Bijlage 2 Onderzoeksrapport Fractievergoeding Doetinchem.pdf

Onderzoek verordening fractievergoedingen Probleemstelling en doelstelling Aanleiding van dit onderzoek Zonder ambtelijke ondersteuning kan de gemeenteraad zijn volks vertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende functie niet goed uitvoeren. Daarom is in artikel 107 e.v. van de Gemeentewet geregeld dat de raad en de door de raad ingestelde commissies bij de uitoefening van hun taak terzijde worden gestaan door een griffier. Voorts is er voor de raad en individuele raadsleden een wettelijk recht op ambtelijke bijstand en hebben de raadsfracties recht op een (financiële) ondersteuning. Art. 149 van de Gemeentewet beschrijft dat de gemeenteraad in staat is om verordeningen te maken die nodig zijn voor de belangen van de gemeente. In de wet staat geregeld dat de raad een verordening laat vaststellen over de financiële ondersteuning van de in de raad vertegenwoordigde groeperingen. In die verordening staan regels over de besteding en verantwoording van de financiële ondersteuning van de fracties (de zgn. fractievergoeding, oftewel Art. 33 gemeentewet lid 3). De aanleiding van dit onderzoek komt vanuit een fractie uit de raad van de gemeente Doetinchem. De fractievergoeding in Doetinchem is zo beperkt dat deze fractie voor het openen van een rekening al door de fractievergoeding heen is.

Nu is de vraag hoe andere gemeenten in de buurt (Achterhoek of Gelderland) het hebben aangepakt met de fractievergoedingen voor de fracties in hun gemeenten. Ook zijn er een aantal grotere gemeenten vergeleken. Doelstelling van dit onderzoek De doelstelling van dit onderzoek is het adviseren van de raad over een eventuele fractievergoeding verhoging. Momenteel ligt dat bedrag per fractie op €50,- en per raadslid €50,-. Uiteindelijk moet dit leiden tot een raadsvoorstel.

1

Inhoud Onderzoek verordening fractievergoedingen ........................................................................... 1 Probleemstelling en doelstelling ................................................................................................ 1 Onderzoeksvraag en deelvragen ................................................................................................ 3 Deelvraag 1............................................................................................................................... 4 Deelvraag 2............................................................................................................................... 6 Deelvraag 3............................................................................................................................... 8 Deelvraag 4............................................................................................................................... 9 Deelvraag 5............................................................................................................................. 14 Deelvraag 6............................................................................................................................. 19 Conclusie en advies .................................................................................................................... 21

2

Onderzoeksvraag en deelvragen Onderzoeksvraag Hoe hebben andere gemeenten, in de regio Achterhoek en vergelijkbaar met de gemeente Doetinchem, de verordening fractieondersteuning op gebied van fractievergoedingen geregeld? Deelvraag 1 Welke gemeenten in de Achterhoek/Gelderland zijn vergelijkbaar met Doetinchem op basis van inwoneraantal en functie? Ook toegevoegd aantal grotere gemeenten. Deelvraag 2 Hoe hoog zijn de fractievergoedingen in vergelijkbare gemeenten? Op welke manier worden deze verdeeld? (Per fractie, per raadslid of op basis van aantal zetels). Deelvraag 3 Hoe worden fractievergoedingen geregeld in een grotere gemeente en waaraan worden deze uitgaven besteed? Deelvraag 4 Wat zijn de bedenkingen van fracties en raadsleden in de gemeente Doetinchem met de fractievergoeding? Deelvraag 5 Zijn er voorbeelden van gemeenten die hun verordening fractievergoeding recentelijk hebben aangepast? Wat waren de redenen en effecten hiervan? Hoe gaat het in een andere vergelijkbare gemeente? Deelvraag 6 Waarmee moet rekening gehouden worden bij het wijzigen van de verordening op gebied van de hoogte van fractievergoeding?

3

Deelvraag 1 Welke gemeenten in de Achterhoek/Gelderland zijn vergelijkbaar met Doetinchem op basis van inwoneraantal en functie? Ook toegevoegd aantal grotere gemeenten. Op basis van de gegevens van AlleCijfers.nl heb ik bovenstaande vraag kunnen beantwoorden. Gezien de cijfers is de gemeente Doetinchem aanzienlijk de grootste gemeente op gebied van het inwonertal in de regio Achterhoek. Met 60.051 inwoners is de gemeente Doetinchem de grootste en de gemeente Doesburg de kleinste gemeente. Naast inwonertal is de centrumfunctie van de gemeente Doetinchem ook een belangrijk te vergelijken aspect. De gemeenten met een soort gelijke centrumfunctie in de provincie Gelderland zijn Harderwijk, Nijkerk, Zevenaar en Tiel. Ook heb ik een aantal grote gemeenten vergeleken met de gemeente Doetinchem. Dit zijn de gemeenten Groningen, Arnhem en ’s-Hertogenbosch. Zie hieronder verschillende tabellen met daarin verdere data aangegeven. Aantal inwoners per gemeente in de Achterhoek gemeten op 1 januari 2025. X 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Gemeente Doetinchem Zutphen Berkelland Oude IJsselstreek Montferland Bronckhorst Lochem Oost-Gelre Winterswijk Aalten Doesburg

