2021-016686 RV Verordening Commissie Omgevingskwaliteit

RAADSVOORSTEL Datum

26 oktober 2021

Zaaknummer

2021-016686

Portefeuillehouder

C. Zijlmans

Behandelend ambtenaar

John Schellekens

Besluitvormende raadsvergadering

3 februari 2022

Onderwerp

Verordening op de Commissie omgevingskwaliteit 2022

VOORSTEL 1. De ‘Verordening op de Commissie Omgevingskwaliteit, Gemeente Dongen 2022’ vast te stellen. 2. Daarmee expliciet te kiezen voor een consoliderend inhoudelijk beleid en voor de uitbreiding van de adviescommissie met een burgerlid. 3. De kosten van deze commissie te blijven dekken uit het budget voor welstandstoetsing. INLEIDING Alle gemeenten met gebouwde of aangelegde rijksmonumenten (aangelegde groene structuren zoals parken) moeten op grond van de nieuwe Omgevingswet een gemeentelijke adviescommissie instellen, die minimaal adviseert over aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een rijksmonument. De gemeenteraad kan daarnaast aangeven bij welke activiteiten die in het omgevingsplan worden genoemd, ook advies gevraagd moet worden. De bestaande geïntegreerde welstands- en monumentencommissie komt bij inwerkintreding van de nieuwe Omgevingswet van rechtswege te vervallen. De nieuwe Commissie Omgevingskwaliteit die hiervoor in de plaats komt moet een wettelijke basis hebben en daar is een nieuwe verordening voor nodig Het voornemen tot het aanstellen van een Commissie Omgevingskwaliteit is op 1 juni 2021 voorbesproken met uw raadswerkgroep Omgevingswet. Het voorstel ten behoeve van het wijzigen van de welstandsnota treft u onder een ander agendapunt aan. ARGUMENTEN 1.1 Het rijk bepaalt in regelgeving waar een decentrale overheid minimaal aan moet voldoen.

Voor het inwerkingtreden van de Omgevingswet moet elke raad besluiten tot het instellen van een Commissie Omgevingskwaliteit voor ten minste het adviseren over aanvragen omgevingsvergunning voor rijksmonumenten. De huidige adviescommissies en adviseurs voor cultureel erfgoed en ruimtelijke kwaliteit vallen namelijk niet onder het overgangsrecht van de Omgevingswet en missen na het inwerkingtreden van de wet hun formele basis. De gemeenteraad moet daar vóór het inwerkingtreden van de Omgevingswet een besluit over nemen. 2.1 De gemeenteraad kan de taak van de Commissie Omgevingskwaliteit uitbreiden . De monumenten- en welstandsadvisering is in de loop van de tijd verruimd van een uitsluitend objectgerichte benadering naar een bredere, tevens gebiedsgerichte benadering, en van louter beoordeling van vergunningaanvragen naar een dialoog aan het begin van het planvormingsproces. Er wordt niet meer alleen formeel, schriftelijk aan het college van burgemeester en wethouders geadviseerd, maar ook informeel, in gesprekken met initiatiefnemers, ontwerpers en maatschappelijk betrokkenen.

1

De Omgevingswet doet recht aan deze veranderingen en geeft gemeenten de vrijheid om een adviesstelsel in te richten dat past bij de lokale situatie. De raad stelt de commissie in en bepaalt de taken van de commissie. Voor het bepalen van het taakveld vindt u in Bijlage 2 drie verschillende opties beschreven. De voorliggende verordening gaat uit van een keuze voor optie 2, ‘consoliderend +’. Daarbij wordt het huidige adviesstelsel (gecombineerde welstands- en monumentencommissie) gecontinueerd, met uitbreiding op het vlak van ruimtelijke ordening / stedenbouw. Daarmee bereiken we een zo integraal mogelijke advisering op het gebied van ruimtelijke kwaliteit. Dit houdt in dat de commissie naast de deskundigheid op het gebied van cultureel erfgoed ook de deskundigheid op het gebied van architectuur en ruimtelijke ordening/stedenbouw in huis moet hebben. U vindt de ‘Verordening op de Commissie Omgevingskwaliteit, Gemeente Dongen 2022’ (de verordening) in Bijlage 1. Deze verordening dient na inwerkintreding van de Omgevingswet als wettelijke grondslag voor de werkzaamheden van de Commissie Omgevingskwaliteit. 2.2 Werken met één integrale commissie geeft meer duidelijkheid. De huidige commissie is een gecombineerde welstands- en monumentencommissie die adviseert over zowel het gebied van welstand als van cultureel erfgoed.

