Bijlage 2 Onderzoeksrapport Antea.pdf

Memo

memonummer datum aan van kopie project projectnr. betreft

01 6 oktober 2020 Sander Rutjes BuHa Stephan van der Geest Antea Group Rick Fleur Antea Group BUHA ondersteuning wegenbeleidsplan Doetinchem 2020 0463222.100 Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

De gemeente Doetinchem gaat het Beleidsplan wegen actualiseren. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte binnen de gemeente wordt uitgevoerd door de BuHa. Vanuit BuHa is Antea Group gevraagd te ondersteunen met het maken van diverse analyses en berekeningen voor het wegbeheer in de komende jaren. In deze memo worden diverse figuren, analyses en berekening die zijn gemaakt ten behoeve van het nieuwe Beleidsplan wegen opgeleverd. Dit alles gebaseerd op de arealen en kenmerken zoals vastgelegd in het beheersysteem van de gemeente, peildatum juli 2020. In deze memo wordt achtereenvolgens ingegaan op: 1. Areaal wegen, kenmerken en omvang 2. Kwaliteit wegen, kwaliteitsontwikkeling en huidige kwaliteit in detail 3. Ambitie wegen in verschillende scenario’s 4. Aanbevelingen en advies

1

Areaal wegen De gemeente Doetinchem beheert een areaal van circa 3,7 miljoen vierkante meter verhardingen. Onderstaand figuur geeft inzicht in het verhardingstype, waarvan het areaal gemaakt is.

blad 1 van 10

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

Het grootste gedeelte van het areaal is gemaakt van elementen, bijvoorbeeld tegels, klinkers, straatstenen, etc. Er is circa 43% gemaakt van asfalt en een klein areaal cementbeton (circa 16.000 m²). De 4% ‘Overige’ zijn halfverharde wegen en paden (bv. schelpen of grauwacke) en onverharde wegen (zand/puin). Dit areaal ‘Overige’ is voor alle verdere berekeningen en analyses buiten beschouwing gelaten. Advies is (relatief beperkte) separate budgetten op te nemen om deze te onderhouden. De gemeente Doetinchem beheert circa 64 vierkante meter verharding per inwoner. Dit is iets meer dan het landelijk gemiddelde van 58 vierkante meter. Hiermee laat Doetinchem zich vergelijken met andere (klein) stedelijke gemeente zoals Assen of Apeldoorn. In onderstaande figuren zijn achtereenvolgens de verhardingsfunctie, de wegtype indeling, het areaal per woonplaats en de arealen per gebruiksfunctie weergegeven. Gebruiksfunctie zijn wegen met een vergelijkbare functie, inrichting (vaak conform de Duurzaam Veilig filosofie) en karakter. Deze indeling wordt gebruikt voor de ambitiebepaling.

blad 2 van 10

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

De figuren laten zien dat het grootste gedeelte van het areaal gebruikt wordt als rijbaan. De meeste wegen zijn gelegen in de woongebieden en woonerven. In de wegtype indeling is bewust gekozen de voetpaden ook onder te brengen bij de wegen in woongebied. Hiermee lopen ze mee in het uitvoeren van onderhoud van de rijbanen. Een andere belangrijke parameter voor wegbeheer is het jaar van aanleg. Onderstaand figuur geeft inzicht in het aangelegde areaal per decennium.

blad 3 van 10

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

Het areaal kent een aanlegpiek in de jaren 70 van de vorige eeuw. Theoretisch betekent dit dat er een vervangingspiek rond 2030 op komst is. Advies is de jaren van aanleg de komende periode verder te controleren en aanvullen, dit zodat kan worden geanticipeerd op een eventuele vervangingsgolf. In onderstaande tabel is het areaal ingedeeld naar gebruiksfunctie en verhardingsfunctie. Dit is gedaan voor alle asfalt en elementverhardingen. Arealen kleiner dan 1.500 vierkante meter worden niet verder apart behandeld, dit vanwege de beperkte omvang. Deze tabel vormt de basis voor verdere berekeningen en analyses in deze memo. Areaal mee in scenarioberekening, oppervlakte [in m²] Gebruikfunctie Verhardingssoort

