20210708-04 TV D66 MSchouten CDA AvEenennaam OvD JKennekens ANTW- Ontwikkelingen onderwijshuisvesting

Technische Vragen Fractie: Naam: Datum:

D66, CDA, Ouderenpartij voor Dongen Marieke Schouten, Annemarie van Eenennaam, Jan Kennekens 4 juli 2021

Agendapunt

De ontstane onrust bij de schoolbesturen en ouders omtrent de gang van zaken betreffende de kredietvoorstellen voor de nieuwbouw van IKC Anspach en IKC 's Gravenmoer.

Portefeuillehouder: Behandelend ambtenaar: Plaatsen op Notubox:

E.van Boxtel Sylvia van der Westen en Vivianne Buteijn Ja

Vraag/vragen& antwoord/antwoorden: In het online artikel van het AD van 21 juni met als kop “ School Dongen baalt van uitstel nieuwbouw: “Waar moet ik al die kinderen laten?” Is de volgende quote van directeur Straver te lezen: “we hebben met het oog op de nieuwbouw ons aannamebeleid bijgesteld en hebben een groeiend aantal leerlingen. Nu zijn er al 280 en dat aantal stijgt mogelijk naar driehonderd in 2023”. Tijdens de raadsinformatieavond van 3 juni 2021 bleek dat bij de oorspronkelijke begroting voor de nieuwbouw van de JJ Anspach rekening was gehouden met een leerlingaantal van 250. De nieuwste kostenraming valt een stuk duurder uit door een stijging van de bouwkosten, maar ook door aanvullende onderwijsmeters a.g.v. nieuwe leerling prognoses. Die toename van leerlingen resulteert al in een stijging van €781.280. 1. Met welk aantal leerlingen is er bij de nieuwste kostenraming rekening gehouden? Antwoord: In de nieuwste kostenraming is gerekend met 303 leerlingen voor de J.J. Anspachschool. Dit is conform de Verordening Onderwijshuisvesting van de gemeente Dongen die voorschrijft dat de omvang van een nieuw te bouwen school gebaseerd moet zijn op de structurele ruimtebehoefte gedurende een periode van 15 jaar. Over 15 jaar is het leerlingenaantal van J.J. Anspach door Pronexus geprognotiseerd op 303 leerlingen. 2.

Worden ook de leerlingen van de Peuterplus klas hierbij geteld? Antwoord: Nee. De leerlingenprognose wordt door Pronexus opgesteld op basis van de basisgeneratie. De omvang van de basisgeneratie is vastgesteld op de 4 tot en met 11-jarigen plus 30 procent van de 12-jarigen. 3. Welke afspraken over leerlingenaantallen zijn er gemaakt in het plan van aanpak onderwijshuisvesting dat in 2017 in de gemeenteraad werd vastgesteld? Antwoord: De scenario-uitwerkingen in het plan van aanpak uit 2017 zijn gedaan op basis van de leerlingenprognose van Pronexus (2016) uitgaande van een behoefte berekening over 15 jaar (conform beleidslijn gemeentelijke verordening). In het plan van aanpak is over de leerlingen het volgende afgesproken: Bij verdere planontwikkelingen dienen leerlingenaantallen en – prognoses getoetst te worden aan de actualiteit (zie p. 37 Plan van Aanpak Onderwijshuisvesting Dongen, zoals Vraag nummer:

Pagina 1 van 7

vastgesteld door de raad in september 2017). 4. De directeur geeft aan dat hij met het oog op de nieuwbouw het aannamebeleid heeft bijgesteld. Is hier overleg over geweest met de gemeente? Antwoord: Ja, dat is juist. 5. Zo ja, wat waren de resultaten van dit overleg? Antwoord: Om te voorkomen dat na ingebruikname van de nieuwbouw door een groeiende leerlingenpopulatie een normatief tekort op de benodigde m2 ontstaat zijn er afspraken gemaakt over een maximaal aantal leerlingen op basis van de maximale capaciteit in de nieuwbouw. Hierover bestaat draagvlak zowel bij schoolbestuur als gemeente. NB: Dit gesprek vindt Dongen-breed plaats met alle schoolbesturen om in de komende IKC ontwikkelingen te voorkomen dat er een tekort aan vierkante meters ontstaat (ten koste van overmaat in oudere, bestaande gebouwen). Wanneer is de gemeente op de hoogte gebracht dat het aantal leerlingen hoger is dan geprognotiseerd in 2017? Antwoord: De gemeente laat elke 2-3 jaar de leerlingenprognoses door een gespecialiseerd bureau (Pronexus) actualiseren. In de vorige prognose van Pronexus (2018) was de leerlingenpopulatie Dongen-breed stabiel en licht dalend (gelijk aan het beeld van de prognoses in 2016).

