2021-014382 Bijlage 3g- Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 19119 Oude Baan, Dongen Gemeente Dongen Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek
Concept versie 24-12-2019
(Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief rapport worden opgeleverd)
Richard Exaltus Joep Orbons
December 2019
ArcheoPro
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 2
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 19119 Oude Baan, Dongen Gemeente Dongen Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek
Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (OM nummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie
Van Dun Advies, Postel 8, 5711 ET Someren 19-199 ArcheoPro Rapport Oude Baan, Dongen 2019 12 24 24-12-2019 Concept 4752281100 Gemeente Dongen Provincie Noord-Brabant 1569-7363 Richard Exaltus, Joep Orbons Richard Exaltus Richard Exaltus, Joep Orbons Niet van toepassing Drs R.P. Exaltus; senior-archeoloog
Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2019 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland
Versie: 24-12-2019
Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl
Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 3
Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................................................................ 5 1.1 Algemeen........................................................................................................................................................................ 5 1.2 Locatiegegevens (LS02)....................................................................................................................................... 5 1.3 Aard van de ingreep (LS01) ................................................................................................................................ 5 1.4 Onderzoek (LS01) ............................................................................................................................................. 6 1.5 Doel- en vraagstelling ............................................................................................................................................... 6 2 Bureauonderzoek ........................................................................................................................................................ 11 2.1 Methode en bronnen ..............................................................................................................................................
11 2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem (LS04) ...................................................................................... 13 2.3 Referentieprofiel ...................................................................................................................................................... 14 2.4 Archeologie (LS01/LS04) .............................................................................................................................. 21 2.5 Historie (LS03) .................................................................................................................................................... 27 2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05)................................................................. 33 2.7 Onderzoeksstrategie (LS05) ........................................................................................................................... 34 3 Veldonderzoek.............................................................................................................................................................. 35 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) ................................................................................................................
35 3.2 Resultaten booronderzoek (VS03)............................................................................................................... 35 4 Conclusies en aanbevelingen
(VS07) .............................................................................................................. 38
Bijlage 1: Verklarende woordenlijst ........................................................................................................................ 39 Bijlage 2: Archeologische tijdschaal ........................................................................................................................ 39 Bijlage 3: Literatuurlijst ................................................................................................................................................ 40 Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties .......................................................................................................................... 42 Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen .......................................................................... 42 Bijlage 6: Boorbeschrijving ......................................................................................................................................... 45
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 4
Samenvatting Op 6 december 2019 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Oude Baan te Dongen. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied op basis van de relatief grote afstand tot voormalig open water en daarmee niet in een klassieke gradiëntzone, een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de ligging op een relatief hoog gelegen deel van het dekzandlandschap, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging tot in de tweede helft van de twintigste eeuw op akkers op enige afstand van historische bebouwing, hooguit middelhoog. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied zeven boringen gezet in een dichtheid van tien boringen per hectare. Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem binnen het plangebied tot 1,2 á 1,5 meter diepte vergraven is. Het betreft een vlakdekkende bodemverstoring die niet direct te relateren is aan de bestaande bebouwing.
De bodemverstoring lijkt derhalve niet het resultaat van de bouwwerkzaamheden die binnen het plangebied hebben plaatsgevonden maar eerder van zandwinning. Hiertoe zullen eerst de humusrijke toplaag en de hieronder eventueel op dat moment nog aanwezige resten van podzolvorming zijn verwijderd waarna schoon zand is afgegraven. Vervolgens is de in eerste instantie verwijderde grond weer teruggestort. Eventueel aanwezige archeologische sporen zullen hierbij verloren zijn gegaan. Gezien de vlakdekkende en diepe bodemverstoring geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 5
1. Inleiding
1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Bevoegd gezag: Bewaarplaats vondsten: Bewaarplaats documentatie
1.2 Locatiegegevens Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied
Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties
1.3 Aard van de ingreep Aard ingreep
Versie: 24-12-2019
Van Dun Advies, Postel 8, 5711 ET Someren Ruud Jansen 06-12-2019 4752281100 Gemeente Dongen Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant (LS02)
Noord-Brabant Dongen Dongen Oude Baan, Dongen Aan de oostkant van Dongen; aan weerszijden van de Oude Baan 125543 / 402862 125543 / 402996 125710 / 402996 125710 / 402862 0,91 Hectare Particulier Erf, tuin, bebouwing en grasland Ca. 6 meter +NAP GPS Garmin, meetlinten (LS01)
De realisatie van een ruimte-voor-ruimte woning.
