2022-01 Art. 33 Schriftelijke vragen VPD D66 OvD ANTW- Voorgenomen sluiting KBS Noorderpoort

Aan de raadsfracties van: Volkspartij Dongen D66 Dongen Ouderpartij voor Dongen

Dongen, 24 februari 2022

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

1 2021-006763 Beantwoording vragen ex. art. 33 RvO inzake de voorgenomen sluiting van KBS Noorderpoort

Geachte raadsfracties,

In antwoord op uw brief d.d. 10 februari 2022 vindt u hieronder de beantwoording van uw schriftelijk gestelde vragen over de voorgenomen sluiting van KBS Noorderpoort. Om de antwoorden in de goede context te plaatsen lichten we vooraf graag een aantal begrippen en verantwoordelijkheden rondom het thema toe. De vragen 3C, 3D, 3E, 5A en 5B hebben we ter beantwoording voorgelegd aan de directeur/bestuurder van Stichting initia. In bijlage 1 behorend bij deze brief treft u deze antwoorden aan. Wet Primair Onderwijs: Opheffingsnormen en uitzonderingsbepalingen instandhouding scholen De minister stelt de opheffingsnormen steeds voor een periode van vijf jaar vast. Van 1 augustus 2018 tot 1 augustus 2023 geldt voor de basisscholen in de kern Dongen een opheffingsnorm van 155 leerlingen en voor de basisscholen in de kernen Dongen Vaart en ’s Gravenmoer geldt een opheffingsnorm van 45 leerlingen. De bekostiging van een school wordt beëindigd indien het aantal leerlingen van de school gedurende drie achtereenvolgende schooljaren lager is dan de opheffingsnorm, behalve wanneer de school zich kan beroepen op één van onderstaande uitzonderingssituaties. De beëindiging van de bekostiging vindt plaats per 1 augustus volgend op de drie achtereenvolgende schooljaren waarbij sprake is van een te laag leerlingenaantal.

Voor 1 februari voorafgaand aan die datum van het einde van de bekostiging moet aan de minister één van de volgende uitzonderingsbepalingen gemeld worden: • Uitzonderingsbepaling 1: art 153 lid 4 WPO: De school is de laatste school van de richting binnen een straal van 5 kilometer en heeft tenminste 50 leerlingen • Uitzonderingsbepaling 2: artikel 153 lid 5 WPO: het betreft de enige openbare school binnen 10 kilometer over de weg gemeten • Uitzonderingsbepaling 3: Artikel 157 WPO: de gemiddelde schoolgrootte van alle scholen onder het bevoegd gezag bedraagt minimaal 10/6 x de opheffingsnorm (met een maximum van 290) en het leerlingental van de school bedraagt minimaal 23. Stichting Initia kan zich niet beroepen op één van deze uitzonderingsbepalingen.

Wet Primair Onderwijs: Nevenvestiging en fusie Een nevenvestiging kan niet gesticht worden en is altijd een voormalige zelfstandige school en kan pas na fusie deel gaan uitmaken van de school die als hoofdvestiging optreedt. Hoofd- en nevenvestiging vormen dus één instituut. De omzetting van een zelfstandige school in een nevenvestiging is onherroepelijk en jaarlijks wordt getoetst of de nevenvestiging aan de daarbij behorende voorwaarden voldoet. Een verzoek voor de bekostiging van een nevenvestiging moet voor 1 februari van het kalenderjaar waarin de nevenvestiging gestart wordt bij DUO zijn ingediend. Een nevenvestiging is niet hetzelfde als een dislocatie. Scholen kunnen een deel van de school op een andere locatie hebben om ruimtegebrek op te vangen, een dislocatie is daarmee een noodzakelijke verhuizing van een deel van de school. Een nevenvestiging was eerder een zelfstandige school. Sluiting en fusie van scholen is een aangelegenheid van schoolbesturen Het sluiten en/of fuseren is een aangelegenheid waar schoolbesturen zelf over beslissen. Rijksoverheid beschrijft dit als volgt: “Als scholen of besturen willen fuseren, brengen zij de gevolgen daarvan altijd vooraf in kaart. Zij raadplegen altijd vooraf ouders en personeel als er plannen zijn een school te sluiten of te fuseren.

