2021-011933 Bijlage 1- Definitief concept Uitwerking contouren Dorpsteam

Contouren Dorpsteam gemeente Dongen Versie 16 september 2021

Aanleiding In 2020 is binnen het project businesscase De Entree gesproken over de samenwerking tussen de gecontracteerde partners algemene voorzieningen IMW, Stichting MEE, ContourdeTwern, Stichting Welzijn Ouderen Dongen (SWOD) en met de gemeente. Tijdens de gesprekken werd door ContourdeTwern het concept van een Dorpsteam geïntroduceerd. Alle partners binnen de businesscase zijn enthousiast geraakt over de filosofie van een Dorpsteam. Deze filosofie van een Dorpsteam is als volgt gepresenteerd aan de gemeenteraad tijdens een raadsinformatieavond:

Doel Dorpsteam: Verdere transformatie binnen het sociaal domein: • Meer toegankelijke voorziening voor inwoners met een vraag • Meer oplossingen binnen informele zorg • Minder geïndiceerde zorg • Kostenbeheersing Wmo en Jeugdhulp • Aanhaken van regionale inkoopstrategie Kenmerken Dorpsteam: • Laagdrempelige voorziening, dichtbij de inwoner • Intake van inwoner bij hulpvraag door ketenpartners voorliggend veld • Focus op normalisatie: oplossingen binnen de leefwereld van de cliënt • Focus op inzet voorliggende voorzieningen (informele zorg) • Zorgdomein nodig, dan snel organiseren binnen gemeente • Ketenpartners werken samen op één plek online en offline • Ketenpartners zijn daarnaast ook fysiek aanwezig bij vindplaatsen, bijv. met spreekuren De gemeenteraad heeft naar aanleiding van de raadsinformatieavond in januari 2021 het college de opdracht gegeven om de contouren van een Dorpsteam uit te werken en uiterlijk in het 1e kwartaal 2022 ter besluitvorming aan haar voor te leggen. De bestuursopdracht is bijgevoegd als bijlage 1. Deze notitie omvat de uitwerking van een Dorpsteam op hoofdlijnen, de contouren. Deze uitwerking is het resultaat van verschillende dialoogsessies. De dialoogsessies werden gehouden met de partijen die zich ingeschreven hebben voor de aanbesteding inkoop algemene voorzieningen, de Wmo adviesraad, de Participatieraad en de gemeente.

Daarnaast hebben we de concept uitwerking besproken met een klankbordgroep. Onze samenwerkingspartners omarmen het resultaat en zijn erg blij met de door de gemeente ontwikkelde contouren. Zij zien het als een noodzakelijke ontwikkeling om samen de beweging naar voren te maken. De samenwerkingspartners zijn een brede vertegenwoordiging van partners in het voorliggend veld (zie bijlage 2 voor de deelnemerslijst). Een begrippenlijst is toegevoegd als bijlage 3.

1

Leeswijzer Deze contourennotitie is een uitwerking van de filosofie Dorpsteam. Een verdere concretisering is de volgende stap. Desalniettemin is aan sommige onderwerpen al wat meer invulling gegeven en gaan we verder dan alleen het schetsen van de contouren. Dat komt omdat in de dialoogsessies veel meer aan input is opgehaald dan op het niveau van contouren. Het voordeel hiervan is dat het al wat meer richting en gevoel geeft. Het zijn echter onderwerpen die we na besluitvorming in het 1e kwartaal van 2022 nog verder gaan bediscussiëren. Deze passages zijn dan ook schuingedrukt.

Uitgangspunten We hanteren een tweetal uitgangspunten die voor ons aan de basis liggen van het werken binnen het sociaal domein en ook voor een Dorpsteam: positieve gezondheid en normalisatie. Een brede kijk op gezondheid: Positieve gezondheid Eigen kracht, versterken van autonomie en zelfredzaamheid zijn termen die we de afgelopen jaren veelvuldig hebben gehoord. In de aanpak in de zorg ligt doorgaans het accent op de aandoening. Alle aandacht gaat uit naar de klachten en de gezondheidsproblemen en er is minder oog voor wat mensen nog wel kunnen. Positieve gezondheid kiest een andere invalshoek. Positieve gezondheid is het vermogen om zich aan te passen en zelf regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Gezondheid is dus niet alleen de aanwezigheid van een beperking of een ziekte. Deze brede definitie van gezondheid kent zes dimensies ( zie bijlage 4). De wensen en de behoeften van de inwoner op deze zes dimensies vormen het uitgangspunt. In dit kader wordt het als een voorbeeld in het omdenken gebruikt, namelijk het denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen. Niet alleen kijken naar wat iemand niet meer kan, maar ook kijken wat iemand nodig heeft om zelf regie te voeren over zijn of haar leven.

