Bijlage 3 Participatietraject.pdf

KRONOS SOLAR

Zonnepark Wehl Historie Ontwerpen & Wensen Omwonenden

KRONOS SOLAR A. Versie 1 (16ha) Het oorspronkelijke ontwerp uit 2017.

-

Wandelpad Aanplant kavelgrenzen

KRONOS SOLAR B. Versie 2 (16ha) Aangepaste versie van 2017 ontwerp sinds 2019, met bosblok aan Bokkenstraat.

-

Wandelpad Bloemen/kruidenstroken rondom Bosblok Bokkenstraat

KRONOS SOLAR C. Versie 3 (13ha) Verkleining oorspronkelijk ontwerp naar 13ha nav commentaar omwonenden -

Wandelpad Bloemen/kruidenstroken rondom Bosblok Bokkenstraat

Heropening contract onderhandelingen met grondeigenaar ivm deze wijzigingen.

D. Versie 4 (14ha) Suggestie alternatief model nav wensen omwonenden voor: - Weghouden zonnepark bij Bokkenstraat - Verplaatsing (deel) zonnepark naar achter stallen grondeigenaar - Opsplitsing zonnepark voor minder massief blok in het landschap Wijzigingen: - Bosblok Bokkenstraat weggevallen omdat er niet langer een directe aansluiting op de Bokkenstraat is - Wandelpad weggevallen ivm wegvallen aansluiting Bokkenstraat - Verder relatief kale opzet ivm nog openstaande keuzes voor omwonenden over voorkeur ontwerp.

KRONOS SOLAR

E. Versie 5 (15ha) Suggestie alternatief model nav wensen omwonenden (zie ook opmerkingen bij D) Dit planontwerp nog verder weggehouden bij Bokkenstraat.

Dit model is uiteindelijk door omwonenden gekozen in de bijeenkomst van 14.11.19, zonder noordelijk deel. Dit ontwerp is vervolgens ook met de grondeigenaar besproken.

KRONOS SOLAR

F. Versie 6 (13ha) Aanpassing van plan bij E. zonder het noordelijke stuk, op verzoek omwonenden. Plan uitgewerkt voor nieuwe situatie met: - Koeienpaden voor grondeigenaar - Struweelhaag rondom zonnepark voor verdere afdichting

KRONOS SOLAR

G. Versie 7 (13ha) Aanpassing van plan bij F.

Toevoegingen ontwerp: - Bosblok op overhoek Westzijde - Optimalisaties ontwerp in samenspraak grondeigenaar ivm bedrijfsvoering - Bloemen/kruidenstroken rondom

KRONOS SOLAR

KRONOS SOLAR

Wensen omwonenden en de uitvoering daarvan (1) Wens

Datum

Uitvoering

Verkleining zonnepark

Bijeenkomst 23.05.19 Bijeenkomst 28.08.19

Zonnepark verkleint van 16ha naar 13ha

Verplaatsing zonnepark zodat omwonenden minder impact ervaren

Bijeenkomst 23.05.19 Bijeenkomst 28.08.19

•

•

Zonnepark verplaatst naar achteren (noorden), weggehouden van Bokkenstraat, waar het de meeste impact op omwonenden had Zonnepark verplaatst naar percelen achter de stallen van de grondeigenaar zodat degene die er voordeel van heeft ook de meeste lasten draagt

Zonnepark een minder massief blok maken, opdelen in kleinere stukken

Bijeenkomst 28.08.19

Zonnepark in 2 delen opgesplitst aan weerszijden van de Bahrseweg

Omwonenden betrekken in locatiekeuze zonnepark

Bijeenkomst 23.05.19 Bijeenkomst 28.08.19 Bijeenkomst 14.11.19

• •

•

Bredere locatiekeuze binnen de gemeente niet mogelijk, omdat er slechts 1 grondeigenaar is waarmee Kronos een contract heeft Uiteindelijke locatie en percelen binnen grenzen land grondeigenaar mbv 3 modellen aan omwonenden voorgelegd Keuze omwonenden contractueel met grondeigenaar onderhandeld en vastgelegd

Verslaglegging door notulist

Bijeenkomst 28.08.19

Dit is niet gebeurd. Dit is iets dat Kronos beter had kunnen doen.

Onafhankelijke gespreksleider

Bijeenkomst 28.08.19

Niet gebeurd vanwege: • Initiële discussie over de onafhankelijkheid van een door Kronos betaalde gespreksleider • Oprichting van Werkgroep, waardoor de indruk bij Kronos was dat dit niet langer nodig zou zijn

Delen van verslaglegging met omwonenden ter akkoord, en op korte termijn

Bijeenkomst 28.08.19

Na de bijeenkomst op 28.08.19 zijn verslagen binnen een week aan omwonenden toegestuurd met het verzoek om feedback/akkoord

Vooraf aan bijeenkomst agenda opstellen en doorsturen

Bijeenkomst 28.08.19

Dit is niet gebeurd. Dit is iets dat Kronos beter had kunnen doen.

KRONOS SOLAR

Wensen omwonenden en de uitvoering daarvan (2) Wens

Datum

Uitvoering

Lage panelen zodat horizon behouden wordt

Bijeenkomst 14.11.19 Bijeenkomst 29.01.20

• •

• • Compensatie van verloren natuur in de omgeving

Bijeenkomst 14.11.19 Bijeenkomst 29.01.20

• •

•

Te lage panelen heeft negatieve consequenties voor de bodem en ecologische situatie in het gebied, omdat minder licht de bodem bereikt Te lage panelen maken schapenbegrazing onmogelijk. De echtgenote van de grondeigenaar zou hier schapen willen houden. Daarnaast is schapenbegrazing een vorm van extensief maaibeheer. Tenslotte is het een vorm van meervoudig ruimtegebruik Het hekwerk komt op 2 meter hoogte, dus panelen die lager dan dat staan zijn sowieso vanuit het kader van de zichtbaarheid onnodig Kronos zal tijdens de bijeenkomst op 17 augustus meer duidelijkheid verschaffen over de mogelijkheden omtrent paneelhoogte Omdat dit gaat om percelen buiten de gronden waarvoor Kronos een opstalrecht heeft, kan dit niet zonder meer worden gerealiseerd De gebruikelijke aanpak is om dit d.m.v. een Omgevingsfonds te regelen. Dit wordt dan onderdeel van de financiële participatie Vanuit het inpassingsplan zijn suggesties gedaan voor manier waarop dit kan worden gerealiseerd in de omgeving

Aanplant knotwilgen langs Bahrseweg

Bijeenkomst 29.01.20

Knotwilgen langs de Bahrseweg zijn opgenomen in het landschappelijk inpassingsplan

Meer variatie in aanplant voor organischer geheel

Bijeenkomst 29.01.20 Gesprekken Dhr Schennink (Bahrseweg 5)

• •

Aanleg van bosblokken

Bijeenkomst 29.01.20

• •

Aanleg van een wandel/fietspad

Bijeenkomst 23.05.19 Bijeenkomst 29.01.20

• • •

9 soorten streekeigen beplanting toegepast in de randen Details zijn onderdeel van Inrichtings- en Beheerplan Door verkleining van het zonnepark is de ruimte die eerder voor (bijvoorbeeld) bosblokken bestond verminderd Op de zuidelijke overhoek is een bosblokje in het landschapsplan opgenomen Door verkleining van het zonnepark is de ruimte die eerder voor (bijvoorbeeld) een wandel/fietspad bestond verminderd Een eerder ontwerp had het wandel/fietspad in aansluiting op de Bokkenstraat. Met verschuiving van het park naar het noorden is de aansluiting op de Bokkenstraat verdwenen, en daarmee ook het wandel/fietspad Een wandel/fietspad kan worden besproken. Afhankelijk van of dit over de andere percelen van de grondeigenaar zou moeten lopen dient dit ook met de grondeigenaar te worden afgestemd

KRONOS SOLAR

Zonnepark Wehl Toelichting Landschappelijke inpassing & beheer

KRONOS SOLAR Zonnepark Wehl – Landschappelijke Inpassing: Aanplant soorten Bij de vergunningaanvraag van Zonnepark Wehl is een Inrichtings- en Beheerplan gevoegd. In dit plan staat beschreven hoe de verschillende onderdelen van de landschappelijke inpassing van het zonnepark worden ingericht en beheerd. Omdat door omwonenden nadrukkelijk is gevraagd om voldoende variatie in de aanplant, met als doel het verkrijgen van een organisch geheel, is dit ook meegenomen in het Inrichtings- en Beheerplan. In dit document een overzicht van de beoogde singel aanplant met toelichting en afbeeldingen. Beplanting singels buitenrand (Inrichtings- en Beheerplan paragraaf 2.1.2.)

