te komen. De filosofie van een Dorpsteam betreft het anders inrichten van de toegang tot hulp en ondersteuning voor inwoners. In plaats van het stellen van hulpvragen bij het gemeentelijk loket de Entree, worden hulpvragen gesteld bij een Dorpsteam, vertegenwoordigd door partners algemene voorzieningen (voorliggend veld). Met lokale samenwerkingspartners is een contourennotitie Dorpsteam uitgewerkt. Vooruitlopend op besluitvorming door uw raad hebben we u de mogelijkheid gegeven om opiniërend mee te denken en praten tijdens de opiniërende raadsvergadering van 14 oktober 2021.

Die opiniërende behandeling heeft geleid tot motie 2021-15. In die motie heeft uw raad het college verzocht om voor deze nieuwe situatie (inclusief de introductie van het Dorpsteam) de klantreis (visueel) in kaart te brengen met de daarbij genoemde uitgangspunten. Na oktober 2021 zijn we verder gegaan met verdere uitwerking van het Dorpsteam. Kaders met betrekking tot het opdrachtgeverschap zijn vormgegeven. Hierbij zijn vragen beantwoord zoals: Hoe verhouden we ons tot elkaar (gemeente versus Dorpsteam) en: Hoe vullen we de sturing en richting vanuit de gemeente in? Hiervoor is de notitie ‘Opdrachtgeverschap Dorpsteam’ opgesteld. Deze notitie is voorgelegd aan de sociale adviesraden en onze kernpartners algemene voorzieningen. Daarnaast is er in de tussenliggende periode een uitvraag naar laagdrempelige zorg uitgevoerd. Hierover is uw raad in april 2022 geïnformeerd via een raadsinformatiebrief.

1

Met dit raadsvoorstel vragen wij u een besluit te nemen over de kaderstellende notitie ‘Contouren Dorpsteam gemeente Dongen’. In de totstandkoming van dit voorstel zijn uw motie (o.a. klantreis), de kaders met betrekking tot opdrachtgever- en opdrachtnemerschap en de inbreng vanuit de adviesraden en kernpartners betrokken. ARGUMENTEN 1.1 Een doorontwikkeling is nodig om de transformatie Sociaal domein verder vorm te geven Vanaf 2015 werken we aan een transformatie binnen het sociaal domein met als belangrijkste uitgangspunten: zelfredzaamheid en eigen kracht van de inwoner, het voorkomen van hulpvragen bij inwoners door preventie en - als hulpvragen wel ontstaan - het bieden van de meest passende hulp en ondersteuning. Eerst vanuit de sociale basisstructuur (de algemene voorzieningen, ook wel het voorliggend veld genoemd). En als dat niet mogelijk is, dan door geïndiceerde zorg in te zetten via de Jeugdwet, Wmo of Participatiewet. Deze visie is in 2019 herbevestigd in de door de gemeenteraad vastgestelde Visie op het sociaal domein “Bouwen op de kracht van de samenleving”. Met de komst van de Entree is er een fysieke gemeentelijke structuur gevormd waar de inwoner zijn hulpvraag stelt en van waaruit zorg en begeleiding georganiseerd worden. Na een aantal jaren ervaring zien we de volgende ontwikkelingen: -

Er is een structurele toename in het aantal hulpvragen. De Entree is er nu vooral op gericht om snel en adequaat geïndiceerde hulp in te zetten als dat nodig is. Het voorliggend veld, de algemene voorzieningen, worden daarmee niet optimaal ingezet.

-

Bij vacatures is het moeilijk om gekwalificeerde medewerkers voor de uitvoering van het sociaal

-

domein te vinden en er wordt door medewerkers een continue hoge werkdruk ervaren. Kosten binnen het sociaal domein nemen toe.

