Bijlage 3.4 Philipsstraat Bijlage 4 ruimtelijke onderbouwing - ecologische quickscan.pdf

Quickscan Wet natuurbescherming Woningbouw IJselstraat, Doetinchem Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld:

203499 7-7-2022 Niek Otten Carien Oldenburger

De initiatiefnemer is voornemens om aan de IJsselstraat te Doetinchem woningen te realiseren. Voor de realisatie hiervan is een toetsing van de plannen aan natuurwetgeving en -beleid noodzakelijk. Met deze toetsing moet duidelijk worden hoe de ontwikkeling gerealiseerd kan worden binnen de kaders van de natuurbescherming. De eerste stap in deze toetsing is de Quickscan Wet natuurbescherming. Deze Quickscan richt zich op het verkrijgen van een geïnformeerd beeld van de mogelijke consequenties voor het onderdeel soorten van de Wet natuurbescherming. Op basis daarvan worden uitspraken gedaan over de (mogelijke) effecten van de voorgenomen ontwikkeling en de eventueel noodzakelijke vervolgstappen.

Huidige situatie en ontwikkeling Het plangebied aan de IJsselstraat te Doetinchem ligt tussen de LIDL (IJsselstraat 2) en IJsselstraat 12, een braakliggend terrein (afbeelding 1). Rondom dit terrein staan lage hagen van Spaanse aak. Het veld zelf heeft een beperkte beplanting, hoofdzakelijk bestaande uit één Robinia (diameter op borsthoogte circa 10 cm) en enkele soorten zoals boerenwormkruid, braam en teunisbloem (afbeelding 2). Dit plangebied bevat geen waterelementen. De initiatiefnemer is voornemens om op dit plangebied woningbouw te ontwikkelen.

Afbeelding 1: De ligging van het plangebied in blauw weergegeven.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 1

Afbeelding 2: impressiefoto van het plangebied. Situatie op 19 mei 2022.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 2

Afbeelding 3: impressiefoto van het plangebied. Situatie op 19 mei 2022.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 3

Methode Bureauonderzoek Voor het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van landelijke, provinciale en regionale verspreidingsinformatie. De landelijke verspreidingsinformatie uit de NDFF is geraadpleegd om na te gaan voor welke soorten het plangebied een functie heeft. Eveneens is gebruik gemaakt van gegevens uit atlassen om na te gaan of nabij het plangebied in het verleden beschermde soorten zijn aangetroffen. Veldbezoek Op basis van een eenmalig veldbezoek is de situatie beoordeeld op de geschiktheid voor de verwachte soorten/soortgroepen beoordeeld. Het veldbezoek is op 19 mei uitgevoerd door Carien Oldenburger, ecologisch adviseur van Eelerwoude. De weersomstandigheden waren: 16°C, bewolkt, regenachtig weer en een windkracht van 0 Bft. Het gaat hier om een deskundigenoordeel op basis van de fysieke gesteldheid van het terrein (biotopen onderzoek). Daarnaast zijn aangetroffen belangwekkende soorten genoteerd. Ten behoeve van de Teunisbloempijlstaart is op 7 juli een extra controle uitgevoerd op de aan- of afwezigheid van de rupsen van deze soort op de aanwezige waardplanten in het plangebied.

Bescherming van soorten De Wet natuurbescherming onderdeel soorten gaat over de bescherming van ongeveer 500 planten- en diersoorten, van de 36.000 soorten die in Nederland voorkomen. Het uitgangspunt van de wet is dat geen schade mag worden gedaan, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan (het ‘nee, tenzij-principe’). De wet verbiedt onder meer om beschermde soorten (opzettelijk) te verstoren, doden, vervoeren, bezitten en verhandelen. Onder bepaalde voorwaarden mogen deze handelingen wel uitgevoerd worden. U heeft dan een ontheffing of vrijstelling nodig of u werkt conform een gedragscode. De beschermde soorten zijn verdeeld in drie beschermingsregimes: • Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn. Alle vogels en vogels waarvan de nesten het hele jaar zijn beschermd; • Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn; • Beschermingsregime “andere soorten”.

Planten Er zijn tijdens het veldbezoek in het plangebied diverse algemene soorten planten waargenomen (onder andere Robinia, Spaanse aak en braam). Beschermde plantensoorten zijn niet aangetroffen. Gelet op de aanwezige terreintypen en de huidige functie van het plangebied wordt het voorkomen van beschermde plantensoorten hier ook niet verwacht. Beschermde plantensoorten zijn allen zeer zeldzaam en komen voor in specifieke biotopen als kalkgraslanden, hoogvenen en eeuwenoude muren. Conclusie: nader onderzoek of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming voor beschermde flora is niet aan de orde.