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
1.4 Onderzoek
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 6
(LS01)
Op 6 december 2019 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Oude Baan te Dongen. De aanleiding tot het onderzoek wordt gevormd door de voorgenomen sloop van bedrijfsgebouwen en vervanging hiervan door woningen in het kader van de regeling Ruimte voor Ruimte. Op de gemeentelijke beleidskaart ligt het deel van het plangebied ten noorden van de Oude Baan en de noordoosthoek van het deel ten zuiden van de Oude Baan, in een zone met een hoge archeologisch verwachting waarin de bodem waarschijnlijk verstoord is door ontgrondingen. Voor deze delen geldt volgens het bestemmingsplan een dubbelbestemming voor archeologie en geldt een onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte van meer dan vijftig centimeter en een verstoringsoppervlak van meer dan honderd vierkante meter. De geplande ingrepen zullen de bovengenoemde ingreepgrenzen overschrijden. Voor de overige delen van het plangebied geldt geen archeologische onderzoeksplicht. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie. Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen.
Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen.
1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel op basis waarvan de volgende vragen beantwoord kunnen worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Wat zijn de verwachte prospectieve kenmerken van dergelijke archeologische resten? -Welke vorm van veldonderzoek is geschikt om de verwachte resten op te sporen? Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Aan de hand van de resultaten hiervan kan worden vastgesteld of binnen het plangebied daadwerkelijk archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog), drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 7
Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 1
1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 8
Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen sloop van bedrijfsgebouwen en vervanging door woningen
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 9
Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 2
2 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 10
Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 3
3 Bron: www.kadaster.nl
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 11
2 Bureauonderzoek
2.1 Methode en bronnen Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): • • • • • • • • • • • • •
Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 Bodemkaart 1:50.000 Gemeente Dongen, Archeologische beleidskaart Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25.000 Geomorfologische kaart 1:50.000 Geologische kaart 1:50.000 Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Brabant 1:25.000 1894-1926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 12
Figuur 5: Luchtfoto (2018) met daarop rood omlijnd het plangebied 4
4 Bron: http://www.pdok.nl
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 13
(LS04)
Volgens de geologische overzichtskaart van Nederland liggen in het plangebied oude rivierafzettingen in de ondergrond. Deze rivierafzettingen bestaan hoofdzakelijk uit matig grof tot uiterst grof grindhoudend zand en grind dat is aangevoerd door de Rijn met de Maas als zijrivier. Deze afzettingen worden tot de Formatie van Sterksel gerekend. Een groot deel hiervan is door een verwilderd riviersysteem afgezet in het laatste deel van het VroegPleistoceen (circa 1,1 miljoen jaar geleden) tot en met het Midden-Pleistoceen (circa 475.000 jaar geleden). Tijdens het Pleniglaciaal (circa 75.000 - 15.700 jaar geleden) was de ondergrond permanent bevroren en moest het regen- en sneeuwsmeltwater over het oppervlak afstromen. Hierdoor zijn fluvioperiglaciale afzettingen gevormd en reeds bestaande dalen verder uitgesleten. Deze afzettingen bestaan uit fijn en grof zand, soms met grind, leemlagen en plantenresten, en worden tot de Formatie van Boxtel gerekend. In de koudste en droogste periode van het Weichseliën (het Laat-Pleniglaciaal en het Laat-Glaciaal (26.000 - 11.755 jaar geleden) kon op grote schaal verstuiving optreden doordat de vegetatie nagenoeg verdwenen was. Hierdoor raakte de formatie van Sterksel bedekt met dekzand. Dit zand is kalkloos en fijnkorrelig, goed afgerond en arm aan grind. De afzettingen maken deel uit van het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel.
