2022-010159 Bijlage 1- RIB meicirculaire 2022

Aan de raadsleden

Dongen, 16 juni 2022

Uw kenmerk : Zaaknummer : Bijlage(n) : Contactpersoon/tel.nr. : Betreft Geachte heer, mevrouw, :

Raadsinformatiebrief 2022-010410 J. Maas / 14 0162 Meicirculaire 2022

Aanleiding In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de inhoud en de consequenties van de genoemde meicirculaire ten opzichte van de laatst bekende circulaire (december 2021). De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ (normeringssystematiek) hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voorvloeiend uit de normeringssystematiek wordt het accres genoemd. Circulaires Onlangs is de meicirculaire 2022 over de algemene uitkering van het gemeentefonds verschenen. Doorgaans verschijnen er jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire is dus de eerste van dit kalender- en begrotingsjaar en bevat informatie over de invoering per 1 januari 2023 van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds en de actualisatie van het accres op basis van de Voorjaarsnota 2022. Door specialisten op het gebied van de algemene uitkering alsook de deskundigen in gemeenteland wordt gesproken over de meest ingewikkelde circulaire die is verschenen in de afgelopen 20 jaar.

Dit is het gevolg van de samenloop van diverse grote dossiers, waardoor individuele effecten lastig zijn te duiden. Effect meicirculaire Zoals aangegeven wordt de meicirculaire afgezet tegen de laatst bekende circulaire, die van december 2021. Dit leidt tot een financiële vertaling van de effecten van de meicirculaire. Deze effecten worden daarna gespecificeerd naar de ontwikkeling van het accres, alsmede de taakmutaties/ ontwikkeling van de maatstaven. Effecten meicirculaire: (bedragen x €1.000)

Stand algemene uitkering decembercirculaire 2021 Stand algemene uitkering meicirculaire 2022

2022 € 40.746

2023 € 38.255

2024 € 38.270

2025 € 38.764

2026 € 39.392

€ 42.992

€ 44.036

€ 43.817

€ 45.119

€ 41.799

€ 2.246

Mutatie (incl. herverdeeleffect)

€ 5.781

€ 5.547

€ 6.355

€ 2.407

Herverdeling Met ingang van 1 januari 2023 is het nieuwe verdeelstelsel van kracht. Hoofddoel voor dit verdeelstelsel was om het eenvoudig en uitlegbaar te maken en beter te laten aansluiten bij de noodzakelijke kosten die gemeenten maken. Dit speelde vooral binnen het sociaal domein. De indeling van de clusters waarop de verdeling is gebaseerd is logischer en globaler gemaakt en het aantal maatstaven is gehalveerd. Het effect van de herverdeling voor de gemeente Dongen is berekend op afgerond € 57.000 negatief, wat neerkomt op -€ 2,15 per inwoner. Eerder werd nog rekening gehouden met fors hogere nadelige effecten waarbij bedragen tot een omvang van € 680.000 zijn genoemd, in dat opzicht is dit een meevaller. Ondanks de intentie van het Rijk om meer eenvoud aan te brengen in de verdeelsystematiek, wordt in gemeenteland behoorlijk in het duister getast over wat nu het zuivere effect is van de herverdeling. Dat komt omdat het Rijk in haar circulaire geen onderscheid maakt tussen die herverdeling enerzijds, en de meer autonome ontwikkelingen anderzijds. Accres De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het (normerings-)systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds.