De gemeenteraad heeft de keuze om hier aparte commissies van te maken (welstandscommissie en gemeentelijke adviescommissie voor monumenten). Daarnaast worden nu andere adviezen zoals over stedenbouw, natuur, duurzaamheid vaak extern ingehuurd maar niet integraal afgewogen en beoordeeld. Dit levert verschillende, los van elkaar staande, adviezen op. Het kiezen voor één nieuwe Commissie Omgevingskwaliteit heeft een duidelijke meerwaarde, niet alleen voor onze burgers en het bedrijfsleven maar ook voor het college en de gemeenteraad. Door te werken met één commissie worden vraagstukken en overige plannen integraal afgewogen en is er minder kans op miscommunicatie. Eén vraagstuk, één advies. De voordelen van deze commissie zijn:  Integraal advies omgevingskwaliteit  Aan het begin van processen  Onafhankelijk  Deskundig  Openbaar  Oplossingsgericht 2.3 Door een burger deel uit te laten maken van de commissie vergroten we het draagvlak. Vanwege de noodzakelijke onafhankelijkheid van de commissie draagt de commissie de commissieleden aan u als gemeenteraad voor ter benoeming. Artikel 4 van de voorliggende verordening maakt het mogelijk een burgerlid te benoemen. Vanaf begin 2000 is er steeds meer afstemming gekomen tussen ruimtelijke ordening, stedenbouw en openbare ruimte, landschap en cultureel erfgoed.

Veel gemeenten, waaronder Dongen, hebben vervolgens ingezet op een geïntegreerde welstands- en monumentencommissie (een breed samengestelde commissie ruimtelijke kwaliteit of andere vormen van integrale advisering). Niet alleen de aantrekkelijkheid van de uiterlijke verschijningsvorm (de schoonheid) speelt een rol, maar ook ruimtelijke diversiteit, economische en maatschappelijke functionaliteit, culturele diversiteit, sociale rechtvaardigheid, duurzaamheid en de menselijke maat. Bij ruimtelijke ontwikkelingen komen veel van deze aspecten aan de orde. Met name bij grootschalige plannen is het van belang tijdig de effecten van de ontwikkelingen voor de omgeving, voor de omwonenden en voor de toekomst(waarde) in beeld te brengen. Hier kan een burgerlid een positieve bijdrage aan leveren. De gemeente Dongen ontwikkelt zich steeds meer in de richting van samenwerken met burgers; de grote uitdaging van de Omgevingswet is dan ook om samen met die burgers (cocreatief) de omgevingskwaliteit gestalte te geven. Het is de bedoeling dat met ingang van 1 juli 2022 er meer ruimte komt voor initiatieven vanuit de samenleving en dat er samenhang ontstaat tussen de verschillende disciplines die bij een advies moeten worden afgewogen (welstand, erfgoed, ruimtelijke ordening/stedenbouw) waarbij de mening van onze inwoners belangrijk blijft.

Door een burgerlid toe te voegen aan de commissie verwachten wij dat het draagvlak van de adviezen van de commissie

2

vergroot wordt. Tevens heeft het burgerlid een taak om te zorgen dat de adviezen voor iedereen te lezen en te begrijpen zijn. Kortheidshalve verwijzen wij u naar Bijlage 3 bij dit raadsvoorstel. Wij stellen u voor om één burgerlid deel uit te laten maken van de commissie. Dit heeft te maken met dat vanuit de rol van de commissie je al verplicht bent om meerdere disciplines in de commissie te hebben (architectuur, restauratiearchitectuur, stedenbouw) en dat we de kosten van de commissie willen beperken. Dat de commissie uit vijf leden zal bestaan, waarvan één burger, is naar onze mening acceptabel en goed werkbaar. Het burgerlid wordt geselecteerd op zijn/haar competenties, te benoemen in de profielschets die door de Commissie zelf wordt opgesteld (onafhankelijk van gemeentelijke organisatie). KANTTEKENINGEN 2.1 De gemeenteraad kan de Adviescommissie een nog bredere taak geven. Door te kiezen voor optie ’consoliderend +” beperken we ons tot het huidige adviesstelsel voor ruimtelijke kwaliteit van onze huidige geïntegreerde welstands- en monumentencommissie, aangevuld met ruimtelijke ordening /stedenbouw. Disciplines zoals natuur, veiligheid en gezondheid maken geen vast onderdeel uit van onze Commissie Omgevingskwaliteit. Gerichte adviezen over de disciplines natuur, veiligheid (milieu) en gezondheid komen niet zo frequent voor dat dit vraagt om vaste expertise in de commissie.