In het Holoceen (11.755 jaar BP tot heden) steeg de temperatuur. Het landijs smolt, waardoor de zeespiegel steeg. Door de zeespiegelstijging steeg ook de grondwaterspiegel, waardoor lager liggende terreindelen natter werden. Ter plaatse van de fluvioperiglaciale afzettingen werd de waterafvoer daarnaast plaatselijk belemmerd door in de ondergrond aanwezige leemlagen. In de beekdalen en lokale depressies werd veen gevormd. Dit veen wordt gerekend tot het Laagpakket van Griendtsveen (Formatie van Nieuwkoop). Volgens de geomorfologische kaart (zie figuur 8), ligt het plangebied op dekzandwelvingen met daarop een ontginningsdek (code: 3L51yc). Deze gaat naar het noorden en het zuiden toe over in een terrasafzettingsvlakte (code: 2M41). Ten zuiden hiervan geeft de geomorfologische kaart een dalvormige laagte aan die is bedekt met veen (code 22R23v). De paleogeografische kaart (zie figuur 7), laat zien dat dit dal al aan het begin van het Holoceen is gevormd. Dit dal is gevormd door de Donge. Het plangebied ligt hier ruim een halve kilometer ten noorden van. Volgens de veenkaart van Leenders (zie figuur 6), heeft oorspronkelijk niet alleen in dit dal veen bestaan maar ook hierbuiten tot aan de zuidrand van het plangebied. Op de uitsnede van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN, figuur 9) is het dal van de Donge goed herkenbaar aan de lage ligging.
Tevens is hierop goed te zien dat de dekzandwelving waarop het plangebied ligt wordt gekenmerkt door hoge en lage delen. De lage delen zijn veelal scherp begrensd. Dit wijst er op dat deze het gevolg zijn van ontgrondingen. Hoewel het hoogtebeeld binnen het plangebied wordt vertroebeld door de aanwezige bebouwing, is te zien dat de hoogte buiten de bebouwde zones hier rond vijf meter boven NAP ligt terwijl de natuurlijke hoogte van de dekzandwelving tussen de zes en zeven meter boven NAP ligt. Dit betekent mogelijk dat de bodem ter plaatse van het plangebied minimaal een meter is afgegraven. Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (Bhorizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont). Dergelijke gronden zijn volgens de bodemkaart op het meest zuidelijke deel van het plangebied aanwezig in de vorm van veldpodzolgronden (figuur 11, legenda-eenheid cHn21). Op de overige delen van het
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 14
plangebied geeft de bodemkaart de aanwezigheid aan van hoge zwarte enkeerdgronden die zijn ontstaan in leemarm en zwak lemig fijn zand (figuur 11, code zEZ21). De grondwatertrap VII betekent dat het goed ontwaterde bodems betreft.
2.3 Referentieprofiel De enkeerdgronden worden gekenmerkt door een tenminste 50 cm dik sterk humeus akkerdek dat veelal in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd ( tot ± 1900), is ontstaan ten gevolge van intensief agrarisch gebruik. Soms is het akkerdek ontstaan door eeuwenlange bemesting met potstalmest. Veelal gaat het akkerdek geleidelijk aan over in het niet door (plaggen)bemesting met humus verrijkte zand. Doordat enkeerdgronden vaak zijn aangelegd in gebieden waar oorspronkelijk podzolgronden zijn ontstaan, kunnen resten hiervan onder het akkerdek aanwezig zijn. (Zie figuur 6 uit Ten Cate et al. 1995).