Vleermuizen Verblijfplaatsen Op of in de omgeving van het plangebied komen diverse soorten vleermuizen voor. Dit zullen, gezien de stedelijke ligging van het plangebied, hoofdzakelijk gebouwbewonende soorten zijn. In het plangebied zelf

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 4

ontbreekt het aan bebouwing, waardoor verblijfplaatsen van gebouwbewonende soorten zijn uit te sluiten. Ditzelfde geldt voor de boombewonende soorten, aangezien de enige ‘boom’ in het plangebied een robinia is met een dbh van ongeveer 10 centimeter, wat te dun is om geschikte verblijfplaatsen te bieden. Mits gebruik wordt gemaakt van vleermuisvriendelijke verlichting (zie kader – verlichting) zijn negatieve effecten als gevolg van de geplande ontwikkelingen uit te sluiten. Kader – Verlichting Een aantal nachtactieve dieren, zoals vleermuizen, uilen en marters, zijn gevoelig voor verlichting. Er zijn soorten die kunstlicht zoveel mogelijk vermijden, zoals de watervleermuis, en er zijn soorten die (in beperkte mate) rond lantaarnpalen jagen, zoals de rosse vleermuis. Bij het plaatsen van verlichting bij in- en/of uitvliegopeningen, vliegroutes en foerageergebieden kunnen barrières ontstaan waardoor de vleermuizen van de verblijfplaatsen, vliegroute en/of foerageergebied afzien. Er dient te allen tijde rekening gehouden te worden met verlichting, door verlichting tot een minimum te beperken en directe belichting van de omgeving en onverlichte gebiedsdelen te voorkomen. Om lichthinder te voorkomen en het gebied aantrekkelijker te maken voor vleermuizen kunnen verschillende maatregelen getroffen worden:

• • •

verlichting alleen plaatsen waar het echt nodig is;

•

beperk verstrooiing het licht tot een minimum door gebruik van aangepaste armatuur;

•

geen verlichting plaatsen bij in- en/of uitvliegopeningen en vliegroutes.

verlichting alleen aan op momenten wanneer het nodig is (dynamische verlichting); verlaag de hoogte van de lichtmasten zodat boomkronen onverlicht blijven;

Hieronder staan enkele voorbeelden om lichtverstrooiing te voorkomen.

Vliegroute en foerageergebied Het plangebied kan door meerdere vleermuissoorten gebruikt worden als foerageergebied. Het gaat hier niet om essentieel leefgebied, doordat opgaande beplanting vrijwel geheel ontbreekt. Dergelijk geschikt biotoop is wel veelvuldig aanwezig in de omgeving zoals de rijlaanbeplantingen en houtwallen en bossen in het buitengebied. Naast foerageergebied gebruiken vleermuizen lijnvormige elementen om zich langs te verplaatsen zoals houtwallen en bosranden. Van dergelijke elementen is binnen het plangebied geen sprake. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet aan de orde voor vleermuizen, mits gebruik wordt gemaakt van vleermuisvriendelijke verlichting.

Grondgebonden zoogdieren Soorten met een provinciale vrijstelling

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 5

Op basis van het aanwezige biotoop, sporen en literatuurgegevens worden algemeen voorkomende zoogdieren binnen het plangebied verwacht zoals konijn, egel en algemene muizensoorten. Deze soorten kunnen het plangebied gebruiken als (onderdeel van hun) leef- en foerageergebied. Deze soorten zijn opgenomen in de Wet natuurbescherming en vallen onder het beschermingsregime “andere soorten”. In de provincie Gelderland is voor deze soorten bij een ruimtelijke inrichting een vrijstelling van de ontheffingsplicht opgesteld. Wel geldt voor deze soorten de algemene zorgplicht. Soorten zonder provinciale vrijstelling Soorten waarvoor geen vrijstelling geldt in provincie Gelderland, zoals kleine marterachtigen, boom- en steenmarter of eekhoorn kunnen mogelijk gebruik maken van het plangebied als onderdeel van hun leefgebied (mogelijk incidenteel aanwezig). Doordat het een braakliggend terrein betreft is er geen sprake van essentieel leefgebied van deze soorten. Hiernaast ontbreken ook verblijfplaatsmogelijkheden in de vorm van holtes, takkenhopen, stenenstapels of nesten van eekhoorn. Nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is voor grondgebonden zoogdieren niet aan de orde.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 6