De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, wordt uitgedrukt in een percentage en vertaald naar maatstaven. Het percentage wordt berekend door de relevante rijksuitgaven in enig jaar te vergelijken met het daaraan voorafgaande jaar. In deze circulaire zijn de accressen vanaf 2022 bijgewerkt. Voor alle jaren is vanaf 2022 sprake van een opwaartse bijstelling van het accres, de rijksuitgaven groeien, en ook meer dan eerder in de Maartbrief 2022 aangekondigd. Absoluut belangrijk om te vermelden is dat het Rijk met dit hoger accres een serieuze boodschap afgeeft over het stijgen van kosten door onder meer inflatie. Het prijsindexcijfer in deze circulaire staat op 5,2%. De vraag is of het daar bij blijft. In de begroting van de gemeente Dongen zal dus rekening moeten worden gehouden met deze forse prijsstijgingen. Hierdoor wordt een substantieel beslag gelegd op de budgettaire ruimte die het accres biedt. BTW-compensatie Gemeenten mogen de BTW die ze betalen declareren bij het BTW-compensatiefonds. Sinds een aantal jaren kent dit fonds een maximum. Declareren de gemeenten meer BTW dan er in het fonds beschikbaar is, dan wordt dit verrekend met de Algemene Uitkering. Wordt er minder gedeclareerd, dan wordt er een bedrag toegevoegd aan de Algemene Uitkering. In 2021 was er meer beschikbaar dan er gedeclareerd is, dit wordt in 2022 toegevoegd aan het gemeentefonds.

WOZ Landelijk blijkt dat de WOZ-waarden behoorlijk zijn gestegen. Dat betekent in de basis dat gemeenten meer in staat zijn om via de heffing van onroerendzaakbelasting hogere eigen inkomsten te genereren. Het Rijk heeft de rekentarieven aangepast wat leidt tot een voordeel. Bevriezen opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met de opschalingskorting, een korting op het gemeentefonds waarmee werd geanticipeerd op schaalvergroting. De korting liep in de oorspronkelijke plannen op van € 60 miljoen in 2015 naar € 975 miljoen in 2025. Nadat het vorige kabinet reeds had besloten de oploop van deze korting te bevriezen voor de jaren 2020, 2021 en 2022 heeft het nieuwe kabinet ook de oploop tot en met 2025 bevroren. Vanaf 2026 blijft de oorspronkelijke korting van € 975 miljoen vooralsnog in de boeken staan. Bovengenoemde onderwerpen leiden tot de volgende mutaties:

(bedragen x €1.000)

Accres en maatstaven Plafond btwcompensatiefonds Bijstelling WOZ-waarden Bevriezing

2022 € 784

2023 € 3.416

2024 € 4.725

2025 € 5.468

2026 € 2.352

€ 154

€ 150

€ 149

€ 146

€ 492

€ 658

€ 827

€ 148 € 214

opschalingskorting Herverdeling gemeentefonds Totaal

€ 1.146

€ -57

€ -57

€ -57

€ -57

€ 4.005

€ 5.476

€ 6.387

€ 2.441

Taakmutaties In de meicirculaire worden taakmutaties in beleidsuitvoering of -intensivering financieel vertaald, voor deze circulaire zijn dat op hoofdlijnen de volgende: -

-

-

-

Jeugdzorg: Voor de jaren 2023 tot en met 2026 hadden het Rijk, de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO) aanvankelijk afgesproken dat de gemeenten een stelpost mochten opnemen in de begroting van nog te ontvangen middelen. De netto-reeks van de Arbitragecommissie vormde daarvoor het uitgangspunt. Vanuit behoedzaamheid gold hiervoor een maximum van 75% omdat de resultaten uit de Hervormingsagenda kunnen leiden tot een lagere netto-reeks. De compensatie 2023 is in de meicirculaire 2022 echter volledig gegeven, dus 100%. De vraag of voor de jaren 2024 en volgende nog steeds een afslag van 25% geldt, kan nog niet worden beantwoord; Energietoeslag: via het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag lage inkomens krijgen gemeenten extra geld voor de eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen, bedoeld voor gezinnen met een laaginkomen; Eigen bijdrage huishoudelijke hulp: in het coalitieakkoord is opgenomen dat het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. Nadere uitwerking volgt nog, vooruitlopend daarop wordt vanaf 2025 een besparing van € 95 miljoen verwerkt. Dit leidt tot een lagere algemene uitkering; Valpreventie ouderen: het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel opgenomen.