Ook medezeggenschapsraden moeten eerst de ouders en het personeel om hun mening vragen voordat zij toestemming voor fusie geven. Bij een sluiting heeft de medezeggenschapsraad adviesrecht. Zijn ouders of personeel het niet eens met een voorgenomen fusie of sluiting van de school? Dan kunnen zij het schoolbestuur een andere keuze voorstellen.” Gemeenten hebben geen stem of verantwoordelijkheid in dergelijke beslissingen, tenzij het een openbare school betreft (Wet Primair Onderwijs, Artikel 159). In het geval van De Noorderpoort (Stichting Initia) gaat het niet om een openbare school of een openbare rechtspersoon / schoolbestuur. Daarmee heeft de gemeente Dongen wettelijk gezien geen invloed op de keuze van Stichting Initia. Welke verantwoordelijkheden heeft de gemeente wel in het onderwijs De verantwoordelijkheden van de gemeente ten aanzien van het primair onderwijs betreffen: zorgplicht voor onderwijshuisvesting en onderwijsachterstandenbeleid. Daarvoor ontvangen wij middelen uit het gemeentefonds en/of van Rijksoverheid en op die thema’s heeft de gemeente een rol en inspraak. Wanneer de sluiting of fusie van scholen impact heeft op deze thema’s komt de gemeente via die weg, en op dat specifieke onderdeel, in beeld als gesprekspartner. De sluiting van De Noorderpoort heeft uiteraard wel impact op het nog op te stellen Programma van Eisen voor IKC Biezen. Hierover later meer.

Wij begrijpen dat de sluiting van De Noorderpoort onrust veroorzaakt onder kinderen en ouders. En wij begrijpen dat u vanuit uw volksvertegenwoordigende rol daarop acteert. Maar de primaire verantwoordelijkheid is door de wetgever bij de schoolbesturen gelegd. Het is dan ook de verantwoordelijkheid om de communicatie over een sluitingsbesluit voor haar rekening te nemen.

1) Wij verzoeken u daarom uitgebreid en chronologisch aan te geven hoe het traject vanaf juli 2021 tot en met heden is verlopen: wie was vanaf welk moment waarvan op de hoogte? Hier horen o.a. maar niet uitsluitend overleggen met schoolbesturen, stichtingsbesturen en andere overlegorganen bij, alsmede de frequentie en data. Antwoord: Wij begrijpen dat het bericht van Initia de raad overvallen heeft. Het college deelt dat gevoel. Wij kunnen u hier uitsluitend aangeven hoe dit traject er uit zag voor de overleggen waar de gemeente vanuit haar verantwoordelijkheid bij betrokken was. Als de gemeenteraad behoefte heeft aan gegevens over overleggen van het schoolbestuur met haar interne gremia en of collega-besturen, verwijzen wij voor dat onderdeel naar de directeurbestuurder van Stichting Initia. Voorjaar en zomer 2021 Zoals in de beantwoording diverse raadsvragen in de zomer van 2021 reeds is gemeld, heeft de gemeente stichtingen BRAVOO en Initia in het voorjaar van 2021 verzocht met elkaar in gesprek te gaan over mogelijke scenario’s voor de fusie / uitruil van de scholen in de Biezen en West. De gemeenteraad is over de voortgang en status van die gesprekken geïnformeerd.