Aantal inwoners 60.051 49.038 43.922 39.502 36.994 36.007 34.314 30.048 29.217 27.471 11.120

Aantal inwoners per gemeente in de provincie Gelderland vergelijkbaar op inwonertal en functie van de gemeente Doetinchem. X 1 2 3 4

Gemeente Harderwijk Nijkerk Zevenaar Tiel

Aantal inwoners 50.070 45.725 45.212 42.590

4

Aantal inwoners in grotere gemeenten (Groningen, Arnhem en ’s-Hertogenbosch). X 1 2 3

Gemeente Groningen Arnhem ‘s-Hertogenbosch

Aantal inwoners 244.807 169.302 161.614

5

Deelvraag 2 Hoe hoog zijn de fractievergoedingen in vergelijkbare gemeenten? Op welke manier worden deze verdeeld? (Per fractie, per raadslid of op basis van aantal zetels). Op basis van de verordeningen van een aantal verschillende gemeenten heb ik een aantal bedragen vergeleken met de vergoeding van de gemeente Doetinchem. Hieruit concludeer ik dat de gemeente Doetinchem aanzienlijk achterloopt qua de hoogte van de vergoeding. De fracties van de gemeente Doesburg ontvangen hetzelfde bedrag dat de grootste fractie van de gemeente Doetinchem ontvangt. Ook concludeer ik dat de meerderheid van de vergeleken gemeenten het bedrag in tweeën splitst, dit is vergelijkbaar met de gemeente Doetinchem. Daarnaast concludeer ik dat de grotere gemeenten ook een groter bedrag vrijmaken voor de fracties en raadsleden als het gaat over de fractievergoedingen. De fracties van de onderstaande grote gemeenten hebben vaak een fractie-assistent in dienst en/of een kantoorpand waarvoor ze huur betalen. De rest van de uitgaven van de onderstaande grote gemeenten zijn te vergelijken met de uitgaven van de vergelijkbare gemeenten in de regio Achterhoek en Gelderland. Zie hieronder verschillende tabellen met daarin verdere data aangegeven.

Hoogte fractievergoeding per fractie per jaar en per raadslid per jaar per gemeente in de Achterhoek vergelijkbaar met de gemeente Doetinchem X 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Gemeente Doetinchem Zutphen Berkelland1 Oude IJsselstreek Montferland Bronckhorst2 Lochem Oost-Gelre Winterswijk Aalten Doesburg

Per fractie €50,€940,€3.181,82 €1.250,€500,€5.000,€500 €1.000,€1.500,€1.400,€300,-

Per raadslid €50,€150,€700,€100,€250 €45,€150,€225,-

Hoogte fractievergoeding per fractie per jaar en per raadslid per jaar in Gelderland vergelijkbaar met de gemeente Doetinchem X 1 2 3 4

Gemeente Harderwijk Nijkerk Zevenaar Tiel

Per fractie €304,883 €1.000,€500,€4.000,-

Per raadslid €205,764 €100,€50,€400,-

Maximale bedrag fractievergoeding is €35.000,- per jaar (opgenomen in de begroting), iedere fractie krijgt een gelijke bijdrage, echter nooit hoger dan €5.000,- per fractie. 2 Iedere fractie krijgt een gelijke bijdrage, echter maximaal €5.000,3 Bepaald bedrag in begroting, daarvan 31,5% verdeeld onder fracties. 4 68,5% naar rato verdeeld over de raadsleden. 1

6

Hoogte fractievergoeding per fractie per jaar en per raadslid per jaar in grotere gemeenten. (Groningen, Arnhem en ’s-Hertogenbosch). X 1 2 3

5

Gemeente Groningen5 Arnhem ‘s-Hertogenbosch

Per fractie €7.123,22 €6.520,56 €10.875,-

Per raadslid €500,19 €457,87 €1.362,-

Gemeente Groningen hanteert ook een vergoeding voor fractieassistentie. Dit bedrag bedraagt €30.094,10.

