2021-013539 Uitwerking Kadernotabesluit Schuldquote

Uitwerking Kadernota-besluit Schuldquote Aanleiding Op 15 juli jl. heeft de gemeenteraad de Kadernota vastgesteld. Onderdeel van het vaststellingsbesluit is het maximeren van de schuldquote op 140% met een afbouw naar 130% in 2028. Hierbij is het college verzocht dit principebesluit nader uit te werken en een definitief besluit te agenderen voor de raadsvergadering van respectievelijk 9 (opiniërende behandeling) en 16 (besluitvormende behandeling) september. Met deze notitie ontvangt u de gevraagde uitwerking.

Leeswijzer In deze uitwerking wordt allereerst weergegeven wat het vastgestelde kader (140% met een afbouw naar 130%) betekent voor de investeringsruimte. Tevens wordt hierbij ingegaan op de aannames die zijn gemaakt bij deze berekeningen. Vervolgens wordt door het college aangegeven welke keuzes zij voorstelt om binnen het genoemde kader te blijven. Om de raad inzicht te geven in het volledige keuzeproces, is in bijlage 1 de volledige investeringslijst opgenomen. Dit zijn de noodzakelijke en gewenste investeringen die het college voorgesteld zou hebben indien er geen schuldenplafond zou bestaan. Per investeringscategorie is op hoofdlijnen aangegeven welke criteria en aandachtspunten zijn meegewogen in het voorstel van het college. Daarnaast is van ieder van deze investeringen aangegeven wat de nut en noodzaak zijn. In bijlage 2 is inzicht gegeven in de verschillende scenario’s rondom de onderwijshuisvesting (conform Raadsinformatiebrief 47 van 14 juli 2021). Omdat dit een vrij uitgebreide uiteenzetting is, is ervoor gekozen deze in een afzonderlijke bijlage op te nemen.

Investeringsruimte Het door de raad afgegeven kader voor de schuldquote-ontwikkeling (140% met een afbouw naar 130% in 2028) kan worden vertaald in een investeringsruimte. Die investeringsruimte is in onderstaande tabel afgezet tegen het totaal aan (noodzakelijke en gewenste) investeringen zoals die ook in bijlage 1 is opgenomen. Het verschil geeft de opgave om te voldoen aan het kader. Om in 2024 niet boven een schuldquote van 140% te komen, is een investeringsverlaging van € 18 miljoen voor de periode tot en met 2024 nodig. In de tabel is deze opgave weergegeven als een oplopend bedrag per jaar, maar een andere verdeling over de jaren 2022, 2023 en 2024 is mogelijk. Na 2024 daalt de schuldquote en is (zelfs) ruimte voor enige extra uitgaven (€ 4 miljoen). Dit biedt mogelijkheden om investeringen te verschuiven van de jaren 2022-2024 naar 2025 (of later). Per saldo dient er voor € 14 miljoen aan investeringen verlaagd te worden. (bedragen x 1.000) Investeringsplafond bij kader Totaal investeringen (cf. bijlage 1)

2022 17.529 19.529

2023 7.141 12.141

2024 5.929 16.929

2025 8.295 4.295

2026 6.000 6.000

2027 6.000 6.000

2028 6.000 6.000

Opgave investeringsverlaging

2.000

5.000

11.000

-4.000

0

0

0

Om te komen tot deze berekening is een aantal aannames gemaakt (zie ook hieronder bij ‘Voorbehoud’). Dit zijn de volgende:  Begrotingssaldo: er wordt uitgegaan van een sluitende begroting. Bij de vaststelling van de Kadernota is door de raad besloten jaarlijks te streven naar een storting van € 1 tot 1,5 miljoen aan de algemene reserve ter verbetering van de solvabiliteit (amendement Kadernota 2022). Voor het jaar 2022 is er in dit stadium van de begrotingsvoorbereiding zicht op een (eenmalige) bijdrage van € 1 miljoen, deze is meegenomen in de berekeningen. We bekijken van jaar tot jaar of een dergelijke bijdrage haalbaar is. Voor latere jaren is nog niet gerekend met deze storting. In het huidige beeld is geen reëel zicht op een structurele storting.  Investeringsvolume: voor de periode na 2025 is nog geen investeringsplan bekend. Voor de jaren 2026, 2027 en 2028 is gerekend met een investeringsvolume van € 6 miljoen,

