Raadsbesluit 7 juli 2022 Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem (2022-37).pdf

Aan de raad

AGENDAPUNT NR. 5 Doetinchem, 29 juni 2022

ALDUS VASTGESTELD 7 JULI 2022 Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem Te besluiten om: 1. De Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem zoals beschreven in hoofdstuk 1 t/m 3 vast te stellen en hiermee de visie en ambities van de vijf pijlers waarop de strategie is gebaseerd, te weten: Pijler 1. Stad en dorp gezond en groen Pijler 2. Adaptief landelijk gebied Pijler 3. Robuuste vitale infrastructuur Pijler 4. Ontwikkelingen klimaatbestendig Pijler 5. Betrokken en actieve mensen 2. Het college opdracht te geven dit verder uit te werken in een integraal uitvoeringsplan klimaatadaptatie en de gemeenteraad hierover te informeren met een raadsmededeling. Inleiding Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor onze economie, gezondheid en veiligheid. Het is van groot belang dat Nederland zich aanpast aan deze veranderingen. Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te hebben ingericht. Het Deltaplan versnelt en intensiveert de aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen. De aanpak bestaat uit het aanpassen (adaptatie) van de omgeving aan klimaatverandering door maatregelen in de ruimtelijke inrichting. Van alle gemeenten wordt hierin een bijdrage verwacht.

Via regionale samenwerking met het Afvalwaterteam Etten en de werkregio Achterhoek+ hebben wij als gemeente belangrijke stappen gezet in de ambities van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Wij hebben de kwetsbaarheden van klimaatverandering in beeld gebracht met een stresstest (stap 1). Hierbij is gekeken naar wat de grootste knelpunten en risico’s in onze gemeente zijn voor wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen. De resultaten staan beschreven in de Klimaatadaptatiestrategie (bijlage 1) en online in de Klimaateffectatlas van Doetinchem (https://weetvanwater.nl/klimaatatlas/). Vervolgens zijn met diverse partijen risicodialogen gevoerd en hebben we onze strategie opgesteld (stap 2). De risicodialogen vormen de basis voor onze visie en ambities voor de aanpak van klimaatadaptatie. Onze wijk- en dorpsraden, inwoners en ondernemers zijn niet bij de dialogen betrokken geweest en worden later betrokken bij de uitvoering als we in hun omgeving aan de slag gaan (in hun straat, buurt, wijk of bedrijventerrein). Bij de dialogen zijn veel kansen en oplossingen voor klimaatadaptatie aangedragen. Daarbij is ook de prioriteit en urgentie weergegeven. Eerdere informatie Met de raadsmededeling van 8 september 2020 (bijlage 3) hebben wij u geïnformeerd over de klimaatatlas en klimaatadaptatie.

2 Doetinchem, 29 juni 2022 Met de informatieve raadsbijeenkomst op 19 mei 2022 hebben wij u geïnformeerd over onze klimaatadaptatiestrategie (de visie en ambities van de vijf pijlers) en hebben wij u inzicht gegeven in een aantal voorbeelden van uitvoeringsacties per pijler. U hebt tijdens de informatieve raad suggesties en ideeën meegegeven voor de uitvoeringsagenda. Deze verwerken wij in het nog op te stellen integraal uitvoeringsplan klimaatadaptatie. Argumenten 1.1. In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (2018) heeft het Rijk een transitie ingezet waaraan we moeten meedoen. In het Deltaplan is de ambitie vastgelegd dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk hebben samen afgesproken om deze transitie te doorlopen. 1.2. We nemen als lokale overheid verantwoordelijkheid en bepalen onze eigen koers. Als vervolg op de stresstesten en de gevoerde risicodialogen bepalen we onze eigen strategie voor de komende jaren. 1.3. We werken regionaal samen aan klimaatadaptatie en hiervoor is breed draagvlak. We werken bij klimaatadaptatie samen met het Afvalwaterteam Etten (bestaande uit de gemeenten Oude IJsselstreek, Doetinchem, Montferland en waterschap Rijn en IJssel). Dit om kosten te besparen en gezamenlijk te leren.