Die ontwikkelingen zijn betrokken bij de gedachtenvorming over de doorontwikkeling van het sociaal domein. Het fundament van de gemeentelijke visie wordt gevormd door de samenleving waarin inwoners centraal staan, waar zij hulp kunnen vragen én bieden, en waar een natuurlijke wisselwerking bestaat tussen inwoners, informele (vrijwilligers) organisaties, professionele zorgaanbieders en de gemeente. In die visie staan we een verdere ontwikkeling voor van zwaardere individuele voorzieningen naar lichtere (algemene) voorzieningen. En vervolgens naar het oplossen van ondersteuningsvragen door het veerkrachtige sociale netwerk in Dongen. Dat vraagt om een verdere kwalitatieve verdieping van de samenwerking tussen de in het sociaal domein werkzame partners. Hierbij is het essentieel dat er waardegedreven gewerkt wordt en voorbij de schotten van de eigen organisatie wordt gekeken, in het belang van de inwoner. Om die verdere transformatie in het sociaal domein te realiseren - en te werken aan een zorgzame, zelf regisserende en inclusieve samenleving – willen we kennis, expertise en competenties bundelen zodat het probleemoplossend en innovatief vermogen in de samenleving volop ingezet kan worden.

2

We sturen daarbij op de volgende effecten: −

Meer aandacht voor lokale preventieve activiteiten

−

Toegankelijkere voorziening voor inwoners met een vraag

−

Meer oplossingen binnen de sociale basisstructuur (algemene voorzieningen)

−

Minder groei in geïndiceerde zorg

−

Kostenbeheersing sociaal domein

1.2 Een Dorpsteam leidt tot doorontwikkeling binnen het Sociaal domein Met een Dorpsteam willen we een verdere transformatie binnen het sociaal domein bereiken. We zullen het echt anders moeten gaan doen. We zijn ervan overtuigd dat de huidige gemeentelijke toegang en de omvang van de geïndiceerde zorg (maatwerkvoorzieningen) niet toekomstbestendig zijn. Door de demografische ontwikkelingen zullen er immers nog meer hulpvragen op ons af komen. Tegelijkertijd is het zowel voor de gemeente als voor zorgaanbieders moeilijk om voldoende en kwalitatief personeel in te zetten. Om iedereen met een hulpvraag te kunnen helpen, zullen we meer moeten gaan sturen op inzet van de eigen kracht van inwoners en op het eerder inzetten van (lichte) ondersteuning zodat erger voorkomen wordt. De filosofie van een Dorpsteam houdt kort gezegd het volgende in: Het eerste contact van hulpvragers ligt nu bij de Entree. Met de komst van een Dorpsteam ligt het eerste contact van hulpvragers bij de professionals van het Dorpsteam, een team van partners algemene voorzieningen. Daar wordt in eerste instantie met de inwoner gezocht naar oplossingen op eigen kracht of binnen het eigen netwerk; zo nodig wordt vervolgens gezocht binnen de algemene voorzieningen. Als dat niet mogelijk of niet voldoende is, dan wordt door de gemeente geïndiceerde zorg georganiseerd.

Daarnaast werken de partners in het Dorpsteam intensief samen in het vormgeven van preventieve activiteiten. Zij zijn de oren en ogen van de samenleving en weten wat er nodig is om hulpvragen te voorkomen. Met een Dorpsteam denken we bij te kunnen dragen aan de genoemde doelen m.b.t. de transformatie binnen het sociaal domein. Met deze gewijzigde inrichting en toegang tot het sociaal domein denken we de sociale basisstructuur beter te kunnen inzetten en daardoor minder geïndiceerde zorg hoeven te bieden. Medewerkers uit deze sociale basisstructuur (en niet de gemeente) zijn namelijk als eerste aan zet. Doordat er naar verwachting minder hulpvragen gaan leiden tot geïndiceerde zorg hopen we op kostenbeheersing binnen Wmo en Jeugdhulp en minder druk op de formatie binnen de gemeente. Hierin zijn we echter ook afhankelijk van andere factoren, zoals demografische ontwikkelingen. Daarnaast kan een verhoogde druk op de algemene voorzieningen leiden tot budgetontwikkelingen aan die zijde (zie verderop in dit voorstel onder Financiën). 1.3 De doorontwikkeling binnen het sociaal domein is uitgewerkt in een contourennotitie Dorpsteam We hebben de kaders, waarbinnen het Dorpsteam gaat werken, uitgewerkt. Die kaders zijn het resultaat van verschillende dialoogsessies.