1



bestaande uit € 4,5 miljoen harde/noodzakelijke investeringen en € 1,5 miljoen aan vrije ruimte voor (eveneens noodzakelijke) aanvullende investeringen. Grondexploitatie: voor het resultaat uit de lopende grondexploitaties is uitgegaan van de meest recente ramingen. Deze ramingen worden opgenomen in de begroting 2022-2025 en in de eerst volgende voortgangsrapportage grondexploitaties. De mogelijke herontwikkeling van de huidige schoollocaties en daaruit te verwachten opbrengsten zijn niet meegenomen in de berekeningen. Enkel in ontwikkeling genomen gronden worden in de cijfers meegenomen. De te verwachte opbrengsten van de genoemde herontwikkeling zijn wel vermeld in bijlage 2 over onderwijshuisvesting. De opbrengsten zijn op basis van de huidige inschattingen relatief beperkt.

Voorbehoud Normaliter vormt de berekening van de schuldquote het sluitstuk van het begrotingsproces. Als de begroting en het investeringsplan zijn opgesteld en de balansposities zijn bepaald, kan de schuldquote worden berekend. Nu is het schuldquote-kader vertaald naar investeringsruimte, terwijl het begrotingsproces nog loopt. Er lopen verschillende dwarsverbanden tussen de begroting, de investeringsruimte en de balans. Denk aan de kapitaallasten van investeringen die moeten worden verwerkt in de begroting en aan een begrotingssaldo dat weer mede bepalend is voor de liquiditeitsbehoefte en daarmee de schuldgroei. De gepresenteerde cijfers betreffen dus prognoses, de uiteindelijke cijfers zullen afwijken. De ambtelijke organisatie zal na 16 september alles-op-alles moeten zetten om de besluitvorming van de raad te verwerken in de begroting (aanlevering voorzien op 1 oktober). Indien uit die verwerking blijkt dat aanvullende keuzes noodzakelijk zijn, dan zal het college die via de begroting aan de raad voorleggen.

Bestuurlijke afwegingen In de uitwerking van het principebesluit van de raad hebben wij naar alle investeringsvoornemens binnen alle beleidsterreinen gekeken. Wij hebben de investeringsvoornemens getoetst op nut en noodzaak en daarbij een zo goed mogelijke afweging gemaakt van de maatschappelijke effecten van keuzemogelijkheden. Daarbij hebben we gezocht naar een evenwichtige verdeling over de beleidsvelden. Verder hebben wij naar het belang van de instandhouding van een goed voorzieningenniveau binnen alle kernen van onze gemeente gekeken. Daarnaast hebben wij bij onze afwegingen de door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders gerespecteerd en in lijn met beleidsuitgangspunten naar alternatieven gezocht. Immers, het is niet aan ons om deze beleidskaders los te laten. Wij hebben dan ook de vastgestelde beleidsdoelen als richtsnoer gehanteerd, waarbij wij hebben onderzocht of er andere mogelijkheden zijn om deze doelen te bereiken. Wij hebben dus gezocht naar adequate oplossingen voor de openstaande beleidsopgaven/-doelen, waarbij we soms een andere dan de oorspronkelijke oplossing hebben gekozen, soms een goedkopere, soms een oplossing op een later moment. Anders gezegd hebben wij ons ervoor ingezet om zowel het financiële doel te realiseren, als de beleidsinhoudelijke doelen. Het resultaat van deze integrale afwegingen treft u hierna aan.

In totaal is hiermee tot en met 2025 voor € 16,5 miljoen aan investeringen bespaard of naar een later moment verschoven. Het college acht de consequenties, mede gelet op de wens te komen tot stabilisering van de schuldquoteontwikkeling, acceptabel.