7

Deelvraag 3 Hoe worden fractievergoedingen geregeld in een grotere gemeente en waaraan worden deze uitgaven besteed? Uit onderstaande informatie concludeer ik dat de fracties van de grotere gemeenten vaak gebruik maken van penningmeesters die de vergoeding regelen per fractie. Je ziet vaak dat de fracties niet vragen om verhoging van de vergoeding maar een betere begeleiding op gebied van wensen en bedenkingen van de fracties, hiervoor organiseren de grotere gemeenten aan het eind van het jaar bijeenkomsten voor de penningmeesters. Tijdens deze bijeenkomsten hebben de vertegenwoordigde fracties de mogelijkheid hun uitgaven met elkaar te bespreken. Hierdoor ontstaan er verschillende ideeën voor eventuele uitgaven van de vergoeding. Ook concludeer ik dat er vanuit de griffies vaak adviezen worden gegeven voor besteding van de vergoedingen. Je ziet ook dat de fracties van de grotere gemeenten hun vergoeding vaak besteden aan een fractie-assistent en aan de huur van kantoorruimte. De overige uitgaven zijn te vergelijken met de andere gemeenten gelegen in de regio Achterhoek en omstreken. Zie hieronder de reacties van de griffies van de grotere gemeenten. Gemeente Groningen De vergoedingen die onze raadsfracties krijgen, worden inderdaad verschillend ingezet, fracties maken daar duidelijk hun eigen keuzes in.

Sinds vorig jaar hebben we onze verordening gewijzigd en dat betekent o.a. dat de twee vergoedingen die we hadden (een voor de fractie-assistent en een voor de fractievergoeding) zijn samengevoegd. Fracties kunnen nu zelf bepalen of ze meer of juist minder budget voor een fractieassistent willen uitgeven. In de verordening is afgesproken dat de verantwoordingen worden gepubliceerd nadat ze in het overleg van penningmeesters zijn besproken en vervolgens door het presidium zijn vastgesteld. Wij adviseren onze fracties wel over waar ze hun vergoeding aan kunnen besteden. Wat daarbij nog het beste werkt is dat we elk jaar een overleg van penningmeesters hebben waarbij de fracties elkaars verantwoordingen bespreken en waarbij men elkaars uitgaven tot in detail kan bekijken. Dat levert vaak ook ideeën op voor de besteding van het fractiebudget. Gemeente Arnhem Wij zien een groot verschil in uitgaven van de fractiebudgetten tussen de fracties. Wij informeren de fracties over waar het fractiebudget aan besteed kan worden. Wij hebben een handreiking voor de fracties, en aan het eind van het jaar organiseren wij een informatiebijeenkomst voor de penningmeesters en fractievoorzitters waar zij vragen kunnen stellen. Gemeente ’s-Hertogenbosch Geen antwoord. 8

Deelvraag 4 Wat zijn de bedenkingen van fracties en raadsleden in de gemeente Doetinchem met de fractievergoeding? Uit de reacties van de fractievoorzitters van 7 van de 11 fracties concludeer ik dat een merendeel van de partijen geen problemen ondervinden met hun politieke taken kijkend naar de hoogte van de fractievergoeding. Een hoger bedrag geeft de mogelijkheid een aantal dingen wel makkelijker te maken. Nu gebruiken de meeste fracties de fractievergoeding voor presentjes. Echter ondervonden fracties geen problemen bij het beheren van de fractievergoeding. Als je kijkt naar de reacties op de hoogte van de vergoeding vindt een merendeel van de partijen dat er gekeken mag worden naar de hoogte van de fractievergoeding. De VVD erkent dat de hoogte van de fractievergoeding op dit moment geen impact heeft op de activiteiten voor de VVD-fractie. Met het oog op het verwachte ravijnjaar en de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar, bestaat de mogelijkheid dat er een negatief beeld ontstaat onder de inwoners van de gemeente Doetinchem kunnen komen. Dit zou invloed kunnen hebben op de voorgestelde hoogte. Raadsleden ontvangen een vergoeding voor hun werkzaamheden binnen de gemeenteraad. Een aantal fracties gebruikt hun raadsleden vergoeding nu om de kosten die zij maken binnen hun fractie te dekken. De fractievergoeding dient alleen als aanvulling van de gehele gemaakte kosten.

Zier hieronder de reacties van de fracties Beantwoording namens CDA-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Ik ben in dit systeem ‘’opgegroeid’’ dus ik weet niet beter. Wel heb ik soms de indruk dat we in Doetinchem wel erg behoudend zijn. De fractievergoeding is op dit moment op een niveau waarbij het niet zo heel veel invloed heeft op het uitvoeren van onze politieke taken. Bij ons is er geen splitsing tussen de financiën van de fractie en het bestuur (bij sommige andere partijen wel). De wethouders en raadsleden dragen een deel van hun maandvergoeding af. Daarvan wordt de campagne gefinancierd, de kosten van het bestuur en de kosten van de fractie. Per jaar zijn de kosten van de fractie natuurlijk hoger dan de 300,00 euro die we nu ontvangen als fractievergoeding. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? In de 12 jaar dat ik hier ben is dit altijd het bedrag geweest. Van mij mag daar wel een keer een indexatie op komen. Het bedrag is op dit moment van een dusdanig niveau dat dit natuurlijk niet alle kosten dekt. Aan de andere kant zijn het ook steeds financieel uitdagende tijden en voelen politici er over het algemeen niet zoveel voor om meer geld naar zichzelf te laten gaan i.v.m. het beeld naar buiten.

Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Nee.

