2022-011951 RV Vaststelling Woonzorgvisie

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Portefeuillehouder Onderwerp

: 2022-011951 : C.A.M. de Jong en G.P. Kunst : Raadsvoorstel vaststelling Woonzorgvisie

VOORSTEL: 1. Vast te stellen de nieuwe woonzorgvisie voor de gemeente Dongen 2. Door vaststelling van de woonzorgvisie de in de SRBT Woondeal gemaakte afspraken over de nieuwbouwopgave te onderschrijven 3. De woonzorgvisie in werking te laten treden op 1 januari 2024 4. De woonzorgvisie te beschouwen als bouwsteen van het Programma Wonen (omgevingsprogramma) in het kader van de Omgevingswet BESLUIT: 1. Vast te stellen de nieuwe woonzorgvisie voor de gemeente Dongen 2. Door vaststelling van de woonzorgvisie de in de SRBT Woondeal gemaakte afspraken over de nieuwbouwopgave te onderschrijven 3. De woonzorgvisie in werking te laten treden op 1 januari 2024 4. De woonzorgvisie te beschouwen als bouwsteen van het Programma Wonen (omgevingsprogramma) in het kader van de Omgevingswet INLEIDING: Op 22 december 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met de startnotitie voor een nieuwe woonzorgvisie. Daarbij heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin nadrukkelijk gevraagd werd om een kader-stellend sturingsmoment voor de gemeenteraad. In opdracht van de gemeente heeft bureau Companen daarna het traject voor het opstellen van de woonzorgvisie begeleid. In 2022 is in opdracht van de gemeenteraad een groot onderzoek uitgevoerd naar de woonwensen en -behoeften van onze inwoners.

En in datzelfde jaar is in regionaal verband een woon-zorg analyse gemaakt en is een regionaal woningmarktonderzoek gehouden. De resultaten van beide onderzoeken en de analyse zijn samen met een breed scala aan beleidsdocumenten door Companen bestudeerd. Na deze onderzoeksfase is op 23 maart 2023 het proces gestart met een bijeenkomst met de gemeenteraad. Aan de hand van een koersdocument is toen bij de leden van de gemeenteraad opgehaald op welke onderdelen en onderwerpen de focus moet liggen in de nieuwe woonzorgvisie. Daarna heeft een participatietraject plaatsgevonden waarin gesproken is met een breed scala aan betrokken partijen rondom wonen en zorg (de stakeholders) en met inwoners. Op 15 juni 2023 heeft opnieuw een bijeenkomst met de gemeenteraad plaatsgevonden. Toen werden mogelijke beleidskeuzes aan de raad voorgelegd en is getoetst of de raad zich herkende in de concept-beleidskeuzes voor de woonzorgvisie. Vervolgens zijn die keuzes vertaald in een eerste concept voor de woonzorgvisie. Dit concept is in een werksessie voorgelegd aan de stakeholders, met hen besproken en daarna op onderdelen verfijnd. De definitieve versie is ter advisering voorgelegd aan de Adviesraad Wmo en deze heeft aan ons college op 16 oktober 2023 een positief advies uitgebracht.

ARGUMENTEN:1.1 Een woonvisie is wettelijk verplicht, een woonzorgvisie wordt dat ook Hoewel veel gemeenten en ook Dongen al een woonvisie hadden, is deze pas na de wijziging van de Woningwet per 1 januari 2022 verplicht geworden. Bovendien is voortaan bij wet bepaald dat de woonvisie nog maar ten hoogste voor een periode van vijf jaar mag gelden. Ter uitvoering van het landelijke Programma 'Een thuis voor iedereen' worden gemeenten daarnaast verplicht om vanaf 2026 ook een woonzorgvisie vast te stellen. In Dongen maakt wonen met zorg al langere tijd deel uit van het volkshuisvestingsbeleid en van de afspraken met wooncorporatie Casade. 1.2 Een woonvisie is de wettelijke basis voor de prestatieafspraken met de woningcorporatie en de huurdersbelangenvereniging Op basis van de gemeentelijke woonvisie (in onze gemeente een woonzorgvisie) brengt woningcorporatie Casade een bod uit op welke manier zij kan bijdragen aan de uitvoering van het volkshuisvestingsbeleid van de gemeente. Samen met de woonvisie vormt het bod de basis voor de prestatieafspraken tussen gemeente, woningcorporatie en de huurdersbelangenorganisatie. We maken de prestatieafspraken sinds 2022 met Casade, de gemeenten Loon op Zand en Waalwijk en de Samenwerkende Huurdersbelangenorganisaties Casade.

Onze nieuwe woonzorgvisie gaat de basis worden voor de prestatieafspraken 2025, waarvoor de voorbereidingen starten in het tweede kwartaal van 2024.