30% Crataegus monogyna: Meidoorn, zekerheid voor uitlopen na afzetten en gedoornd voor nesten, vruchten voor vogels, uitbundige bloei

20% Rhamnus frangula: Vuilboom/Sporkehout, nectar over lang seizoen, waardplant vlinders, vruchten

10% Prunus padus: Vogelkers, waardplant vlinders, vruchten voor vogels, bijen

10% Salix cinerea: Grauwe wilg, katjes, nectar

10% Cornus sanguinea: Rode Kornoelje, zekerheid voor uitlopen, bloem en vruchten, herfstkleur

10% Euonymus europeus: Kardinaalshoed, opvallende vruchten, herfstkleur

10% Prunus spinosa: Sleedoorn, zekerheid voor uitlopen, zeer vroege bloei, gedoornd, grote vruchten

KRONOS SOLAR

Onderstaande boomvormers worden ingeplant als aanvulling op de struweelhaag, per 30m. Afhankelijk van de wensen kunnen deze op verschillende hoogtes worden beheerd.

70% Alnus glutinosa: els, kleine boomvormer, kan tot knot-els gesnoeid, katjes en proppen; kan in jeugd ook tot struik worden teruggezet.

20% Quercus robur: eik, grote boomvormer, kan gekandelaberd of geknot; kan tot struik worden teruggezet.

10% Ulmus glabra: fladderiep, middelgrote boomvormer, kan gekandelaberd of geknot, waardplant bijzondere vlinder; kan tot struik worden teruggezet.

Toelichtende tekst uit het Inrichtings- en Beheerplan: De struweelhagen met toekomstige bomen langs de buitenranden en langs de Bahrseweg vormen in de toekomst een grote bijdrage aan de aantrekkelijkheid van het landschap rondom het zonnepark, met name tijdens de bloei in het voorjaar. De grootste winst is echter de ecologische betekenis van flora en fauna, met name door schuilgelegenheid, nestgelegenheid en eetbare vruchten. Als dekking en fruit voor wintervogels zijn er meidoorn, kornoelje, kardinaalshoed en sleedoorn. Deze situatie geeft een geschikt leefgebied voor struweelvogels, maar ook voor hazelworm, kleine marters, vlinders, bijen en andere insectensoorten indien aan de randen wat ruigte in stand wordt gehouden. In combinatie met de aanwezige bomen zijn de flanken van de singels een gunstige vliegroute en foerageergebied voor vleermuizen. Sleedoorn, wilg en kamperfoelie zijn waardplanten voor respectievelijk sleedoornpage, grote weerschijnvlinder en kleine ijsvogelvlinder.

KRONOS SOLAR

Voorbeelden van vermengde meidoorn/sleedoorn haag in de praktijk

Meidoorn/sleedoorn haag, zijaanzicht, 2,5-3m breed

Meidoorn/sleedoorn haag, vooraanzicht (zelfde struweel als vorige afbeelding) Bij Zonnepark Wehl zouden hier de andere soorten aan worden toegevoegd voor een nog gevarieerder beeld.

KRONOS SOLAR

Financiële participatie

Hoe kan de omgeving financieel meeprofiteren van Zonnepark Wehl?

Financiële participatie – Welke wensen zijn er en waar moet op worden gelet?

KRONOS SOLAR

 Financiële participatie kan op verschillende manieren worden ingericht.  Een passend aanbod kan alleen worden gemaakt wanneer de lokale wensen, voorkeuren en behoeften duidelijk zijn.

 Dit financiële aanbod moet daarbij op de juiste plek en bij de juist mensen terecht komen, zodat die daar maximaal voordeel van hebben.

Een duidelijke inventarisatie is noodzakelijk om te komen tot een passend en goed plan voor financiële participatie

2

Financiële participatie – Welke opties zijn er?

KRONOS SOLAR

Financiële participatie kan op verschillende manieren worden ingericht. Een aantal opties zijn:  Omgevingsfonds (reeds besproken en leek de voorkeur te hebben)  Investering / participatie via energiecoöperatie  Postcoderoos  Crowdfunding

 Ondersteuning lokale energieprojecten, bijvoorbeeld zonnepanelen op lokale school  Collectieve inkoop: mogelijkheid bieden om mee te doen in een collectieve inkoop

Waar mogelijk probeert Kronos zoveel mogelijk gebruik te maken van lokale kennis en ondernemers. Zo zal het ecologisch beheer van het zonnepark door een lokale schaapsherder worden uitgevoerd. 3

Financiële participatie - Omgevingsfonds

KRONOS SOLAR

 Een omgevingsfonds kan door lokale omwonenden worden opgezet, die vervolgens zelf bepalen waar de gelden het beste geïnvesteerd kunnen worden  Kronos committeert zich voor de bijdrage aan het NWEA (Nederlandse Wind Energie Associatie) richtbedrag. Dit is 0,40-0,50ct per kWh.  Voor zonnepark Wehl komt dit, op basis van het huidige ontwerp, uit op zo’n €180.000 over 25 jaar, of zo’n €7.200 per jaar.

 Omdat deze bedragen op basis van de opwek van het zonnepark worden berekend, betekent meer opwek ook meer beschikbare gelden voor de financiële participatie.

4

Financiële participatie – Energiecoöperatie

KRONOS SOLAR

Lokale energiecoöperatie  Om de lokale belangen voorop te stellen werken we vaak op lokaal niveau samen met een energiecoöperatie.  Lokale coöperaties vertegenwoordigen lokale informatie, wensen en voorkeuren. Bovendien kan de uitrol van het participatieaanbod via de energiecoöperatie efficiënt en met lokale partners op een transparante manier worden uitgevoerd  Bijvoorbeeld met energiecoöperatie Duurzaam Doetinchem  Kronos heeft contact gezocht met energiecoöperatie Duurzaam Doetinchem om de mogelijkheden te bespreken

 Met deze energiecoöperatie kunnen verschillende mogelijkheden worden verkend, waaronder:  Gezamenlijke investering direct in het zonnepark of middels obligaties  Postcoderoos project (salderen / teruglopende meter thuis ondanks dat panelen ergens anders liggen)

5

Financiële participatie – Andere opties

KRONOS SOLAR

 Crowdfunding  De mogelijkheid om te participeren in het zonnepark via een crowdfunding platform. Kleine investeringen zijn mogelijk, maar gezamenlijk kan dit bedrag flink oplopen. Dit zijn vaak obligaties die elk jaar een vast rendement uitbetalen  Ondersteuning lokale energieprojecten  Kronos Solar kan een lokaal energieproject ondersteunen door bijvoorbeeld het plaatsen van zonnepanelen op een school of een openbaar gebouw  Collectieve inkoop  Collectieve inkoop geeft omwonenden de mogelijkheid om gezamenlijk met Kronos Solar zonnepanelen in te kopen en daarmee voor een scherpe prijs een systeem te kunnen installeren op het eigen dak  Open voor suggesties  Wij staan open voor andere ideeën

6

Financiële participatie – Business Case: Inkomsten

KRONOS SOLAR

 Financiële participatie en compensatie hangen nauw samen met de opbrengsten van het zonnepark. Hiervan wordt een inschatting gemaakt als onderdeel van de business case.  De zonne-energie wereld is onderhevig aan grote veranderingen. Een duidelijk voorbeeld daarvan is de SDE subsidie.  De inkomsten van een zonnepark zijn sterk afhankelijk van de SDE subsidie die wordt verkregen, echter:  Het SDE systeem is in 2020 helemaal op de schop gegaan. De eerste uitkomsten zijn pas in 2021 duidelijk. Kronos Solar kan voor project Wehl op z’n vroegst in november 2021 SDE++ aanvragen.  De SDE bedragen worden zeer snel lager en de totale subsidie is gemaximeerd. Als voorbeeld daarvan: De subsidie bedroeg in 2018 nog 9,9 cent per kWh. Voor 2020 is de verwachting 5,5 cent per kWh.  Gezien deze onduidelijkheid stellen wij meestal voor om een duidelijk kader te schetsen van de manier waarop financiële participatie eruit moet komen te zien, de wensen en duidelijke doelstellingen en eventuele hoogte van de financiële participatie.