Broedvogels Voorkomen en functie Alle vogels zijn als soort beschermd in de Wet natuurbescherming. Onderscheid wordt gemaakt tussen vogels met jaarrond beschermde nesten, vogels met jaarrond beschermde functionele leefomgeving en overige (broed)vogels. Onder de vogels met jaarrond beschermde nesten vallen onder andere soorten die hun nesten ook buiten het broedseizoen gebruiken, soorten die elk jaar op dezelfde plaats broeden en daarin zeer honkvast zijn en soorten die steeds van hetzelfde nest gebruik maken en niet of nauwelijks zelf een nest kunnen bouwen. Onder de vogels met jaarrond beschermde leefomgeving vallen soorten die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats die zij het jaar daarvoor hebben gebruikt of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen. Jaarrond beschermde nesten Verblijfplaatsen van vogelsoorten, of aanwijzingen (braakballen of uitwerpselen) hiertoe, die jaarrond van vaste rust- en verblijfplaatsen gebruikmaken zijn niet aangetroffen binnen het plangebied en worden op basis van de aanwezige terreintypen ook niet verwacht. Mogelijk is huismus incidenteel binnen het braakliggende terrein aanwezig, dit maakt vanwege de kleine schaal geen onderdeel uit van het essentiële foerageergebied van huismus.

Nader onderzoek of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Jaarrond beschermde functionele leefomgeving In deze situatie zijn enkele vogelsoorten aangetroffen dan wel te verwachten waarvan de functionele leefomgeving jaarrond beschermd is. Dit zijn soorten van wie de nestlocatie als jaarrond beschermd kan worden aangeduid, mits er zwaarwegende ecologische redenen voor zijn. Het gaat om soorten als zwarte roodstaart, koolmees, pimpelmees en spreeuw. Mogelijk foerageren deze soorten incidenteel binnen het plangebied. Gelet op de beperkte omvang van de projectlocatie en het beperkte aanbod aan geschikt leefgebied voor deze soorten, gaat het om slechts enkele broedparen van genoemde algemeen voorkomende soorten. In de omgeving zijn voldoende alternatieve leefgebieden aanwezig die veelal geschikter zijn dan dit braakliggende terrein. Deze soorten maken geen gebruik van gebieden zoals dit plangebied als verblijfplaats (vanwege gebrek aan geschikte plekken voor het bouwen van een nest). Genoemde soorten zijn bovendien relatief flexibel, en goed in staat alternatief leefgebied te vinden. Compenserende maatregelen of het aanvragen van een ontheffing is om deze redenen dan ook niet aan de orde. Overige (broed)vogels De aangetroffen vogels binnen en direct rondom het plangebied vallen onder de algemene broedvogels van de bebouwde kom.

Onder andere de volgende vogelsoorten kunnen gebruikmaken van het plangebied; houtduif, merel, Turkse tortel, roodborst en winterkoning. Binnen het plangebied worden geen nesten verwacht van broedvogels door het vrijwel ontbreken van beplanting. Door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren kan in veel situaties worden voorkomen dat gehandeld wordt in strijd met deze verbodsbepaling. De periode van 1 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord. Voor de Wet natuurbescherming zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. Omdat nesten niet worden verwacht kan ook binnen het broedseizoen worden gewerkt. Men dient echter altijd alert te zijn op de aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 7

Conclusie: nader onderzoek of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is voor vogels niet aan de orde. Bij de werkzaamheden dient rekening te worden gehouden met (in gebruik zijnde) nesten van vogels.

Reptielen Beschermde reptielen, zoals levendbarende hagedis en hazelworm, zijn gebonden aan specifieke terreinen. In het plangebied ontbreekt dergelijk geschikt biotoop zoals heideterreinen, goed ontwikkelde waterlopen en venranden. Van deze twee soorten zijn in de omgeving wel waarnemingen gedaan maar hebben betrekking op het buitengebied (NDFF, 2022). Negatieve effecten op reptielen zijn uit te sluiten door ontbreken van geschikt biotoop. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is voor reptielen niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor reptielen niet noodzakelijk.