Figuur 6: Voorbeeld van een hoge zwarte enkeerdgrond op een podzol profiel 5
5 Bron: Ten Cate et al. 1005
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 15
Figuur 7: Geologische kaart 6
6 Bron: Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 16
Figuur 8: Uitsnede uit de paleogeografische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 7
7 Bron: P Vernieuwd digitaal basistand basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. K.M. Cohen, E. Stourhamer. 2012
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 17
Figuur 9: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 8 8 Bron: Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 18
Figuur 10: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 9
9 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 19
Figuur 11: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 10
10 Bron: Stichting voor Bodemkartering,
Versie: 24-12-2019
Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 20
Figuur 12: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 11
11 Bron: Stichting voor Bodemkartering,
Versie: 24-12-2019
Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
2.4 Archeologie
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 21
(LS01/LS04)
Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het Brabants zandgebied (Tebbens L. A., 2016 in: Ontstaansgeschiedenis van het landschap, het gebruik en de locatiekeuze. Ball, E.A.G. & R.M. van Heeringen (red.), 2016) dat heeft plaatsgevonden in het kader van de Oogst van Malta, heeft door de geringe beschikbaarheid van data uit deze perioden, geen bijstelling van dit model opgeleverd voor resten uit het laat-paleolithicum tot en met het vroeg-neolithicum. Wel geldt specifiek voor het westelijk deel van het Brabants zandgebied dat rekening moet worden met de afdekking met veen van lage delen van het landschap in het mesolithicum en het neolithicum. Gedurende de late prehistorie verschuift de bewoning naar de allerhoogste delen. Dit is mogelijk het gevolg van geleidelijke vernatting van het landschap, waarbij juist de vernatte, moerassige delen niet meer bewoond worden. De bewoning in de periode ijzertijd – Romeinse tijd vertoont een sterke mate van continuïteit die plaatselijk al in de bronstijd begint. De bewoningslacune die in overige delen van Brabant na de Romeinse tijd wordt gezien, lijkt in West-Brabant door eerder optredende Merovingische kolonisatie, al tussen 450 en 500 AD tot een einde te zijn gekomen en daarmee ongeveer een eeuw vroeger dan in het oosten van Brabant. Plaatselijk lijkt zelfs geen onderbreking te hebben bestaan.
Tot in de volle- en late middeleeuwen loopt de bewoning ononderbroken door met een duidelijke verdichting van de bewoning in de late middeleeuwen. In de wijde omtrek van het plangebied liggen slechts twee bekende archeologische vindplaatsen. Zaaknummer 2345958100, ligt ten noorden van het onderzoeksgebied op ruim een kilometer afstand van het plangebied en betreft de resultaten van een hier door BAAC verricht bureau- en booronderzoek. Tijdens het booronderzoek zijn deels ACprofielen waargenomen waarbij de horizonten van een laarpodzolbodem tot in de Chorizont zijn verploegd en deels xC-profielen voor, waar de bodem tot ver in de C-horizont verstoord is geraakt als gevolg van (sub)recente grondwerkzaamheden. De aanwezigheid van een fragment aardewerk uit de nieuwe tijd en van relatief grote hoeveelheden baksteen duiden op een mogelijke vindplaats uit de nieuwe tijd en een eventuele middeleeuwse voorloper daarvan ter plekke van het plangebied. Zaaknummer 2393804100, ligt ten zuiden van het onderzoeksgebied op ruim een kilometer afstand van het plangebied en betreft de resultaten van een hier door de SOB verricht bureau- en booronderzoek waarbij overigens geen vondsten zijn gedaan. Ruim driehonderd meter ten noordwesten van het plangebied ligt zaaknummer 2093975100.
