2021-015802 RV Gewijzigde GR 2022 Regio HvB

RAADSVOORSTEL Datum

8 oktober 2021

Zaaknummer

2021-015802

Portefeuillehouder

M.C. Starmans - Gelijns

Behandelend ambtenaar

Iris van Kollenburg

Besluitvormende raadsvergadering

16 december 2021

Onderwerp

Raadsvoorstel gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling GR 2022 Regio Hart van Brabant HvB

VOORSTEL 1. Toe te treden tot de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 en deze gewijzigde regeling vast te stellen als Gemeenschappelijke Regeling Hart van Brabant 2022. Met als belangrijkste wijzigingen: a. het werken met een kernagenda; b. het instellen van een regionale adviescommissie waar raadsleden van alle deelnemende gemeenten aan de Gemeenschappelijke Regeling zitting in hebben; c.

ruimte voor de colleges van B&W om haar eigen vertegenwoordiging in het Algemeen Bestuur van Hart van Brabant te bepalen;

d. de toetreding van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau als deelnemer in de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022; e. de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 als een gecombineerde raads- en collegeregeling uit te voeren; 2. Dit besluit in werking te laten treden de dag na bekendmaking en publicatie. De gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 gaat in per 1 januari 2022, na vaststelling door alle deelnemende gemeenten. INLEIDING Dongen is een van de negen gemeenten die deelneemt aan de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Regio Hart van Brabant (HvB). De deelnemende gemeenten zijn tevreden over de regionale samenwerking, maar er zijn ook nog verbetermogelijkheden. Deze kwamen aan het licht tijdens het opstellen van de Strategische Meerjarenagenda (SMA). Tijdens de Verenigde Vergadering HvB op 25 mei 2019 is een motie1 aanvaard met de oproep om de positie en rol van raden beter te verankeren binnen de regionale samenwerking. In opdracht van het Algemeen Bestuur HvB heeft Tilburg University vervolgens een onderzoek gedaan naar de toekomst van de samenwerking in de regio Hart van Brabant. Dit heeft geleid tot het onderzoeksrapport ‘Balanceren, verbinden en schakelen’. De regionale klankbordgroep raden, de klankbordgroep ‘Governance’ en de Kring Gemeentesecretarissen hebben op basis van dit rapport aanbevelingen geformuleerd.

De consultatiefase heeft zo geleid tot een aantal adviezen en verbetervoorstellen voor de samenwerking 1

Aanvaarde motie ‘Bevordering betrokkenheid raden bij Hart van Brabant vergroten middels klankbordgroep’ d.d. 25 mei 2019 1

in Hart van Brabant. Deze zijn verwerkt in de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling die nu ter besluitvorming voor ligt. ARGUMENTEN 1.1

De voorgestelde wijzigingen zorgen voor een verbeterslag in de samenwerking in de regio.

Op basis van het rapport van Tilburg University en de discussie die daarover in de regio heeft plaatsgevonden, heeft het Algemeen Bestuur (AB) Hart van Brabant vastgesteld dat er behoefte is aan een lichte samenwerking met zo min mogelijk overdracht van (beleids-)bevoegdheden naar de regio. Met de voorgestelde gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 ligt er een actuele regeling voor om de regionale samenwerking te continueren. Een door alle deelnemende gemeenten unaniem vastgestelde gewijzigde GR vormt een solide basis om de samenwerking in Hart van Brabant krachtig voort te zetten en te werken aan duurzame groei voor de deelnemende gemeenten en haar inwoners. Niet alle ideeën en plannen die uit het onderzoek voortvloeien hoeven juridisch verankerd te worden en verwerkt in de GR. Zaken als verbeteringen op het gebied van informatievoorziening en communicatie op lokaal niveau, zijn cruciaal voor de verbeterslag, maar worden los van de GR opgepakt en uitgewerkt. 1.2

Werken met een kernagenda zorgt voor meer focus én commitment in de samenwerking

Het werken met een kern- en keuzeagenda sluit beter aan bij de lichte, regionale samenwerking die we willen zijn en het ondersteunt het gesprek van colleges en gemeenteraden over hoe de eigen ambities versterkt worden door de regionale samenwerking en vice versa. Het werken met een kernagenda helpt om meer overzicht te verschaffen in de regionale samenwerking. In de kernagenda leggen we unanieme, meerjarige commitment voor regionale samenwerking vast. De kernagenda omvat alles wat de aan de GR deelnemende gemeenten gezamenlijk moeten willen doen: -

zaken die wij unaniem gezamenlijk willen oppakken om redenen van uitvoerings-, bestuurskracht en efficiëntie;

-

zaken die wij verplicht zijn gezamenlijk op te pakken, op basis van wet- en regelgeving;

-

onderwerpen die door alle gemeenten in de GR worden omarmd, aangevuld met derde partijen (gemeenten, provincies, waterschappen).