Amfibieën Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt Een aantal soorten zoals bruine kikker, bastaardkikker, gewone pad, groene kikker en kleine watersalamander kunnen het plangebied gebruiken als landbiotoop. In het plangebied zelf zijn geen waterelementen aanwezig. Voor deze soorten geldt een vrijstelling in de provincie Gelderland. Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Andere soorten, zonder vrijstelling, waarvan tevens waarnemingen zijn gedaan in de buurt van het plangebied zijn de boomkikker, heikikker, poelkikker en kamsalamander (NDFF, 2022). Deze soorten komen hoofdzakelijk voor in het buitengebied van Doetinchem. Hiernaast ontbreekt geschikt leefgebied en waterelementen binnen het plangebied. Nader onderzoek of een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor amfibieën niet noodzakelijk.

Vissen Binnen het plangebied zijn geen watervoerende elementen (sloten, poelen, enzovoort) aanwezig. Derhalve ontbreekt geschikt leefgebied voor vissen en zijn deze dan ook niet aanwezig. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor beschermde vissen niet noodzakelijk.

Ongewervelden Van de groep ongewervelden (dagvlinders, libellen, kevers, kreeftachtigen en weekdieren) worden beschermde soorten als gevlekte witsnuitlibel, grote vos, grote weerschijnvlinder, kleine ijsvogelvlinder, teunisbloempijlstaart en platte schijfhoorn niet verwacht. Waarnemingen van deze soorten zijn hoofdzakelijk in het nabijgelegen Kruisbergse bossen gedaan. Vanwege het ontbreken van waardplanten voor deze soorten (onder andere kamperfoelie, iep, zoete kers en wilg) ontbreekt het aan voortplantingsmogelijkheden voor de meeste van deze soorten op het plangebied. Wel is de waardplant van de teunisbloempijlstaart aanwezig. De teunisbloemen op het plangebied zijn gecontroleerd op de aanwezigheid van de rupsen van de vlinder, doordat dit in de optimale periode van deze rupsen is gedaan en er geen rupsen zijn gevonden, kan deze soort worden

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 8

uitgesloten (afbeeldingen 4 tot en met 7). Het kan het zijn dat erg mobiele soorten als grote vos incidenteel binnen het plangebied aanwezig zijn. Dit betreft geen essentieel leefgebied door het ontbreken van waardplanten (iep en zoete kers). Overige soorten hebben een zeer specifiek biotoop als goed ontwikkelde waterlopen en vochtige bossen en worden hierom niet binnen het plangebied verwacht. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor beschermde ongewervelden niet noodzakelijk

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 9

Afbeeldingen 4 tot en met 7: Een aantal van de gecontroleerde teunisbloemen. Situatie op 7-7-2022.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 10

Conclusie Broedvogels Binnen het plangebied worden geen nesten verwacht van broedvogels door het vrijwel ontbreken van beplanting. Door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren kan in veel situaties worden voorkomen dat gehandeld wordt in strijd met deze verbodsbepaling. De periode van 1 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord. Voor de Wet natuurbescherming zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. Omdat nesten niet worden verwacht kan ook binnen het broedseizoen worden gewerkt. Men dient echter altijd alert te zijn op de aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten. Vleermuizen Om verstoring ten gevolge van de geplande ontwikkelingen te voorkomen dient er gebruik te worden gemaakt van vleermuisvriendelijke verlichting. Op deze wijze is een nader onderzoek of ontheffing Wet natuurbescherming niet noodzakelijk voor broedvogels of andere soortgroepen.

Algemene zorgplicht Zorgplicht In de Wet natuurbescherming is in artikel 1.11 een omschrijving opgenomen over de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht neemt voor alle in het wild levende dieren en planten, dus ook niet-beschermde soorten en hun directe leefomgeving. Dit is een algemene verantwoordelijkheid die voor iedereen geldt. Het betekent bijvoorbeeld dat er niet onnodig dieren en planten worden gedood, wanneer er redelijkerwijs een andere oplossing voor is, bijvoorbeeld door de dieren te verplaatsen naar een ander gebied.

Uitvoerbaarheid van het plan Mits rekening gehouden wordt met de voorgenoemde maatregelen en werkwijze is geen overtreding van het onderdeel soorten van de Wet natuurbescherming aan de orde. Vanuit de eisen van de natuurbescherming is het plan derhalve uitvoerbaar.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 11

Literatuur •

NDFF. (2022). Nationale Databank Flora en Fauna. Opgehaald van ndff-ecogrid.nl: https://ndffecogrid.nl/uitvoerportaal/secure/index.zul#1. Geraadpleegd op 25-05-2022.

Woningbouw IJselstraat, Doetinchem | Eelerwoude | 12