Deze betreft de resultaten van een hier in 2005 door BILAN verricht booronderzoek waarbij overwegend een door ontgronding ontstaan bodemprofiel is aangetroffen. Het plangebied zelf ligt binnen zaaknummer 2269145100. Dit betreft het hier door Oranjewoud verrichte bureauonderzoek ten behoeve van het opstellen van de archeologische beleidskaart voor de gemeente Dongen. Op basis hiervan is voor de dekzandruggen binnen de gemeente het volgende geconcludeerd: Dekzandruggen zijn door de tijd heen gunstige locaties geweest voor menselijke bewoning. In Dongen is sprake van een dekzandrug aansluitend op en doorsneden door het beekdal van de Donge. Deze landschappelijke zone is zowel voor jager-verzamelaar gemeenschappen als voor vroege landbouwers bijzonder interessant. Voor de Bronstijd is de verwachting dat in Dongen geen nederzettingssporen aangetroffen zullen worden. Wel kunnen vondsten worden aangetroffen die samenhangen met activiteiten die de landbouweconomie aanvulden, zoals jacht. Voor de IJzertijd is op de "donk" bij de Haanse hoek en de Konijnenberg materiaal aangetroffen. In deze gebieden hebben echter verschillende ontgrondingen plaatsgehad. Voor de IJzertijd geldt dan ook een middelhoge verwachting in deze landschappelijke zone. Voor de Romeinse tijd zowel als voor de Vroege Middeleeuwen geldt een lage verwachting voor het aantreffen van
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 22
nederzettingssporen. Waarschijnlijk zijn de hogere delen van de gemeente Dongen alleen als landroute in gebruik geweest in een omgeving die verder nauwelijks toegankelijk was vanwege het aanwezige veen. Voor de Volle Middeleeuwen is het mogelijk dat er nederzettingssporen in deze landschappelijke zone aanwezig zijn. Vanaf de 12e eeuw worden de eerste nederzettingssporen bij de Heuvel en Kerkstraat verwacht die de basis vormen voor het huidige Dongen. In de loop van de Late Middeleeuwen schuift de kern van de nederzetting Dongen diagonaal omhoog richting Hoge en Lage Ham. Voor de late Middeleeuwen en ook de Nieuwe Tijd geldt dan ook een hoge verwachting.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 23
Figuur 13: Kaart met Archis vondstlocaties met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 12 12 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem),
Versie: 24-12-2019
http://archis.cultureelerfgoed.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 24
Figuur 14: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 13 13 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 25
Figuur 15: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart 14
14 Bron: Gemeente Dongen
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
Duinen en strandwallen Jonge aanwas Fries-Gronings kleigebied Jonge zeeinbraken Keileemgebied Noordelijk zandgebied Noordelijk kustveengebied Noord-Hollands kleigebied Hollands-Utrechts veengebied Diepe droogmakerijen Münsterland Stuwwallen IJsseldal
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 26
Rijn-Maasdelta Hoge Rijnterrassen Lage Rijnterrassen Maasdal Lage Maasterrassen Peelhorst Roerdalslenk Kempisch zandgebied Zeeuws-Zuidhollands kleigebied Vlaams zandgebied Noordelijk Lössgebied Zuidelijk Lössgebied Voorland Ardennen
Figuur 16: Locatie van het plangebied op de archeologische landschappenkaart van Nederland 15
15 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Archeologische Landschappenkaart van Nederland.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
2.5 Historie
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 27
(LS03)
Volgens de kaart van de historische landschappen en historische relicten (zie figuur 18 en 19) ligt het plangebied van oudsher op akkerland en aan historische wegen. Het betreft De Oude Baan die van Dongen in oostelijke richting over de Loonse heide voerde. Ten noorden lag de bebouwing van Eyndt en ten zuidwesten lag de bebouwing van Haansche Hoef. Alhoewel deze kaart te weinig details toont om het plangebied hier exact op te kunnen plaatsen, is deze oorspronkelijke situatie herkenbaar op de kaart van Hendrik Verheesch uit omstreeks 1780 (zie figuur 17). De kadasterkaart uit omstreeks 1830 laat een veel gedetailleerder beeld zien met de beide delen van het plangebied aan weerszijden van de Oude Baan. Door het zuidelijke deel van het plangebied liep een weg die hier uitkwam bij de zuidwestelijker gelegen bebouwing. De topografische kaarten uit 1845, 1898, 1959 en 2015 (zie figuur 22), laten zien dat de beide delen van het plangebied eigenlijk altijd als akkerland in gebruik zijn gebleven en dat deze situatie tot in de tweede helft van de twintigste eeuw bestaan heeft. Later in de twintigste eeuw is de weg die door het zuidelijke deel van het plangebied liep, naar het oosten verplaatst en is het noordelijke deel van het plangebied grotendeels bebouwd.