Dit leidt tot een lagere algemene uitkering; Loon- en prijsstijging: extra middelen toegevoegd voor de domeinen Voogdij 18+/Participatie; Uitvoering klimaatakkoord: Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid. Om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 te kunnen voortzetten, ontvangen gemeenten in 2022 een overbruggingsbudget; Extra capaciteit boa’s: De Tweede Kamer heeft d.d. 23 september 2021 de motie Hermans c.s. aangenomen, waarmee structureel geld is vrijgemaakt voor handhaving en Veiligheid. Het kabinet is onder meer de opdracht meegegeven om de capaciteit van boa’s in de openbare ruimte te vergroten.

Het is belangrijk te vermelden dat met het overbrengen van gelden voor nieuwe of uitbreiding van bestaande taken het Rijk verwacht dat we deze middelen ook alloceren in de gemeentelijke begroting. Dit betekent concreet dat een hogere algemene uitkering aan de batenkant ook leidt tot een verhoging van budgetten aan de lastenkant. Bij het opstellen van de bestuursrapportages monitoren we (het effect van) de inzet van deze middelen. De ontwikkeling van de taakmutaties ziet er als volgt uit: (bedragen x €1.000)

2022

Jeugdzorg Energietoeslag

2023 € 1.700

2024

2025

2026

€ -103

€ -105

€ 809

Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Valpreventie ouderen

€ -12

€ -18

€ -18

€ -19

€ 35

€ 35

€ 36

€ 36

Loon- en prijsstijgingen

€ 42

Uitvoering klimaatakkoord

€ 210

Extra capaciteit boa's

€ 33

€ 33

€ 33

€ 33

€ 33

Diverse kleine mutaties

€6

€ 21

€ 21

€ 21

€ 21

€ 1.100

€ 1.777

€ 71

€ -31

€ -34

Totaal taakmutaties

Bovenstaande taakmutaties zijn in deze raadsinformatiebrief vooralsnog enkel aan de batenkant vertaald. De vertaling van de lasten gebeurt bij Berap 2022-2 en de Begroting 2023-2026. Er wordt door het Rijk ook verwacht dat gemeenten geld uitgeven aan extra verkregen middelen via de taakmutaties. Het totale effect van de meicirculaire bedraagt daarmee:

(bedragen x €1.000)

Ontwikkeling accres Ontwikkeling taakmutaties Reeds verwerkte arbitrage middelen Jeugd Totaal mutatie meicirculaire

2022 € 1.146 € 1.100

2023 € 4.005

2024 € 5.476

2025 € 6.387

2026 € 2.441

€ 1.777

€ 71

€ -31

€ -34

€ 5.547

€ 6.356

€ 2.407

€ -1.038 € 2.246

€ 4.744

Vervolg De effecten van deze meicirculaire zullen voor het jaar 2022 worden meegenomen in Berap 2022-2. Mocht eerder al inzet van middelen benodigd zijn waarvoor een raadsvoorstel/-besluit nodig is, dan zal dat apart aan de raad worden aangeboden waarna de effecten van de voorstel integraal zullen worden verwerkt in Berap 2022-2.Meerjarig worden de effecten meegenomen bij het opstellen van de Programmabegroting 2023-2026. Voor de juiste oordeelsvorming over de hier gepresenteerde cijfers wijzen wij u tot slot nog op het volgende. Hoewel de extra baten als gevolg van deze circulaire fors ogen, hebben we die middelen naar alle waarschijnlijkheid hard nodig om de diverse prijs- en loonstijgingen binnen onze begroting en die van de gemeenschappelijke regelingen op te vangen. Daarnaast loopt de rente recentelijk snel op, wat leidt tot hogere kapitaallasten. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester, Mr. H.L.M. van Noort

i

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.