7

Financiële participatie – Business Case: Uitgaven

KRONOS SOLAR

 Aan de uitgaven-kant van de business case zijn ook nog veel zaken onduidelijk en vaak moeilijk in te schatten voor een park dat over 2,5 jaar moet worden gerealiseerd. Dit komt door de volgende zaken:  Investeringskosten • Kosten voor onderconstructies, wegen etc. • Kosten voor zonnepanelen • Kosten voor netaansluiting • Kosten voor ruimtelijke inpassing (groen)

Status: te bepalen als finale ontwerp klaar is Status: prijzen schommelen en techniek ontwikkelt Status: nog onduidelijk, is aangevraagd bij Alliander Status: te bepalen als finale ontwerp klaar is

 Lopende kosten • Onderhoud, schoonmaak, groenbeheer • Vervanging van elementen (omvormers, panelen) • Financieringskosten, belastingen, beheer en administratie • Reserve opbouwen voor verwijdering na 25 jaar  Organisatie en administratiekosten • Hierbij moet bijvoorbeeld ook rekening worden gehouden met een breder concept van projectontwikkeling: dat niet alle projecten doorgang vinden en door de gerealiseerde projecten moeten worden opgevangen.  Als gevolg van de vele onzekerheden aan zowel de inkomsten- als uitgavenkant is het opstellen van een exacte business case op voorhand onmogelijk. Om die reden baseren we ons op inschattingen gemaakt op basis van marktinzicht en 8 ervaring.

roald.blijleven@kronos-solar.com From: Sent: To: Subject:

laurent.estourgie@kronos-solar.com 25 August 2020 12:21 roald.blijleven@kronos-solar.com Update notulen van bijeenkomst 17 augustus

Beste Werkgroep, Beste Tieme Leenders, we willen graag op betere voet verder zoals we vorige week besproken hebben. Belangrijk onderdeel daarvan is ook beter, duidelijker en vaker communiceren. Vandaar even een korte update van onze kant. Afgelopen vrijdag hebben zowel wij als de onafhankelijk gespreksleider Nico Postma de eerste versie van de notulen ontvangen. Wij waren voornemens om deze direct door te sturen, maar wij zijn een beetje geschrokken van de kwaliteit van de stukken. Sommige zaken zijn door de notulist uit gebrek aan kennis over de zaak blijkbaar niet helemaal juist begrepen. Hierdoor zijn sommige zaken onduidelijk, onlogisch of niet altijd op de juiste manier neergeschreven in het verslag. Wij hebben zelf al enkele aanvullingen aangeleverd, zodat de teksten in ieder geval goed te begrijpen zijn. Het zou goed kunnen dat we nog zaken gemist hebben, vooral in de meningen die door de omwonenden zijn gegeven. Wellicht ook vanuit jullie kant even scherp zijn op de inhoud. Een voorbeeld was bijvoorbeeld de financiële participatie. De notulist had het omgevingsfonds gemixt met investeren in het park via de energiecoöperatie. Hierdoor werd het stuk onbegrijpelijk voor de lezer. Wij verwachten vandaag of morgen een reactie en sturen de stukken dan zo snel mogelijk door, zodat jullie ook kunnen reageren.

Nogmaals dank voor de prettige bijeenkomst afgelopen week en we kijken uit naar een verdere samenwerking. Ook nog even een vraag. Hadden jullie nu contact met een landschapsarchitect uit de buurt? Wij zouden graag in September een werkatelier willen organiseren, maar wachten op de terugkomst van Johnny om een datum te vinden waarop zowel hij als de landschapsexpert van de gemeente aanwezig kan zijn. Vriendelijke groeten, Laurent & Roald

Met vriendelijke groeten | Kind regards | Mit freundlichen Grüßen Laurent Estourgie | Senior Project Manager | Kronos Solar Kronos Solar Nederland Noordwal 10 | 2513 EA | Den Haag | The Netherlands | laurent.estourgie@kronos-solar.com | www.kronos-solar.com Tel +31 (0)570 788 144 | Mob +31 (0)6 106189 67 Kronos Solar Projects GmbH Petersplatz 10 | 80331 | Munich | Germany Tel +49 (0)89 8905 708-26 | Mob +49 (0)176 214 55414 | Fax +49 (0)89-255513 1051 Geschäftsführer/Managing Director Alexander Arcache | Sitz der Gesellschaft München | Amtsgericht München HRB 194883 CONFIDENTIALITY AND DISCLAIMER NOTICE Please note that this message may contain confidential information. If you have received this message by mistake, please inform the sender of the mistake by e-mailing, then delete the message from your system without making, distributing or retaining any copies of it. Messages sent by e-mail can be sent under false name or be manipulated by third parties. For this reason our e-mail messages and the statements contained therein are generally not legally binding. 1

roald.blijleven@kronos-solar.com From: Sent: To: Cc: Subject:

Nico Postma <Nico@bvoverheidscommunicatie.nl> 26 August 2020 09:58 roald.blijleven@kronos-solar.com laurent.estourgie@kronos-solar.com FW: Zonnepark Wehl: Update notulen van bijeenkomst 17 augustus 2020

Importance:

High

Hallo Roald en Laurent, Ik kreeg van Thieme jullie mail doorgestuurd en hun reactie (zie hieronder). Ze hebben wel een punt. Het zal ongetwijfeld zo zijn dat de notulen nog wat te wensen overlaten doordat de notulist zich nog wat moet invreten in het onderwerp. Maar de afspraak die we gemaakt hebben is dat de versie van haar notulen (door mij al enigszins gecorrigeerd) daarna naar alle partijen gaan voor eventueel commentaar en/of correcties. Doordat jullie nu eerst zelf de notulen hebben aangepast (naar ik hoop met alle goede bedoelingen), breek je met het afgesproken proces en dat komt het broze vertrouwen niet ten goede. Mijn advies: stuur alsnog ook de versie die jullie van de notulist kregen naar de anderen, zodat ze kunnen vergelijken. De fouten worden er op die manier door alle drie de partijen (Kronos, bewoners en gemeente) uit gehaald en de eerstvolgende bijeenkomst worden de notulen met aanvullingen/wijzigingen vastgesteld. Met hartelijke groet, Nico Postma J.N.

(Nico) Postma Directeur T (033) 465 34 27 M 06 101 823 31 Kantooradres: Bergstraat 29, 3811 NE Amersfoort Kijk voor routebeschrijving en onze privacyverklaring op www.bvoverheidscommunicatie.nl Inschrijvingsnummer KvK: 34232022; Bankrekening: NL24 RABO 0103407928 Volg ons ook op Bureau voor Overheidscommunicatie is, samen met SchaalX BV en Communicatiemensen, voorkeursleverancier voor de rijksoverheid en de provincies Noord- en Zuid-Holland onder de naam

Van: Miranda & Tieme <huizeleenders@gmail.com> Verzonden: woensdag 26 augustus 2020 08:49 Aan: Nico Postma <Nico@bvoverheidscommunicatie.nl> Onderwerp: Fwd: Zonnepark Wehl: Update notulen van bijeenkomst 17 augustus 2020 Beste Nico, Zie hieronder en de reactie van Wilma die ik zeker begrijp... Is de essentie van een onsfhankelijke notulist inderdaad niet dat notulen nadat ze bij jou zijn geweest (dat was ook de afspraak) verspreid zouden worden? Dan kunnen zowel Kronos als werkgroep hier hun op- en aanmerkingen over kwijt. De onafhankelijkheid staat onder druk nu Kronos zelf wijzigingen aan gaat brengen. Komt de transparantie niet ten goede. Graag jouw mening in deze. 1

Gr. Tieme Verstuurd vanaf mijn iPad Begin doorgestuurd bericht: Van: "Tuinderij Klein Broekhuizen" <info@kleinbroekhuizen.nl> Datum: 25 augustus 2020 om 23:14:47 CEST Aan: "Miranda & Tieme" <huizeleenders@gmail.com>, "Bernadette Schrover" <bernadette.schrover@gmail.com> Onderwerp: Antw.:⁨ Fwd: Zonnepark Wehl: Update notulen van bijeenkomst 17 augustus 2020⁩ Antwoord aan: "Tuinderij Klein Broekhuizen" <info@kleinbroekhuizen.nl> Mijn eerste reactie, gaat het hier niet mis? We zijn gelijkwaardige deelnemers in het overleg niet? Dus notulen naar de voorzitter, die vult eventueel aan. Vervolgens gaan de notulen naar alle deelnemers toch? Ik meende dat dat de afspraak was. Of zie ik dat verkeerd? Wilma ------ Origineel bericht -----Van: "Miranda & Tieme" <huizeleenders@gmail.com> Aan: info@kleinbroekhuizen.nl; bernadette.schrover@gmail.com Verzonden: 25-8-2020 18:41:11 Onderwerp: Fwd: Zonnepark Wehl: Update notulen van bijeenkomst 17 augustus 2020 Ter info... Verstuurd vanaf mijn iPad Begin doorgestuurd bericht: Van: <roald.blijleven@kronos-solar.com> Datum: 25 augustus 2020 om 15:34:11 CEST Aan: "'Miranda & Tieme'" <huizeleenders@gmail.com> Kopie: "Laurent Estourgie" <laurent.estourgie@kronos-solar.com> Onderwerp: Zonnepark Wehl: Update notulen van bijeenkomst 17 augustus 2020 Beste Tieme,

Zou je het onderstaande bericht aan de leden van de werkgroep kunnen doorsturen? Hartelijk dank.

