2022-008480 Aanbiedingsbrief Voorjaarspakket PC-cyclus 2022

Aan de raadsleden

Dongen, 17 mei 2022

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief 2022-008480 6 Joost van Boekel/ 14 0162 Aanbieding Voorjaarspakket P&C-cyclus 2022

Geachte heer, mevrouw, Hierbij bieden we u het voorjaarspakket van de Planning- & Controlcyclus aan. In deze aanbiedingsbrief geven we een beknopte toelichting op de Dongense Planning & Control-cyclus (hierna: P&C-cyclus), schetsen we kort de inhoud van dit voorjaarspakket en gaan we nader in op de actuele financiële positie en een tweetal actuele onderwerpen. Positionering Voorjaarspakket 2022 De Dongense P&C-cyclus bestaat uit een drietal pakketten De P&C-cyclus is de kapstok waarlangs de gemeente plannen maakt, inzicht geeft in de voortgang van die plannen en uiteindelijk verantwoording aflegt over de realisatie van de gemaakte plannen. Het is een jaarlijks terugkerende cyclus die borgt dat de gemeente (gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie) op gezette tijden in het jaar reflecteert op de koers, de plannen en de uitvoering van reguliere taken en doelstellingen. Het vervult daarmee een belangrijke rol in de informatievoorziening richting raad. De P&C-cyclus bestaat binnen de gemeente Dongen uit een zestal (P&C-)producten die respectievelijk ingaan op het voorgaande jaar (de jaarrekening), het lopende jaar (de drie bestuursrapportages) en het komende jaar (de kadernota en de begroting). Deze producten worden op drie momenten geclusterd in het jaar aangeboden aan de gemeenteraad.

Tegelijkertijd met de P&C-producten wordt op deze momenten ook een aantal onderliggende rapportages naar de raad verzonden. Verderop in deze brief wordt toegelicht welke onderliggende rapportages met dit voorjaarspakket worden meegezonden. In onderstaande tabel staan de drie P&C-pakketten weergegeven.

Aanlevering Opiniërende raad raad 27-mei 30-jun

Besluitvormende raad 30-jun

Cluster Voorjaarspakket

Producten Jaarrekening, berap-1, individuele rapportages

Najaarspakket

Berap-2, begroting, individuele rapportages

30-sep

3-nov

10-nov

Eindejaarspakket

Berap-3, individuele rapportages

25-nov

15-dec

22-dec

Het Voorjaarspakket 2022 bevat zes onderdelen Het Voorjaarspakket bestaat, zoals in bovenstaande tabel weergegeven, doorgaans uit een drietal P&C-producten: de jaarrekening, de eerste bestuursrapportage en de kadernota. Dit jaar is ervoor gekozen geen kadernota op te stellen. Op 19 mei is het coalitieakkoord van de VPD en het CDA unaniem ter kennisgeving aangenomen in de gemeenteraad. Dit hoofdlijnenakkoord schetst de ambities en kaders voor de komende jaren en vervangt daarmee voor een deel de functie van de kadernota. Wel zal een afzonderlijk document, een begrotingsbrief 2023, worden opgesteld met daarin de doorlopende beleidsontwikkelingen uit de voorgaande bestuursperiode, de effecten uit de Meicirculaire 2022 en de financieel-technische uitgangspunten voor de begroting 2023. Deze brief ontvangt u, afhankelijk van het moment van ontvangst van de meicirculaire, in de loop van maand juni. De meicirculaire geeft een actualisatie van de uitkering die de gemeente Dongen uit het gemeentefonds ontvangt. Hieronder wordt puntsgewijs de inhoud en functie van de producten uit het Voorjaarspakket toegelicht.  Jaarrekening 2021: Met de jaarrekening legt het college verantwoording af over de behaalde (beleids- en financiële) resultaten in het voorgaande jaar.