Indien er vraagstukken / beleidsvoornemens / plannen aan bod komen waarbij deze disciplines moeten worden afgewogen, dan kunnen we deze als adviseur(s) van de commissie inhuren. Door het niet vast opnemen van deze disciplines in de commissie houden we de kosten van de commissie beheersbaar. 2.2 Het deel uit laten maken van een burgerlid kent risico’s. Burgerleden kunnen een waardevolle rol vervullen in de Commissie (zie ervaringen Bijlage 3). Er zijn echter ook nadelen voorstelbaar. Deze hangen samen met de houding van de overige commissieleden en met de taakopvatting van het lid zelf. De verschillen in expertise tussen een burgerlid en professionele leden is een aandachtspunt omdat daardoor de kans bestaat dat het burgerlid de andere leden niet goed kan volgen (gebruik vakjargon/ontbreken specifieke opleiding). Tevens moet het burgerlid toezien op een objectieve beoordeling van plannen omdat men vaak bekend is in de gemeente en vrienden, kennissen en familie ook hier wonen. Persoonlijke belangen moeten gescheiden blijven van het werk als burgerlid in de commissie. Dit moet worden ondervangen door het opstellen van een profielschets van het burgerlid in het Reglement van Orde van de commissie. Het burgerlid wordt, net als alle andere commissieleden, voorgedragen door de commissie zelf en benoemd door de gemeenteraad.

FINANCIËN Op dit moment beoordeelt de geïntegreerde welstands- en monumentencommissie de plannen die aan welstand moeten worden voorgelegd en de plannen welke een monument of identiteitsbepalend object betreffen. Hiervoor is een bedrag van € 12.500 opgenomen in de begroting 2022. Volgend jaar zal de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging in werking treden dat zijn uitwerking zal hebben in het aantal aanvragen dat bij ons wordt ingediend. Wij verwachten dat het aantal aanvragen zal afnemen (onbekend met welk percentage) maar daarentegen zijn de werkzaamheden van de nieuwe commissie breder en hebben we met vijf commissieleden te maken in plaats van de huidige drie leden. Vanwege de wijzigingen en het feit dat we geen vergelijkingscijfers/normkosten hebben is het moeilijk om aan te geven wat de kosten per jaar zullen bedragen. Wij verwachten de kosten van de commissie uit het huidige budget te kunnen betalen. Indien gedurende het jaar 2022 hierop financiële afwijkingen ontstaan zal dit via de bestuursrapportages worden vermeld. Wij stellen dan ook voor om het huidig budget vooralsnog te handhaven.

3

COMMUNICATIE Na vaststelling door de raad zal de Verordening gepubliceerd worden (digitale Gemeenteblad en Informatiekrant Dongen). VERVOLG Na het vaststellen van de nieuwe verordening op de Commissie Omgevingskwaliteit zal er nog een aangepaste Erfgoedverordening ter besluitvorming worden voorgelegd. Vanwege de koppeling tussen monumenten en de Commissie Omgevingskwaliteit dient de Erfgoedverordening op onderdelen aangepast te worden. Dit zal nog voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet gebeuren. BIJLAGEN Bijlage 1

: Verordening op de Commissie Omgevingskwaliteit, Gemeente Dongen 2022;

Bijlage 2

: Notitie inzake het instellen van een Commissie Omgevingskwaliteit en het actualiseren van het welstandsbeleid, punt 1 bladzijde 1-4;

Bijlage 3

: Ervaringen diverse gemeenten met burgerlid in welstands- en ruimtelijke commissies;

Bijlage 4

: Verslag raadswerkgroep 01 juni 2021, onder punt 4. Standpunt directie voor commissie omgevingskwaliteit.

4