Beste werkgroep,

2

Zoals we vorige week aangegeven hebben willen we graag op betere voet verder. Een belangrijk onderdeel daarvan is ook beter, duidelijker en regelmatiger communiceren. Vandaar even een korte update van onze kant.

Afgelopen vrijdag is de eerste versie van de notulen door de notulist (Suzanne Plucker) aan Nico Postma verzonden. Hij heeft daar zijn commentaren op gegeven, welke zij verwerkt heeft. Vervolgens heeft ze de notulen aan ons gestuurd. Wij waren voornemens om deze direct door te sturen, maar wij zijn een beetje geschrokken van de kwaliteit van de stukken.

Sommige zaken zijn door de notulist uit gebrek aan kennis over de zaak blijkbaar niet helemaal juist begrepen. Hierdoor zijn sommige zaken onduidelijk, onlogisch of niet altijd op de juiste manier neergeschreven in het verslag. Wij hebben zelf al enkele aanvullingen aangeleverd, zodat de teksten in ieder geval goed te begrijpen zijn en feitelijk kloppen. Een voorbeeld was bijvoorbeeld de financiële participatie. De notulist had het omgevingsfonds gemixt met investeren in het park via de energiecoöperatie. Hierdoor werd het stuk onbegrijpelijk voor de lezer. Het zou goed kunnen dat we nog zaken gemist hebben, vooral in de meningen die door de omwonenden zijn gegeven. Wees dus ook van jullie kant scherp op de inhoud. Wij verwachten vandaag of morgen een reactie en sturen de stukken dan zo snel mogelijk door, zodat jullie ook kunnen reageren.

Nogmaals dank voor de prettige bijeenkomst afgelopen week en we kijken uit naar een verdere samenwerking. Ook nog even een vraag. Hadden jullie nu contact met een landschapsarchitect uit de buurt? En is hiermee al contact geweest over de betrokkenheid bij het werkatelier?

Wij zouden graag in September een werkatelier willen organiseren, maar wachten op de terugkomst van Johnny Janssen om een datum te vinden waarop zowel hij als de landschapsexpert van de gemeente aanwezig kan zijn. Wanneer hier van jullie kant op voorhand suggesties of beperkingen voor een datum zijn, horen we dat ook graag.

Met vriendelijke groeten, Laurent Estourgie & Roald Blijleven 3

Roald Blijleven | Business Development Manager | Kronos Solar Projects GmbH +31 (0)6 2488 1722 | roald.blijleven@kronos-solar.com Kronos Solar Projects NL | KvK 72047496 | Noordwal 10, 2513EA Den Haag

4

roald.blijleven@kronos-solar.com From: Sent: To: Cc: Subject: Attachments:

roald.blijleven@kronos-solar.com 26 August 2020 10:07 'Miranda & Tieme' 'Nico Postma'; Laurent Estourgie Zonnepark Wehl: Notulen bijeenkomst 17 augustus 2020 Notulen van bijeenkomst inzake Zonnepark Wehl 17 augustus 2020.docx

Beste Tieme, Via Nico begreep ik dat wij hier de afspraken anders hebben geïnterpreteerd, en het niet juist was dat wij eerst zelf de notulen zouden doornemen en dan de gewijzigde versie naar jullie sturen. Nu ik het zo uittyp begrijp ik ook hoe dit over zou kunnen komen op het moment dat er al enig wantrouwen richting ons bestaat. Wij hebben dit met de beste bedoelingen gedaan, maar het was niet volgens afspraak. Mijn excuses daarvoor. In de bijlage tref je de ongewijzigde notulen zoals wij deze van de notulist hebben ontvangen. Met vriendelijke groet, Roald Blijleven Roald Blijleven | Business Development Manager | Kronos Solar Projects GmbH +31 (0)6 2488 1722 | roald.blijleven@kronos-solar.com Kronos Solar Projects NL | KvK 72047496 | Noordwal 10, 2513EA Den Haag

1

roald.blijleven@kronos-solar.com From: Sent: To: Subject:

Miranda & Tieme <huizeleenders@gmail.com> 2 September 2020 01:31 j.janssen2@doetinchem.nl; f.langeveld@doetinchem.nl; roald.blijleven@kronossolar.com; nico@bvoverheidscommunicatie.nl Moeizaam participatieproces inzake zonnepark

Geachte heer Blijleven/Kronos GmbH, geachte heer Janssen en wethouder Langeveld, Namens de werkgroep richt ik mij tot u. Ondanks dat de bijeenkomst van afgelopen maandag, 17 augustus 2020, in essentie prima is verlopen, voelen wij ons achteraf verre van senang bij de uitkomst ervan. Soms is een gevoel lastig onder woorden te brengen, maar ik denk dat het het best te verwoorden is door aan te geven dat er geen vertrouwen is in Kronos als participatie-partij. Op de website van Kronos stelt Kronos zich voor als “marktleider in internationale ontwikkeling van grootschalige, grondgebonden zonneparken”. Van een dergelijke partij mag je deskundigheid en expertise verwachten, vooral ook daar waar het gaat om een participatieproces met verontruste omwonenden. De heer Blijleven geeft aan dat het project Bahrseweg zijn eerste project is; het schets dan ook onze verbazing dat hij reeds vanaf oktober 2017 als Project Development Manager in dienst is bij Kronos en zijn naam ook verbonden wordt aan het project Zuidplas in Zevenhuizen (gebouwd en operationeel in 2019). Excuses aanbieden voor onvoldoende sturing aan het proces, procesfouten, foutieve informatie en onervarenheid is op zichzelf charmant. Echter, aangezien het gehele proces tot op heden buitengewoon moeizaam is verlopen is het lastig, zo niet onmogelijk, het verstoorde vertrouwen op één avond terug te winnen.

En mocht het al zo zijn dat de onervarenheid van de Project Development Manager debet is geweest aan het moeizame proces, is de rol van de directeur van Kronos in dat licht eveneens opmerkelijk. Tijdens één van de -wederom- moeizaam verlopende vergaderingen was deze in hoogst eigen persoon aanwezig, maar heeft geen enkele maal ingegrepen, de heer Blijleven te hulp geschoten en/of standpunten en uitgangspunten vanuit Kronos verduidelijkt. Sterker nog, hij heeft geen woord gezegd. Wat tevens ‘wringt’ is het feit dat Kronos doet voorkomen alsof alles in goed overleg besloten is. Ze zijn omwonenden tegemoet gekomen door van de 16 ha, 13 ha te maken. Zoals op 17 augustus ook duidelijk aangegeven, is er tijdens de startbijeenkomst in 2019 wel degelijk gesproken over 10 ha benodigd om 10 megawatt op te kunnen wekken. Sterker nog, in het verslag van de bijeenkomst van 28 augustus 2019 (opgesteld door Kronos) wordt nogmaals door Kronos weggeschreven dat 10 hectare benodigd is, “wat zich grofweg laat vertalen in 10 megawatt”. Ook hebben wij ons geërgerd aan het feit dat een bijeenkomst waarin de landschapsarchitect zijn landschappelijke inpassing presenteerde, achteraf bestempeld wordt als een ‘ontwerp-atelier’. Dit was op geen enkele wijze als zodanig vormgegeven, dan wel als zodanig aan ons gecommuniceerd. Het was een eenzijdige visie waar veel commentaar op was.

Het schets nog meer onze verbazing dat in de ‘ruimtelijke onderbouwing vergunningsaanvraag 25/06/2020’, horende bij de vergunningsaanvraag, zelfs gesproken wordt over twee (!) ontwerpateliers en ‘dat de commentaren op het inrichtingsplan zoveel als mogelijk meegenomen zijn, om te komen tot een goed plan wat aansluit op de wensen van de omgeving’. 1

Het moge duidelijk zijn, wij herkennen ons hier niet in. De enige wijziging die in goed overleg heeft plaatsgevonden, is de situering niet direct aan de Bokkenstraat, maar een stukje verderop in het weiland. Suggesties van wandelpaden, bossages, hoogstamfruit en een betere landschappelijke inpassing, zijn niet verwerkt. Op ons verzoek om inzage te krijgen in de vergunningsaanvraag, hebben wij slechts de ruimtelijke onderbouwing ontvangen. Over hoeveel megawatt we nu daadwerkelijk spreken, is ons niet duidelijk. Daarnaast kunnen wij geen inschatting maken van de landschappelijke impact, aangezien de beloofde 3D-animatie (ook deze belofte is genotuleerd) er nooit is gekomen. Tot slot, en daar eindigt de inleiding, wordt er door zowel gemeente als Kronos onvoldoende stilgestaan bij het feit dat het grootste deel van de omwonenden het zonnepark eigenlijk helemaal niet ziet zitten. Ondanks het feit dat wij -als werkgroep- aangeven tegen de komst van een zonnepark te zijn maar wel in gesprek te willen blijven om -mocht het park er toch komen- nog enige invloed uit te kunnen oefenen, wordt er door zowel gemeente als Kronos geen gehoor gegeven aangaande deze weerstand. Het lijkt gezien te worden als een soort van gegeven, terwijl het zoveel professioneler zou zijn wanneer hier uitvoerig bij stilgestaan zou kunnen worden.