In de prognoses 2021 (ontvangen in november 2020) laten de aantallen voor het eerst een behoorlijke groei van de leerlingenpopulatie zien is als gevolg van beduidend meer woningen in de bevolkingsprognose. In hetzelfde artikel komt wordt ook wethouder van Boxtel geciteerd: “we wisten enkele jaren geleden al dat de kosten mogelijk hoger zouden uitvallen. Voor mij is dat geen reden om te wachten met het uitvoeren van de nieuwbouwplannen. Maar de gemeenteraad heeft ons nu eenmaal opgedragen te bezuinigen en dat gaat niet samen met de grote investeringen die we in de onderwijshuisvesting moeten doen” 6. Welk besluit of opdracht van de gemeenteraad om te bezuinigen wordt hier bedoeld? Dit is niet juist door de pers geciteerd. Door de wethouder is bedoeld: het uitwerken van scenario’s om de schuldquote omlaag te brengen is een opdracht van de gemeenteraad en een schuldquote van 130% in 2025 gaat niet samen met het volledige investeringsprogramma van de gemeente. 7. Klopt het dat de huidige opdrachten van de gemeenteraad volgens het College niet samen gaan met de grote investeringen die gepland staan in de onderwijshuisvesting? Antwoord: ja 8.

Waarom zijn de investeringen in de onderwijshuisvesting niet verenigbaar met de bezuinigingsopdracht? De – door de raad nog te behandelen - optie die in de kadernota gepresenteerd is over de schuldquote (naar 130% in 2025) gaat niet samen met de investeringen die voor de IKC’s gepland zijn. In september aanstaande wordt de nadere uitwerking op de investeringskredieten aan de gemeenteraad voorgelegd. 9. Als enkele jaren geleden al bekend was dat de kosten mogelijk hoger uit zouden vallen, waarom is er dan voor gekozen om bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2021 te rekenen met de indicatieve kosten uit 2019 en niet met de geschatte kosten uit 2020 of zelfs 2021? Antwoord: op basis van het meest actuele referentieproject van IKC Beljaart (raadsbesluit april 2019) zijn de bedragen uit de meerjarenbegroting 2020 - 2023 bijgesteld van € 1900 per m2 naar € 2417 per m2 bvo. Vanaf het voorjaar van 2019 heeft de IKC Vraag nummer:

Pagina 2 van 7

ontwikkeling in het teken gestaan van prioritering en temporisering als gevolg van de financiële situatie van de gemeente Dongen gecombineerd met een verkenning van alternatieve financieringsvormen. Vervolgens zijn er als gevolg van Corona geen majeure besluiten genomen. Hiermee heeft de IKC ontwikkeling op locatieniveau circa 1.5 jaar on hold gestaan. In februari 2020 heeft schoolbestuur PCPO op eigen initiatief een actualisatie van de raming voor IKC Anspach op laten stellen. Deze raming had geen formele status en is opgesteld op een moment dat de ontwikkeling stil gelegd was. Bovendien was dit op de drempel van de Coronacrisis (waarvan zeer onduidelijk was welk effect dit zou hebben op de bouwkosten in de rest van 2020 en verder). Desondanks is het inzicht wel vertaald naar de voortgangsmonitor in de vorm van het opnemen van een bandbreedte van actuele stichtingskosten. In de eerstvolgende voortgangsmonitor van Q2 2020 is melding gemaakt van een bouwkostenontwikkeling met een bandbreedte tussen de € 2400 en € 3000 per m2 (afhankelijk van de omvang van het project). Vanaf Q1 2021 is deze bandbreedte in de voortgangsmonitor bijgesteld naar € 2500- € 3100 per m2. In maart 2021 heeft de directeur van JJ.