De dialoogsessies werden gehouden met de partijen die zich ingeschreven hebben voor de aanbesteding inkoop algemene voorzieningen 2022 en met de Wmo adviesraad en Participatieraad. Daarnaast zijn de kaders tijdens een bijeenkomst getoetst bij diverse andere betrokken partners uit het maatschappelijk speelveld binnen Dongen.

3

Onze samenwerkingspartners omarmen het resultaat en zijn content met de gezamenlijk ontwikkelde contouren. Zij zien het als een noodzakelijke ontwikkeling om samen de voorgestelde beweging naar voren te maken. Er is dan ook draagvlak en betrokkenheid voor het vervolgtraject. De kaders zijn opgenomen in de notitie ‘Contouren Dorpsteam gemeente Dongen’, die is opgenomen als bijlage 1. 1.4. Met het Dorpsteam zetten we onze partners in hun kracht en zorgen we voor een sterke sociale basisstructuur Met een Dorpsteam willen we een verdere transformatie binnen het sociaal domein bereiken. We zullen het echt anders moeten gaan doen. We zijn ervan overtuigd dat de huidige gemeentelijke toegang tot algemene voorzieningen en geïndiceerde zorg (maatwerkvoorzieningen) niet toekomstbestendig is. We willen dat alle hulpvragen eerst binnenkomen bij het voorliggend veld en niet bij de gemeente. Oplossingen zullen vaker en eerder vanuit het voorliggend veld worden opgepakt door het inzetten op preventie en het bieden van informele, lichte ondersteuning. We streven ernaar dat het Dorpsteam een goede keuze kan maken welke ondersteuning passend is: volledige eigen regie, informele ondersteuning of een maatwerkvoorziening, individueel of collectief. We zetten kernpartners in hun kracht, spreken vertrouwen uit als opdrachtgever en laten hen doen waar ze goed in zijn.

Ze zetten concepten als het Dorpsteam immers al binnen verschillende andere gemeenten in. 1.5 We zorgen voor samenhang met lokale inkoop algemene voorzieningen en regionale inkoop Sociaal domein De kaders van een Dorpsteam hebben samenhang met de inkoop algemene voorzieningen 2022 en met de regionale inkoop van WMO en Jeugdhulp per 2023. De drie trajecten dragen gezamenlijk bij aan een verdere doorontwikkeling van het sociaal domein vanaf 2022. Deze trajecten zijn inhoudelijk afhankelijk van elkaar voor wat betreft de voortgang en het resultaat. We zorgen daarom ook voor afstemming en integraliteit. 1.6 We leggen de opdracht voor uitwerking en implementatie van het concept Dorpsteam neer bij de contractpartners algemene voorzieningen In de contourennotitie zijn ook kaders opgenomen met betrekking tot het opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap, te weten: ✓

De kernpartners krijgen de opdracht voor het verder uitwerken en implementeren van het Dorpsteam.

✓

De gemeente levert geen inzet voor de intake door het Dorpsteam. Die wordt uitgevoerd door de partners van het Dorpsteam.

Dit is in lijn met de recent afgeronde aanbesteding inkoop algemene voorzieningen. Het Dorpsteam is een instrument om het voorliggend veld beter tot zijn recht te laten komen en hierbij zijn onze kernpartners aan zet. Voor een toelichting op de kaders opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap verwijzen wij u graag naar de bijlage bij de notitie Contouren Dorpsteam gemeente Dongen.