Voorstel college Gegeven de investeringsruimte die volgt uit het raadskader en de totaallijst aan noodzakelijke en gewenste investeringen, stelt het college de volgende keuzes voor (deze worden onder de tabel toegelicht):

2

Keuzes college Aanpak centrum deelgebied F2 Biezenpark laten vervallen Herinrichting Geubelplein (verkeersplan s Gravenmoer) doorschuiven

2022

2023

2024

-188 -1.025

Fietspad Eindsestraat: terugplaatsen bestaande tegels ipv asfaltering

-300

Noorderlaan afstemmen realisatie woningbouw

-558

Waspikse Weg afstemmen op realisatie woningbouw

-573

Brug Vaartweg 43 laten vervallen

-22

Openbare verlichting en Bomenbeleidsplan opnemen in begroting

-253

-252

IKC Biezen: bouwen voor 25 jaar

-1.342

Gymzaal IKC Biezen (Otterdonk) laten vervallen

-1.200

-254

IKC West: 10 jaar doorschuiven

-8.519

Gemeentehuis: enkel installaties en noodzakelijk onderhoud

-1.500

Camerasysteem raadszaal vervallen

-70

V.V. Dongen - scenario 1 (extra kunstgrasveld + upgrade natuurveld)

-204

Totaal gemaakte keuzes

2025

-1.762

-3.652

-10.273

-254

-827

Toelichting:  Aanpak centrum deelgebied F2 Biezenpark: Het Biezenpark is het sluitstuk (deelgebied F) van het 'Plan van aanpak centrum' dat in 2013 in de gemeenteraad is vastgesteld. Van herontwikkeling van deze locatie is onlangs afgezien. Voor de leefbaarheid van het centrum is een opwaardering van dit deel gewenst. Gezien de ligging in het verstedelijkte centrum is een dergelijke voorziening van toegevoegde waarde, maar niet noodzakelijk. Het college stelt voor dit onderdeel te laten vervallen.  Herinrichting Geubelplein (verkeersplan ‘s Gravenmoer): Vanwege het karakter van de Hoofdstraat is het niet mogelijk deze fysiek als 30 km verblijfsgebied in te richten, terwijl hier wel een snelheidslimiet van 30 km/uur geldt. Door het centrum nabij Geubel en Coop her in te richten als een duidelijk verblijfs- en centrumgebied ontstaat er een extra attentiewaarde voor de weggebruiker dat er een 30 km regime geldt (vanaf de Waspikse Weg tot aan de Klein Dongenseweg). Het college stelt voor dit gedeelte van het verkeersplan ’s Gravenmoer tot nader orde uit te stellen.  Fietspad Eindsestraat: De riolering onder het vrij liggende fietspad van de Eindsestraat wordt vervangen. Hierbij was voorzien bij het fietspad te kiezen voor een kwaliteitsverbetering door deze te asfalteren.

Het college kiest ervoor de bestaande tegels terug te plaatsen en geen kwaliteitsverbetering door te voeren.  Noorderlaan: Uit inspectie is vast komen te staan dat de weg aan het einde van zijn levensduur is. Het college stelt voor de reconstructie uit te stellen en af te stemmen op/mee te nemen in de woningbouwontwikkeling aan de Noorderlaan. Met behulp van relatief kleinere maatregelen kan de levensduur van de weg verlengd worden.  Waspikse Weg: Het college stelt voor de voor 2025 geplande reconstructie uit te stellen en het moment aan aanpak af te stemmen op c.q. mee te nemen in de woningbouwontwikkeling aan de Waspikse Weg. De huidige staat van de weg maakt dit mogelijk.  Brug Vaartweg 43: Uit inspectie is gebleken dat de voetgangersbrug niet langer veilig is en vervangen zou moeten worden. Het college stelt voor de brug te laten vervallen en niet te vervangen.  Openbare verlichting en Bomenbeleidsplan: Binnen het investeringsplan is jaarlijks een vast bedrag beschikbaar voor vervanging van de openbare verlichting en voor reconstructies die behoud van bomen mogelijk maken. Het college stelt voor dit bedrag voortaan in de exploitatie (programmabegroting) op te nemen zodat deze kosten niet langer drukken op het investeringsplan. Voorbehoud hierbij is de inpasbaarheid van de bedragen in de meerjarenbegroting 2022-2025.