9

Beantwoording namens de VVD-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Gelet op het zeer geringe bedrag van de fractievergoeding is deze niet belangrijk voor het uitvoeren van onze politieke taken. Wij sparen zelf door een bedrag maandelijks in te houden op de vergoeding van de raadsleden en financieren daarmee onze activiteiten en campagnes. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Neen. Het bedrag heeft geen enkele impact. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Geen problemen ervaren. Gelet op het geringe bedrag is de jaarlijkse administratieve verantwoording naar onze mening wel overbodig. Beantwoording namens de PvdA-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Geen antwoord. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Geen antwoord. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Geen antwoord.

Beantwoording namens de PvLM-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Fractievergoeding is zeker belangrijk, maar geeft geen kwaliteit aan de uitvoering van onze taak als raadslid, daarvoor is het wel erg weinig. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? De enige ondersteuning is dat we het kunnen gebruiken voor een presentje en als aanvulling op onkosten die we maken wanneer we iets organiseren. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Nee, geen problemen bij beheren of besteden, gezien het bedrag zo klein is, is het ook op voor je het weet.

10

Beantwoording namens de GBD-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Het is een bijdrage voor de kosten van de fractie om hun werk goed te doen en daarom een belangrijk onderdeel. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Nee, GBD denkt van niet. Om alle kosten te kunnen dekken dragen de fractieleden zelf ook een bedrag af voor de fractie. Alleen al de kosten voor lectuur en bijeenkomsten overschrijden de fractievergoeding. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Nee, de kosten liggen hoger en worden goed beheerd. Beantwoording namens de D66-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Een fractievergoeding is voor ons niet heel belangrijk voor het uitvoeren van onze politieke taken. Een hogere vergoeding zou wel een aantal dingen makkelijker maken. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Als wij een hogere fractievergoeding zouden hebben, zou het bijv. makkelijker zijn om bijeenkomsten te organiseren. Zaalhuur is best prijzig.

Wij vergaderen nu meestal in het gemeentehuis, maar voor politieke bijeenkomsten is dat niet de bedoeling. Om die reden zou een fractievergoeding wel wenselijk zijn. Ook hebben we het er wel eens over gehad om iemand in te huren om bijv. de sociale mediakanalen van onze partij bij te houden of ons op een andere manier te helpen om als partij meer zichtbaar te zijn in Doetinchem. Wij hebben daar zelf niet veel tijd voor of zijn er niet zo handig in. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven Wij hebben geen problemen ondervonden bij het beheren van de fractievergoeding. Het is nu niet heel veel wat wij krijgen. Wij gebruiken het nu volgens mij voor cadeaus bij jubilea, bij ziekte van andere gemeenteraadsleden of een nieuwjaarsborrel.

11

Beantwoording namens de SP-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Geen antwoord. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Geen antwoord. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven Geen antwoord. Beantwoording namens de GroenLinks-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? De raadsleden dragen aan onze landelijke afdeling af en gedeelte wordt gebruikt voor lokale activiteiten, in deze pot gaat ook de fractievergoeding. De fractievergoeding is een aanvulling en geeft ons iets meer ruimte, maar niet meer dan dat. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Mochten we meer geld krijgen dan maken we daar gebruik van, we zijn niet alleen afhankelijk van deze bijdrage. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Nee, het beheren van de gelden gaat via een stichting, waar de fractievoorzitter en de penningmeester van het bestuur lid van zijn.

Beantwoording namens de LBD-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Geen antwoord. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Geen antwoord. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Geen antwoord.

12

Beantwoording namens de CU/SGP-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? Geen antwoord. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? Geen antwoord. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Geen antwoord. Beantwoording namens de FvD-fractie Hoe belangrijk vindt u de fractievergoeding voor het uitvoeren van uw politieke taken? De fractievergoeding is inderdaad erg laag. Zo laag zelfs dat wij er bij het uitvoeren van onze politiek taken geen rekening mee houden. Denkt u dat de hoogte van de fractievergoeding voldoende is om de activiteiten van uw fractie te ondersteunen? Waarom wel of niet? De vergoeding als raadslid compenseert in mijn ogen de lage fractievergoeding voldoende, als er ergens geld voor nodig is betalen we dat daaruit. Uitgaven voor ‘extraatjes’ zijn er dus slechts in zeer beperkte mate. Heeft uw fractie ooit problemen ondervonden bij het beheren en besteden van de fractievergoeding? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Bijna alle FVD-fracties in Nederland hebben een apart (bank)rekeningnummer om de fractievergoeding te beheren. Dat is bij ons dus niet nodig. Bij het verrekenen met de bankkosten blijft er dan al helemaal niets over.

Wij ondervinden dus geen problemen bij het beheer en de besteding.