Wat maakt deze weerstand, hoe zou deze weggenomen kunnen worden, heeft de buurt zelf ideeën? Het wordt noch door de gemeente, noch door Kronos aan ons gevraagd. En nu? Op 17 augustus is besloten dat er een nieuwe bijeenkomst volgt waarin we samen met de gemeente, mogelijk een landschapsarchitect van de gemeente (geen belofte), Kronos en de werkgroep nog eens goed gaan zitten voor de landschappelijke inpassing. Eindelijk een werkatelier waarvan er volgens Kronos al twee (…) geweest zijn. Wij hebben toegezegd hierbij aanwezig te zijn en zullen hier ook zeker gehoor aan geven. Echter, het moment is voor ons wel gekomen om ook de rest van de omwonenden, alsmede de inwoners van Wehl op de hoogte te gaan brengen van de plannen, de gedane vergunningsaanvraag en het moeizame proces tot op heden. Er zijn zo ongelooflijk veel mensen die dagelijks dan wel wekelijks recreëren in het plangebied en genieten van het coullissenlandschap, de flora en fauna, de Wehlse Broeklanden als groene buffer tussen verstedelijking en industrie, dat ook deze mensen op de hoogte moeten worden gebracht van de vergevorderden plannen die -hoe het ook zij- afbreuk gaan doen aan het gebied.

In de ruimtelijke onderbouwing wordt gesproken over de mogelijke aanwezigheid van vleermuizen en steenuilen; vrijwel dagelijks zien en horen we in dit gebied reeën, marterachtigen, steen- en kerkuilen, roofvogels, ooievaars, patrijzen, etc. Niet alleen wij, ook inwoners van Wehl én Doetinchem herkennen in dit kleinschalige gebied een natuurgebied waar we zuinig op moeten zijn; de landschappelijke en ecologische waarde is groot. Het punt is dan ook gekomen dat wij vanuit de werkgroep de inwoners van Wehl via sociale media en of de schrijvende pers, op de hoogte zullen brengen van de voorgenomen komst van een zonnepark. Simpelweg omdat alle recreanten die van dit gebied genieten, hier recht toe hebben en wij hierover graag hun mening willen peilen. Toelichting op het proces Aangezien Kronos zaken anders doet voorkomen dan dat wij ze ervaren hebben en in het proces aanzienlijke steken heeft laten vallen, is het goed het proces tot op heden nog een keer onder de loep te nemen. Onderstaand het stappenplan zoals deze door Kronos aan ons gepresenteerd is, met in cursief onze opmerkingen hierop. Het geeft een goed beeld van het proces tot op heden en is daarmee tevens een onderbouwing voor ons gevoel bij Kronos als samenwerkingspartij.

1. Kick-off

Bijeenkomst 23 mei 2019

2. Landschap & Locatie Bijeenkomst 28 augustus 2019 3. Huiswerk & Doorrekenen 4. Teamwork & Doorspreken 2

5. Uitgebreide Workshop 6. Opzetten Website 7. Huiswerk en doorrekenen 8. Presentatie plan 9. Principeverzoek/Aanvraag 10. Financiële participatie

1. Kick-off heeft plaatsgevonden op 23 mei. Er wordt gesproken over minimaal 10 hectare benodigd om 10 megawatt op te kunnen wekken. In de verslaglegging van deze bijeenkomst zijn de meningen van de tegenstanders erg gekleurd weergegeven (afgezwakt). Dit wordt tijdens de bijeenkomst van 28 augustus op ons nadrukkelijk verzoek rechtgezet. 2. Bijeenkomst 28 augustus, wederom wordt er gesproken over 10 megawatt (zie notulen). 3. Huiswerk en doorrekenen. Er worden drie opties gepresenteerd. De beloofde 3D animatie blijft achterwege en is er nooit gekomen. 4. Maken een keuze voor het ontwerp. Er wordt in het stappenplan gesproken over een uitgebreide openbare workshop, die is er nooit geweest. 5. Plan door landschapsarchitect is gepresenteerd, was nauwelijks ruimte voor kritiek en/of suggesties. Door de aanpassing van het plangebied, "was er weinig meer mogelijk”. Landschappelijke meerwaarde moesten we vooral op onze eigen erven vormgeven. 6. Opzetten website. Wij zijn hierin niet gekend. Pas achteraf, ver nadat de website de lucht is ingegaan, zijn wij hierover geïnformeerd. Wij waren niet blij hier als projectteam in genoemd te worden aangezien het voor ons de suggestie wekt alsof e.e.a in zeer goed overleg tot stand gekomen is. Aan het verzoek dit te verwijderen, is geen gehoor gegeven.

We hebben het hier zelf ook maar bij laten zitten aangezien de website toch volstrekt onvindbaar is. Gebleken is ook dat zelfs voor Google de website volstrekt onvindbaar is, welk doel heeft deze website en voor wie is deze bedoeld? 7. Huiswerk en doorrekenen. Opstellen van een financieel plan en inzage in de businesscase is er tot op heden niet. Ondanks het feit dat wij hier meerdere malen om gevraagd hebben, is er voor ons geen enkele inzage in de businesscase. Er zou in dit stadium ook overeenstemming moeten zijn met de locale projectgroep over het uiteindelijke resultaat. Hier is nooit om gevraagd, er waren nog een heel aantal vragen vanuit de werkgroep, met name over de landschappelijke inpassing, maar desondanks zijn we door Kronos volledig gepasseerd en is de vergunningsaanvraag -zonder ons daarin te kennenaan de gemeente verzonden. 8. Presentatie plan en presenteren van de visualisaties. Er is nooit een plan gepresenteerd. Noch een financieel model getoond, wat volgens dit stappenplan dus wel had gemoeten. 9. Helaas heeft Kronos besloten, ondanks het feit dat veel van de benodigde stappen van het stappenplan vanuit het participatieproces niet genomen en/of afgerond waren, de vergunning aan te gaan vragen. Ook dit hoorden wij als werkgroep, achteraf. Wij voelen ons hierdoor niet serieus genomen en geen volwaardige participatie-partij. 10. Financieel participatie.

Voor ons lijkt een omgevingsfonds op dit moment de belangrijkste pijler qua participatie. Ondanks meerdere verzoeken hiertoe, hebben wij -tot aan afgelopen maandag- nooit antwoord gekregen op de waarde die een dergelijk fonds zou kunnen of moeten vertegenwoordigen. Het moge duidelijk zijn; van participatie zoals in essentie bedoeld, is onvoldoend sprake. Wij vragen ons ook af in hoeverre de vergunningsaanvraag zoals gedaan rechtsgeldig is, aangezien veel zaken anders verwoord zijn dan dat wij ze ervaren hebben en deze feitelijke onwaarheden bevat. Tot slot Zoals omschreven zullen wij de eerstvolgende bijeenkomst nog aanwezig zijn. Na deze bijeenkomst zullen wij ons beraden over een vervolg. Wij zullen de inwoners van Wehl en omgeving gaan informeren over de voorgenomen plannen en de impact op het kwetsbare gebied. Daarnaast doen wij nogmaals het verzoek om als werkgroep in gesprek te willen met de wethouder. Deze toezegging is gedaan, maar werd lastig door Corona. Op onze suggestie om via Teams of een ander medium af te spreken, hebben wij niets meer vernomen. Gezien het proces tot op heden en het feit dat wij meerdere malen gevraagd 3

hebben om meer regie vanuit de gemeente, is dit gesprek voor ons erg belangrijk. Wij hopen dan ook dat hier alsnog gehoor aan gegeven wordt en zouden dit gesprek graag willen voeren voorafgaand aan een vervolg. Gebrek aan vertrouwen blijkt in dit gehele proces helaas de continue terugkerende rode draad. Zelfs na onze laatste bijeenkomst van 17 augustus gaat het mis; ondanks een onafhankelijke voorzitter en een onafhankelijke notulist, krijgen wij het bericht van Kronos dat de notulen langer op zich laten wachten dan gepland, aangezien Kronos ‘geschrokken is’ van de kwaliteit van deze notulen en deze aan het herschrijven is (!). Zonder een oordeel te hebben over de notulen; wanneer ze bij de voorzitter zijn geweest kunnen ze worden verspreid en worden besproken in de eerstvolgende bijeenkomst. Onbegrijpelijk dat Kronos hierin wederom haar plaats niet kent; onbegrijpelijk maar wederom ook volstrekt onacceptabel... Namens de werkgroep,