In bijlage 2 van het Investeringsplan (augustus 2021) is daar het volgende over opgenomen: “De portefeuillehouder heeft schoolbesturen INITIA en BRAVOO gevraagd om uitruil / fusiemogelijkheden te onderzoeken voor de scholen in de wijken De Biezen en West. De schoolbesturen geven aan dat een dergelijke verkenning veel tijd kost. Voor basisschool Noorderpoort is voor 1 februari 2022 een besluit nodig. Beide schoolbesturen geven aan dat er binnen dat tijdsbestek geen uitsluitsel over uitruil / fusie te verwachten is.” NB: vanuit het feit dat de gemeente geen verantwoordelijkheid heeft in dergelijke gesprekken, kan de gemeente niet meer doen dan een dergelijk verzoek doen. Oktober / november 2021 Gemeentebreed volgen we de leerlingenaantallen bij alle scholen. U stelt terecht dat in de zomer van 2021 over het leerlingenaantal van De Noorderpoort gesproken is. Op dat moment was nog onbekend of de school voor een derde jaar op rij onder de opheffingsnorm zou komen. De 1 oktobertelling van 2021 is daarin leidend. Anders dan de naam van die telling doet vermoeden is er niet direct op 1 oktober sprake van een definitieve status van de telling. Dit aantal is op 1 december 2021 definitief vastgesteld door DUO. Op grond van de vastgestelde telling wordt (onder andere) bepaald of de school in stand gehouden kan worden (en bekostiging blijft ontvangen van het Rijk).

Begin oktober is ambtelijk opnieuw gevraagd naar de stand van zaken in de verkenning van fusiemogelijkheden bij Initia en Bravoo: Door de schoolbesturen is toen aangegeven dat zij hierover in gesprek zijn. De schoolbesturen gaven daarover aan dat de verkenning tussen besturen over uitruil of fusie van locaties tijd vergt. Het onderwijs neemt daar de tijd voor die nodig is en die bij dergelijk ingrijpende beslissingen past. Met de schoolbesturen is afgesproken dat zij de gemeente informeren wanneer er concreet uitsluitsel is over het al dan niet fuseren of uitruilen van scholen. December 2021 Stichting Initia heeft de gemeente in een ambtelijk overleg op 21 december geïnformeerd over het bericht van de Rijksoverheid dat de bekostiging van De Noorderpoort zal stoppen met ingang van augustus 2022. Initia heeft in datzelfde overleg aangegeven dat zij scenario’s aan het verkennen was hoe hiermee om te gaan. Met Initia is afgesproken dat de gemeente geïnformeerd zou blijven over stappen in het proces. Januari 2022 Het eerstvolgende bericht dat de gemeente van Initia ontvangen heeft, is een mail ontvangen op 26 januari. De wethouder werd in die mail geïnformeerd over het feit dat de ouders van De Noorderpoort de avond ervoor (op 25 januari) een uitnodiging hebben ontvangen voor de informatieavond van 31 januari over de toekomst van De Noorderpoort.

Door Initia is in die mail van 26 januari ook aan de gemeente medegedeeld dat er vanaf 1 februari een persbericht beschikbaar zou komen met het verzoek om dat bericht met de gemeenteraad te

delen. Tot die tijd was het verzoek van Initia aan de gemeente om de informatie uitsluitend bij de portefeuillehouder en betrokken beleidsambtenaren te houden. De inhoud van het bericht en het moment van informeren van ouders met een dergelijke concreetheid heeft de gemeente op 26 januari verrast. Voor verdere vragen en informatie over afwegingen en processtappen verwijzen we naar de directeur-bestuurder van Stichting Initia. 2) Op het moment dat de mededeling over de voorgenomen fusie bij het college bekend is geworden (ofwel eind december 2021conform artikel DongenNieuws, dan wel bij de brief van 26 januari 2022) had de gemeenteraad daarover (al dan niet vertrouwelijk) per omgaande moeten worden geïnformeerd? Ook na de berichtgeving in de pers was een raadsinformatiebrief of tussenbericht een logische stap geweest. Waarom is de raad niet actief geïnformeerd en is dit pas tijdens het vragenhalfuurtje van 3 februari 2022 gebeurd? Antwoord: De portefeuillehouder is geïnformeerd op 26 januari met verzoek niet eerder dan na de bijeenkomst van 31 januari via het door Initia aan te leveren persbericht met de gemeenteraad hierover te communiceren. Gelet op de verdeling van verantwoordelijkheden (zie inleiding) is gehandeld in lijn met het verzoek van Stichting Initia.

