Raadsmededeling 2021-92 Septembercirculaire 2021 gemeentefonds.pdf

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

Onderwerp: Portefeuillehouder: Datum:

Septembercirculaire 2021 gemeentefonds wethouder Bulten 12 oktober 2021

Kennis te nemen van De uitkomsten van de Septembercirculaire 2021 gemeentefonds. Context Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires over het gemeentefonds. In mei, september en december. De Meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de Septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota, de Decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Bijzonder dit jaar is dat de veel omstreden opschalingskorting (lagere apparaatskosten) voor het jaar 2022 wederom is uitgesteld. Dit leidt voor de gemeenten tot een voordeel op het gemeentefonds. De eerder aangekondigde extra middelen voor de jeugdhulp voor het jaar 2022 zijn via de Septembercirculaire 2021 toegevoegd aan het gemeentefonds. Bij de samenstelling van de begroting 2022 hebben wij hier op basis van een vooraankondiging al een voorschot op genomen. Ook voor de jaren na 2022 hebben wij hiervoor meerjarig een stelpost opgenomen. Het nieuw te vormen kabinet zal definitief moeten besluiten over de opschalingskorting en de extra middelen voor de jeugdhulp over de jaren vanaf 2023. In de Septembercirculaire is dit jaar ook het 6e compensatiepakket Corona verwerkt. Behalve voor het jaar 2020 is de uitkomst van deze septembercirculaire voor het gemeentefonds voordeliger ten opzichte van de laatste meicirculaire.

Kernboodschap De gevolgen van de Septembercirculaire 2021 voor het gemeentefonds zijn als volgt: bedragen x € 1.000

Omschrijving 1 Accres/ontwikkeling uitkeringsbasis 2 Plafond BCF 3 Loon- en prijsontwikkelingen 4 Lagere apparaatskosten opschalingskorting 2022 5 Extra middelen jeugdhulp Totaal verschil september 2021 t.o.v. mei 2021

2020 -60 0 0 0 0 -60

2021 134 730 0 0 0 864

2022 2.045 0 -967 913 -128 1.863

2023 2.421 0 -967 0 0 1.454

2024 2.433 0 -967 0 0 1.466

2025 2.735 0 -967 0 0 1.768

Per onderdeel is de toelichting als volgt: 1. Accres/ontwikkeling uitkeringsbasis: De voeding van het gemeentefonds als gevolg van de methode ‘samen de trap op en samen de trap af’ wordt het accres genoemd. De accressen 2020 en 2021 zijn vastgeklikt op het niveau van de Meicirculaire 2020. Dit om rust en stabiliteit te creëren tijdens de corona-pandemie en er vindt geen afrekening plaats. In de Septembercirculaire 2021 zijn de accressen vanaf 2022 weer bijgewerkt. Deze keer valt het mee, alle jaren vallen positief uit.

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 1 van 8

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

Ook wordt de algemene uitkering op rijksniveau berekend op basis van de landelijke ontwikkeling van de verdeelmaatstaven zoals aantallen inwoners, leerlingen, woningen, bedrijfsvestigingen, uitkeringsgerechtigden, etc. Stijgen landelijk gezien bijvoorbeeld de aantallen inwoners en woningen en zouden de bedragen per inwoner en woning niet aangepast worden, dan zou er in totaal grotere algemene uitkering door het rijk uitgekeerd worden dan er beschikbaar is in het gemeentefonds. Om dat verschil te overbruggen wordt de uitkeringsfactor aangepast. Dat werkt overigens ook omgekeerd zo als de uitkering in basis lager is dan het werkelijk beschikbare bedrag in het gemeentefonds. Voor gemeenten die een gelijke trend hebben als de landelijke ontwikkeling heeft dit uiteindelijk geen financiële consequenties. Voor onze gemeente valt dit voor het jaar 2020 nadelig uit. De jaren daarna weer voordelig. 2. Plafond BTW-Compensatiefonds (BCF): Het rijk dekt de kosten van het BCF uit het gemeentefonds. Daarvoor worden de begrote uitgaven BCF onttrokken aan de algemene uitkering (onderdeel gemeentefonds). Dat is het plafond dat beschikbaar is voor het BCF. Het verschil tussen de werkelijke uitgaven in het BCF en het berekende plafond voegt het rijk alsnog toe of onttrekt dit alsnog aan de algemene uitkering.