Anspach aan de ouders een brief gestuurd waarin hij aangeeft dat er een oplossing is gevonden voor de tijdelijke huisvesting tijdens de geplande nieuwbouw van de school en dat zoals de planning op dat moment is, het plan is om aan het einde van de komende zomervakantie met de hele school naar het gebouw aan de Bolkensteeg te verhuizen, zodat het schooljaar 2021-2022 kan worden gestart in de Bolkensteeg. Ondertussen heeft de gemeenteraad op 16 maart 2021 in de Onderwijsmonitor Q1 2021 kunnen lezen dat er onderzocht wordt welk aanpassingen aan de gebouwen aan de Bolkensteeg nodig zijn om de gebouwen geschikt te maken voor primair onderwijs en welke kosten daarmee gemoeid zijn. Deze kosten voor tijdelijke huisvesting komen voor rekening van de gemeente. Tevens vindt een ambtelijke verkenning plaats naar een veilige afwikkeling van de verkeerssituatie indien de gebouwen aan de Bolkensteeg ingezet gaan worden voor primair onderwijs. Na dit bericht in maart vond op 3 juni 2021 een raadsinformatieavond plaats over de ontwikkeling onderwijshuisvesting Dongen. In de presentatie is te zien dat het betrekken van de tijdelijke huisvesting Bolkensteeg gepland staat voor augustus 2021 (inzet locatie Bolkensteeg, als kostenefficiënte oplossing in fasering ).

Er wordt aangegeven dat huidig ruimtetekort JJ Anspach aandacht vraagt en mede de aanleiding is voor snel betrekken tijdelijke huisvesting (school heeft recht op uitbreiding). Uit de krantenberichten en tijdens ons bezoek aan de JJ Anspach bleek dat inmiddels was afgesproken dat in ieder geval 3 klassen van de Anspach school na de zomervakantie naar het gebouw aan de Bolkensteeg zullen verhuizen. Hierover hebben wij de volgende vragen: 11. Is het onderzoek dat gedaan zou worden naar de geschiktheid van de gebouwen aan de Bolkensteeg inmiddels afgerond? Zo ja, wanneer was het onderzoek klaar? Antwoord: Ja, dit is onderzoek is afgerond en de resultaten zijn op 18 mei 2021 door HEVO gepresenteerd in een rapport. 12. Wat zijn de resultaten van het onderzoek? Antwoord: Uit het rapport blijkt dat de gebouwen geschikt te maken zijn voor gebruik door primair onderwijs en geeft inzicht in de kosten die daarmee gemoeid zijn. 13. Zijn deze resultaten met de bestuurders van JJ Anspach gedeeld? Zo ja, op welke datum? Antwoord: Ja, de directie/bestuurders van J.J. Anspach zijn gedurende het hele traject nauw bij dit proces betrokken geweest. Op 18 mei zijn de resultaten besproken met het Vraag nummer:

Pagina 3 van 7

schoolbestuur en de schooldirecteur. 14. Heeft het college over deze verbouwing en de opleverdatum afspraken gemaakt met de bestuurders van JJ Anspach? Zo ja, wat zijn deze afspraken? Antwoord: Nee, zover is het niet gekomen voor wat betreft de huisvesting van de hele school, als tijdelijke huisvesting tijdens de bouw van IKC Anspach (er was immers nog geen raadsbesluit). In de week van 17 mei is duidelijk geworden dat de geplande investeringen uit het onderwijshuisvestingsplan op gespannen voet kwamen te staan met de maximering van de schuldenquote in de kadernota. Daarna is besloten om de geplande raadsinformatieavond van 10 juni te vervroegen naar 3 juni. Na deze raadsinformatieavond is door het presidium besloten om de investeringskredieten voor IKC Anspach niet in juli te willen behandelen waarmee nadere afspraken op dit onderdeel zijn uitgesteld. NB: Direct daarna heeft JJ Anspach aangegeven, ter overbrugging tot de nieuwbouw, voor 3 groepen gebruik te willen maken van de gebouwen aan De Bolkensteeg i.v.m. een ruimtetekort op de huidige locatie. Hiervoor geldt dat de Verordening Voorzieningen Onderwijshuisvesting Dongen van toepassing is. 15.

