2021-011933 Bijlage 3a- Advies Participatieraad

Aan het college van Burgemeester en wethouders van de gemeente Dongen ter attentie van Mevrouw P. Lepolder Dongen, 10 augustus 2021 Betreft: tussentijds advies betreffende het dorpsteam Geacht college, Wij ontvingen de gespreksnotitie “Contouren dorpsteam gemeente Dongen” versie 22 juli 2021. Als Participatieraad voelen wij ons gedwongen daarover een tussentijds advies uit te brengen, omdat in genoemde contourennota een aantal ontwikkelingen worden beschreven, die wij als P-raad niet wenselijk vinden en waarbij wij graag enige kritische kanttekeningen maken. Onze opmerkingen betreffen een viertal in de contourennota genoemde zaken: 1. De omschrijving van het Doel Dorpsteam Bij de evaluatie van het functioneren van “de Entree” werd het idee van een Dorpsteam geïntroduceerd om de samenwerking tussen de gecontracteerde partners te versterken en daarmee de dienstverlening aan de Dongense bevolking te verbeteren. In de verkennende gesprekken vooraf werd van uw kant meerdere keren aangegeven dat het hier zeker niet ging om een verborgen bezuiniging. Misschien kunt u zich daarom onze verbazing voorstellen toen wij de omschrijving van het Doel Dorpsteam lazen.

We citeren: “Doel Dorpsteam: Verdere transformatie binnen sociaal domein: • Toegankelijkere voorziening voor inwoners met een vraag • Meer oplossingen binnen informele zorg • Minder geïndiceerde zorg • Minder stijging van de kosten Wmo en Jeugdhulp • Aanhaken regionale inkoopstrategie” Vier van de vijf hier omschreven doelen gaan feitelijk over beheersing van de kosten. Naar onze opvatting zou als doel van het dorpsteam omschreven moeten worden: “Het scheppen van een toegankelijke voorziening voor inwoners met een hulpvraag, waar men op doeltreffende wijze wordt verwezen en begeleid naar de meest adequate voorziening”. Of dat kan binnen de informele zorg met minder geïndiceerde zorg en daarmee met minder kosten, is naar onze mening afhankelijk van de hulpvraag en kan niet vooraf in de doelen worden geformuleerd. Wanneer u dat wel als doelen opneemt wekt u minstens de suggestie dat het wel degelijk gaat om een bezuinigingsmaatregel. Advies: wij adviseren u dan ook de omschrijving van het doel te beperken tot alleen: “het scheppen van een toegankelijke voorziening waar de hulpvragende inwoner van onze gemeente op de best mogelijke wijze wordt geholpen en begeleid naar de voor hem of haar meest adequate voorziening.”

Dat daarbij ook gekeken wordt naar mogelijkheden in het voorliggend veld, zorgvuldige indicering en beheersing van de kosten zou wellicht in de overwegingen vooraf bij deze nota kunnen worden meegenomen. 2. preventie Onder doelen en taken wordt als tweede taak benoemd “preventie: voorkomen van (hulp)vragen)”. Later wordt daaraan nog een apart hoofdstukje gewijd, waarin wordt beschreven hoe men binnen het dorpsteam preventief zou willen werken. Terecht besluit dat hoofdstuk met de opmerking “een belangrijke voorwaarde om de preventieve taken te kunnen uitvoeren is voldoende capaciteit en tijd”. Immers, waar de andere drie genoemde taken kunnen voortvloeien uit de aan het dorpsteam gestelde hulpvragen gaat het bij preventie over hulp die nog niet gevraagd is en vaak ook over verborgen problematieken. Zonder de inzet van extra mensen en middelen is het formuleren van een preventieve taak gratuit. advies: wij adviseren u in de contourennota onder het hoofdstuk “preventief werken” uitdrukkelijk op te nemen dat voor deze taak voldoende mensen en middelen worden vrij gemaakt. 3. de aansturing van het dorpsteam De contourennota schuift de vraag naar de aansturing van het dorpsteam voor zich uit. Dat lijkt ons een hachelijke onderneming. De contractpartners zijn allemaal eigenstandige organisaties die een eigen bestuursstructuur kennen.