Tieme Leenders

4

Notulen van Bijeenkomst Lokale Participatiegroep (LPG) / Kronos Solar / Gemeente Doetinchem d.d. 17 augustus 2020, te Wehl

Datum Tijdstip Locatie

Maandag, 17 augustus 2020 20.00u tot 22.30u Reuring, Kerkplein 14, Wehl

Aanwezig

Gespreksleider (Nico Postma) LPG (Tieme Leenders, Walter van Velthuizen en Wilma Kraaij) Kronos Solar (Roald Blijleven en Laurent Estourgie), hierna te noemen Kronos Gemeente Doetinchem (Johnny Janssen) Notulist (Suzanne Plucker)

Agenda 1. Welkom en inleiding 2. Zelfreflectie Kronos n.a.v. bijeenkomst 18-07-2020 3. Snappen we elkaars belang en rol? 4. Erkennen we elkaars belangen en zien we de verschillen? 5. Zijn die verschillen te overbruggen? 6. Verbeterafspraken proces 7. Inhoudelijke bespreekpunten 8. Inventarisatie opbrengst van deze bijeenkomst 9. Afsluiting

1. Welkom en inleiding De voorzitter (hierna te noemen gespreksleider) opent de vergadering om 20.00 uur en heet de aanwezigen van harte welkom. Kronos heeft een onafhankelijke gespreksleider en notulist ingeschakeld om de bijeenkomst op neutrale wijze te begeleiden respectievelijk vast te leggen. Doel van deze bijeenkomst is om gezamenlijk het proces tot heden te doorlopen en daar waar mogelijk vlot te trekken op punten waar het tijdens de vorige sessie is gestokt. Mogelijkerwijs blijven standpunten verschillen, het is nu zaak om allereerst de hoofdpunten te bespreken. De gespreksleider vraagt een ieder zich voor te stellen. • • • • •

Namens LPG zijn Tieme Leenders, Walter van Velthuizen en Wilma Kraaij aanwezig. Namens Kronos Solar zijn Roald Blijleven en Laurent Estourgie (beiden projectmanagers) aanwezig. Namens de gemeente Doetinchem is Johnny Janssen (projectleider Duurzaamheid) aanwezig. Nico Postma zal als onafhankelijk gespreksleider deze bijeenkomst begeleiden. Suzanne Plucker verzorgt als onafhankelijk notulist (Plucker Vertaalslag) de notulen namens alle partijen.

2. Zelfreflectie Kronos n.a.v. gespreksverslag van bijeenkomst LPG met Nico Postma op 06-07-2020 Op verzoek van Kronos heeft Nico Postma op 6 juli een ‘mediationgesprek’ gevoerd met 5 bewoners van de LPG. Het gespreksverslag met veel kritiekpunten op proces en inhoud is naar Kronos gestuurd en later ook naar de gemeente. Kronos reageert op grote lijnen op de kritiekpunten uit dat verslag en steekt hand in eigen boezem. Mede door onervarenheid van de projectleider van Kronos op het gebied van een dergelijk proces, eisen ten aanzien van het participatieproces vanuit het gemeentebeleid, vertraging in communicatie en miscommunicatie zijn er problemen ontstaan. Daarnaast heeft Kronos vanwege concurrerende partijen en met de wetenschap van een lange

Commented [LE1]: Het gaat over het hele proces en niet alleen de laatste sessie

behandeltermijn met spoed een vergunning aangevraagd zonder de LPG hierover te informeren. Hierdoor was er geen tijd om duidelijke afspraken te maken. Kronos is er vanuit gegaan dat deze afspraken gedurende en na vergunningverlening uitgewerkt zouden kunnen worden. Kronos biedt zijn excuses aan voor deze gang van zaken. De LPG dankt Kronos voor deze openheid, accepteert de excuses en verlangt tegelijkertijd van Kronos dat in de toekomst eerlijk wordt gesproken en gehandeld om nieuwe teleurstellingen te voorkomen. De LPG noemt als voorbeeld de beloofde 3D-animatie die nog niet was is gemaakt en het opzetten van een werkatelier terwijl er al een kant en klaar verhaal was waar niet meer aan te tornen viel. De gespreksleider wijst op de beeldvorming die hierdoor is ontstaan en hoopt dat alle betrokkenen hieruit leren. 3. Snappen we elkaars belang en rol? - Rol van de gemeente

De rol van de gemeente Doetinchem is het uitleggen van de spelregels en vraagbaak zijn voor alle betrokkenen. Aandachtspunten en belangen van de gemeente worden uiteengezet en er worden afspraken over gemaakt. Besproken wordt hoe het een participatieproces in het algemeen zou moeten plaatsvinden gaat plaatsvinden en waar wel of niet inspraak mogelijk is. De gemeente heeft dit enigszins onderschat.

Formatted: Normal, Indent: Left: -0,25 cm, Right: -0,25 cm, Space Before: 12 pt Commented [LE2]: Welke afspraken?

Gespreksleider concludeert dat dit proces voor iedere partij een soort proeftuin is hetgeen een deel van de communicatiestoornissen verklaart. Wanneer omwonenden en initiatiefnemer niet gewend zijn om aan een dergelijk proces in welke vorm dan ook deel te nemen dienen deze partijen op een duidelijke manier te worden geïnformeerd en ondersteund door de gemeente. Het creëren van begrip vanuit alle partijen is een goede stap voorwaarts. Vanwege uitstel van de Omgevingswet zoeken veel gemeentes naar handvatten. Met name in de communicatie rondom ruimtelijke procedures lijkt de gemeente, die hiervoor verantwoordelijk is, een passieve rol te hebben aangenomen. De gemeente erkent het belang van aanwezigheid bij dit soort vergaderingen. De gemeente legt uit wat de Omgevingskamer inhoudt. Plannen die afwijken van een bestemmingsplan worden in de Omgevingskamer ingebracht. Dit is een interne aangelegenheid. In de Omgevingskamer wordt door verschillende ambtenaren vanuit uiteenlopende perspectieven naar alle aspecten gekeken en advies uitgebracht, de zogenaamde principeafspraak. Indien dit vervolgens positief wordt beoordeeld Aansluitend vraagt de gemeente aansluitend aan de initiatiefnemer om het voorstel initiatief met omwonenden te bespreken.

De gespreksleider geeft als leerpunt aan de gemeente mee om dit samen met initiatiefnemer, wanneer het in het college is besproken, op te pakkente communiceren en zich pas daarna terug te trekken. Actieve communicatie blijft belangrijk. De LPG verbaast zich over het feit dat de aanleg van een zonnepark in een eerder stadium door de gemeente is afgeketst en na een half jaar opeens wel doorgang vindt. De heer Janssen geeft aan dat hij hiervan niet op de hoogte is . De gemeente geeft in het algemeen aan dat de informatie inderdaad eenduidiger naar buiten had moeten worden gebracht. Hier wordt aan gewerkt. Op de vraag van de gespreksleider aan de LPG of dit duidelijk is wordt bevestigend gereageerd. - Rol van Kronos De rol van Kronos is de realisatie van een zonneparken om bijdrage te leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen en als daar als bedrijf van te profiteren. Het proces werk als volgt: nadat een landeigenaar is gevonden en een overeenkomst is gesloten worden de eisen van beleidstukken en andere vergunningseisen geëvalueerd en gekeken hoe Kronos zich aan deze regels kan conformeren. Er is een contract getekend, beleidsstukken zijn besproken, wat zijn de mogelijkheden en hoe conformeert Kronos zich aan de regels.