Doetinchem is onderdeel van de werkregio Achterhoek+ (deze bestaat uit 11 gemeenten: Lochem, Berkelland, Zutphen, Bronckhorst, Doesburg, Oost-Gelre, Aalten, Winterswijk, Oude IJsselstreek, Doetinchem, Montferland en waterschap Rijn en IJssel). Hier vindt regionaal afstemming plaats over klimaatadaptatie. Er is regionaal veel draagvlak voor klimaatadaptatie. Wij werken regionaal ook samen aan het droogteprobleem in de Achterhoek via het spoor Aanpak Droogte Achterhoek. De betrokken partners in de Achterhoek willen de complexe en urgente droogteproblematiek de komende jaren samen aanpakken. Wij zullen de Aanpak Droogte Achterhoek afstemmen en meenemen bij het nog op te stellen uitvoeringsplan klimaatadaptatie. 1.4. Klimaatadaptatie raakt ons allemaal en is een brede maatschappelijke opgave. In de Klimaatadaptatiestrategie staan 5 pijlers waar deze op steunt: 1. Stad en dorp gezond en groen 2. Adaptief landelijk gebied 3. Robuuste vitale infrastructuur 4. Ontwikkelingen klimaatbestendig 5. Betrokken en actieve mensen Per pijler is een visie en zijn ambities gedefinieerd voor de komende 30 jaar. 1.5 De informatie in het bijlagenboek (bijlage 2) betrekken wij bij het uit te werken uitvoeringsplan klimaatadaptatie. Onze klimaatadaptatiestrategie heeft een bijlagenboek.

In het bijlagenboek is alle informatie van de stresstesten en risicodialogen opgenomen (knelpunten, kansen, opgaven en verslag klimaatdialogen). Deze informatie betrekken we bij het uitvoeringsplan. Bij het uitvoeringsplan sluiten we aan op de vijf pijlers (zie 1.4) waar de visie en ambities op steunen. We zetten vooral in op verhogen van de bewustwording en het kennisniveau, klimaatadaptatie onderdeel maken van ‘ons DNA’, koppelen, kansen benutten en onderzoeken.

3 Doetinchem, 29 juni 2022 2.1 Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Klimaatadaptatiestrategie. Door nu als gemeenteraad de klimaatadaptatiestrategie vast te stellen, kan het college dit verder uitwerken in een integraal uitvoeringsplan klimaatadaptatie voor de komende jaren. Naast klimaatadaptatie zijn er meer grote dossiers die aandacht vragen. Zoals bijvoorbeeld het stikstofdossier, de Omgevingsagenda/visie, de Regionale Energie Strategie en de transitie van het landelijk gebied. Voor klimaatadaptatie is afstemming nodig met deze andere opgaven en ontwikkelingen. Dit nemen we mee bij het op te stellen uitvoeringsplan klimaatadaptatie. Klimaatadaptatie biedt kansen om doelstellingen en opgaven te koppelen, middelen te stapelen en werk met werk te maken. 2.2 Met de raadsmededeling blijft de raad betrokken bij de uitvoering. Financiën Er is nog geen goed totaalbeeld van de financiële gevolgen van klimaatadaptatie. Ons college gaat nu eerst een integraal uitvoeringsplan klimaatadaptatie opstellen. U hoeft met dit voorstel geen besluit te nemen over extra middelen. In de Klimaatadaptatiestrategie is een financieel hoofdstuk met reeds beschikbare middelen opgenomen. We willen klimaatadaptatie zoveel mogelijk verbinden en slim koppelen aan andere opgaven.

Door deze koppeling te maken, kunnen we gebruikmaken van reeds beschikbare instrumenten, kennis, capaciteit en financiële middelen. Juist ook omdat klimaatadaptatie een integrale opgave is die aan bijna alle werkvelden raakt. Bij de Begroting 2022 (raadbesluit 4 november 2021) hebt u de volgende structurele middelen beschikbaar gesteld: - Extra formatie voor het klimaat klaar maken van onze leefomgeving, € 95.000 - Inspelen op klimaatmaatregelen bij gebiedsontwikkeling, € 100.000 - Wijk- en groenbeheer, maatregelen in verband met toenemende droogte, € 40.000 Klimaatadaptieve maatregelen die betrekking hebben op wateroverlast zijn opgenomen in ons gemeentelijk rioleringsplan en worden bekostigd uit de rioolheffing. Wanneer klimaatmaatregelen onderdeel zijn ruimtelijke inrichting zoals gebiedsuitwerkingen, nieuwbouw, reconstructies of renovaties, dan moeten de kosten bij voorkeur worden meegenomen in de projectbegroting. Het uitgangspunt is om maximaal te koppelen en mee te liften met andere opgaven (werk met werk maken). De verwachting is dat er komende jaren veel subsidie beschikbaar komt voor klimaatadaptieve maatregelen. Hiervan willen wij maximaal gebruikmaken. Kanttekeningen 1.1. Zijn alle risico’s door klimaatverandering daarmee weggenomen? De effecten van klimaatadaptieve maatregelen zijn pas op langere termijn merkbaar en/of zichtbaar.

Ook kunnen niet alle risico’s door klimaatverandering worden weggenomen. Door de maatregelen wordt de overlast van extreem weer beperkt en is de openbare ruimte beter aangepast aan klimaatverandering. Dat betekent op termijn minder overlast, risico en schade.