Problemen horen bij het leven: Normalisatie Om het proces van de transformatie binnen het sociaal domein nog een stap verder te brengen, gaan we het proces van ‘normaliseren’ binnen het sociaal domein handen en voeten geven. Normaliseren is een proces om problemen te beschouwen als facetten die horen bij het dagelijkse leven en opgroeien. Bij hulpvragen zoeken we in eerste instantie samen met de inwoner naar oplossingen vanuit normalisatie. Dit houdt in dat oplossingen zich bevinden in het dagelijks leven van de inwoner. De vraag wordt opgelost op een manier die zo laagdrempelig en ambulant mogelijk is. Het is wenselijk dat inwoners zich waar mogelijk vrijwillig inzetten voor deze maatschappelijke opgaven. Mede hierdoor blijven oplossingen voor vragen laagdrempelig en ambulant. Het wegnemen van ongerustheid (ontzorgen) en het bevorderen van veerkracht zijn twee belangrijke ingrediënten om tot invulling te komen van het begrip normaliseren. Daarmee wordt ruimte gecreëerd om te zijn wie we zijn, met alles wat daarbij hoort. We werken momenteel al op deze manier als inwoners met hulpvragen komen, we willen dit alleen beter gaan doen, we willen dat wat we nastreven vastleggen in een visie en daardoor in gesprek gaan met onze samenwerkingspartners. Naast de al eerder omarmde maatschappelijke opgaven op positieve gezondheid is hiervoor een Dongense visie op normalisatie uitgewerkt.

De Rijksoverheid stimuleert gemeenten om aan de slag te gaan met normalisatie. Gemeenten moeten een stevigere boordeling maken of Jeugdhulp of ondersteuning vanuit de Wmo wel echt nodig is. Normalisatie wordt gezien als noodzakelijk om de stijgende kosten binnen het sociaal domein te temperen.

2

Doel en taken Met een Dorpsteam willen we een verdere transformatie binnen het sociaal domein bereiken. Ondersteuning wordt laagdrempelig en zoveel mogelijk in de eigen omgeving geboden. Het gaat om lichte ondersteuning en niet direct het oplossen/overnemen van problemen van inwoners. We willen juist dat inwoners leren omgaan met problemen en dat zij gefaciliteerd worden om binnen hun eigen gemeenschap oplossingen te vinden. De kracht van de inwoner en samenredzaamheid wordt versterkt. Om dit doel te bereiken richt een Dorpsteam zich op de volgende taken: • Presentie: ‘er zijn’, dichtbij en toegankelijk, er-op-af, kennen en gekend worden. • Preventie: het proactief inspelen op de behoefte van de inwoner door zorg voor te zijn en (hulp)vragen te voorkomen. • Signalering: constateren van clustering van vragen/probleemgebieden. • Passende, lichte hulp en ondersteuning bieden. Inwoners kunnen bij een Dorpsteam terecht met vragen die het sociale domein en de sociale basis aangaan.

Kernpartners en taakvelden Een Dorpsteam bestaat uit een team van professionals die afkomstig zijn van de door de gemeente gecontracteerde partijen in het voorliggend veld. Daarnaast zet een Dorpsteam ervaringsdeskundigen en vrijwilligers in. Bij een verdere uitwerking wordt bepaald of de gemeente ook een direct onderdeel van het Dorpsteam wordt. Inwoners kunnen bij een Dorpsteam terecht met vragen en zorgen die een link hebben met de volgende taakvelden en/of thema’s: • Maatschappelijk werk • Vrijwilligerswerk • Burgerparticipatie • Jongerenwerk • Overlast • Ouderenwerk • Ontmoetingen en activiteiten • Mantelzorg • Hulp bij financiën • Onafhankelijke cliëntondersteuning • Wonen • Werk en inkomen