4

De kernpartners en tevens contractpartners algemene voorzieningen zijn ContourdeTwern, IMW, MEE en Stichting Welzijn Ouderen Dongen. Aan hen zijn de volgende vragen gesteld: -

Bent u bereid om een opdracht tot het maken van een plan van het Dorpsteam aan te nemen? Bent u bereid en in staat om een volledige intakefunctie binnen een Dorpsteam op u te nemen?

-

Welke randvoorwaarden/condities ziet u als mogelijke opdrachtnemer?

De kernpartners hebben hierop positief gereageerd. Wij citeren uit hun reactie: "De beweging die de gemeente Dongen voorstelt omarmen we als samenwerkende partijen van harte. Inhoudelijk biedt dit de ruimte daadwerkelijk de “beweging naar de voorkant” te maken en sluit het aan bij de uitgangspunten; preventief, collectief en normalisering. We nemen deze uitdaging daarom graag aan. Wel constateren we dat het een aanzienlijke uitbreiding van de huidige opdracht is. Voor het zorgvuldig ontwikkelen van een plan (nadere uitwerking van de kaders) is het nodig om meer duidelijkheid te krijgen over in ieder geval de afbakening van de opdracht, de relatie met en tot de wettelijke taken van de gemeente en de randvoorwaarden.” Met betrekking tot de intakefunctie geven zij aan, dat het aangaan van contacten, vraagverheldering en doorverwijzing hun niet vreemd is en dat zij graag met ons willen onderzoeken wat exact de definitie is en wat ervoor nodig is. Als belangrijkste randvoorwaarde zien kernpartners dat zij voldoende capaciteit moeten hebben om een plan van een Dorpsteam uit te werken en hierin door de gemeente financieel in gefaciliteerd worden. Na positieve besluitvorming door uw raad over de kaders wordt een programma van eisen samengesteld.

Omdat de ontwikkeling van een Dorpsteam is meegenomen in de omschrijving bij de inkoop van algemene voorzieningen, kunnen we de opdracht rechtstreeks verlenen aan de contractpartners. 1.7 Het mandaat voor verdere invulling van een Dorpsteam ligt bij het college Na positieve besluitvorming door u over de kaders van het Dorpsteam, zullen wij de verdere invulling van een Dorpsteam op ons nemen. In die uitwerking komen onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: bereikbaarheid, communicatie, werkprocessen, klachtenregeling, monitoring, samenwerking, sturing, klanttevredenheid. KANTTEKENINGEN 1.1 De doorontwikkeling sociaal domein is een veranderproces en kost tijd Het doorontwikkelen van het sociaal domein en daarmee het eigen maken van andere denk- en werkwijzen en creëren van de daarvoor benodigde cultuur kost tijd. Voor ons als gemeente maar ook voor onze samenwerkingspartners. Deze ontwikkeling zullen wij monitoren. Wij informeren u periodiek middels een raadsinformatiebrief over de voortgang van het project. 1.2 De werkgroep Dorpsteam heeft nog geen (positief) advies uitgebracht De Wmo Adviesraad en de Participatieraad hebben voor het thema Dorpsteam een werkgroep opgericht. Daarin zit een afvaardiging van beide sociale raden.

5

Omdat er verschillende momenten zijn geweest waarop de sociale raden advies hebben uitgebracht, zetten we deze graag ter verduidelijking op een rijtje. 1. De contouren van een Dorpsteam zijn opiniërend aan de raad voorgelegd eind 2021. Daarover heeft de Participatieraad ongevraagd advies gegeven. Wij hebben hierop een reactie gegeven. Het advies en onze reactie heeft u toen ontvangen. 2. Daarna hebben wij een voorstel over het gewenste opdrachtgeverschap van het Dorpsteam uitgewerkt. Vóór besluitvorming hierover hebben wij de sociale raden om advies gevraagd. De werkgroep Dorpsteam heeft het college op 20 april 2022 geadviseerd om zelf een plan van aanpak voor het Dorpsteam uit te werken en om de gemeente toe te voegen als partner van het Dorpsteam. Wij hebben dat advies om een aantal redenen niet overgenomen. Die motivatie is verwoord in onze reactie destijds. 3. De contourennotitie is recent aangepast n.a.v. de opiniërende raadsvergadering 2021. Verder is de besluitvorming omtrent het opdrachtgeverschap in de notitie verwerkt. Wij hebben de sociale raden verzocht om aan ons advies uit te brengen over deze aangepaste contourennotitie Dorpsteam. Op 7 augustus heeft de werkgroep Dorpsteam een reactie gegeven op de contourennotitie: "De contourennota is omgeven met nog zoveel vragen en onduidelijkheden dat het ons onmogelijk is er positief over te adviseren.