Commented [LE3]: Onduidelijk

Gespreksleider vraagt of Kronos zichzelf als verantwoordelijke ziet. Kronos had de belangen van de buurt hoger in het vaandel moeten hebben geen weet van de buurtbelangen en bevestigt de relevantie van dit soort bijeenkomsten. Het blijkt dat er Nnaast het uitvoeren van de vereiste studies voor de vergunning zoals een ecologische studie, zal Kronos ook opmerkzaam zijn op andere belangen zijn waar Kronos

Commented [LE4]: Geen weet?

opmerkzaam op zal zijn in de toekomst. Kronos beseft dat zij als ontwikkelaar in het participatieverhaal een voortrekkersrol moeten aannemen. Aan de ene kant wil Kronos wil voor de langere termijn ontwikkelen, maar en vanuit directieoogpunt en zakelijk besef is het niet wenselijk om met andere partijen een langslepend traject in te gaan, al dan niet met een gang naar de rechtbank. Kronos heeft een praktische rol waarin efficiëntie een pijler is naast het met goed gevolg afsluiten van een proces waarin alle partijen, inclusief omwonenden, zich kunnen vinden. Volgens Kronos is het van belang dat er een zonnepark komt dat voor omwonenden ook zo goed mogelijk is ingericht. Daarnaast blijft het een business case waarin ideeën wel uitvoerbaar moeten blijven. Gespreksleider vult aan dat een langdurige en goede samenwerking tussen partijen binnen het maatschappelijk verantwoord ondernemen een goed uitgangspunt is, waarbij betrokkenen dienen te weten dat zij ook de gemeente Doetinchem kunnen raadplegen voor meer informatie. - Rol van LPG De LPG geeft te kennen dat de intentie bestond om dit proces met Kronos open in te gaan, echter dat deze insteek in de loop van het proces is veranderd na de opgetreden onduidelijkheden en onzekerheden. De LPG somt de nadelen van een zonnepark op: • • • • •

aanwezigheid van een zonnepark ontwricht de landbouw er ontstaat verstedelijking verhoging van grondprijzen onoverzichtelijk landschap, het verdwijnen van cultuurhistorische waarde.

Het enige positieve aspect is verduurzaming. Deze zaken zijn uitgesproken naar de wethouder van de gemeente Doetinchem, samen met de vraag hoe de landschappelijke inpassing wordt gepresenteerd, echter door de reactie van Kronos ‘er wordt een haag omheen gezet’ ontstond bij de LPG de gedachte dat het landschap niet serieus genomen werd. Ondanks het gegeven dat de LPG het proces niet kan stoppen, willen zij betrokken blijven zijn om de de invulling van het project zo goed mogelijk te kunnen sturen.mogelijkheid van een eventueel alternatief te bespreken. 4 en 5. Erkennen we elkaars belangen en zien we de verschillen en zijn deze te overbruggen? Gespreksleider vraagt of de verschillen te overbruggen zijn en of er gemeenschappelijke belangen zijn. - Kronos Kronos apprecieert het besluit van de LPG om mee te blijven praten en kan de opgedane inzichten meenemen in andere projecten. Daarnaast bestaat er ook een aantal zaken waaraan Kronos niets kan veranderen, zoals de locatie van het zonnepark. Kronos is afhankelijk van de bereidheid van landeigenaren om hun grond te mogen gebruiken. Waar er mogelijkheden zijn om invloed uit te oefenen door de LPG, staat Kronos daar voor open. Een mogelijke overeenstemming is het omgevingsfonds. Gelden die verdiend worden met het zonnepark worden aan de omgeving geschonken ter eigen invulling.

Commented [LE5]: Omgevingsfonds is ook genoemd

zoals de wens om zonneparken aan te leggen op locaties waar de landeigenaar dit tegenhoudt. - Gemeente Het belang van de gemeente is het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen door besparing op energie en de opwek van duurzame energie. en de haalbaarheidsfactor daarvan. Op bijna elke locatie, behalve in natuurgebieden, mag een zonnepark gebouwd worden, de raad bepaalt uiteindelijk wat de locatie zal zijn. De gemeente vindt deze bijeenkomst belangrijk en zal proberen om bij de volgende overleggen aanwezig te zijn. Wellicht kan de gemeente positieve inbreng hebben in het proces. - LPG De LPG ziet het als een vereiste dat de gemeente aanwezig is omdat nu objectief wordt gekeken naar de manier waarop dit proces is gestart. Het niet neutrale verslag van het vorige overleg wordt genoemd als voorbeeld. De LPG

Commented [LE6]: Waarom is de haalbaarheid een belang van de gemeente? De gemeente heeft doelstellingen en wil deze op de beste omzetten middels beleid.

geeft tevens aan dat omwonenden, die om redenen niet aan een overleg kunnen deelnemen, goed geïnformeerd moeten worden in duidelijke taal. De gemeente zal hier rekening mee houden. 6. Verbeterafspraken proces • • • •

Gebruikmaking van onafhankelijke notulist. Conceptnotulen gaan eerst naar de onafhankelijke voorzitter ter controle. Afspraken maken over termijnen en de LPG informeren, initiatief ligt bij Kronos Organiseren werkatelier met de toezegging dat gemeente daarin vertegenwoordigd is. Gemeente gaat intern uitzoeken of dit mogelijk is. • Na de bijeenkomst volgt een ontwerp van het project • Op basis van dit ontwerp plan met eenzal Kronos een drietal business case scenario’s door Kronos te presenteren scenario’s waar partijen achter kunnen staan. • Aansluitend wordt de financiële participatie besproken en het eventueel het Omgevingsfonds uitgewerkt.

Commented [LE7]: Niet duidelijk.

In het kort de stappenvolgorde: • • • • •

Werkatelier Ontwerp zonneveld Business case met verschillende scenario’s Scenario’s Financiële participatie

7. Inhoudelijke bespreekpunten Kronos wil concreet in beeld hebben welke zaken voor de LPG van belang zijn en waarin de LPG wil participeren. De LPG benadrukt dat in het hele participatieproces onduidelijk is gebleven wat de hoogte van de panelen zal zijn. Uiteindelijk is de enige serieuze aanpassing geweest het verplaatsen van het zonnepark naar achteren. Daar is de LPG erg blij mee.. Daarnaast is Kronos niet eerlijk geweest over de grootte van het zonnepark. Kronos geeft hierop aan dat de 10 ha die in een eerder stadium werd genoemd een standaard uitdrukking is en excuseert zich voor die uitspraak. De leden van de LPG hebben eerder aangegeven waarop zij inspraak willen hebben, in het kort samengevat • • • •

landschappelijke inpassing grootte enAfmetingen en ligging van hoogte vanhet zonnepark Hoogte van de zonnepanelen Llandschappelijke inpassing met als voorbeelden: •o wandelpaden die aansluiten op omliggende wandelpaden •o struikgewas rondom

Kronos kon deze punten niet terugvinden en weet niet wat hiermee is gedaan. Kronos voegt nog toe dat de wensen van de perceeleigenaar grotendeels overeenkomen met de wensen van de LPG. De heer Janssen van de gemeente Doetinchem heeft de aanvraag overgenomen van zijn collega en kritisch gekeken naar open einden. Hij stelt voor om de gemeentelijke landschapsdeskundige te betrekken bij een ontwerpsessie of werkatelier. De LPG geeft aan connecties te hebben met een landschapsdeskundige en wenst deze ook eventueel een beoordeling te laten doen, met name op het vlak van landschappelijke waarde. LPG zal de mogelijkheden verder onderzoeken. Belangrijk is dat er vooraf tussen de LPG, Kronos en de gemeente duidelijk wordt gemaakt wie de eventuele meerkosten hiervan gaat betalen. De gespreksleider adviseert Kronos om duidelijke informatie te verschaffen omtrent de plannen en hoe deze worden uitgevoerd. Besproken is verder het percentage landschappelijke inpassing. Kronos geeft aan dat pas na het maken van het ontwerp, zoals zal besproken in het werkattelier intekenen pas kan worden bepaald hoeveel panelen er komen en hoeveel ruimte er over is voor landschappelijk doelis voor inpassing. Kronos kan in dit stadium zonder finaal ontwerp nog niet aangeven wat het exacte struweelpercentage is.

Formatted Commented [RB8]: Dit klopt niet. Er is juist een overzicht aan omwonenden overhandigd en dit is ook op de beamer getoond. Dit bevat een lijst met de door hen aangedragen wijzigingen en de manier waarop deze door Kronos verwerkt zijn in de plannen. Hierin komen deze punten aan de orde. Alleen paneelhoogte is een onduidelijk punt gebleven. Kronos heeft daarin aangegeven dat ze hier verder naar zal kijken. Landschappelijke inpassing blijft wel een thema om verder uit te werken, zoals heggen etc. Commented [RB9]: Dit betrof niet de perceeleigenaar, maar de buurman die ten noorden van de locatie woont, Dhr Schennink. Het park komt in het nieuwe ontwerp bij deze buurman “voor de deur” te liggen, ipv bij de aanwezige buren. De mening en inspraak van deze buurman is daarom erg belangrijk geworden. Kronos heeft direct contact met deze buurman en zijn wensen aangaande het struikgewas rondom komen met de wensen van de LPG overeen. Hij heeft zich niet geuit over de andere punten. Commented [LE10]: Dit is toch vreemd. We maken toch een plan in het werkattelier?