Bij de Septembercirculaire wordt een voorschot verstrekt op de verwachte over- of onderschrijding in het lopende kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening. Gelet op een verwachte onderschrijding dit jaar laat deze circulaire voor het jaar 2021 een voordeel zien. 3. Loon- en prijsontwikkelingen: De omvang van de algemene uitkering groeit of daalt ook met de loon- en prijsontwikkelingen. Het rijk hanteert hiervoor de prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (pBBP). Wij volgen in onze begroting deze systematiek voor de loon- en prijsgevoelige budgetten. Zie dit dus als een correctie voor de inflatie. De lonen en prijzen zullen op basis hiervan in 2021 en 2022 meer stijgen dan in mei 2021 aangenomen (voor 2021 toen 1,5% en nu 2,3%, voor 2022 toen 1,6% en nu 1,8%). Dat leidt tot een voordeel in het accres, maar geeft een nadeel voor onze begroting omdat we daar de budgetten verhogen. Het effect voor 2021 vertalen wij overigens niet meer door in de lopende begroting maar vertalen we wel meerjarig door. Prijsontwikkeling 2020-2025 septembercirculaire 2021 Omschrijving prijsontwikkeling bruto binnenlands product (BBP)

2020 1,80%

2021 2,30%

2022 1,80%

2023 1,90%

2024 1,60%

4. Opschalingskorting: De opschalingskorting heeft de gemeenten in de jaren 2015 t/m 2021 cumulatief al € 1,5 miljard gekost en daarnaast € 150 miljoen als gemist accres over de opschalingskorting. In de Septembercirculaire 2021 is bekend gemaakt dat de oploop van de opschalingskorting in 2022 incidenteel geschrapt wordt. Het is aan een nieuw kabinet om te besluiten over de opschalingskorting voor 2023 en verder.

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 2 van 8

2025 1,60%

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

5. Extra middelen jeugdhulp: Op 2 juni 2021 zijn er afspraken gemaakt tussen Rijk en VNG over een Hervormingsagenda voor het Jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen (hierna de Commissie). Als onderdeel van de afspraken komt er voor het jaar 2022 een bedrag van € 1,3 miljard extra beschikbaar. In de begroting 2022 hebben wij hiermee al rekening gehouden op basis van het indicatieve bedrag wat hier voor onze gemeente is aangegeven, te weten € 5.218.000. In deze Septembercirculaire 2021 zijn de extra middelen daadwerkelijk toegevoegd aan het gemeentefonds op basis van actuele verdeelmaatstaven. Dit leidt tot een relatief klein nadeel in 2022 van € 128.000, waarmee de extra middelen voor jeugdhulp in 2022 uitkomen op € 5.090.000. Voor de jaren vanaf 2023 hebben wij deels ook al geanticipeerd op extra middelen voor de jeugdhulp van het rijk. Het nieuwe kabinet zal hierover een definitief besluit moeten nemen. In de Septembercirculaire 2021 meldt het rijk ook een aantal mutaties op specifieke activiteiten. Deze leiden tot bijstelling in het gemeentefonds voor de gemeente Doetinchem. Per taakmutatie is afgewogen of de betreffende taakmutatie moet worden doorgegeven aan de betreffende producten op het beleidsveld of ten gunste kan komen van de algemene middelen.

De mutaties betreffen vooral regionale middelen of wijzigingen in middelen voor het sociaal domein. Deze specifieke mutaties worden dan ook één op één door vertaald naar de budgetten voor deze activiteit. De gevolgen voor het financieel resultaat van onze begroting zijn per saldo 0. In de tabel op de volgende pagina worden de mutaties op specifieke activiteiten (onderdeel A) weergegeven. Omdat er in 2021 na de 2e Bestuurlijke Monitor geen Bestuurlijke Monitor meer komt, wordt de begroting bij de technische wijziging 2021 gewijzigd op de algemene taakmutaties uit deze circulaire op de betreffende taakvelden. De taakmutaties als gevolg van het 6e Coronapakket (onderdeel B) worden voorshands aan de reserve Corona toegevoegd. Uitzondering hierop is de compensatie voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) uitgevoerd door Laborijn. Deze worden toegevoegd aan het betreffende beleidsveld. Een nadere concretisering over de taakmutaties 2022 en verder wordt opgenomen in de Bestuurlijke Monitor 2022 en de Kadernota 2023.