Kijkend vanuit het belang van de client kunnen wij op basis van deze contourennota onmogelijk beoordelen of dit dorpsteam straks die laagdrempelige toegangspoort tot het sociale domein zal zijn.” We begrijpen dat de werkgroep Dorpsteam behoefte heeft aan inzicht in de uitwerking van de contourennotitie voordat zij kan adviseren. Echter voordat tot die uitwerking kan worden overgegaan moet er een kader zijn. Wij stellen uw raad daarom voor om nu vanuit uw kaderstellende rol de contourennotie vast te stellen als kader voor die uitwerking. Bij die uitwerking zullen wij de werkgroep Dorpsteam wederom op gepaste wijze betrekken. De adviezen van de werkgroep Dorpsteam inclusief de beantwoording zijn te vinden in bijlage 2. Ter verduidelijking voegen we ook de eerdere adviezen toe, inclusief de beantwoording. Deze heeft u al eerder ontvangen. FINANCIËN We zijn voornemens de opdracht tot uitvoering van een Dorpsteam te verlenen aan de contractpartners algemene voorzieningen (IMW, MEE, ContourdeTwern en SWOD). In 2022 is een nieuw, meerjarig contract met hen afgesloten voor uitvoering van het jongerenwerk, ouderenwerk, maatschappelijk werk, onafhankelijke cliëntondersteuning en welzijnswerk. De opdrachtwaarde in 2022 bedraagt € 1.294.624. Het maken van een plan van aanpak voor een Dorpsteam, de implementatie en uitvoering hiervan maakt geen onderdeel uit van het lopende contract.

Hiervoor wordt een aparte opdracht aan de contractpartners verleend. De kosten van de opdracht voor een Dorpsteam bestaan uit: •

Uitwerken plan van aanpak en implementatie Dorpsteam (incidenteel).

•

Werkbudget gemeente voor bijv. Inhuur expertise, kosten bijeenkomsten (incidenteel).

•

Mogelijke frictiekosten (incidenteel).

•

Uitvoering Dorpsteam (structureel).

6

De kosten voor het uitwerken van het plan van aanpak en de implementatie van het dorpsteam zijn momenteel nog niet bekend. De contractpartners zullen deze kosten naar aanleiding van de opdracht begroten. Voor de dekking van bovengenoemde kosten is een aantal budgetten beschikbaar, welke hieronder worden uitgewerkt. Deze budgetten zijn in beginsel kaderstellend, wat wil zeggen dat ze toereikend moeten zijn voor de dekking van genoemde kosten. Budget i.v.m. vrijvallen huisvestingskosten De Entree Het huurcontract voor de locatie de Entree is opgezegd. De jaarlijkse netto huisvestingskosten van de Entree bedragen € 75.000. In 2023 valt € 25.000 vrij en vanaf 2024 structureel € 75.000. Budget vanuit het Rijk t.b.v. “ondersteuning wijkteams” Vanaf 2021 ontvangen wij een structureel budget van jaarlijks € 55.000 voor ondersteuning van wijkteams. Budget i.v.m. vrijvallen formatie intakefunctie gemeente De intakefunctie zal worden uitgevoerd door het Dorpsteam en niet meer door de gemeente. De huidige formatieve kosten van de intakefunctie bij de gemeente bedragen op jaarbasis € 260.000. Ingeval de betreffende medewerkers op andere (vrijvallende) functies ingezet kunnen worden (wij gaan ervan uit dat dit haalbaar is), komen deze formatiekosten als dekking beschikbaar. Vooralsnog ramen wij deze middelen als p.m.