Samenwerkingspartners Gestreefd wordt naar een optimale en integrale samenwerking tussen de kernpartners van een Dorpsteam, maar ook met samenwerkingspartners daarbuiten. Men kent elkaar en elkaars aanbod. Een Dorpsteam werkt samen met alle partners die nodig zijn om de inwoner met een vraag verder te helpen. De vraag is hierin leidend. Omdat een Dorpsteam zich richt op het aanvliegen van vragen vanuit normalisatie en positieve gezondheid, zullen met name samenwerkingsrelaties ontstaan met 3

andere partners in het voorliggend veld, vrijwilligersinitiatieven en lokale vindplaatsen. Om een beeld te schetsen volgt hier een opsomming van mogelijke samenwerkingsrelaties (niet uitputtend): • GGD consultatiebureau en wijk GGD • Goederenbank • Eagle Shelter • Onderwijs en kinderopvang • Stichting Vluchtelingenwerk • Stichting Met je Hart • Sportverenigingen • KBO • Huisartsen • Bibliotheek • Thebe thuiszorg • Politie • Casade • Stichting Leergeld Ook samenwerkingsrelaties met zorgaanbieders van Wmo- en Jeugdhulp komen tot stand wanneer er geïndiceerde en meer specialistische hulp nodig blijkt te zijn. Hoe de samenwerkingsrelaties vorm zijn gegeven hangt af van wat op dat moment nodig is. Dat kan zijn een strategisch bondgenootschap zijn, elkaar toevallig ontmoeten en alles daartussen.

Aansturing Partners van een Dorpsteam vormen één team, werken vanuit dezelfde visie en maatschappelijke opgaven en dragen deze uit. Wie opdrachtnemer gaat zijn van een Dorpsteam en in welke juridische- en samenwerkingsvorm, bepaalt welke aansturing wenselijk en passend is. Hiervoor zijn meerdere varianten denkbaar. Na verdere uitwerking van een Dorpsteam wordt hierin pas een keuze gemaakt. Partners hebben aangegeven dat zij een onafhankelijke en eenduidige aansturing van een Dorpsteam belangrijk vinden, mogelijk in de vorm van een coördinator. Deze persoon hoort vanuit de verschillende organisaties in een Dorpsteam voldoende draagvlak en mandaat te krijgen om de coördinerende rol goed uit te kunnen voeren. De coördinator kan worden ingezet vanuit de gemeente als opdrachtgever of vanuit de opdrachtnemers die gezamenlijk een coördinator aanstellen. Dat wordt de komende periode nadere onderzocht.

Locatie en toegankelijkheid

Een Dorpsteam is voor inwoners fysiek en laagdrempelig bereikbaar, bij voorkeur op meerdere (digitale) locaties. Inwoners hebben ook de mogelijkheid om te e-mailen, bellen, chatten, of om een afspraak te maken voor het spreekuur of een gesprek aan de tafel van de inwoner. Bij een verdere uitwerking gaan we niet alleen uit van fysieke mogelijkheden maar ook van digitale oplossingen. Een Dorpsteam wil aanwezig en zichtbaar zijn, juist daar zijn waar hulpvragen kunnen opkomen en waar op dat moment andere activiteiten plaatsvinden. Een Dorpsteam is makkelijk vindbaar en informeel contact komt tot stand. We werken aan een vorm waarbij een Dorpsteam vindbaar is op diverse locaties in Dongen, KleinDongen-Vaart en ’s Gravenmoer. Wij denken hierbij o.a. aan De Poort, De Geubel, Europlus, Eagle Shelter, De Vennen, De Cammeleur, maar ook locaties als Dongepark, een IKC of een medisch centrum behoort tot de mogelijkheden. Naast spreekuren op verschillende locaties is er de mogelijkheid voor medewerkers van een Dorpsteam om op de juiste momenten op één plek samen te komen om samen te werken en af te stemmen.

4

Niet alleen inwoners maar ook samenwerkingspartners van een Dorpsteam kunnen een Dorpsteam makkelijk bereiken: binnenlopen, afspraak maken, e-mailen, chatten en bellen.