De keuzeagenda maakt het mogelijk om flexibel in te spelen op actualiteit, met variërende en evoluerende coalities in onze regio. Hoe deze keuzeagenda wordt vormgegeven en ondersteund is nog onderwerp van gesprek. De kern- en keuzeagenda vervangen de Strategische Meerjarenagenda HvB. De kernagenda wordt vastgelegd voor de duur van een bestuursperiode. In het licht van de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 is ervoor gekozen dat de kernagenda 2022 wordt geformuleerd op basis van de huidige begroting en uitgangspunten zoals opgenomen in de nog geldende Strategische Meerjarenagenda (SMA). We zien dit als een vingeroefening voor het opstellen van de nieuwe kernagenda. Deze wordt in 2022 opgesteld, voor de komende bestuursperiode. 1.3

De betrokkenheid van de raden wordt vergroot en beter geborgd door het instellen van een

regionale adviescommissie

2

Om raadsleden een betere positie en een duidelijkere rol binnen de regionale samenwerking te geven, wordt de klankbordgroep van raden en griffiers vervangen door een regionale adviescommissie. Deze nieuw in te stellen commissie heeft als doel dat gemeenteraadsleden tijdig betrokken zijn bij relevante regionale trajecten en ontwikkelingen; op proces en planning. De commissie adviseert over hoe raadsleden (regio breed of in de eigen gemeente) effectief en tijdig betrokken kunnen worden. 1.4

Gemeenten krijgen meer vrijheid bij het invullen van hun vertegenwoordiging in het Algemeen

Bestuur De huidige GR voorziet in het afvaardigen van één lid uit het college van B&W in het Algemeen Bestuur, zijnde de burgemeester. De gewijzigde GR geeft elke gemeente de ruimte om zelf een een college-lid aan te wijzen als afgevaardigde in het AB, dit is niet per se de burgemeester. Daarnaast komt, met deze gecombineerde regeling en op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen, formeel de bevoegdheid voor het kiezen van de afvaardiging in het AB te liggen bij de gemeenteraden. 1.6

De slagkracht van de regio HvB wordt vergroot met toetreding van de gemeenten Alphen-

Chaam en Baarle-Nassau. De gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau hebben eind februari 2021 een verzoek ingediend om toe treden tot de GR Hart van Brabant voor het sociaal domein (programma Mens & Samenleving). Destijds is aangegeven dat de keuze voor toetreding tot de GR zou worden betrokken bij de besluitvorming naar aanleiding van het governancetraject. Het AB heeft nu een principebesluit genomen om de beide gemeenten toe te laten treden tot de GR van Hart van Brabant. Uitgangspunt is dat beide gemeenten zich committeren aan de kernagenda, op te stellen na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. In de periode 2022-2026 wordt dispensatie verleend voor die onderdelen/ afspraken waar beide gemeenten verplicht zijn deel te nemen aan/ in een andere regio. De gewijzigde regeling bevat een kader om de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau (in fasen) toe te laten treden tot de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022. Op grond hiervan kan het AB nadere afspraken maken over de toetreding en de voorwaarden waaronder dit kan plaatsvinden. Deze voorwaarden hoeven niet in de GR te worden opgenomen. 1.5

In dit voorstel wordt aan de raden gevraagd toe te treden tot de GR om te zorgen dat de

subsidieverlening in het kader van de Jeugdwet rechtmatig gebeurt. Dit is vooral een technische wijziging. De GR Hart van Brabant was altijd een collegeregeling. Uit het governancetraject kwam breed draagvlak naar voren over de werkwijze als collegeregeling. In de basis willen we deze werkwijze behouden. De wijziging naar een gecombineerde radenregeling is echter nodig omdat de verstrekking van de subsidies voor de jeugdzorg op basis van de huidige GR juridisch niet juist is geregeld. Op dit moment verstrekt de regio subsidies op het gebied van Jeugdzorg. Om deze subsidies op een juridisch juiste wijze te kunnen verlenen is een regionale verordening nodig. Zo'n verordening ontbreekt nu. De regio kan zelf geen verordening vaststellen omdat alleen de raden verordeningen mogen vaststellen en er op dit moment sprake is van een collegeregeling. Nu wordt voorgesteld om de gemeenschappelijke regeling op dit punt aan te passen door het mede een radenregeling te maken waarin de gemeenteraden een deel van hun verordende bevoegdheid overdragen aan de regio.