Hoe hoog zijn de geraamde kosten voor de verbouwing van de gebouwen aan de Bolkensteeg? Antwoord: De kosten bedragen circa €62.000, plus kosten voor (overschrijven en aanvragen) nutsaansluitingen (Pm), data-aansluitingen, AV middelen. De locatie kan daarmee voldoen als tijdelijke huisvesting tijdens de bouw van IKC Anspach, en is daarmee ook gelijk geschikt als tijdelijke huisvesting voor IKC’s die daarna gebouwd worden, bijvoorbeeld IKC Biezen. In de kosten voor aanpassing is uitgegaan voor gebruik als tijdelijke huisvesting voor een periode van 5 jaar. Deze kosten gelden alleen voor de situatie dat de gehele Anspachschool in de Bolkensteeg wordt geplaatst als tijdelijke huisvesting tijdens de nieuwbouw van IKC Anspach. NB De kosten die op dit moment gemaakt worden voor het verwijzen van 3 groepen van JJ Anspach (naar hetzelfde gebouw) zijn lager en zijn voor rekening van het schoolbestuur. 16. Indien deze kosten voor rekening van de gemeente Dongen zijn: op welke wijze worden deze kosten gedekt en wordt het besluit hierover aan de gemeenteraad voor gelegd? Antwoord: Indien de gemeenteraad instemt met een investeringskrediet voor de J.J. Anspach dan komen de kosten van tijdelijke huisvesting ook voor rekening van de gemeente, Dit maakt onderdeel uit van het te voteren krediet door de gemeente. Omdat het investeringskrediet nog niet beschikbaar is gesteld en er op de J.J.

Anspachschool al geruime tijd sprake is van ruimtetekort is aan ons het verzoek gedaan om uit te wijken naar de locatie aan de Bolkensteeg. Conform de gemeentelijke verordening onderwijshuisvesting verwijzen we door naar leegstand in andere schoolgebouwen. Kosten voor aanpassing/verbouwing komen in die situatie voor rekening van de Anspachschool. 17. Heeft het College ook alternatieve tijdelijke huisvestingsopties onderzocht? Antwoord: Voor de huisvesting van 3 groepen (agv ruimtetekort) is conform de verordening doorverwezen naar leegstand. Een alternatief zou zijn dat de J.J. Anspachschool moet inhuizen bij een andere basisschool. Dit had niet de voorkeur van de schooldirectie en daarom de keuze voor de gebouwen aan de Bolkensteeg. Voor de tijdelijke huisvesting van de hele school – tijdens nieuwbouw IKC Anspach – zou een alternatief zijn om noodunits te plaatsen. De insteek van de bezuinigingen in 2019 is geweest om dat juist te voorkomen, door nieuwbouwplanningen aan te Vraag nummer:

Pagina 4 van 7

passen op het moment van vrijkomen van de gebouwen aan de Bolkensteeg. 18. Indien de gebouwen aan de Bolkensteeg inderdaad verbouwd worden, wanneer zal deze verbouwing gereed zijn? Antwoord: Voor de 3 groepen zal dat grotendeels deze zomer moeten plaatsvinden. Het Cambreur College heeft de eerste twee weken van de zomervakantie nodig om de laatste spullen te verwijderen. Daarna kunnen de gewenste aanpassingen door de J.J. Anspachschool worden doorgevoerd. De J.J. Anspachschool wil met ingang van het nieuwe schooljaar per 6 september gebruik gaan maken van de gebouwen aan de Bolkensteeg. 19. Wat is de uitkomst van de verkenning naar een veilige afwikkeling van de verkeerssituatie indien de gebouwen aan de Bolkensteeg ingezet gaan worden voor primair onderwijs? Antwoord: Dit overleg vindt nog plaats. De gebouwen aan de Bolkensteeg worden vanaf 6 september door de drie hoogste groepen van J.J. Anspachschool gebruikt. Op dit moment staat de vraag uit wat de verwachte verkeersbewegingen van en naar de Bolkensteeg gaan zijn. Zie ook het antwoord bij vraag 20. 20. Leidt deze uitkomst nog tot aanpassingen van de huidige verkeerssituatie? Antwoord: In afwachting van de uitkomsten van de uitvraag (zie vraag 19) zal blijken of er aanpassingen nodig zijn. Overleg hierover vindt nog plaats. 21. Zo ja, wat zijn de kosten van deze aanpassingen? Antwoord: Nog niet bekend.