Uitgaande van implementatie van een Dorpsteam per 1 juli 2023 is de voorgenomen dekking als volgt: 2022

2023

Vrijval huisvestingskosten Budget “ondersteuning

2024 en verder

0

25.000

75.000

55.000

55.000

55.000

0

p.m.

p.m.

55.000

80.000 +/+ p.m.

130.000 +/+ p.m.

wijkteam” Vrijval formatie gemeente Totaal

Zodra er meer informatie beschikbaar is over de financiën zullen wij uw raad daarover informeren en zo nodig een voorstel voorleggen. Prijsmodel Dorpsteam De ondersteuningsbehoefte aan gemeentelijke maatwerkvoorzieningen zal blijven bestaan, de invulling daarvan en bijbehorende kosten willen we door komst van een Dorpsteam beïnvloeden. Dat doen we met de nieuwe regionale inkoop sociaal domein maar ook binnen de opdrachtverlening van een Dorpsteam. Bij de opdrachtverlening van het Dorpsteam is de intentie om een prijsmodel “shared savings” te hanteren, met een voordeel voor opdrachtgever (gemeente) en opdrachtnemer (kernpartners algemene voorzieningen). De opdrachtnemers worden op die wijze gemotiveerd en beloond met een extra budget voor geleverde inzet, investeringen en eventuele risico’s waardoor uitgaven in de maatwerkvoorzieningen afnemen. Weten zij te sturen op normaliseren, de inzet van meer eigen regie en algemene voorzieningen in plaats van inzet van maatwerkvoorzieningen, dan ontvangen zij een gedeelte van dat wat wij daardoor minder uitgeven aan maatwerkvoorzieningen. In het programma van eisen zal dit nader worden uitgewerkt.

7

In het prijsmodel zal ook rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat een Dorpsteam een aanzuigende werking heeft. Doordat het Dorpsteam meer aan de voorkant werkt, zullen hulpvragen eerder maar mogelijk ook vaker “ontdekt” worden. COMMUNICATIE Na besluitvorming door uw raad wordt u periodiek geïnformeerd middels raadsinformatiebrieven over de voortgang van het project. VERVOLG Na besluitvorming door uw raad gaan we verder met de uitwerking en implementatie van het Dorpsteam. De eerstvolgende stap is daarbij het opstellen van een programma van eisen en het verstrekken van de opdracht aan onze kernpartners door het college. Hieronder wordt het vervolg in korte stappen benoemd: Stap

Processtap

Planning

Verantwoordelijke

1

Behandeling in gemeenteraad

September

Projectteam

2

Opstellen opdracht aan kernpartners

Projectteam

3

Verstrekken opdracht aan kernpartners

Oktober t/m december Januari 2023

4

Ontvangen plan van aanpak van kernpartners

Indicatie: April 2023

Kernpartners/ college

5

Besluitvorming college over plan Dorpsteam en terugkoppeling naar de

Indicatie: Mei 2023

College

Indicatie: Augustus 2023 Continue proces

Kernpartners

6

gemeenteraad Start implementatie Dorpsteam

7

Monitoring en evaluatie Dorpsteam

College

Projectteam en kernpartners

BIJLAGEN Bijlage 1

Notitie ‘Contouren Dorpsteam gemeente Dongen

Bijlage 2

Adviezen werkgroep Dorpsteam en Participatieraad incl. beantwoording

Bestaande uit: 1. Advies werkgroep Dorpsteam contourennotitie, versie juli 2022, incl. beantwoording 2. Advies werkgroep Dorpsteam opdrachtgeverschap, versie april 2022, incl. beantwoording 3. Advies Participatieraad, versie augustus 2021, incl. beantwoording

8