Figuur 17: Uitsnede uit de kaart van Verheesch 16
16 Bron: verheesch
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 28
Figuur 18: Uitsnede uit de kaart met historische relicten (Naar de Bont, 1993) 17
17 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 29
Figuur 19: Uitsnede uit de kaart met historische landschapselementen (Naar de Bont, 1993) 18
18 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 30
Figuur 20: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten 19
19 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 31
Figuur 21: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 20
20 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 32
Figuur 22: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1898, 1959 en 2015 21
21 Bron: Kadaster Topografische Dienst
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 33
(LS05)
Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt op een hooggelegen deel van het dekzandlandschap dat pal ten noorden ligt van een voormalig veengebied. Van oudsher ligt het plangebied op enige afstand van de historische bebouwing op akkers aan weerszijden van de Oude Baan. Verwachte perioden (datering) Op basis van de relatief grote afstand tot voormalig open water en daarmee niet in een klassieke gradiëntzone, geldt voor het plangebied hooguit een middelhoge verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de ligging op een relatief hoog gelegen deel van het dekzandlandschap, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging tot in de tweede helft van de twintigste eeuw op akkers op enige afstand van historische bebouwing, hooguit middelhoog. Complextypen en uiterlijke kenmerken Vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum of mesolithicum zullen binnen het plangebied uit vuursteenconcentraties bestaan die nauwelijks meer hoeven te zijn dan de neerslag van een enkele (jacht)activiteit of een kortstondig kamp.
Resten hiervan zullen uit concentraties van vuursteen bestaan die door grondbewerking deels tot aan het maaiveld kunnen voorkomen. De omvang hiervan kan beperkt zijn tot enkele (tientallen) vierkante meters. Resten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd of de vroege middeleeuwen betreffen doorgaans nederzettingsresten van minimaal honderden vierkante meters grootte. Tevens kunnen resten van begravingen, zowel in de vorm van crematiegraven als van inhumatiegraven, aanwezig zijn. De ligging aan de Oude Baan kan betekenen dat al in de middeleeuwen en/of in het begin van de nieuwe tijd binnen de aan deze oude weg grenzende terreindelen gebouwen of bijgebouwen hebben bestaan. Resten uit deze periode kunnen ook (gemetselde) resten betreffen van funderingen, waterputten, beerputten en eventuele bijgebouwtjes zoals stallen en opslagruimtes. Sporen van begraving uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd wordt niet verwacht omdat deze gewoonlijk rond de kerken liggen. Mogelijke verstoringen Door de gedeeltelijke bebouwing in de twintigste eeuw zal tenminste plaatselijk, aanzienlijke bodemverstoring zijn opgetreden. Indien binnen het plangebied inderdaad ontgrondingen hebben plaatsgevonden zoals de gemeentelijke beleidskaart aangeeft, zal hierdoor de oorspronkelijke bodemopbouw volledig verloren gegaan zijn.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 34
2.7 Onderzoeksstrategie
(LS05)
Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering het meest geschikt voor het opsporen van archeologische indicatoren. Binnen het plangebied zijn zeven boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor is binnen het ongeveer 0,7 hectare grote deel van het plangebied waarvoor een dubbelbestemming voor archeologie geldt, een boordichtheid bereikt van tien boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet ruimschoots als verkennend booronderzoek om na te gaan in hoeverre de bodem nog voldoende intact is om behoudenswaardige archeologische sporen te kunnen bevatten. Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.
Figuur 23: Het plangebied nabij boorpunt 5, gezien in zuidelijke richting
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 35
3 Veldonderzoek
3.1 Verrichte werkzaamheden Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:
(VS03)
Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 26). Zandguts met een diameter van 2 cm Zeven Tien boringen per hectare 1,5 – 1,8 m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)
Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing en bebouwing van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.
