20211104 Algemene Beschouwing D66 Begroting 2022-2025

Voorzitter, Voor ons ligt de Programma begroting Dongen 2022 – 2025, de laatste begroting van deze bestuursperiode. Deze draagt de optimistische titel: “Ruimte voor de toekomst” D66 zet hier een vet vraagteken achter. Want hoe staat het na bijna 8 jaar gezamenlijk besturen met de erfenis die de Volkspartij Dongen, de Dongense VVD en de PvdA voor de volgende gemeenteraad achterlaten? Is er inderdaad voldoende ruimte voor de toekomstige generaties in Dongen? Ruimte om te kunnen opgroeien in een gezonde leefomgeving, met schone lucht, veel bomen en groen waarin je lekker buiten kunt spelen? Ruimte voor gelijke kansen in het onderwijs? Ruimte voor een eigen woning, ook als je geen vaste baan hebt? Ruimte voor zorg en aandacht voor de kwetsbare inwoners die dit nodig hebben? En – niet onbelangrijk - heeft de gemeente de komende jaren voldoende financiële ruimte om hier allemaal voor te zorgen? Het antwoord van D66 op deze vragen is helder: Nee, helaas, deze ruimte is er niet! Na bijna 8 jaar besturen heeft de gemeente Dongen een torenhoge schuldenberg die de komende jaren nog fors verder zal stijgen, staan we op de Nationale Monitor Duurzame gemeenten uit 2020 op plek 318 van de 355 gemeentes in Nederland, is het aantal bomen in de gemeente af in plaats van toegenomen, hebben we de VANG doelstelling 100 kg restafval per inwoner per jaar uit 2020 nog steeds niet gehaald en wil het

college niet meedoen met het schone lucht akkoord. Bovendien heeft de gemeente zich de laatste jaren op tal van gebieden steeds verder teruggetrokken, daarbij vertrouwend op de eigen kracht van inwoners en hun naasten. Dit betekent dat juist de kwetsbaarste inwoners, die vaak niemand hebben om op terug te vallen, het nog moeilijker hebben gekregen dan ze het al hadden. Wat D66 betreft zou “uitdagingen voor de toekomst”, dan ook een veel passender titel zijn geweest. Want dat de volgende gemeenteraad forse uitdagingen voor de boeg heeft, is iedereen inmiddels wel duidelijk. Voorzitter, Na jaren van pappen en nathouden heeft D66 nu eindelijk het gevoel dat ook de andere politieke partijen de ernst en urgentie van de Dongense uitdagingen beginnen in te zien. Toen wij vier jaar geleden begonnen over de hoge schuldenlast werden wij nog als doemdenkers weggezet. 3,5 jaar later vond er een debat over de schuldquote plaats, heeft de gemeenteraad veel beter inzicht gekregen in de benarde financiële positie en adviseert het college de gemeenteraad zelfs om vroegtijdig in de nieuwe bestuursperiode met elkaar een takendebat te voeren. Dit laatste

heeft hetzelfde college de gemeenteraad de afgelopen jaren nog meerdere malen nadrukkelijk ontraden. Ook lijken alle partijen er steeds meer van doordrongen dat op het gebied van duurzaamheid en de energietransitie regie en actie van de gemeente vereist is. Het college heeft dan ook voorgesteld om de inzet van de Financial Close van het project zonnepark Tichelrijt te reserveren ter dekking van duurzaamheidsprojecten en de uitvoering van de transitievisie warmte. Hier had D66 al meermaals op aangedrongen en we zijn dan ook blij met dit voorstel, al zijn we van mening dat dit bedrag alleen lang niet toereikend zal zijn om alle doelstellingen te halen. Verder heeft de gemeenteraad het afgelopen jaar een start gemaakt met het onderwerp democratische vernieuwing. Gezamenlijk zijn we op zoek naar een andere manier van besturen, waarbij inwoners meer en eerder betrokken moeten worden bij voor hen belangrijke onderwerpen. Zo werd enkele weken geleden een eerste pilot sessie met een ronde tafelgesprek gehouden. Wij beseffen dat er nog veel werk aan de winkel is, maar het begin is er! Voorzitter, Dit alles zorgt ervoor dat D66 toch wat optimistischer vooruit kijkt naar 2022.

Ja, Dongen heeft ontzettend grote uitdagingen voor de boeg, maar met de neuzen van de diverse politieke partijen dezelfde kant op en een sfeer van bereidheid om samen op zoek te gaan naar de beste oplossingen voor Dongen, is er in de komende bestuursperiode een heleboel mogelijk. Daarbij is het wel van groot belang dat de positie van de gemeenteraad wordt versterkt. Een takendebat vroeg in de bestuursperiode zal hier zeker aan bijdragen. Verder is het noodzakelijk dat de gemeenteraad voldoende ondersteuning krijgt om de inwoners zo goed mogelijk te vertegenwoordigen. Dit betekent niet alleen uitbreiding van de huidige bezetting van de griffie naar 2,5 fte formatie, maar ook een betere ondersteuning in bijvoorbeeld de communicatie naar inwoners. De communicatieafdeling van de gemeente zou hier wat ons betreft ook een rol bij kunnen en moeten spelen. In lijn met de oproep van het bestuur van de regio Hart van Brabant vragen wij het college ook de gemeenteraad vroegtijdig, frequenter en uitvoeriger te informeren over wat er op regionaal niveau wordt voorbereid en ontwikkeld. Te vaak wordt de positie van de gemeenteraad beperkt door voorstellen uit de regio die al in zo’n vergevorderd stadium zijn dat reële invloed nauwelijks mogelijk is.