Alleen wanneer zij bereid zijn de voor het functioneren van het dorpsteam benodigde bevoegdheden over te dragen aan de instantie of persoon die met de leiding van het dorpsteam is belast kan het dorpsteam doeltreffend opereren. Bij de evaluatie van de Entree bleken het ontbreken van een duidelijk omschreven visie en daarmee samenhangende governance beslissende factoren voor een minder goed functioneren. Door de aansturing voor u uit te schuiven dreigt u in dezelfde valkuil te vallen. advies: wij adviseren u de aansturing van het dorpsteam niet vooruit te schuiven maar deze al in de fase van de planvorming goed te regelen met een duidelijke omschrijving van de bevoegdheden van de aansturende persoon of organisatie. Wij achten het van groot belang dat de aansturing in handen komt van een in de Dongense samenleving gewortelde persoon of organisatie. 4. proces Ernstige bezwaren hebben wij tegen de werkwijze van het toekomstige dorpsteam, zoals dat onder het hoofdstuk “proces” beschreven wordt. Wij vinden het principieel onjuist om vrijwilligers, al zijn ze nog zo goed opgeleid, verantwoordelijk te maken voor de intake. Wellicht is het ook in strijd met de wet op de privacy. Wij vinden het essentieel dat de hulpvraag binnenkomt bij een beroepskracht, die daartoe is opgeleid en die, misschien nog belangrijker, daarvoor verantwoordelijk is en ter verantwoording kan worden geroepen.

Nog ernstiger wordt het in onze ogen, wanneer deze vrijwilliger ook nog moet gaan bepalen of iemand toegang krijgt tot geïndiceerde zorg, zoals onder het hoofdstuk “de Entree in relatie tot Dorpsteam” wordt gesuggereerd. In dat zelfde hoofdstuk is sprake van “de Entree” die zich moet omvormen tot “gemeentelijk team”, maar nergens wordt duidelijk gemaakt wat een “gemeentelijk team” is. Zijn dat beroepskrachten vanuit de gecontracteerde participanten, of zijn het mensen uit het ambtelijk apparaat van de gemeente? Wanneer dit laatste het geval is, wordt de toegang tot de geïndiceerde zorg nog extra bemoeilijkt: via de vrijwilliger naar de ambtenaar en dan, misschien, naar de hulpverlener.

advies: wij adviseren u om het werkproces van het dorpsteam helder te omschrijven. De poortfunctie ofwel de intake van de hulpvraag dient beoordeeld te worden door een beroepskracht en de toegang tot geïndiceerde zorg dient niet nodeloos te worden bemoeilijkt. slotopmerkingen Tot slot willen wij bij de contourennota nog enkele waarschuwingen geven. Als uitgangspunten voor het werken van het dorpsteam worden twee zaken genoemd: positieve gezondheid en normalisatie. Beide begrippen bergen in zich het gevaar van een moreel oordeel over anderen. In de bijlage bij de nota over positieve gezondheid zou je kunnen afleiden, dat onze gemeente haar burgers wil stimuleren in de richting van wat kennelijk de ideale burger is:

de ideale burger is fysiek en mentaal fit, bewust en levenslustig, lerend en participerend. Wij willen er toch op wijzen dat de meeste mensen, waarschijnlijk ook u en wij, niet aan dat beeld voldoen. We moeten er voor waken dat we niet mensen met een hulpvraag beschouwen als mensen die er nog niet zijn, als mensen met een - hopelijk voorbijgaand “gebrek”. Normaliseren is, zoals de nota omschrijft, “een proces om problemen te beschouwen , als problemen die horen bij het dagelijks leven en opgroeien”. Dat brengt het gevaar met zich mee om hulpvragen badinerend te benaderen en in plaats van hulp te bieden slechts op acceptatie van het probleem aan te sturen. In onze ogen zijn beide uitgangspunt niet de toverformules om alle hulpvragen van burgers te lijf te gaan. De contourennota focust sterk op de inbreng van het voorliggend veld. Maar het voorliggend veld bestaat veelal uit taken, activiteiten en mensen die dat doen op basis van vrijwilligheid. Ook bij de invulling van het dorpsteam wordt ( wat wij als participatieraad overigens, zoals gezegd, zeer onwenselijk vinden) sterk aangestuurd op de inzet van vrijwilligers. Maar alom wordt er (o.a. ook door het CPB en andere officiële instanties) op gewezen dat de grenzen van de vrijwilligersinzet in onze samenleving zijn bereikt. Ons lijkt het wenselijk bij de invulling van wat het dorpsteam is en moet doen daarmee rekening te houden.

Geacht college, omdat wij ons zorgen maken over bepaalde ontwikkelingen binnen het concept “dorpsteam” hebben wij gemeend u dit tussentijds advies te moeten geven. Wij hopen van harte dat het een bijdrage kan zijn aan steeds beter functionerende voorziening voor onze inwoners. Wij hopen van harte dat u onze opmerkingen en adviezen ook ter kennis wilt brengen van de gemeenteraad, zodat zij deze kunnen betrekken in hun verdere gedachtebepaling. Wij van onze kant zullen de gemeenteraad via de griffie in kennis stellen van het feit dat wij een advies hebben uitgebracht. Met vriendelijke groet

namens de Participatieraad

Piet Dilven, voorzitter