1.3 De woonzorgvisie sluit aan bij het Coalitieakkoord 'Versterken en Vernieuwen' en op de Omgevingsvisie 'Ruimte voor Dongen' Met de nieuwe woonzorgvisie wordt gehoor gegeven aan de afspraken in het coalitieakkoord om de woonvisie versneld te actualiseren. De inhoudelijke argumenten die daarbij zijn meegegeven hebben een uitwerking gekregen in de nieuwe woonzorgvisie. De voorliggende woonzorgvisie is verder inhoudelijk afgestemd op de Omgevingsvisie 'Ruimte voor Dongen' die in 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. 1.4 Er is draagvlak voor de nieuwe woonzorgvisie De visie vormt de basis voor het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid, inclusief het beleid voor wonen met zorg. Voor het realiseren van onze doelstellingen, hebben we andere partijen nodig. In onze gesprekken met betrokken stakeholders hebben we gemerkt dat zij zich herkennen in de geformuleerde woonzorgvisie en positief staan tegenover het geformuleerde beleid. De aanvullingen / opmerkingen die zij hebben meegegeven over de eerste conceptversie zijn zoveel mogelijk verwerkt in de versie die nu ter besluitvorming voorligt. 1.5 De woonzorgvisie krijgt in 2024 een aanvulling vanuit de regionale woonzorgvisie Als het gaat om wonen met zorg dan heeft de voorliggende woonzorgvisie met name betrekking op de doelgroep ouderen.

Voor andere specifieke doelgroepen waarvoor de gemeente in regionaal verband afspraken aan het voorbereiden is, komt een regionale woonzorgvisie. Deze wordt separaat aan alle gemeenteraden voorgelegd. En bovendien aan de in de regio werkzame woningcorporaties. Dat gebeurt volgends de huidige planning in de eerste helft van 2024. 1.6 De woonzorgvisie krijgt een uitvoeringsprogramma Hoofddoel van de woonzorgvisie is het zo goed mogelijk afstemmen van de woningvoorraad op de woonwensen en behoeften van onze inwoners. De woonzorgvisie werkt dit hoofddoel uit in vier centrale thema's: • Leefbare wijken en kernen • Kansen voor jongeren en starters • Ouderen en de vergrijzingsopgave en • Voldoende en passende woningen. De gemeenteraad bepaalt de richting van het volkshuisvestingsbeleid door het vaststellen van de woonzorgvisie. Het college stelt vervolgens het uitvoeringsprogramma voor de woonzorgvisie vast. Het uitvoeringsprogramma benoemt concreet wat we de komende jaren gaan doen om de geformuleerde ambities en doelen te behalen. En welke partijen we daarbij nodig hebben. Het programma wordt uitgezet in tijd en loopt van 2024 tot en met 2028.

2.1 Door het vaststellen van de nieuwe woonzorgvisie stemt u in met de verdeling van de nieuwbouwopgave uit de SRBT-woondeal 2023 In de Woondeal die eerder dit jaar gesloten werd tussen de rijksoverheid, de provincie en de gemeenten en corporaties uit de Stedelijke Regio Breda Tilburg is overeengekomen dat de nieuwbouwopgave voor 70% moet bestaan uit betaalbare woningen. Van het totale aantal nieuwbouwwoningen wordt gestreefd naar 30% sociale huurwoningen en 40% middeldure huurwoningen en betaalbare koopwoningen. Betaalbare koopwoningen hebben een aankoopprijs van maximaal de landelijk geldende betaalbaarheidsgrens. Voor 2023 is deze vastgesteld op € 355.000,-, dit bedrag wordt jaarlijks aangepast. De afspraken uit de woondeal passen bij het nieuwbouwbeleid voor de gemeente Dongen. Het aandeel sociale huur in de huidige woningvoorraad is relatief klein (21%) en - zoals in de woonzorgvisie wordt aangetoond - is ook in onze gemeente de behoefte aan betaalbare woningen groot. Ten opzichte van de tot nu toe geldende verdeling 35% goedkoop - 35% middelduur en 30% duur is de grootste wijziging dat het aantal 'goedkoop' voor het overgrote deel wordt gerealiseerd in de categorie sociale huur. In de praktijk was het de laatste jaren al zo dat de woningcorporatie vrijwel alle woningen in de categorie 'goedkoop' bouwde.