3

Hierdoor kan de regio wel zelf een verordening vaststellen waardoor de subsídieverstrekking juridisch juist is vastgelegd. Aan de bestaande werkwijze verandert na de wijziging van de gemeenschappelijke regeling op dit punt niets. Het alternatief (incidentele subsidies verstrekken aan ruim 150 partijen) is juridisch lastig in te passen en zeer tijdrovend. De raadsbevoegdheid wordt enkel op dit punt overgedragen. Het betreft enkel de subsidieverordenende bevoegdheid voor specifieke jeugdhulptaken. Mocht in de toekomst vanuit Hart van Brabant de wens of noodzaak komen om een verordening vast te stellen op een ander beleidsterrein dan Jeugdhulp, dan zullen de gemeenteraden die in de gemeenschappelijke regeling deelnemen, daartoe een besluit moeten nemen. De bevoegdheid om een verordening vast te stellen is en blijft immers gerelateerd aan de taken van de Regio Hart van Brabant die limitatief staan opgenoemd in artikel 4 van de regeling (namelijk uitvoering van de regionale jeugdhulptaken). Kortom: praktisch gezien blijven we met de gecombineerde radenregeling omgaan als een collegeregeling, op het punt van de verordende bevoegdheid van Jeugdhulp na. Deze keuze heeft als consequentie dat zowel de raden als de colleges de gemeenschappelijke regeling moeten aangaan.

Dit betekent ook dat, op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen, de bevoegdheid voor het kiezen van de afvaardiging in het AB (zijnde een collegelid) komt te liggen bij de gemeenteraden. 1.6

De huidige GR was toe aan modernisering.

Er is van de gelegenheid gebruik gemaakt om naast het doorvoeren van wijzigingen die voortvloeien uit de keuzes naar aanleiding van het governancetraject, ook te kijken of de regeling ‘bij de tijd’ kan worden gebracht. Dit heeft op een klein aantal onderdelen geleid tot wijzigingen en verder zijn enkele omissies hersteld (bijvoorbeeld op het gebied van archivering). Ook is de GR tegen het licht gehouden van de recent aangepaste Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). In het was/wordt overzicht dat als bijlage is opgenomen, zijn al deze wijzigingen stap voor stap opgenomen en uitgelegd. De wijzigingen met grote consequenties zijn opgenomen in dit raadsvoorstel, voor meer informatie over de wijzigingen die weinig tot geen consequenties in de praktijk zullen hebben verwijzen we naar het schema. 2.1

Het aanpassen van de gemeenschappelijke regeling behoeft instemming van de

deelnemende gemeenten. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) moeten alle deelnemende gemeenteraden toestemming geven tot het wijzigen van de Gemeenschappelijke Regeling. Verder kan ingevolge artikel 30 van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant deze alleen worden gewijzigd “indien daartoe wordt besloten bij unanimiteit, middels gelijkluidende besluiten van de colleges van burgemeester en wethouders en de raden van de deelnemende gemeenten”. De gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling ligt nu ter vaststelling voor in de gemeenteraden van de regio Hart van Brabant. Dit voorstel ligt ook voor bij de gemeenteraden van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau met de strekking om toe te treden tot de gemeenschappelijke regeling.

4

2.2

Voor inwerkingtreding en rechtsgeldigheid van de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling

Regio Hart van Brabant 2022 is bekendmaking en publicatie noodzakelijk. Alle deelnemende gemeenten moeten de gewijzigde regeling hebben vastgesteld. Officiële bekendmaking van publicatie zijn voorwaardelijk voor de rechtskracht van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022. Bekendmaking gebeurt door de gemeente Tilburg, als plaats van vestiging van de Gemeenschappelijke Regeling. Na besluitvorming in de raden van alle deelnemende en toetredende gemeenten kan de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 per 1 januari 2022 ingaan. KANTTEKENINGEN 1.3

Het aantal bestuurlijke vertegenwoordigers in het AB blijft gelijk aan het aantal deelnemende

gemeenten De gemeenteraad van Tilburg heeft via een motie het AB verzocht om te kijken of het aantal bestuursleden meer in overeenstemming gebracht kan worden met de inwoneraantallen. Het AB heeft echter geconstateerd dat de grote kracht van onze regio is dat alle onderwerpen besproken worden en besluiten genomen worden op basis van gelijkheid. Om deze reden bleek onvoldoende draagvlak te bestaan om de vertegenwoordiging meer in overeenstemming te brengen met de verhoudingen qua inwoneraantal. 2.1