3) Is de wethouder het met ons eens dat zelfs eind december 2021 al een laat tijdstip is om op de hoogte te zijn van het voorgenomen besluit, zeker gezien het feit dat er in september van dat jaar was afgesproken dat stevig de regie op dit onderwerp gepakt zou worden, en gesprekken met de scholen in de Biezen gevoerd gingen worden over de samenwerking? Antwoord: Nee, dit is de wethouder niet met u eens. Zoals bij vraag 2 beantwoord, is de wethouder op 26 januari geïnformeerd. De wethouder snapt dat Stichting Initia tijd nodig had voor een zorgvuldig proces en voor het uitwerken van scenario’s over de toekomst van de school. Eind december was er nog geen sprake van een voorgenomen besluit, maar van een scenarioverkenning. De gemeente heeft verantwoordelijkheden op het gebied van huisvesting en onderwijsachterstanden. De verantwoordelijkheid voor een eventuele fusie ligt niet bij de gemeente en daarmee is de gemeente hierin ook niet de regisseur.

a. Welke gesprekken zijn ambtelijk dan wel bestuurlijk over samenwerking gevoerd? Antwoord: Zoals in de scenario’s bij het investeringsplan (augustus 2021) en de beantwoording van raadsvragen in de zomer van 2021 reeds is gemeld, heeft de gemeente aan stichtingen BRAVOO en Initia al sinds het voorjaar van 2021 verzocht met elkaar in gesprek te gaan over mogelijke scenario’s voor fusie / uitruil van de scholen in de Biezen en West. De gemeenteraad is over de voortgang en status van die gesprekken geïnformeerd. De schoolbesturen hebben hierover overleg gehad, maar constateren dat er meer tijd nodig is om keuzes te maken over een eventuele fusie dan Initia beschikbaar heeft voor besluitvorming over De Noorderpoort. Aangezien het hier een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen betreft, is het niet passend hier als gemeente anders dan er gedaan is in te handelen.

b. Is tijdens deze gesprekken het onderwerp van sluiting ooit ter tafel gekomen? Antwoord: In de scenario’s bij het investeringsplan (augustus 2021) is daarover aangegeven dat Initia voor 1 februari 2022 zekerheid moet hebben over een perspectief voor De Noorderpoort. Dat er keuzes nodig waren in geval van het stoppen van de Rijksbekostiging was daarmee bij schoolbesturen, gemeente, college en gemeenteraad bekend. Op dat moment was echter nog niet bekend dát dit ook daadwerkelijk zou gebeuren. De aanmeldingen voor schooljaar 2021-2022 moesten afgewacht worden. Er is daarbij steeds rekening gehouden met een papieren fusie (waarmee De Noorderpoort als dislocatie of nevenvestiging open kon blijven).

4)

Zoals eerder aangegeven komt de opheffingsnormering niet uit de lucht vallen. Als dit al twee jaar een uitdaging is en (school)bestuurlijk aangegeven wordt dat het probleem opgelost gaat worden zijn we benieuwd wat de ambtenaar/wethouder weet over deze situatie. Graag een nadere uitgebreide toelichting waarbij tijdstippen van informatiedeling wordt meegenomen in het

antwoord. Zie antwoord bij vraag 1. 5) Via het persbericht van stichting Initia hebben wij vernomen dat er een fusieovergangsregeling wordt voorgesteld mits de max 25% vertreknorm niet wordt overschreden. In de afgelopen week lijkt de ingeschatte aantallen dat voor de fusie met de vlinderboom is heel klein te zijn. De norm lijkt daarmee ruim overschreden te gaan worden. Welke gevolgen heeft dit voor de KBS Noorderpoort? c. Voert de gemeente op dit moment al gesprekken met Initia en de andere schoolbesturen om ervoor te zorgen dat er geen kinderen tussen wal en schip belanden? Antwoord: De gemeente heeft hierover op 17 februari een bestuurlijk overleg gevoerd met de directeur-bestuurder van Stichting Initia. Dit is opgevolgd met een bestuurlijk overleg met de schoolbesturen van initia en Bravoo op 21 februari jl.