Zie ook de antwoorden bij vraag 19 en 20. 22. Gaan er ook van basisschool Heilig Hart klassen gebruik maken van de gebouwen aan de Bolkensteeg? Zo ja, per wanneer en hoeveel klassen? Antwoord: De Heilig Hartschool heeft de wens uitgesproken om met twee groepen gebruik te maken van De Bolk. Zij onderzoeken op dit moment de mogelijkheden. 23. Is met bestuurders van JJ Anspach de optie besproken om na de zomervakantie met de hele school tijdelijk te verhuizen naar de Bolkensteeg, ook al is de nieuwbouw nog niet van start gegaan? Antwoord: Nee, dat werd niet opportuun geacht omdat het besluit rondom het investeringskrediet IKC Anspach werd uitgesteld tot na de zomer. Conform de Verordening Onderwijshuisvesting van de gemeente Dongen kan dit pas aan de orde zijn na toekenning van het investeringskrediet voor de nieuwbouw van IKC Anspach. Tot die tijd heeft de school alleen recht op de ruimte-uitbreiding waar zij op basis van haar leerlingenaantal behoefte aan heeft. 24. Zo ja, wat was het resultaat van deze bespreking? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 23. Tijdens de raadsinformatieavond staat er de volgende tekst “een school heeft recht op uitbreiding”. In de presentatie koppelt de wethouder uitbreiding automatisch aan nieuwbouw. 25.

Heeft u toezeggingen gedaan aan de JJ Anspach dat ze bij het uitbreiden van het aantal leerlingen, hiervoor extra m2 vloeroppervlak zouden krijgen?’ De school heeft hier recht op, op basis van onze gemeentelijke Verordening Onderwijshuisvesting. Het gaat derhalve niet om een toezegging, maar om een recht dat de school kan claimen op basis van wet- en regelgeving en actuele Vraag nummer:

Pagina 5 van 7

leerlingenaantallen. 26. Zo ja, wanneer heeft u dat gedaan? Antwoord: Zie antwoord op vraag 25 27. Kunt u aangeven op basis van welke landelijke en lokale wetgeving/artikel/verordening een school in Dongen recht heeft op uitbreiding (graag een volledige uiteenzetting)? - Wet Primair Onderwijs: artikel 102 - Verordening Voorzieningen Onderwijshuisvesting Dongen: Bijlage 1, artikel A.3.1 Uitbreiding schoolgebouw 28. Kunt u aangeven op basis van welke wetgeving/artikel/verordening een school recht heeft op nieuwbouw (graag een volledige uiteenzetting)? - Verordening Voorzieningen Onderwijshuisvesting Dongen: Bijlage 1, artikel A.1 Uitbreiding schoolgebouw - NB: in RIB 08, 19 maart 2018 is het collegebesluit gedeeld dat voor JJ Anspach gekozen wordt voor nieuwbouw van de school. Extern bureau RO groep heeft een studie uitgevoerd waarin nieuwbouw en renovatie tegen elkaar afgewogen zijn. Tijdens het bezoek aan de JJ Anspachschool hebben wij begrepen dat het Programma van Eisen al klaarligt. 29. Wanneer is het Programma van Eisen gemaakt? Antwoord: Het eerste concept Programma van Eisen dateert van april 2019. Daarna is de IKC ontwikkeling stil gelegd als gevolg van de bezuinigingstaakstelling, verkenning alternatieve financieringsvormen en Corona. In het najaar 2020 is de IKC ontwikkeling hervat.