4 Doetinchem, 29 juni 2022 1.2. Houden we vanaf nu altijd rekening met klimaatverandering en klimaatadaptatie? Ja, vanaf nu gaan we hiermee rekening houden. Het is een kwestie van anders denken, er continue aandacht voor vragen en zorgen dat het wordt meegenomen bij de andere gemeentelijke opgaven. Klimaatadaptatie moet nog in ‘ons DNA’ komen en dat heeft tijd nodig. 1.3. Klimaatadaptatie raakt de gehele gemeentelijke organisatie en veel andere opgaven. Dat maakt deze transitie complex. Naast klimaatadaptatie zijn er meer grote dossiers die aandacht vragen. Zoals bijvoorbeeld het stikstofdossier, de Omgevingsagenda/visie, de Regionale Energie Strategie en de transitie van het landelijk gebied. Voor klimaatadaptatie is afstemming nodig met deze andere opgaven. 1.4 Zijn de beschikbare financiële middelen wel toereikend? Er is nog geen concreet beeld van alle financiële gevolgen van klimaatadaptatie. Er volgt een uitvoeringsplan klimaatadaptatie. Het lijkt echter waarschijnlijk dat de uitvoering de komende jaren een fors beslag zal leggen op de gemeentelijke financiële middelen. Het nieuwe beleid en de nodige aanpassingen tot een klimaatbestendige leefomgeving zullen waarschijnlijk forse investeringen vragen. Dit is een aandachtspunt bij het nieuwe coalitieakkoord 2022-2026, de komende kadernota’s en begrotingen van de gemeente.

1.5 De middelen voor investeringen in groen zijn beperkt. Groen draagt in belangrijke mate bij aan klimaatadaptatie. Doetinchem is een gemeente met veel (waardevol) groen en de laatste jaren is veel in groen geïnvesteerd zoals onder andere bij het aanvalsplan binnenstad. Groenvoorzieningen zijn echter lastiger te financieren, ze kunnen niet vanuit de rioolheffing of het Deltafonds begroot worden. Er zal dus niet meer groen komen dan de gemeente kan betalen (bijvoorbeeld via projecten of groenprogramma) of via bijdragen van andere partners. Vervolg Na uw besluit gaan wij aan de slag met het opstellen van het integraal uitvoeringsplan klimaatadaptatie voor de komende jaren. In dit plan wordt communicatie en participatie en ook de aansluiting met andere ontwikkelingen en opgaven meegenomen. Met de stresstesten en risicodialogen is al in belangrijke mate uitvoering gegeven aan communicatie en participatie. Alle verkregen informatie zullen we betrekken bij het nog uit te werken uitvoeringsplan. Bij de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen is samenwerking met externe partijen van groot belang. Zonder hen kunnen de doelen niet behaald worden. Onze inwoners, wijk- en dorpsraden, ondernemers en organisaties betrekken wij bij de uitvoering. Dit zorgt voor betrokkenheid en draagvlak.

In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (2018) is vastgelegd dat klimaatadaptatie een proces is dat regelmatig geëvalueerd en bijgesteld moet worden. Minimaal eens in de zes jaar dient de beleidscyclus te worden doorlopen. Dat betekent dat we in 2025-2026 een nieuwe stresstest uitvoeren, opnieuw risicodialogen voeren en de strategie en het uitvoeringsplan evalueren en actualiseren.

5 Doetinchem, 29 juni 2022 Bijlagen 1. Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem 2. Bijlagen Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem (I. Knelpunten en kansen, II. Opgaven, III. Verslag klimaatdialogen). 3. Raadsmededeling Klimaatatlas en klimaatadaptatie (2020-106) Burgemeester en wethouders van Doetinchem, De secretaris, De burgemeester, mr. G.A. Karssenberg

mr. M. Boumans MBA MPM

De raad van de gemeente Doetinchem; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders over Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem; gelet op artikel 108, eerste lid en artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet (overige bevoegdheden); b e s l u i t: 1. De Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem zoals beschreven in hoofdstuk 1 t/m 3 vast te stellen en hiermee de visie en ambities van de vijf pijlers waarop de strategie is gebaseerd, te weten: Pijler 1. Stad en dorp gezond en groen Pijler 2. Adaptief landelijk gebied Pijler 3. Robuuste vitale infrastructuur Pijler 4. Ontwikkelingen klimaatbestendig Pijler 5. Betrokken en actieve mensen 2. Het college opdracht te geven dit verder uit te werken in een integraal uitvoeringsplan klimaatadaptatie en de gemeenteraad hierover te informeren met een raadsmededeling. Aldus besloten in zijn vergadering van 7 juli 2022,

, griffier

, voorzitter