Met het vaststellingsbesluit accordeert de raad de uitgaven, wordt het positieve resultaat toegevoegd aan de reserves en wordt het college decharge verleend.  Bestuursrapportage 2022-1: In de bestuursrapportage wordt inzicht gegeven in de behaalde resultaten over het lopende jaar (tot en met peildatum 1 april) en worden budgetten aangepast aan de actuele ontwikkelingen.  Onderwijshuisvestingsmonitor 2022-2: Deze halfjaarlijkse monitor onderwijshuisvesting geeft inzicht in de voortgang van voorbereiding, planvorming en realisatie van de Integrale Kindercentra (hierna IKC's). De monitor sluit aan op de verantwoording in de eerste bestuursrapportage van 2022, aangevuld met inzichten die zich na 1 april (peildatum berap-1) hebben voorgedaan.  Voortgangsrapportage grondexploitatie 2022-2: De voortgangsrapportage geeft een overzicht van de voortgang binnen de grondexploitatie inclusief een financieel perspectief. De financiële inzichten in deze tweede rapportage over 2022 sluiten aan bij de cijfers in de jaarrekening 2021.  Rapportage Dashboard Sociaal Domein 2021: De rapportage dashboard sociaal domein. Hierin treft u de belangrijkste gegevens en trends uit het dashboard met daarbij tekstuele toelichting op de ontwikkelingen.

 Bestuursrapportage Jeugd 2021: De bestuursrapportage Jeugd bevat een grote verscheidenheid aan detailinformatie met betrekking tot de verstrekte jeugdhulp in 2021 in zowel de regio Hart van Brabant als Dongen. Actuele financiële positie De financiële positie wordt inzichtelijk gemaakt met een zestal kengetallen In ieder P&C-pakket informeren we u over de actuele financiële positie van de gemeente. Dit doen we aan de hand van zes landelijk voorgeschreven kengetallen. Deze kengetallen zijn opgenomen in onderstaande tabel, waarbij de kleurstelling (groen, geel, rood) verwijst naar de signaleringswaarden zoals die door de provincies worden gehanteerd. De actuele cijfers voor de jaren 2021 en 2022 zijn vergeleken met de prognose zoals die in de vorige raming (in het najaarpakket bij begroting 2022) waren opgenomen. Voor 2023 tot en met 2025 zijn de actuele prognoses weergegeven. De actuele prognoses zijn aangepast voor de uitkomsten uit de jaarrekening 2021, de bijstellingen uit de eerste bestuursrapportage over 2022, de herziene grondexploitaties en een actueel beeld rondom de uitvoering van het investeringsplan 2022-2025. Er heeft geen volledige herijking van het investeringsplan plaatsgevonden; dit gebeurt in de Programmabegroting 2023-2026. Kengetallen Voorjaarspakket 2022

2021

2021

2022

2022

2023

2024

2025

vorig

actueel

vorig

actueel

actueel

actueel

actueel

104%

90%

120%

99%

142%

141%

134%

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio

97%

83%

113%

93%

135%

135%

128%

11,0%

12,7%

12,0%

13,9%

12,0%

11,8%

12,4%

Structurele exploitatieruimte

1,5%

3,8%

1,9%

0,7%

0,3%

0,2%

0,4%

Grondexploitatie

14,6%

14,5%

13,4%

11,0%

18,2%

10,8%

4,1%

Belastingcapaciteit

113%

109%

110%

109%

109%

109%

109%

De financiële positie verbetert maar vraagt om blijvende aandacht Zoals ook toegelicht in de jaarrekening werken de positieve resultaten door in de kengetallen voor het jaar 2021. Dit leidt tot een aanzienlijk betere schuldquote, een verbetering van de solvabiliteit en een positieve structurele exploitatieruimte. Voor de jaren erna zien we een solvabiliteitsratio die grofweg rond hetzelfde niveau schommelt en een structurele exploitatieruimte die positief blijft. Rondom de schuldquote is sprake van twee effecten. Ten eerste is de schuldquote verbeterd ten opzichte van de raming in de Programmabegroting 2022-2025. Dit is het gevolg van de doorwerking van het positieve jaarrekeningresultaat 2021. Daarnaast is sprake van een vertraging in de uitvoering van het investeringsplan. Onder meer de uitvoering van de bouw van de Integrale Kindcentra (IKC’s) schuift één tot enkele kwartalen op (zie ook de Onderwijshuisvestingsmonitor). Hierdoor verbetert de schuldquote in 2022 en 2023 en verslechtert de quote in 2024 en 2025. Per saldo heeft dit geen effect. Al met al blijft sprake van een positief beeld ten aanzien van de begroting; we ramen een positieve structurele exploitatieruimte. De solvabiliteitsratio is weliswaar verbeterd door het positieve jaarrekeningresultaat 2021, maar blijft laag.