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 3 van 8

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

Tabel taakmutaties septembercirculaire 2021 t.o.v. meicirculaire 2021 bedragen x € 1.000

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 A 19 20 21 22 23 24 25 B

Omschrijving Taakmutaties algemeen (A) Wmo beschermd wonen Re-integratie Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz Uitvoering en implementatie Breed offensief Europese richtlijn energieprestatie gebouwen Bijdrage centrale voorziening Basisregistratie Personen Logisch ontwerp GBA Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden Landelijke structuur interventieteams Toezicht en handhaving gastouderschap Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Jeugdhulp Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015 Regionale Energie Strategieën Suppletie-uitkering integratie sociaal domein Maatschappelijke opvang en OGGz Gezond in de stad Aanpak laaggeletterdheid Subtotaal taakmutaties algemeen (A) 6e compensatiepakket Corona Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Buurt- en dorpshuizen Lokale cultuur Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Subtotaal taakmutaties Corona (B) TOTAAL (A+B)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

-2.335 -4 -67 53 5 -11 2 205 0 0 0 0 0 100 -1 16 0 0 -2.037

-4.637 213 -59 0 0 0 0 0 9 19 9 -28 -84 0 -1 47 68 130 -4.314

-4.759 9 -54 0 0 0 0 0 9 19 9 0 0 0 -1 47 0 143 -4.578

-4.767 -4 -51 0 0 0 0 0 9 19 9 0 0 0 -1 47 0 157 -4.582

-4.756 -13 -52 0 0 0 0 0 9 20 9 0 0 0 -1 47 0 0 -4.737

0 0 0 0 0 0 0 0 0

650 30 168 0 0 0 0 848 -1.189

0 0 0 45 133 97 49 324 -3.990

0 0 0 0 0 0 0 0 -4.578

0 0 0 0 0 0 0 0 -4.582

0 0 0 0 0 0 0 0 -4.737

In dit overzicht is nog geen rekening gehouden met de rijksregeling compensatie inkomstenderving 2020 Corona voor een bedrag van € 1.050.000. Hierover bent u geïnformeerd bij de 2e Bestuurlijke monitor 2021. Korte toelichting: 1. Wmo Beschermd wonen Er is sprake van een aanvullende uitname uit de integratie-uitkering Beschermd wonen omdat er meer cliënten dan oorspronkelijk geraamd zijn overgegaan van Wmo beschermd wonen naar de Wet langdurige zorg. Daarnaast is er sprake van een kleine correctie op de loon- en prijsbijstelling 2021. 2. Re-integratie Bij deze circulaire vindt de actualisatie van de maatstaven re-integratie klassiek plaats. Uitvoering vindt plaats door Laborijn. 3. Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz Hiervoor zijn in de Septembercirculaire 2019 middelen overgeheveld naar de Wlz. Daarbij zijn het ministerie van VWS en de VNG overeengekomen dat op basis van realisatiegegevens nacalculatie plaatsvindt. In de decembercirculaire 2020 is de nacalculatie over 2020 verwerkt. In deze circulaire is de nacalculatie structureel vanaf 2021 verwerkt. Het betreft de tweede tevens laatste tranche.