3.2 Resultaten booronderzoek
(VS03)
Binnen het plangebied zijn rekening houdend met de bestaande bebouwing, zeven boringen zoveel mogelijk verspreid. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Tijdens het booronderzoek is op alle binnen het plangebied gelegen boorpunten een tot grote diepte vergraven bodem aangetroffen. Deze bestaat op de boorpunten 1 en 2 bovenin voornamelijk uit geel zand met brokken humusrijk zand, en op de overige boorpunten uit brokken zand van uiteenlopend humusgehalte. Onder deze ongeveer dertig centimeter dikke toplaag is op alle boorpunten een dik zandpakket aangetroffen dat bestaat uit brokken zand van uiteenlopend humusgehalte, vermengd met geel zand (zie figuur 24)
Figuur 24: Foto van de met geel zand vermengde massa van brokken zand van wisselend humusgehalte zoals deze op alle boorpunten is aangetroffen.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 36
De diepte tot waarop de bodemverstoring doorloopt loopt uiteen van 1,2 meter op de boorpunten 1 en 3 tot bijna anderhalve meter op boorpunt 6. Van de oorspronkelijke bodemopbouw resteert binnen het plangebied volstrekt niets meer. Onderin de boringen is nog slechts het geelgrijze, ongeoxideerde zand van de C-horizont aangetroffen. De zeer diepe bodemverstoring tot een tamelijk gelijke diepte van 1,2 tot 1,5 meter beneden het maaiveld maakt het aannemelijk dat de bodem hier in het verleden is afgegraven ten behoeve van zandwinning. Hiertoe zijn in eerste instantie de humusrijke toplaag en resten van de oorspronkelijke bodemopbouw verwijderd waarna zand is afgegraven en vervolgens de in eerste instantie verwijderde grond weer is teruggestort.
Figuur 25: Boorprofielen
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 37
Figuur 26: Boorpunten met verstoringsdiepten
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
4 Conclusies en aanbevelingen
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 38
(VS07)
Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied op basis van de relatief grote afstand tot voormalig open water en daarmee niet in een klassieke gradiëntzone, hooguit een middelhoge verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de ligging op een relatief hoog gelegen deel van het dekzandlandschap, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging tot in de tweede helft van de twintigste eeuw op akkers op enige afstand van historische bebouwing, hooguit middelhoog. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het deel van het plangebied waarvoor een archeologische onderzoeksverplichting geldt, zeven boringen gezet in een dichtheid van tien boringen per hectare. Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem binnen het plangebied tot 1,2 á 1,5 meter diepte vergraven is. Het betreft een vlakdekkende bodemverstoring die niet direct te relateren is aan de bestaande bebouwing. De bodemverstoring lijkt derhalve niet het resultaat van de bouwwerkzaamheden die binnen het plangebied hebben plaatsgevonden maar eerder van zandwinning.
Hiertoe zullen eerst de humusrijke toplaag en de hieronder eventueel op dat moment nog aanwezige resten van podzolvorming zijn verwijderd waarna schoon zand is afgegraven. Vervolgens is de in eerste instantie verwijderde grond weer teruggestort. Eventueel aanwezige archeologische sporen zullen hierbij verloren zijn gegaan. Gezien de vlakdekkende en diepe bodemverstoring geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 39
Bijlage 1: Verklarende woordenlijst
Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer
Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd
Versie: 24-12-2019
Datering 250.000
- 9000
9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500
-
4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 40
Bijlage 3: Literatuurlijst Bronnen Encyclopedie van Noord-Brabant (red. A. van Oirschot, A.C. Jansen en L.S.A. Kroesen; Baarn 1985) Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Noord-Brabant, brabant.nl/CHW)
Cultuurhistorische
waardekaart
(http://www.noord-
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 41
Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl
Literatuur Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993. Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 42
Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties Zaak nr: 2345958100 2393804100
Coordinaat 125115/403804 125193/401849
Periode Vondsten Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Keramiek Geen
Complexen Bewoning Geen
Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen
Zaak nr: 2093975100 2139220100 2140549100 2199615100 2238268100 2266975100 2269145100
Versie: 24-12-2019
Coordinaat Onderzoek 4.96/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 1.20779 ha. 4.97/51.58 Booronderzoek Oppervlak: 49.9818 ha. 5.06/51.6 Bureauonderzoek Oppervlak: 189.8 ha. 4.96/51.63 Bureauonderzoek Oppervlak: 46.7959 ha. 5.02/51.59 Bureauonderzoek Oppervlak: 60.9344 ha. 4.97/51.61 Bureauonderzoek Oppervlak: 189.116 ha. 4.95/51.64 Bureauonderzoek Oppervlak: 3014.6 ha.