4.1 De Omgevingswet gaat in op 1 januari 2024 We zien de woonzorgvisie als één van de bouwstenen van het Omgevingsprogramma Wonen. Een omgevingsprogramma is een instrument van de Omgevingswet. In de programma's wordt de omgevingsvisie verder uitgewerkt. Door de woonzorgvisie te beschouwen als bouwsteen van het Programma Wonen sluiten we aan bij het wetsvoorstel voor de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv). Als deze wet in de loop van 2024 in werking treedt, dan wordt per 1 januari 2026 het instrument woonvisie (uit de Woningwet) vervangen door het instrument Programma Wonen (uit de Omgevingswet). Nu de Omgevingswet per 1 januari 2024 - gelijktijdig met onze woonzorgvisie - in werking treedt, is het goed nu al onze woonzorgvisie als (onderdeel van het) omgevingsprogramma Wonen te beschouwen.

KANTTEKENINGEN: 1.1 De woonvisie zal waarschijnlijk al snel aangepast moeten worden In de woonzorgvisie wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met regionale en landelijke ontwikkelingen, maar met name het beschrijvende deel blijft een momentopname. Zo zullen bijvoorbeeld de cijfers voor de plancapaciteit die genoemd staan in paragraaf 7.2 van de Woonvisie vrijwel zeker bijgesteld moeten worden nadat de provincie NoordBrabant de nieuwe prognoses voor de bevolkingsontwikkeling en de daarmee corresponderende woningbouwbehoefte heeft gepubliceerd. We verwachten deze publicatie eind november 2023. Waarschijnlijk zal de nieuwbouwopgave voor onze gemeente nog groter worden. Ook de komst van nieuwe wetgeving zoals de Wet regie volkshuisvesting zal van invloed gaan zijn op de uitvoering van de woonzorgvisie. Rijksoverheid, provincies en gemeenten krijgen nieuwe instrumenten om meer regie te voeren. We moeten eerst afwachten wat de wet uiteindelijk gaat inhouden en vervolgens duidelijk moeten krijgen wat dit voor ons als gemeente Dongen gaat betekenen. 1.2 Waarschijnlijk gaat de invoering van de Wet versterken regie volkshuisvesting leiden tot aanpassingen van de woonzorgvisie Er is nog steeds veel onduidelijk over de Wet versterken regie volkshuisvesting. De VNG heeft onlangs een uitvoeringstoets over het wetsvoorstel toegestuurd aan het ministerie van BZK.

Veel gemeenten maken zich zorgen over de vraag of zij straks in staat zijn de nieuwe wet uit te voeren, zeker gezien de grote tekorten aan mensen en financiële middelen. Ook voor onze gemeente geldt dat er nu al meer dan genoeg taken zijn op het gebied van bouwen en wonen. De invoering van de Wvrv vraagt straks om het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten. En tot een aanpassing van mogelijk de woonzorgvisie, maar vrijwel zeker van het uitvoeringsprogramma. FINANCIËN: Nadat de gemeenteraad de woonzorgvisie heeft vastgesteld, zal het college het uitvoeringsprogramma vaststellen. Daarbij zal inzichtelijk gemaakt worden of er incidentele middelen nodig zijn voor het uitvoeringsprogramma. Indien nodig zal er via de Berap 2024 aan de gemeenteraad gevraagd worden om incidentele middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de woonzorgvisie. COMMUNICATIE: In het proces voor de nieuwe woonzorgvisie is gesproken met en input opgehaald bij externe partijen, waaronder woningcorporatie Casade, Huurders Belangenvereniging Dongen, de drie in de gemeente werkzame professionele welzijnsorganisaties, zorgpartijen, marktpartijen zoals projectontwikkelaars en makelaars en de Adviesraad Wmo en Participatieraad. Ook hebben er twee inwoneravonden plaatsgevonden, een in Dongen en een in 's Gravenmoer.

In het woningbehoefteonderzoek uit 2022 - één van de bouwstenen van de woonzorgvisie - zijn alle inwoners vanaf 18 jaar gevraagd om input te leveren. Na vaststelling van de woonzorgvisie worden de stakeholders geïnformeerd. Door middel van een persbericht worden onze inwoners geïnformeerd. De woonzorgvisie zal te raadplegen zijn via de gemeentelijke website.

VERVOLG: Na de vaststelling van de woonvisie door de gemeenteraad, neemt het college een besluit over het uitvoeringsprogramma. De gemeenteraad wordt over dit besluit geïnformeerd. Verschillende onderdelen van het uitvoeringsprogramma, zoals de huisvestingsverordening, kunnen pas in werking treden wanneer de raad hierover een besluit heeft genomen. Waar mogelijk geeft het uitvoeringsprogramma duidelijkheid over wanneer de raad over de betreffende onderdelen een voorstel van het college kan verwachten. BIJLAGEN: 1. Woonzorgvisie Dongen 2024 - 2028 2. Advies Wmo Adviesraad d.d. 16 oktober 2023