Toen is duidelijk geworden dat de beoogd kinderopvangpartner niet kan participeren in de nieuwbouwontwikkeling. Dit heeft tot geleid tot een aangepast programma van eisen dat op 30 april 2021 van de RO groep ontvangen is. Een Programma van Eisen wordt altijd gemaakt voordat er een krediet aangevraagd wordt. Op basis van welk leerlingaantal is het Programma van Eisen opgesteld? Antwoord: In het programma van eisen dat in 2019 is opgesteld (met de toen geldende leerlingenprognoses) ging men uit van 252 leerlingen. Het programma van Eisen d.d. 2021 is (op basis van de prognoses Pronexus 2021) opgesteld op basis van 303 leerlingen. Dit is conform de Verordening Onderwijshuisvesting van de gemeente Dongen, die voorschrijft dat de omvang van een nieuw te bouwen school gebaseerd moet zijn op de structurele ruimtebehoefte gedurende een periode van 15 jaar. Over 15 jaar is het leerlingenaantal van J.J. Anspach door Pronexus geprognotiseerd op 303 leerlingen. 30. Op welke momenten is de gemeente Dongen hierbij betrokken geweest (overlegmomenten tussen de JJ Anspach en de Gemeente Dongen?) Antwoord: In maart 2018 heeft het college de voorkeur uitgesproken voor de nieuwbouwvariant van IKC Anspach. Op 4 april 2018 is de werkgroep IKC Anspach voor het eerst bijeen geweest met daarin ambtelijk vertegenwoordigers van gemeente, bestuur en directie van de J.J.

Anspachschool en directie van de beoogd kinderopvangpartner, onder begeleiding van adviesbureau RO groep. Van april 2018 tot en met het voorjaar van 2019 is er regelmatig contact geweest Vraag nummer:

Pagina 6 van 7

met de werkgroep en is een eerste concept programma van eisen inclusief kostenraming opgesteld. In het voorjaar van 2019 werden ook de gesprekken met alle schoolbesturen opgestart als gevolg van de bezuinigingsopgave van de gemeente. Dit heeft geleid tot het tijdelijk stilleggen van alle IKC-ontwikkelingen. In het najaar van 2019 is gestart met de verkenning naar alternatieve financieringsvormen en in het voorjaar van 2020 werden we geconfronteerd met de gevolgen van de Coronacrisis. Majeure besluiten werden uitgesteld. Vanaf het najaar van 2020 zijn de gesprekken rondom de nieuwbouw van IKC Anspach hervat. Toen is duidelijk geworden dat de beoogd kinderopvangpartner niet meer kon participeren in de nieuwbouwontwikkeling. De RO groep heeft daarna het verzoek gekregen om het programma van eisen te actualiseren naar de nieuwe situatie. Dit traject werd op 30 april 2021 afgerond met de eindrapportage van de RO groep. In de twee periodes dat de werkgroep actief was met het opstellen / bijstellen van het programma van eisen was er geregeld contact met JJ Anspach. Tussentijdse ontwikkelingen zoals het uitstappen van de kinderopvangpartner en het organiseren van de tijdelijke huisvesting aan de Bolkensteeg zijn steeds direct en in goed overleg besproken met de directie en het schoolbestuur van de J.J. Anspachschool. Dit is een continu overleg geweest.

Met alle schoolbesturen in Dongen is in de periode Q4 2020 t/m Q1 2021 tevens strategisch overleg gevoerd over het toekomstperspectief van de leerlingenaantallen en leerlingenmigratie in Dongen. Tussen de gemeente Dongen en het bestuur/directie van de JJ Anspachschool, de Wegwijzer en de Sprinkplank is meerdere keren overleg geweest tussen 2017-2021. Hierin is onder andere de huisvesting van de scholen besproken. 31. Kunt u een overzicht geven van de contactmomenten tussen de Gemeente Dongen en de JJ Anspach betreffende de nieuwbouw? zie antwoord bij vraag 30. Gezien de lange periode en het goede en intensieve contact voert het te ver om elk individueel contactmoment in kaart te brengen. Bovendien wordt geen verslag gemaakt van elk contactmoment, gezien de hiermee gemoeide tijd en capaciteit, het werken op basis van vertrouwen en in goede verstandhouding. 32. Kunnen wij de notulen/gespreksverslagen ontvangen van deze gesprekken/overleg? Zie ook het antwoord op vraag 31. Indien u geïnteresseerd bent in een specifiek gespreksonderwerp zoeken wij daar graag gericht de beschikbare verslagen en/of correspondentie bij op.

Vraag nummer:

Pagina 7 van 7