Periode Onbekend
Vondsten Geen
Complexen Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
2339867100 2345958100
2350469100
2393804100 2395910100 2422761100 2422778100
2464736100
2464752100
2467458100
2479308100
Versie: 24-12-2019
4.9/51.56 Kartering Oppervlak: 6532.31 ha. 4.96/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.483757 ha. 4.95/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.049355 ha. 4.96/51.61 Booronderzoek Oppervlak: 26.2383 ha. 4.96/51.61 Bureauonderzoek Oppervlak: 26.0432 ha. 4.95/51.62 Bureauonderzoek Oppervlak: 0.02692 ha. 4.95/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.027338 ha. 4.96/51.62 Bureauonderzoek Oppervlak: 0.363652 ha. 4.96/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.363897 ha. 4.96/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.099155 ha. 4.95/51.63 Booronderzoek Oppervlak: 0.916162 ha.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 43
Onbekend
Geen
Geen
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Keramiek
Bewoning
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
4012889100
4044292100 4546460100 4551069100 4552121100
4576203100 4632928100 4662088100
4727463100 4738066100
Versie: 24-12-2019
4.96/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.110843 ha. 4.95/51.62 Bureauonderzoek Oppervlak: 1.83674 ha. 4.97/51.54 Bureauonderzoek Oppervlak: 778.538 ha. 4.95/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.99927 ha. 4.95/51.63 Booronderzoek Oppervlak: 0.026093 ha. 4.94/51.61 Booronderzoek Oppervlak: 11.4011 ha. 4.99/51.65 Bureauonderzoek Oppervlak: 2900.23 ha. 4.95/51.62 Booronderzoek Oppervlak: 0.788917 ha. 4.94/51.64 Bureauonderzoek Oppervlak: 1017.35 ha. 4.99/51.65 Bureauonderzoek Oppervlak: 3094.57 ha.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 44
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 45
Bijlage 6: Boorbeschrijving
Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever
BAR 19-199 Oude Baan, Dongen NVT ArcheoPro 4752281100 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Van Dun Advies
Posities van boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 125664.3 2 125643.8 3 125639.8 4 125607.2 5 125703.7 6 125679.6 7 125657.3 Versie: 24-12-2019
YCO 402983.5 402942.11 402914.9 402900.0 402957.7 402936.3 402894.4
Meters t.o.v. NAP 5.22 5.12 5.12 5.08 5.25 5.13 5.05 www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 46
Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1
2
3
4
5
6
7
LDO 31 123 150 30 128 160 29 122 150 30 136 160 33 137 160 35 127 180 33 135 160
Versie: 24-12-2019
Lithologie GD BK BS Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z
BZ
BG
BH 1 2
1 1 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1
Kleur HK GE BR GR GE BR GR BR BR GR BR BR GR BR BR GR BR BR GR BR BR GR
TK GR GE GR GE GR GR GE GR GR GE GR GR GE GR GR GE GR GR GE
IK
VLK BR GE
Overige kenmerken CO PLH VS
BR GE
GE
GE
GE
GE
GE
www.ArcheoPro.nl
AIS SST
BHN
BI ROG VRG BHC ROG VRG BHC BOV VRG BHC BOV VRG BHC BOV VRG BHC BOV VRG BHC BOV VRG BHC
GI
DEZ
DEZ
DEZ
DEZ
DEZ
DEZ
DEZ
Archeologisch onderzoek Oude Baan, Dongen, Gemeente Dongen.
ArcheoPro Rapport, 19119, Pagina 47
Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , ROG = rommelig, OPG = opgebracht, VRG = vergraven GI = Geologische interpretaties; DEZ = dekzand AIS = Archeologische indicatoren
Versie: 24-12-2019
www.ArcheoPro.nl