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 4 van 8

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

4. Uitvoering en implementatie Breed offensief Het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om op die manier meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Dit wetsontwerp is vanwege de demissionaire status van het kabinet controversieel verklaard. Een deel van de activiteiten is echter niet afhankelijk van een wetswijziging en kan toch worden uitgevoerd. 5. Europese richtlijn energieprestatie gebouwen De regeling is op 10 maart 2020 geïmplementeerd en heeft als doel om de energieefficiëntie van gebouwen te verbeteren. Naar aanleiding van EPBD III is er een verplichting geïntroduceerd voor het documenteren van de energieprestatie van een installatie, voor het installeren van zelfregulerende apparatuur per verblijfsruimte en voor laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. Ook zijn de eisen voor de energieprestatie van technische bouwsystemen en de keuring van verwarmingsinstallaties en airconditioningssystemen aangepast. 6. Bijdrage centrale voorziening Basisregistratie Personen Gemeenten maken gebruik van de centrale voorzieningen van de Basisregistratie Personen (BRP). Ten opzichte van de begroting en van de voorlopige staffelindeling is er in 2021 meer gebruik gemaakt van deze voorziening. Daarnaast is er een naheffing voor gemeenten voor het gemeentelijk gebruik van de BRP over 2020. 7.

Logisch ontwerp GBA Op korte termijn treedt het Logisch Ontwerp GBA 3.14 in werking ten behoeve van enkele wijzigingen in de Basisregistratie Personen. In verband met aanpassingen in de systemen en de bijbehorende kosten ontvangen gemeenten compensatie via de algemene uitkering. 8. Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden Oogmerk is dat gemeenten in staat worden gesteld om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, zodat kwetsbare kinderen de hulp krijgen die ze nodig hebben. Het betreft aanvullende middelen op hetgeen is toegekend bij de meicirculaire 2021. 9. Landelijke structuur interventieteams In de Landelijke Structuur Interventieteams (LSI) werken gemeenten samen met andere overheidsorganisaties ter voorkoming en terugdringing van belasting- en premiefraude, toeslagenfraude, uitkeringsfraude, overtredingen van arbeidswetgeving en daarmee samenhangende misstanden zoals door de LSI aangeduid. 10. Toezicht en handhaving gastouderschap Voor het ondersteunen van gemeenten bij hun handhavingstaak in de kinderopvang in het kader van het intensiveren van toezicht en handhaving van de gastouderopvang stelt het ministerie van SZW vanaf 2022 jaarlijks een extra bedrag ter beschikking. Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B.

Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 5 van 8

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

11. Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen Met ingang van 1 januari 2022 worden naast meisjes ook jongens in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma gevaccineerd tegen het Humaan Papillomavirus (HPV-virus). Daarnaast wordt de vaccinatieleeftijd verlaagd naar 10 jaar. 12. Uitvoeringskosten SVB OGB trekkingsrechten Jeugdhulp Ten aanzien van de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) voor de PGB-trekkingsrechten is voor 2022 overeengekomen om op basis van de conceptbegroting 2022 een bedrag uit de algemene uitkering te nemen, waarvan een deel uit het sub cluster Jeugdhulp. 13. Uitvoeringskosten SVB OGB trekkingsrechten Wmo 2015 Ten aanzien van de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) voor de PGB-trekkingsrechten is voor 2022 overeengekomen om op basis van de conceptbegroting 2022 een bedrag uit de algemene uitkering te nemen, waarvan een deel uit het sub cluster Wmo 2015. 14. Regionale Energie Strategieën Voor de Regionale Energie Strategieën (RES) is in 2021 eenmalig een aanvullend bedrag ter beschikking gesteld aan gemeenten. Een belangrijke mijlpaal in het Klimaatakkoord op weg naar 2030 is het opstellen en beleidsmatig verankeren van de RES. Voor de ondersteuning van dit proces van de RES in de regio zijn destijds door het Rijk middelen beschikbaar gesteld tot 1 juli 2021.

De besluitvorming over de besteding van de aanvullende middelen vindt in de regio plaats. 15. Suppletie-uitkering integratie sociaal domein Betreft nacalculatie van de suppletie-uitkering integratie sociaal domein voor 2021. 16. Maatschappelijke opvang en OGGz De verdeling voor 2021 en verder is ten opzichte van de meicirculaire 2021 gewijzigd door het gebruik van actuelere basisgegevens voor de maatstaven. 17. Gezond in de Stad Het stimuleringsprogramma Gezond in de Stad (GIDS) wordt voortgezet in het jaar 2022. 18. Aanpak laaggeletterdheid In de Septembercirculaire 2019 zijn voor de periode 2020 – 2024 middelen beschikbaar gesteld voor de meerjarige aanpak van laaggeletterdheid. In deze circulaire zijn actuele maatstafgegevens voor de verdeling van 2022 t/m 2024 beschikbaar gekomen en verwerkt.