13

Deelvraag 5 Zijn er voorbeelden van gemeenten die hun verordening fractievergoeding recentelijk hebben aangepast? Wat waren de redenen en effecten hiervan? Hoe gaat het in een andere vergelijkbare gemeente? De fractievergoedingen in de onderzochte gemeenten variëren sterk in hoogte en gebruik. Gemeente Oude IJsselstreek en Berkelland hanteren relatief hoog, terwijl gemeente Montferland en Lochem aanzienlijk lager zitten qua hoogte van de fractievergoeding. Ik concludeer hieruit dat het per gemeente verschilt wat de behoeften zijn van de fracties en of er genoeg ruimte in de gemeentebegroting is voor een bepaald bedrag aan fractievergoeding. Ook heeft recent een aantal gemeenten de verordening gewijzigd. Neem gemeente Berkelland als voorbeeld. Deze gemeente heeft ervoor gekozen om de hoogte van de fractievergoeding twee keer te verlagen. Daarbij geeft de meerderheid van de fracties van de verschillende gemeenten wel aan dat de fractievergoeding noodzakelijk is voor het goed functioneren als fractie en raadslid, een kleine minderheid vindt dat de vergoeding overbodig is. Ook constateer ik dat veel griffiers van de verschillende gemeenten de fracties ondersteunen wanneer het gaat over de fractievergoedingen. De griffies ondersteunen op gebied van beheer (fracties kunnen uitgaven declareren), maar ook op gebied van advies (waar kunnen fracties het bedrag aan uitgeven).

Vaak is kijken naar de behoeften van de fracties beter dan kijken naar de hoogte van de vergoeding. Dit zou ik meenemen als advies. Als ik in een paar zinnen een conclusie zou moeten vaststellen zou ik zeggen dat de fractievergoeding noodzakelijk is voor het werk dat de fracties en raadsleden uitvoeren, maar er eerst gekeken moet worden naar de wensen en bedenkingen van de raadsleden voordat er een specifiek bedrag wordt vrijgemaakt uit de gemeentebegroting. Zie hieronder de verschillende reacties van verschillende griffies uit de regio Achterhoek en Gelderland. Gemeente Zutphen Wij merken dat de 11 partijen verschillend omgaan met dit budget. Sommige partijen geven bijna het hele budget uit, anderen niet. De partijen die niet het hele budget uitgeven moeten het terugstorten. Ook wordt openbaar gemaakt waaraan de fractie hun fractievergoeding uitgegeven. Dit wordt besproken in het fractievoorzittersoverleg (FVO).

14

Gemeente Berkelland Hiervoor was de hoogte van de fractievergoeding maar liefst €75.000,- per jaar wat vrij werd gemaakt in de begroting en verdeeld werd onder alle fracties. De hoogte van dat bedrag is al eerder aangepakt en verlaagd naar maar liefst €60.000,- per jaar wat vrij gemaakt wordt in de begroting. Meerderheid van de fracties is van mening dat een vergoeding noodzakelijk was voor hetgeen wat zij willen en moeten doen. Slechts één fracties vond dat een dergelijke vergoeding afschaft mocht worden. In 2013 heeft een bepaalde werkgroep, aangesteld door de gemeenteraad, zich weer over dit onderwerp gebogen. Zij kwam tot de volgende conclusie: - de nieuwe verordening per 01-01-2014 van kracht moet worden - in de verordening weinig zal worden geregeld - het concept van de nieuwe verordening aan de werkgroep zal worden gemaild - geregeld moet worden dat aan het einde van het jaar de reserves op zijn of worden teruggestort, dus voordat met de nieuwe regeling wordt gestart - uitgegaan wordt van een totaalbudget van maximaal € 35.000,-6 - uitgegaan wordt van een budget van maximaal € 5.000,- per fractie - geen bijdrage meer per raadslid wordt verstrekt - geen verantwoording meer hoeft te worden afgelegd.

Gemeente Oude IJsselstreek Voorts is in de verordening opgenomen dat de, in de gemeenteraad vertegenwoordigde, fractie jaarlijks een financiële bijdrage ontvangt als tegemoetkoming in de kosten voor het functioneren van de fractie. De voormalige gemeenten Gendringen en Wisch hadden al een vergelijkbare financiële regeling. In Gendringen ontvingen de vier fracties elk een vast bedrag ad. € 750,-- en daarnaast € 460,-- per raadszetel. De vijf fracties in Wisch hadden ieder recht op € 950,-- en € 450,-- per raadszetel. In de concept-verordening voor de gemeente Oude IJsselstreek is uitgegaan van de bedragen zoals die in Wisch werden gehanteerd. Tijdens de vergadering van het presidium op 20 juni 2005 is gesproken over deze verordening in relatie tot de facilitering (in financiële zin) van de commissieleden, niet zijnde raadsleden. Daaruit is naar voren gekomen dat de vergoeding voor fractieondersteuning zou moeten worden verhoogd om tegemoet te kunnen komen in de kosten die door fractie-assistenten worden gemaakt buiten de commissievergaderingen om. In dat verband wordt voorgesteld om de vergoeding per fractie te verhogen van € 950,-naar € 1.250,-- en de vergoeding per raadszetel te verhogen van € 450,-- naar € 700,--. De totale kosten bedragen € 23.900 en blijven binnen het in de begroting 2005 opgenomen budget ad.