De Entree in relatie tot Dorpsteam Een Dorpsteam is de plek waar inwoners met hun vragen terecht kunnen. Daar wordt breed uitgevraagd en eventueel de vraag achter de vraag gehoord. Een Dorpsteam zorgt, waar nodig, voor doorgeleiding naar het gemeentelijk team. De voormalige Entree vormt zich om tot een gemeentelijk team en pakt de vragen op waarvoor mogelijk geïndiceerde zorg vanuit de Jeugdwet, Wmo of Participatiewet wordt ingezet. Het functioneert als portaal tot geïndiceerde zorg. Dit team bestaat uit medewerkers van de gemeente. Waar precies de knip ligt tussen een Dorpsteam en de huidige Entree wordt in een later stadium concreet uitgewerkt. Een Dorpsteam en het gemeentelijk team hebben een nauwe verbinding met elkaar. Zij werken vanuit dezelfde visie en maatschappelijke opgaven. Belangrijk bij deze constructie is dat het proces tot geïndiceerde zorg niet vertragend werkt en dat de doorgeleiding van Dorpsteam naar gemeentelijk team soepel verloopt voor de inwoner. De inwoner merkt bij voorkeur zo min mogelijk van de overgang en informatie wordt binnen de grenzen van de privacywetgeving (AVG) gedeeld.

Proces

De inwoner en zijn of haar leefwereld staat centraal. Er is voldoende tijd en aandacht voor het beantwoorden van vragen van inwoners en/of het bieden van duurzame oplossingen, ongeacht de breedte en complexiteit van de vraag. Door middel van kennis en expertise binnen een Dorpsteam kan de vraag achter de vraag achterhaald worden. We laten bij voorkeur opgeleide vrijwilligers de vragen van de inwoners ontvangen, beantwoorden, oppakken of eventueel doorgeleiden. De aard van de vraag is bepalend of bijvoorbeeld een vrijwilliger of een professional aan zet is. We vinden het belangrijk om de inwoner met zijn of haar vraag zo snel mogelijk op de juiste plek en bij de juiste persoon te krijgen. Het is dan ook van belang om de juiste medewerker/vrijwilliger op de juiste plek te hebben en deze te koppelen aan de inwoner. Daar waar het kan zetten we collectieve voorzieningen in om waardevolle verbindingen tussen inwoners te laten ontstaan en om schaalvoordelen te behalen. De processen worden steeds getoetst, bij inwoners en samenwerkingspartners.

Preventief werken De partners in een Dorpsteam signaleren vanuit de dagelijkse praktijk en door present te zijn op vindplaatsen, wat er speelt in de Dongense samenleving. Zij constateren door middel van periodieke analyses welke preventieve (collectieve) activiteiten gemist worden. Met de juiste partners zetten zij zich in om de sociale structuur te versterken. Dat kunnen nieuwe activiteiten zijn of bijvoorbeeld het afleggen van preventieve huisbezoeken.

5

Er wordt actief verbinding gezocht met zorgaanbieders van Wmo- en Jeugdhulp waar veel inwoners gebruik van maken. Gezamenlijk wordt gezocht naar de inzet van preventieve (collectieve) activiteiten/ondersteuning. Medewerkers, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen uit een Dorpsteam zijn alert op het leggen van waardevolle en behulpzame verbindingen tussen inwoners. Een Dorpsteam communiceert actief en in begrijpelijke taal naar inwoners en samenwerkingspartners over de sociale kaart maar zeker ook over de functie, bereikbaarheid en toegankelijkheid van een Dorpsteam. Een belangrijke voorwaarde om de preventieve taken te kunnen uitvoeren is voldoende capaciteit en tijd, naast het bieden van ondersteuning aan de inwoners met vragen.

Vervolg Na positief besluit van de gemeenteraad in 1e kwartaal van 2022 over de contouren van een Dorpsteam, stellen we een plan van aanpak op voor de verdere uitwerking en implementatie. Dit doen we met de kernpartners van een Dorpsteam. We zien een Dorpsteam als een structuur die organisch groeit in de komende jaren door vooral te gaan doen. We gaan er vanuit dat een toenemende aandacht voor positieve gezondheid en normalisatie bij gemeente en partners in het voorliggend veld, sterk bijdraagt aan deze organische groei. We zorgen ervoor dat binnen de inkoop voorliggend veld ruimte is om toe te groeien naar een Dorpsteam. Komen tot een dorpsteam is een veranderproces, een proces van omdenken. In dit proces gaan we leren samenwerken binnen een andere structuur, leren wat nodig is om dichterbij de inwoners te komen, invulling geven aan de opgave tot normaliseren en nog veel meer. We zien het als een ontwikkeltraject wat feitelijk nooit helemaal klaar is.

6