Voor het vaststellen van de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling Hart van Brabant is een

identiek besluit nodig in alle gemeenteraden en colleges De Wet gemeenschappelijke regelingen bepaalt dat een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling met een identiek besluit in alle gemeenteraden moet worden vastgesteld. Daarom wordt aan alle raden een gelijkluidend \besluit tot vaststelling van de gewijzigde GR Regio Hart van Brabant voorgelegd. Het besluit om toe te treden tot de GR kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Een eventueel amendement aannemen betekent per definitie dat er geen unaniem besluit is genomen en dat de GR niet tot stand komt. Voor het vaststellen van de GR zou in dat hypothetische geval een nieuw besluitvormingsproces nodig zijn, hetgeen tot substantiële vertraging leidt. FINANCIËN Deze gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 heeft geen directe consequenties voor de gemeentelijke bijdrage (per inwoner) aan Hart van Brabant in 2022. De (werkzaamheden voor de) kernagenda worden gefinancierd uit de gemeentelijke bijdrage per inwoner voor de regio. Bij de kernagenda hoort de (verplichte) financiële bijdrage. Als de kernagenda vastgesteld wordt en hiermee minder projecten en activiteiten op de agenda staan dan in het kader van de SMA, zal dit ook effect hebben op deze verplichte bijdrage aan HvB.

Als onderwerpen verschuiven van kernagenda naar keuzeagenda, zullen echter ook de budgetten mee schuiven. Onder de keuzeagenda zal immers ook bekostiging moeten liggen. De hoogte van de bijdrage aan de kernagenda zal voor alle HvB gemeenten gelijk worden op basis van inwoneraantal, de hoogte van de bijdrage voor de keuzeagenda zal afhankelijk zijn van de keuze van onderwerpen en trajecten waar wij aan deel willen nemen en de wijze waarop wij dit gaan organiseren. Wij nemen uw raad mee in deze ontwikkelingen.

5

COMMUNICATIE Alle gemeenteraden en colleges zijn stap voor stap meegenomen in het proces en de inbreng van alle betrokkenen is verwerkt in de GR. Per brief2 d.d. 29 juli 2021 zijn de negen gemeenteraden en colleges van B&W geïnformeerd over de stand van zaken van het governancetraject en de gevolgen die een aantal keuzes met zich meebrengt voor de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant. Het Algemeen Bestuur heeft op 22 september 2021 besluiten genomen over de ‘governance’ van de regionale samenwerking voor een duurzame groei in de toekomst. Dit is verwerkt in de nieuwe GR en deze is toegelicht op de Radenavond HvB op 6 oktober 2021. Naar aanleiding van de Radenavond heeft het AB een persbericht uitgedaan waarin aandacht is geschonken aan alle recente ontwikkelingen. In overleg met een afvaardiging van uw gemeenteraad willen wij voorstellen om op een van de raadsinformatie-avonden in november een half uur in te ruimen, om dit onderwerp te bespreken en mogelijke vragen te beantwoorden. VERVOLG Procedureel Na vaststelling van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 in de elf gemeenteraden (dus inclusief Alphen-Chaam en Baarle-Nassau) en na publicatie van de gewijzigde regeling gaat de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022 in per 1 januari 2022.

De regeling wordt op de gebruikelijke wijze gepubliceerd en is te downloaden op overheid.nl, officielebekendmakingen.nl, via de gemeentewebsite en de website van de regio Hart van Brabant (en de overige deelnemende gemeenten). Lokale verankering Op het moment dat de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling is vastgesteld, gaan wij de lokale invulling vormgeven. Het benoemen van een lid (en plaatsvervangend lid) uit de Dongense gemeenteraad in de regionale adviescommissie wordt door de griffie meegenomen , in het proces van benoemen van diverse raadscommissies, op het moment dat de nieuwe gemeenteraad is geïnstalleerd. Eerder al willen wij in gesprek gaan met uw raad over het inbedden van de benoemde verbeterpunten in ons lokale raadssysteem. We willen een voorzet doen voor het intensief delen van regionale ontwikkelingen tussen college en raad, om mee te nemen in de overdracht aan de nieuwe raad. Zaken die we in elk geval willen bespreken zijn: - De modus (bijvoorbeeld als vast agendapunt op raadsvergadering, via raadsinformatieavonden, andere ideeën); - De frequentie; - Inhoud (Hoe gaan we om met de kern- en keuzeagenda? Bepalen we prioritaire opgaven in de informatievoorziening? In welke stappen nemen we elkaar mee? Tot welk detailniveau is informatie wenselijk?); - Leren door ervaren (hoe blijven we inspelen op (mogelijk veranderende) behoeften?).

2

Reactie Algemeen Bestuur Regio Hart van Brabant op governancetraject d.d. 29 juli 2021 (kenmerk MB/ SK/ 2021-100)

6

BIJLAGEN 1.

Brief Algemeen Bestuur Hart van Brabant gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022

2.

Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022

3.

Was – wordt lijst met een overzicht van de belangrijkste wijzigingen in de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant 2022

4.

Concept Raadsbesluit

7