€ 25.150,--, hetgeen een optelsom is van de door de gemeenten Wisch en Gendringen verstrekte jaarlijkse vergoedingen. De gemeente Oude IJsselstreek hanteert nog steeds bovenstaande.

6

Zij hebben gekozen voor een vast bedrag per jaar wat vrij wordt gemaakt in de begroting, in plaats van een vast bedrag per jaar per fractie en per jaar per raadslid.

15

Gemeente Montferland In de gemeente Montferland hebben fracties een hele tijd geen gebruik gemaakt van de vergoeding. De griffie van Montferland merkt nu steeds weer meer belang. In de gemeente Montferland hanteren ze een bedrag van €500,- per fractie per jaar en aanvullend €100,- per raadslid per jaar. De griffie van Montferland vermeldde dat de hoogte van deze bedragen al jaren niet meer veranderd is. Gemeente Bronckhorst Fracties in de gemeente Bronckhorst kunnen voor het functioneren van de fractie en voor scholing gebruik maken van een bijdrage in de kosten. Dit budget is voor benoemde raads- en commissieleden, dus niet voor steunfractieleden. De vergoedingen zijn geregeld in de Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning Bronckhorst. De gemeenteraad stelt jaarlijks bij de begroting de hoogte van de totaalbedragen vast. Het budget is het totaal voor de hele raad. We hebben een evenredige uitsplitsing over de 25 raadsleden gemaakt en dat (keer het aantal fractieleden per fractie) toegedeeld aan de fracties. Wij beheren wel zelf het budget en zij kunnen bij ons declareren. Gemeente Lochem Gemeente Lochem heeft de verordening recent aangepast. Hierbij hebben ze vooral gekeken naar juridisch juistheden en integer omgaan met de gemeenschappelijke financiën. Waar mag je de fractievergoeding wel of niet aan uitgeven.

Zij hebben de verordening bij het punt fractievergoeding opgehelderd door middel van een lijst toe te voegen over waar je de vergoeding aan mag besteden. Ook hebben zij een vergelijkend onderzoek gedaan bij andere gemeenten over de hoogte van de fractievergoeding, maar zij concludeerde hieruit dat verhoging niet nodig was. Gemeente Oost-Gelre Door een substantiële vaste vergoeding kunnen ook kleinere fracties zich goed laten ondersteunen. De fractievergoeding bestaat uit een vast en een variabel deel. Het vaste deel garandeert dat elke fractie de kans krijgt zich op gelijkwaardig niveau te laten ondersteunen. Door een takendiscussie heeft de gemeente Oost-Gelre besloten het bedrag van €9.800,(vrijgemaakt voor fractievergoedingen) verlaagd met €3.765,-. Voor 2012: €1.500,- per fractie en €100,- per raadslid. Na 2012: €1.000,- per fractie en €45,- per raadslid.

16

Gemeente Winterswijk De vergoeding bedraagt voor elke fractie 1500 euro + 150 euro per zetel. Een fractie van 5 krijgt dus 1500 euro + 150x5 euro. Dit staat beschreven in de ‘Verordening over het toekennen van een financiële bijdrage aan de raadsfracties 2014’. Zover ons bekend is deze vergoeding voldoende voor de fracties. Gemeente Aalten Griffier Aalten: Bedragen op zich zeggen niet zoveel, het gaat er met name om of er in een bepaalde fractiebehoefte wordt voorzien. Dat is aan de fracties zelf om aan te geven. Fracties hebben (nog) niet aangegeven dat deze ondersteuning te weinig zou zijn. Gemeente Doesburg Geen antwoord. Gemeente Harderwijk De vergoeding fractieondersteuning in Harderwijk bedraagt voor 2025: afgerond € 8700 totaal. 31,5% gelijk verdeeld over de negen fracties (= € 304,88 per fractie) en 68,5% over de 29 raadsleden is € 205,76 per raadslid. De hoogte van de vergoeding wordt jaarlijks vastgesteld in de gemeentebegroting en de wijze van verdeling is vastgelegd in de verordening Fractieondersteuning. De vergoeding is al jaren door de raadsleden op hetzelfde niveau gehouden en uit de jaarlijkse rapportage over de besteding blijkt ook dat lang niet altijd het hele budget wordt gebruikt; de vergoeding lijkt dus voldoende. Gemeente Nijkerk Geen antwoord.

Gemeente Zevenaar In artikel 4 lid 2 van de Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning gemeente Zevenaar 2018 is bepaald dat deze bijdrage bestaat uit een vast deel van € 500,00 voor elke fractie. Daarnaast ontvangt elke fractie een bedrag van € 50,00 per raadszetel. Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Of de vergoeding genoeg is voor de fracties om hun werk goed te kunnen doen, weet ik niet. We horen geen geluiden dat dit niet het geval is.