Er zijn nog vele positieve jaarrekeningresultaten nodig om boven de signaalwaarde van 20% uit te komen. De schuldquoteraming is licht verbeterd en lijkt nu in 2025 onder de 130% uit te komen. Een beter beeld hiervan kan geschetst worden in het Najaarspakket als het investeringsplan volledig is geactualiseerd. Relevante ontwikkelingen De huidige prijsontwikkelingen raken ook de gemeente Dongen Op mondiaal niveau is sprake van roerige tijden, waarin zorgwekkende ontwikkelingen zich in hoog tempo opvolgen en lokaal een grote impact geven. De coronacrisis, stijgende energieprijzen en de oorlog in Oekraïne zorgen voor veel leed en maken dat van een stabiele situatie momenteel geen sprake. Dit vertaalt zich ook naar de verschillende markten – van energie tot grondstoffen, materialen en personeel – waar de onrust zorgt voor de grootste prijsstijgingen sinds de jaren ’70. Ook als gemeente worden we geconfronteerd met prijsstijgingen. In onze huidige betalingen valt dit nog mee, aangezien deze grotendeels voortkomen uit opdrachten die reeds eerder zijn verstrekt. In de huidige opdrachtverstrekkingen ervaren we forse prijsstijgingen; met name bij energie-intensieve producten of diensten zien we prijsstijgingen, die in voorkomende gevallen kunnen oplopen tot 40% of zelfs meer. We zien daarnaast dat aanbieders de geldigheidstermijn van hun offerte aanzienlijk terugschroeven.

Op die manier proberen ze de risico’s van verdere prijsstijgingen te beperken. Ook zien we dat bij opdrachten die verder in de tijd liggen, aanbieders de huidige onzekerheid verwerken in hun prijzen. Naast oplopende prijzen worden we geconfronteerd met steeds verder oplopende levertijden. Bij infrastructurele projecten leidt dit al snel tot enkele maanden vertraging in de uitvoering. We proberen het risico op vertraging te beperken door materialen reeds voor de start van de aanbesteding zelf in te kopen. Ook zien we strikter toe op de naleving van boeteclausules bij vertraging. Bij onderhoudswerkzaamheden, zowel geprogrammeerd als ad hoc, leiden oplopende levertijden tot grotere problemen, omdat hierbij vaak sprake is van een acute noodzaak. Daarnaast speelt bij de onderhoudsbudgetten mee dat deze aan het einde van het jaar vervallen. Vertraging in de uitvoering van onderhoud drukt daardoor automatisch op het budget van volgend jaar. Het effect van de huidige prijsontwikkelingen op de gemeentelijke begroting laat zich nog niet exact voorspellen. In de voorliggende bestuursrapportage over 2022 hebben we op een aantal plekken (onkruidbestrijding, onderhoud gebouwen) budgetaanpassingen voorgesteld. In algemene zin is het zo dat de inkomstenkant van de begroting zich met enige vertraging aanpast aan gestegen prijzen.

De algemene uitkering uit het gemeentefonds zal vermoedelijk pas volgend jaar een stijging laten zien. Dat geldt ook voor de lokale heffingen (OZB, afvalstoffen en riool) die pas met ingang van 2023 worden aangepast aan het gestegen prijsniveau. Ook na aanpassing is het de vraag of de inkomstenkant van de begroting zich in dezelfde mate aanpast aan prijsstijgingen als de werkelijke prijsstijgingen die we ervaren in onze uitgaven. We blijven dit nadrukkelijk monitoren en informeren u hierover via onze P&C-cyclus. We ervaren de nadelen van een krappe arbeidsmarkt Ook op de arbeidsmarkt zijn het onrustige tijden. De werkloosheid is historisch laag en op steeds meer plekken zien we dat vacatures lastig vervulbaar zijn. Daarbij zien we dat hoe lastiger de vacatures binnen een bepaald terrein te vervullen zijn, hoe meer de markt voor interimpersoneel op dat gebied floreert. Interimbureaus vragen steeds hogere tarieven en trekken het reeds schaarse personeel met hoge salarissen uit de markt. Hiermee ontstaat een zichzelf versterkend effect.