De paneelhoogte is afhankelijk van verschillende aspecten bijvoorbeeld afhankelijk van de dichtheid van de panelen, de hellingshoek en de eventuele aanwezigheid van schapen. Kronos zal navragen wat de minimale afmeting moet zijn voor het laten grazen van schapen. De verzekering eist dat het hekwerk op 2 hoogte komt, het is zinloos om dit te willen verlagen. Rondom het park moet gerekend worden met 5 meter ruimte tussen hekwerk en het eerste zonnepaneel. Er is 100% flexibiliteit in de invulling van de buitenkant. Het is niet ondenkbaar om bijvoorbeeld bramenstruiken te planten zodat omwonenden profijt hiervan kunnen hebben. Gespreksleider vraagt of het besprokene nu belangrijke vragen oplevert bij de LPG en omwonenden. De LPG vraagt hierop naar de actuele status van de vergunningsaanvraag. De gemeente toetst nu de vergunningsaanvraag en daar zijn nog een aantal punten open. Verder geeft de LPG aan dat er veel onduidelijkheid is, zoals over de afmetingen van het zonnepark. Het aantal is Kronos geeft haar visie over deze 16, 13 en 10 ha, waarbij er nu een contract met de grondeigenaar ligt voor 13 ha. Verder blijken er gewijzigd van 10 naar 13 en aansluitend naar 16 ha, de LPG vindt dit vreemd. Nu blijken ernu ook eventueel schapen te komen terwijl omwonenden hebben aangegeven de panelen zo laag mogelijk te willen houden.

Graag had de LPG overleg gehad over dit aspect van de landschappelijke inpassing. Financiële participatie Kronos heeft de financiële participatie door omwonenden nog niet besproken, dit gebeurt standaard in een later stadium in het proces. In eerste instantie wordt op ruimtelijk niveau gesproken, daaruit volgt een ontwerp waar iedereen achter kan staan en dat is dan de vergunningsaanvraag. Na deze fase komt de financiële situatie in beeld. De gemeente meldt dat binnen de vergunningsaanvraag afspraken gemaakt moeten zijn over financiële participatie.de zaken financieel in orde zijn. De LPG vindt dat er sprake is van vooringenomenheid en zegt dat zolang er open eindjes zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van participatie (zoals genoemd in participatiewet), de gemeente nooit een vergunning zal verlenen. Hiertoe behoort ook transparantie t.a.v. de business case en financiële participatie. en de participatiewet niet de vereiste transparantie biedt, de gemeente nooit een vergunning zal verlenen. Kronos weet dat voor het voor de gemeente voldoende kan zijn door te melden wat de opties zijn en op basis van die informatie kan de gemeente een vergunning verlenen. Kronos heeft de ervaring met eerdere

vergunningaanvragen dat een overzicht van de aangeboden opties voor financiële participatie als onderdeel van de vergunningaanvraag, samen met de vermelding dat dit in een later stadium verder met omwonenden zal worden besproken, voor een gemeente voldoende kan zijn om een vergunning voor het zonnepark te verlenen. Volgens de gemeente moet de business case transparant zijn, het rondmaken van het financiële plaatje gebeurt gaande het vergunningsaanvraagtraject. Er volgt een presentatie over Financiële participatie, Business case en Inkomsten. De LPG heeft geen idee over welke omzetten, kosten en rendementen de business case gaat en wil graag meer duidelijkheid. De LPG vindt het lastig om te bepalen wat de kosten zullen zijn .Als ze hier meer inzicht in zouden krijgen kan er ook beter begrepen worden welke bedragen in het in combinatie met inleghoogte in het Omgevingsfonds vloeien en over welke investeringsbedragen noodzakelijk zijn om mee te kunnen participeren. De LPGen vraagt Kronos om 3 scenario´s op te stellen zodat op basis daarvan kan worden bepaald wat de meest rendabelede beste keuze(s) gemaakt kunnen worden is. De gespreksleider vraagt Kronos of er een overzicht bestaat met gemiddelde opbrengsten en schattingen. Volgens Kronos kan dit worden gemaakt, echter schuilt er een gevaar in dat verwachtingen worden geschept die niet kunnen worden nagekomen.

Kronos geeft aan dat als er bijvoorbeeld een wandelpad wordt aangelegd, het scenario er weer anders uit gaat zien. Kronos zal in het overzicht opnemen dat er geen rechten kunnen worden ontleend aan de gegeven informatie. Kronos zal binnenkort uitleg geven over de mogelijkheid om mee te profiteren met van de inkomsten uit een het zonnepark. Kronos is hiervoor in contact getreden met energieleverancier energiecooperatie ‘Duurzaam Doetinchem’.

Commented [LE11]: Niet duidelijk, opnieuw formuleren

Het betreft een zogenaamd Omgevingsfonds dat subsidies verstrekt voor projecten en initiatieven op het gebied van duurzaamheid, energiebesparing en duurzame energie, leefbaarheid en sociale samenhang. Er zijn meerdere opties om te participeren: • Investeren Participeren in via een energiecoöperaties (de energiecoöperatie investeert in het zonnepark) (dit gaat via Kronos). • De Postcoderoosregeling maakt het mogelijk om duurzame energie opwekken op een andere plaats binnen de postcode en dit te kunnen salderen met het eigen verbruik. Dit komt neer op de mogelijkheid om de eigen meter terug te laten draaien zonder panelen op het eigen dak te hebben. . Dit betreft de Regeling Vertraagd Tarief. Met deze landelijke regeling van de overheid kunnen leden van de LPG/omwonenden met elkaar op een financieel rendabele manier aan de slag met lokaal en duurzame energie. • Crowdfunding (leningen met een vast rente percentage). • De mogelijkheid om bijvoorbeeld de lokale school te laten meeprofiteren van de zonne-energie. • Collectieve inkoop. Als Kronos op grote schaal zonnepanelen aankoopt kunnen deelnemers ook panelen kopen en zo profiteren van een lagere prijs. De gespreksleider vraagt de gemeente wat bedoeld wordt met 50% lokaal eigendom.

Betekent dit 50% participatie door omwonenden, van de aandelen lokaal, de opbrengst? De gemeente bevestigt dit, maar er dit betekent ook dat de deelnemers 50% van de investering moeten dragenkomt dan ook 50% deelname in de kosten bij. Daarnaast dient Kronos 50% open te stellen voor participatie, echter merkt Kronos op dat de inwoners er er niet altijd voor voelen in het algemeen niet voor voelen om geld in zo’n project te investeren. Mocht dit niet lukken in de buurt, dan is er altijd nog de mogelijkheid om meer participanten te krijgen via de energiecoöperatie in Doetinchem. Hhetgeen een gunstig effect kan hebben, immers op die manier blijft 50% in de gemeente Doetinchem. De 50% participatie kan ook een mix zijn tussen investeren en geld dat wordt uitgekeerd door het zonnepark aan de omgeving. Dit kan bijvoorbeeld middels een omgevingsfonds. Kronos geeft aan dat zij als richtbedrag die van de Dde Nederlandse Windenergieassociatie hanteert. Dit is heeft eeneen richtbedrag vastgesteld van 0,40- 0,50 ct per kWh. Dit betekent ook dat hoe meer energie het zonnepark opwekt er ook een hoger bedrag kan worden uitgekeerd. Hoe meer je opwekt, hoe hoger het bedrag. Indien daar behoefte aan is wil Kronos op zijn kosten een risico op planschade uit laten voeren. 8.

Inventarisatie en opbrengst van deze bijeenkomst De gespreksleider en Kronos vragen wat het gevoel van de LPG is na deze bijeenkomst ten opzichte van het vorige gesprek. - LPG Geluiden uit de LPG zijn wisselend positief en negatief. De LPG is van mening dat het is beter om mee te blijven praten dan niets meer te kunnen doen, echter in gesprek blijven betekent eveneens mogelijk de uiteindelijke realisatie van het zonnepark. De LPG heeft in die zin moeite met de corrigerende werking van deze bijeenkomst en dat levert een dilemma op. De LPG vindt dat de gemeente de aanvraag had moeten stoppen omdat er in de beginfase al zoveel misging. De LPG wenst deel te nemen aan een werkatelier zodat het vertrouwen terug kan komen. Gespreksleider benadrukt dat vertrouwen betekent dat je door goed te luisteren naar elkaar je op een gegeven moment ook de inschatting maakt dat de ander eerlijk is en dat je gelooft wat hij zegt. Dat gaat niet vanzelf, zeker niet na het proces van de afgelopen jaren, maar deze bijeenkomst is een goede stap in dit proces. De LPG betreurt nog een aantal punten die zij genoemd willlen hebben: • Het voorval met de alarminstallatie op een zonnepark in Bemmel waarbij bezoekers werden gevolgd door de beveiliging. Iets dergelijks willen ze niet in Wehl.