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 6 van 8

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

6e steunpakket rijk Corona via gemeentefonds 19. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke (woon)kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. 20. Buurt- en dorpshuizen Voor buurt- en dorpshuizen heeft het kabinet geld beschikbaar gesteld ter compensatie van de extra uitgaven als gevolg van de coronacrisis. 21. Lokale cultuur Voor lokale cultuur heeft het kabinet geld beschikbaar gesteld ter compensatie van de extra uitgaven als gevolg van de coronacrisis. 22. Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Als onderdeel van het steun- en herstelpakket stelt het kabinet in 2022 extra middelen beschikbaar voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden. Gemeenten ontvangen deze extra middelen zodat zij de reguliere dienstverlening op peil kunnen houden nu de instroom in de bijstand toeneemt. 23.

Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Als onderdeel van het steun- en herstelpakket ontvangen gemeenten in 2022 een tijdelijke impuls voor re-integratie van bijstandsgerechtigden die gemeenten in staat stelt om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen te intensiveren. Persoonlijk contact is belangrijk om hen vanuit een uitkeringssituatie naar werk te begeleiden. 24. Gemeentelijk schuldenbeleid Als onderdeel van het steun- en herstelpakket stelt het kabinet in 2022 extra middelen voor het gemeentelijk schuldenbeleid beschikbaar gericht op het bieden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die vanwege de crisis te maken krijgen met (dreigende) schulden- en armoedeproblematiek. 25. Bijzondere bijstand Als onderdeel van het steun- en herstelpakket stelt het kabinet in 2022 extra middelen voor de bijzondere bijstand beschikbaar. Gericht op het bieden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die vanwege de crisis te maken krijgen met (dreigende) schulden- en armoedeproblematiek.

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 7 van 8

Mededeling van het college aan de gemeenteraad (2021-92)

Kanttekeningen 1.1 Conform de gebruikelijke systematiek is in de begroting de Meicirculaire het uitgangspunt en betrekken we de uitkomsten van de Septembercirculaire niet bij de samenstelling van de begroting. Ten tijde van het samenstellen van de begroting 2022 was de Septembercirculaire 2021 nog niet ontvangen, waardoor deze ook niet in de begroting 2022 is verwerkt. 1.2 In de septembercirculaire wordt aangegeven dat de voorlopige uitkomsten van het aangepaste verdeelvoorstel zijn gepubliceerd op de website van de rijksoverheid. Het Rijk benadrukt dat er sprake is van voorlopige effecten. Op 9 juli jl. hebben de fondsbeheerders een aangepast voorstel voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds voor advies naar de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en ter consultatie aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) gestuurd. De aanleiding om het verdeelvoorstel op onderdelen nader tegen het licht te houden was onder meer gelegen in vragen van de Tweede Kamer, ROB en gemeenten over het oorspronkelijke voorstel. De adviesaanvraag en de (achterliggende berekening van de) voorlopige uitkomsten van het aangepaste verdeelvoorstel zijn gepubliceerd op de website van de rijksoverheid. Het is van belang te benadrukken dat er sprake is van voorlopige effecten.

Na definitieve besluitvorming over de invoering van het verdeelvoorstel zal met de dan bekende gegevens nog een actualisatie plaatsvinden naar 1 januari 2023, het beoogde moment van invoering van de nieuwe verdeling. Deze laatste actualisatieslag zal inzicht geven in de definitieve herverdeeleffecten voor gemeenten. In de begroting 2022 hebben wij echter vooruitlopend op de definitieve herverdeling alvast rekening gehouden met de voorlopige uitkomsten van de herverdeling gemeentefonds met ingang van 2023. Vervolg De gevolgen van deze circulaire voor 2020 en 2021 verwerken wij in de jaarrekening 2021. Voor 2022 tot en met 2025 komen deze terug in de Bestuurlijke monitor 2022 en de Kadernota 2023. Bijlagen Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

Documentnummer: 1470522 / 1663192 Inlichtingen bij: B. Veeloo Telefoonnummer: (0314) 377 233 Pagina 8 van 8