We denken dat een traineeprogramma op meerdere punten een antwoord kan geven op de bovengenoemde problematiek. Trainees zijn het type medewerkers die passen in onze organisatieontwikkeling en de organisatie vooruithelpen. Ook denken we dat trainees een antwoord zijn op de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Daarom zetten we een traineeprogramma op; hiermee verankeren we het werken met trainees structureel in onze organisatie. Deels komen zij op formatieplaatsen en is ons streven hen, als de samenwerking van beide kanten bevalt, in dienst te nemen. Deels kunnen we ze inzetten op (verschillende) projecten en tijdelijke klussen. In de eerste maanden van 2022 zien we dat het verloop groot is en er moeilijk aan (goede) mensen te komen is. Daarnaast vraagt druk op diverse beleidsterreinen om extra tijdelijke capaciteit en zorgt Corona en de situatie rondom de Oekraïense vluchtelingen wederom voor druk op de ambtelijke organisatie. Voor het jaar 2022 biedt het traineeprogramma nog geen directe oplossing. Dat betekent dat meer tijdelijke krachten en externe inhuur nodig is om de werkzaamheden gedaan te krijgen. In de eerste bestuursrapportage is hiervoor om die reden extra budget opgenomen. Verder proces richting begroting 2023 Met de start van een nieuwe bestuursperiode ziet de P&C-cyclus er dit jaar anders uit dan normaal.

Zoals eerder toegelicht, komt de Kadernota 2023 te vervallen. In plaats daarvan verzenden we in juni een Begrotingsbrief 2023 met daarin ter informatie de doorlopende beleidsontwikkelingen uit de voorgaande bestuursperiode, de effecten uit de Meicirculaire 2022 en de financieel-technische uitgangspunten voor de begroting 2023. Daarnaast zal in juni 2022 de eerste fase van het takendebat plaatsvinden. De opbrengst van het takendebat is een opdrachtverstrekking door de raad over de taken waarop het college wordt gevraagd met een nadere uitwerking van scenario’s en consequenties te komen. Het college zal hierna een overzicht opstellen van de aangenomen opdrachten inclusief een eerste reactie op hoofdlijnen en een inschatting van de nadere uitwerking, haalbaarheid en oplevering. Hierin worden tevens meegenomen de uitwerkingsopdrachten die volgen uit het coalitieakkoord. Deze brief zal kort na het zomerreces wordt opgeleverd. Vanaf de zomer gaat het college aan de slag met de uitwerking van de opgaven uit het coalitieakkoord en de opdrachten uit het takendebat. Afhankelijk van noodzaak, urgentie en capaciteit zullen deze uitwerkingen in de periode hierna aan de raad worden voorgelegd. Behandeling hiervan zal vanaf oktober 2022 plaatsvinden; dit vormt de tweede fase van het takendebat. De uitwerking hiervan zal hoofdzakelijk landen in de Kadernota 2024 (voorjaar 2023).

Dit betekent dat de Programmabegroting 2023 hoofdzakelijk doorlopende beleidsontwikkelingen zal bevatten. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris, De burgemeester, Mr. H.L.M. van Noort Bijlagen: 1) 2) 3) 4) 5) 6)

Drs. M.C. Starmans-Gelijns

2022-009096 Jaarrekening 2021 2022-008145 Bestuursrapportage 2022-1 2022-009095 Onderwijshuisvestingsmonitor 2022-2 2022-005346 Voortgangsrapportage grondexploitatie 2022-2 2022-008688 Rapportage Dashboard Sociaal Domein 2021 2022-008687 Bestuursrapportage Jeugd 2021

i

De brieven van de gemeente Dongen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend. In uw reactie op dit schrijven s.v.p. altijd het zaaknummer vermelden.