d. Zo ja wanneer en op welke wijze vindt dit plaats? Zo nee, op welke termijn gaan deze plaatsvinden? Antwoord: Zie antwoord 5c.

e. Hoe kan de gemeente waarborgen dat het belang van het kind, voor het belang van de schoolbesturen komt en blijft? Antwoord: De gemeente is formeel verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting en onderwijsachterstandenbeleid. De onderwijsinspectie is verantwoordelijk voor toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Dat gezegd hebbende, stimuleren wij de gedachte ‘het belang van het kind’ wel in gesprekken met de schoolbesturen. Wij zijn overigens van de schoolbesturen gewend dat zij vanuit deze gedachte werken

f.

Zijn er nog (tijdelijke) alternatieven of andere oplossingen mogelijk bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van (een deel van) het pand van KBS Noorderpoort aan andere schoolbesturen om extra klassen te vestigen? Antwoord: Er kan gebruik gemaakt worden van de leegstaande ruimten in De Noorderpoort. Maar het vullen / verhuren van het pand is niet de oplossing voor de instandhouding van de school. Of er alternatieven mogelijk zijn om de school langer in stand te kunnen houden, is wat Stichting Initia onderzocht heeft, die mogelijkheden zijn er blijkbaar niet.

6. Bij de ouders leven op dit moment veel vragen en is er veel onzekerheid over de toekomst van het onderwijs van hun kinderen. a. Welke rol speelt de gemeente in de communicatie naar en het (verder) informeren van de ouders? Antwoord: De gemeente begrijpt de gevoelens van de kinderen, hun ouders en het personeel van De Noorderpoort. Maar de gemeente heeft hier geen formele verantwoordelijkheid en daarmee geen rol in. Tegelijkertijd is er ambtelijk en bestuurlijk vertrouwen in de professionaliteit van Stichting Initia, om dit lastige proces, zorgvuldig en sensitief vorm te geven, in samenwerking met het gehele onderwijsveld in onze gemeente.

b. Kunnen ouders voor vragen contact opnemen met de gemeente? Zo ja, zijn zij op de hoogte van de mogelijke communicatiekanalen? Zo nee, waar kunnen zij dan terecht? Antwoord: Er ligt in de beantwoording van vragen geen formele rol voor de gemeente. Met vragen kunnen ouders terecht bij de directeur-bestuurder van Initia en de schooldirecteur van De Noorderpoort. 7. De voorgenomen sluiting van KBS Noorderpoort heeft ook impact op de ontwikkeling van IKC de Biezen. a. Volgens de wethouder vindt er over 2 à 3 weken een eerste gesprek plaats. Waarom vindt er pas na 2 à 3 weken een gesprek hierover plaats en wordt niet meteen vinger

aan de pols gehouden? Antwoord: De gemeente is al in gesprek met Stichting Initia en op 21 februari jl. is de voorgenomen sluiting en de impact op de ontwikkeling van IKC Biezen besproken in een bestuurlijk overleg met de schoolbesturen van stichting Initia en Bravoo. b. Op welke manier wordt door de gemeente het gesprek hierover tussen de schoolbesturen nog verder gefaciliteerd? Antwoord: Op 21 februari heeft een bestuurlijk overleg met de schoolbesturen plaatsgevonden over IKC Biezen. Vervolggesprekken over IKC Biezen zullen volgen. Waarbij het eerste belang is een goed perspectief te bieden voor leerlingen en ouders van de Noorderpoort. Huisvesting is volgend daaraan.

c.

Voeren de gemeente en OBS de Biezenkring (Stichting Bravoo) daarnaast ook gespreken over de toekomst van IKC de Biezen? Zo ja wanneer vinden deze plaats en wanneer ontvangen we hiervan een terugkoppeling? Zo nee wanneer worden deze gesprekken dan opgepakt?

Antwoord: Zie antwoord b. De gemeenteraad wordt via de voortgangsmonitor meerdere keren per jaar op de hoogte gebracht van de voortgang. In mei ontvangt de raad de tweede voortgangsmonitor 2022.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester,

Mr. H.L.M. van Noort

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.