 IKC Biezen: Voor de nieuwbouw van IKC Biezen is het voorstel te kiezen voor nieuwbouw voor een periode van 25 jaar (in plaats van 50 jaar). Hiermee wordt flexibiliteit ingebouwd ten aanzien van leerlingenprognoses en wordt voor komende periodes een nieuwe spreiding van

3







 

investeringsvraagstukken in onderwijshuisvesting gerealiseerd. Het gebouw voldoet daarnaast aan dezelfde eisen als bij bouwvoor 50 jaar (BENG, Frisse scholen B) Gymzaal IKC Biezen (Otterdonk): Voorgesteld wordt af te zien van renovatie of nieuwbouw van de gymzaal en deze te amoveren. De huidige gymzaal wordt overwegend voor bewegingsonderwijs gebruikt. Voor bewegingsonderwijs kunnen de leerlingen van Noorderpoort en Biezenkring volgens onze Verordening Onderwijshuisvesting verwezen worden naar andere gymzalen binnen een straal van 7,5 km (hiermee komen alle gymzalen in onze gemeente in aanmerking). Sportverenigingen die van de zaal gebruik maken, kunnen worden ondergebracht in andere binnensportaccommodaties. IKC West: In de huidige plannen is voorzien in nieuwbouw van IKC West in 2024. Deze nieuwbouw wordt uitgesteld tot een moment na 2028. Rekening houdend met het handhaven van een schuldquote van maximaal 130%, zal het daarbij gaan om een uitstel met circa 10 jaar (2034). Tussentijds zal worden afgewogen of de financiële situatie eerdere bouw mogelijk maakt. Gemeentehuis: In het investeringsplan was voorzien in het vervangen van de klimaatinstallatie, het doorvoeren van verduurzamingsmaatregelen en het uitvoeren van opgespaard en naar voren gehaald groot onderhoud. Het college stelt voor enkel de installaties te vervangen en noodzakelijk onderhoud uit te voeren.

Camerasysteem raadszaal: Voorgesteld was het camerasysteem in de raadszaal te vervangen, waardoor vergaderingen beter online te volgen zijn. Het college stelt voor deze investering te laten vervallen. V.V. Dongen: Voor de oplossing van het capaciteitsprobleem van V.V. Dongen ging de gemeente uit van het voorkeursscenario van de vereniging (scenario 3: 1 extra kunstgrasveld en 1 hybride veld). Het college kiest nu voor de goedkopere variant 1 (1 extra kunstgrasveld en een upgrade van het natuurgrasveld).

Gevolgen voor de schuldquote en solvabiliteit Bovengenoemde keuzes leiden tot onderstaande ontwikkeling van de schuldquote en de solvabiliteit. De geraamde schuldquote-ontwikkeling geeft voor de jaren 2023 en 2024 een beperkte overschrijding van het kader waartoe in de Kadernota is besloten (maximaal 140%). Het college acht deze overschrijding aanvaardbaar, gelet op de reeds forse ingrepen en de onzekerheden die überhaupt bestaan rondom de schuldquoteramingen. Daarnaast merkt het college op dat de schuldquote zich snel na 2024 richting de 130% beweegt en vanaf 2026 zelfs relatief ruim onder de 130% blijft.

Netto schuldquote Solvabiliteit

2022 108% 10,8%

2023 141% 9,1%

2024 143% 9,0%

2025 132% 9,5%

2026 126% 9,7%

2027 126% 9,6%

2028 128% 9,4%

De geraamde schuldquote-ontwikkeling geeft voor de jaren 2023 en 2024 een beperkte overschrijding van het kader waartoe in de Kadernota is besloten (maximaal 140%). Het college acht deze overschrijding aanvaardbaar, gelet op de reeds forse ingrepen en de onzekerheden die überhaupt bestaan rondom de schuldquoteramingen.

Verkeersplan ’s Gravenmoer In 2017 is de raad geïnformeerd over het verkeersplan ’s Gravenmoer. Inmiddels zijn de nodige wijzigingen opgetreden in het verkeersplan. Daarom is het goed een hernieuwd inzicht te geven in de volgtijdelijkheid waarin projecten worden opgepakt. Zie hiervoor onderstaande tabel. De herinrichting van de Hoofdstraat is een investering uit 2021 (reeds gevoteerd) die doorloopt tot in 2022. Het genoemde bedrag is inclusief een aanvullend krediet van € 519.000. Dit wordt in Berap 2021-2 aan de raad voorgelegd. (bedragen x 1.000) 1 Herinrichting Hoofdstraat 2 Vaartweg herinrichting 3 Waspikse Weg 4 Herinrichting Geubelplein

2022 1.089

2023

2024

2025

na 2025

1.690 573 1.025

4

Bijlagen 1) Volledige investeringslijst (inclusief afwegingskader en nut en noodzaak) 2) Uitwerking scenario’s onderwijshuisvesting

5