17

Gemeente Tiel De ervaring in Tiel leert dat niet alle fracties gebruik maken van deze vergoeding, sterker nog in het afgelopen jaar is van dit budget een bedrag van 1.235 euro aan de fracties uitgekeerd. Dit betekent dus dat sommige fracties helemaal geen gebruik maken van dit budget. Dit jaar heeft -tot nu toe- pas 1 fractie gebruik gemaakt van deze tegemoetkoming. Wellicht dat je uit bovenstaande de conclusie kunt trekken dat de fractievergoeding niet voor alle fracties noodzakelijk is. Overige derden over fractievergoedingen CDA-fractievoorzitter Amersfoort In Amersfoort heeft het gemeentebestuur in november besloten om de fractievergoedingen met tien procent te verlagen. Volgens CDA-fractievoorzitter Micheline Paffen-Zeenni is in 2019 de fractievergoeding niet altijd volledig besteed, bij andere partijen ook niet. De lokale partij BPA is ertegen, omdat dit invloed heeft op hun controlerende taak. De BPA vindt dat het juist nu nodig is om de fractiebudgetten te verhogen. De kwaliteit van de lokale democratie wordt bepaald door de wijze waarop de meerderheid ruimte geeft aan de minderheid. Bahreddine Belhaj: ‘Je hebt vaak een aantal partijen met meerdere zetels. Die weten het dan nog net te bolwerken, maar met de versplintering, komen er steeds meer partijen.

Dan is het echt geen doen.’ Bezuinigen op fractieondersteuning niet wenselijk | Nederlandse Vereniging voor Raadsleden Citatie uit goede ondersteuning, sterke democratie. Geschreven door de raad van openbaar bestuur. De hoogte van de ondersteuning loopt sterk uiteen, en is duidelijk gerelateerd aan de gemeentegrootte: in de kleine gemeenten hebben de fracties tussen de € 600 en de € 1.250 per jaar te besteden, terwijl dat in de grotere gemeenten tot maximaal € 10.000 per jaar oploopt. Het gemiddelde budget in gemeenten met minder dan 50.000 inwoners (dat betreft vier van de vijf Nederlandse gemeenten) is € 1.412 per fractie. In de provincie is het budget voor fractiewerk vaak verbonden aan het aantal zetels per partij. Uit dit budget worden onder andere onkosten voor fractiemedewerkers betaald. Afhankelijk van de hoogte van het budget kunnen er uren worden toegekend aan deze ondersteuning ten behoeve van de kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigers rol. In de praktijk leidt dit tot verschillen tussen partijen (groot-klein) Goede-ondersteuning-sterke-democratie_Adviesrapport_202011.pdf

18

Deelvraag 6 Waarmee moet rekening gehouden worden bij het wijzigen van de verordening op gebied van de hoogte van fractievergoeding? Mocht de verordening fractieondersteuning op gebied van de fractievergoedingen aangepast worden, dan heeft het duidelijke gevolgen. Het aanpassen en uitvoeren moet voldoen aan landelijke wetgeving, hiermee moet dus rekening gehouden worden. Een bepaalde procedure (zie hieronder) is noodzakelijk bij het wijzigen van de verordening. Ook moet je rekening houden met veranderingen binnen de gemeentebegroting. Eventueel moet er weer een jaarlijkse administratieve verantwoording verplicht worden vanuit de fracties. Zie hieronder de toelichtingen. De wet De verordening moet voldoen aan de bepalingen van de Gemeentewet, met name artikel 33 lid 3, dat de basis vormt voor de fractieondersteuning. Het verlenen van fractievergoedingen valt onder het uitgeven van een subsidie. Subsidies zijn geregeld in de Algemene Wet bestuursrecht titel 4.2. Hiermee moet dus ook rekening gehouden worden. Er moet rekening gehouden worden met afdeling 4.2.2 het subsidieplafond. Onder subsidieplafond wordt verstaan dat het bedrag gedurende een bepaald tijdvak ten hoogste beschikbaar is voor de verstrekking van subsidies. Ook kan er gebruik gemaakt worden van Art. 4:57 Awb door het te veel betaalde bedrag terug te vorderen.

Mochten fracties te veel over hebben moeten zij dit terugstorten. Waaraan de vergoedingen besteed mag worden en waaraan niet is ook belangrijk, zie art. 4:37 lid 1a. Dit is trouwens goed geregeld in de huidige verordening.