Voorzitter, Naast deze randvoorwaarden ter versterking van de slagkracht van de gemeenteraad, heeft D66 tijdens de kadernota al aangegeven welke inhoudelijke keuzes er volgens ons de komende jaren gemaakt moeten worden. We focussen ons hierbij, net als in de vorige jaren, op een begroting met een socialere en groenere basis. Socialer, omdat de gemeente in onze ogen juist moet zorgen voor de kwetsbaarste inwoners en groener omdat het tegengaan van de klimaatverandering onze grootste uitdaging is voor een leefbare toekomst. Wat betreft het eerste punt:

Socialer betekent extra aandacht en zo nodig aanvullend budget voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening, zeker bij gezinnen. Hierbij mogen de gevolgen van de stijgende energieprijzen niet over het hoofd worden gezien. Daarnaast zijn wij van mening dat kinderen en ouders bij een (complexe) scheiding preventief meer aandacht verdienen. Bij het nieuwe inkooptraject voor de jeugdzorg kan hier extra het accent op worden gelegd. Uiteindelijk verwachten wij dat dit op de langere termijn een positief effect zal hebben op de benodigde hoeveelheid zorg. Ook vinden wij dat er nog meer moet worden ingezet op gezondheidspreventie, in samenwerking met de verschillende zorgverleners. Dongen is al een JOGG gemeente, wat betekent dat we ons best doen om de leefomgeving van kinderen en jongeren gezonder te maken. D66 mist in dit beleid extra aandacht voor voldoende groen en bomen in combinatie met uitdagende speeltoestellen om lekker te kunnen spelen in alle wijken van Dongen. Daarnaast is voldoende bewegingsonderwijs door vakdocenten een belangrijk onderdeel van deze aanpak. Voor ons is het dan ook van groot belang dat de geplande sloop van gymzaal de Otterdonk er niet toe zal leiden dat kinderen die in de Biezen naar school gaan minder bewegingsonderwijs zullen krijgen dan kinderen op andere basisscholen in Dongen. Socialer betekent ook inclusiever.

De openbare ruimte in Dongen zou voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Op verzoek van de gemeenteraad is er dit jaar een begin gemaakt met een wijkschouw. Wat ons betreft krijgt dit de komende jaren een vervolg en worden alle knelpunten in Dongen in kaart gebracht en zo mogelijk verholpen. Ook willen we nogmaals benadrukken dat een uitgiftepunt van de Goederenbank in Dongen voor D66 essentieel blijft. Wat betreft het tweede punt blijven we benadrukken dat het belangrijk is dat er voldoende geld wordt gereserveerd om maatregelen te kunnen nemen op het gebied van het klimaat, REKS, duurzaamheidsprojecten en biodiversiteit. Er zijn in Dongen namelijk ingrijpende stappen nodig om onze doelstelling van een reductie van 49% CO2-uitstoot in 2030 te halen. Daarnaast streven we er ook naar om in 2025 nog maar 30 kg huishoudelijk restafval per inwoner per jaar te produceren. Met alleen de inzet van de Financial Close van het zonnepark Tichelrijt gaan we deze twee doelstellingen niet halen. Voor een goede afweging hierover tijdens het takendebat is een gedegen uitvoeringsplan voor de REKS en de transitievisie warmte met een financiële doorrekening noodzakelijk. Datzelfde geldt voor de noodzakelijke verduurzamingsmaatregelen aan het gemeentehuis. Deze kunnen we niet door blijven schuiven, als we onze doelstellingen willen halen.

Maar zonder daadwerkelijke inzichten in de kosten en terugverdientijden zijn goede afwegingen voor de gemeenteraad niet te maken. Tenslotte. De woningcrisis grijpt diep in. Veel mensen in Dongen, onder meer starters, ouderen, mensen met een modaal inkomen en - naar ik inschat ook veel gemeenteraadsleden – willen graag weten hoeveel betaalbare woningen in Dongen gebouwd gaan worden, voor welke doelgroepen en wanneer. Is het mogelijk dat het gemeentebestuur onze inwoners een concreet perspectief kan bieden voor de komende jaren? Uiteraard naar de huidige stand van zaken. Voorzitter, Ik rond af. Voor D66 is het duidelijk: Dongen heeft grote uitdagingen voor de toekomst. De komende bestuursperiode vraagt dan ook om visie en daadkracht en een gemeenteraad die goed samenwerkt. Een strakke scheiding tussen coalitie en oppositie is daarbij niet in het belang van de inwoners. D66 is er dan ook een voorstander van om in de volgende bestuursperiode een akkoord op hoofdlijnen te

sluiten. Dit zou er toe moeten leiden dat de onderlinge samenwerking verbetert en het makkelijker wordt om met wisselende meerderheden tot besluitvorming te komen.