Procedures Elke wijziging moet door de gemeenteraad worden goedgekeurd. De griffie maakt een voorstel voor de gemeenteraad. Het voorstel wordt besproken in het presidium, mochten er nog onduidelijkheden zijn vanuit het presidium komt het voorstel weer terug met de nodige vragen bij de griffie. Mocht het presidium akkoord gaan met de opzet van het voorstel, dan wordt het behandeld in de beeldvormende raad. Tijdens de beeldvormende raad hebben fracties de mogelijkheid om politieke vragen te stellen aan de portefeuillehouder en de ambtenaar die hierover gaan. In dit geval is de burgemeester de portefeuillehouder en de griffier de ambtenaar. Vervolgens bepaald de beeldvormende raad of het door mag gaan naar de raadsvergadering als een hamerstuk of bespreekstuk. Tijdens de raadsvergadering is er mogelijkheid tot een debat, mocht er gekozen zijn voor een bespreekstuk. Tijdens de raadsvergadering stemt de raad over het voorstel. Financieel Veranderingen in de gemeentebegroting. Met oog op verhoging van de fractievergoeding zal het totaalbedrag stijgen. 19

Verantwoording Kijkend naar gemeenten met een aanzienlijk hoger bedrag fractievergoeding in vergelijking met de gemeente Doetinchem hebben zij in tegenstelling tot gemeente Doetinchem een jaarlijkse verantwoording. Hierin worden de uitgaven die een fractie gedaan heeft dat jaar duidelijk gemaakt. Dit is voor verduidelijking tegenover de inwoners, maar ook voor de inspiratie van andere fracties.

20

Conclusie en advies Conclusies Op basis van mijn onderzoek trek ik de volgende conclusies: Inwonertal en centrumfunctie: De gemeente Doetinchem is de grootste gemeente in de regio Achterhoek met 60.051 inwoners. Naast het inwonertal heeft Doetinchem ook een belangrijke centrumfunctie, vergelijkbaar met gemeenten zoals Harderwijk, Nijkerk, Zevenaar en Tiel. Vergelijking van vergoedingen: De vergoedingen in Doetinchem zijn aanzienlijk lager dan in andere vergelijkbare gemeenten in de regio Achterhoek en omstreken. Grote gemeenten zoals Groningen, Arnhem en ’s-Hertogenbosch maken meer budget vrij voor fractievergoedingen. Deze grote gemeenten besteden de vergoeding vaak aan het in dienst nemen van een fractie-assistent en voor de huur van hun kantoor. Beheer en gebruik van vergoedingen: Grotere gemeenten gebruiken vaak penningmeesters om de vergoedingen per fractie te regelen en organiseren ieder jaar een fractievoorzittersoverleg (FVO). In het FVO krijgen de fracties de mogelijkheid om te praten over hun wensen en bedenkingen betreft de fractievergoeding. In de gemeente Doetinchem ervaren de meeste fracties geen problemen met de huidige vergoeding op gebied van beheren. Een hoger bedrag maakt een aantal uitgaven voor het fractiewerk makkelijker. Variatie in vergoedingen: Er is een grote variatie in de hoogte van fractievergoedingen tussen verschillende gemeenten.

Gemeenten zoals Oude IJsselstreek en Berkelland met een hoger inwonertal hanteren hogere vergoedingen, terwijl Montferland en Lochem met een lager inwonertal lagere vergoedingen hebben. De behoeften van fracties en de ruimte in de gemeentebegroting spelen een cruciale rol in de hoogte van de vergoedingen. `

21

Ondersteuning door griffies: De meeste griffies van de verschillende gemeenten ondersteunen fracties bij het beheer en geven advies over de besteding van vergoedingen. Het is belangrijk om te kijken naar de behoeften van de fracties in plaats van alleen naar de hoogte van de vergoeding. Aanpassing van verordeningen: Aanpassingen in de verordening fractieondersteuning hebben duidelijke gevolgen en moeten voldoen aan landelijke wetgeving. Er moet rekening gehouden worden met veranderingen binnen de gemeentebegroting en mogelijk een jaarlijkse administratieve verantwoording. Samenvattende conclusie De fractievergoeding is niet per se noodzakelijk voor het werk van fracties en raadsleden, maar maakt een aantal zaken wel makkelijker. Uit dit onderzoek is gebleken dat verschillende gemeenten de hoogte van de fractievergoeding niet per se belangrijk vinden, ze kijken vaak naar de wensen en bedenkingen van de raadsleden voordat ze een te hoog bedrag laten vaststellen, wat uiteraard zonde zou zijn. Belangrijk is ook dat er goed gekeken wordt naar de landelijke wetgeving voordat de verordening eventueel gewijzigd kan worden. Een hoger bedrag fractievergoeding betekent ook een grotere uitgaven uit de gemeentelijke begroting, dit kan een dilemma zijn voor de raad met zicht op het ravijnjaar en de gemeenteraadsverkiezingen. De gemeente Doetinchem hanteert nu geen jaarlijkse verantwoording.

De meeste vergeleken gemeenten hanteren dat wel. Advies Ik adviseer het presidium om de griffier opdracht te geven, te kijken naar de hoogte van de huidige fractievergoeding. En daarbij te kijken naar of het passend is bij de wensen en bedenkingen van de fracties of raadsleden. En te kijken naar verhoging van de fractievergoeding.

22

23

24