Verhardingsfunctie

Erftoegangsweg BiBeKo

Erftoegangsweg BuBeKo

Industriewegen en Station

Rijbaan

385.344

74.071

164.012

Fietspaden

1.627

260

5

Voetpaden

1.998

Parkeren en Overig

1.421

292

57

Rijbaan

18.990

2.048

15.253

Fietspaden

1.744

Voetpaden

77.293

173

17.607

40.710

3.152

45.071

Pleinen en vrijliggende Voetpaden

Vrijliggende Fietspaden

130.474

Wegen BuBeKo

Woonstraten of Woonerven

Totaal

373.441

416.905

1.413.773

1.126

329

133.821

4.261

6.259

4.399

5.385

11.553

39.066

775.540

850.897

23

2.006

86.103

7.241

535.789

663.957

21.464

257.182

367.578

Asfalt

40

82.289

Elementen

Parkeren en Overig Totaal

529.127

Oppervlak kleiner dan 1.500 vierkante meter

blad 4 van 10

79.996

242.045

25.853

25.853

212.764

446.760

1.997.396

3.533.941

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

2

Kwaliteit wegen De kwaliteit van de wegen wordt bepaald op basis van de jaarlijks uitgevoerde (CROW) weginspectie. Tijdens de weginspectie worden de verschillende schadebeelden opgenomen en geclassificeerd. In onderstaande figuren zijn deze schadecijfers omgerekend naar rapportcijfers. Dit is gedaan voor alle weginspecties in de afgelopen jaren. Er wordt inzicht gegeven in het kwaliteitsverloop, middels de kwaliteitsontwikkeling en er wordt ingegaan op de kwaliteit in detail. In onderstaand figuur is de kwaliteitsontwikkeling van alle wegen samen weergegeven.

In 2020 scoort het areaal van de gemeente Doetinchem gemiddeld een 5,5. Hiermee wordt gescoord op de rand tussen kwaliteitsniveaus Laag en Basis. De totale kwaliteit laat de afgelopen jaren een stabiel beeld zien. De kwaliteitsontwikkeling is ook uitgesplitst naar asfalt en elementen, dit levert het volgende beeld op.

De kwaliteit van de elementen is gemiddeld veel beter dan de kwaliteit van asfaltverhardingen. Met een rapportcijfer 4,2 scoort het asfalt in kwaliteitsniveau Laag. De elementen scoren met een 7,6 zelfs onderin kwaliteitsniveau Hoog. Als bijlage op deze memo is de totale kwaliteitsontwikkeling opgenomen, hierin is ook een uitsplitsing naar gebruiksfunctie gemaakt. Hierin vallen met name de asfaltwegen in de Woonstraten op, deze scoren een 3,6 en naderen daarmee de ondergrens van kwaliteitsniveau Laag.

blad 5 van 10

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

In onderstaande figuur zijn de rapportcijfers voor de verschillende onderdelen in de areaaltabel weergegeven.

Huidige kwaliteit

A s f a l t

E l e m e n t e n

Erftoegangsweg BiBeKo

Erftoegangsweg BuBeKo

Industriewegen en Station

Rijbanen

4,9

8,6

6,9

Fietspaden

5,9

Voetpaden

6,4

Overige

9,7

Rijbanen

9,4

Fietspaden

9,9

Voetpaden

7,8

Overige

8,5

Pleinen en vrijliggende Voetpaden

Vrijliggende Fietspaden

Wegen BuBeKo

Woonstraten of Woonerven

3,8

3,6

4,1 4,5

9,3

9,0

8,3

3,1

4,4

7,7

8,5 7,1 9,7

9,6

9,2

8,5 6,2

7,0

8,3

8,2

ZH H B L ZL

Zeer Hoog Hoog Basis Laag Zeer laag

De kwaliteit in detail laat een vergelijkbaar beeld zien als in de kwaliteitsontwikkeling. De asfaltwegen zijn minder van kwaliteit, met name de ‘Overige’ van asfalt in de Woonstraten vallen op, deze scoren met een 3,1 in kwaliteitsniveau Zeer Laag. Ook de andere grote arealen asfalt in de Woonstraten scoren Laag.

blad 6 van 10

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

3

Ambitie wegen In dit hoofdstuk worden verschillende scenario’s geschetst voor wegbeheer in de komende periode. De verschillende scenario’s geven inzicht in de kwaliteit en het gemiddeld benodigde (groot) onderhoudsbudget. Voor deze berekeningen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:        

Jaarlijks wordt een gelijkblijvend bedrag op basis van gemiddelde (groot) onderhoudskosten berekend; Opgebouwd met vaste onderhoudscyli per wegtype (bv. Iedere vijftien jaar 30% herstraten, in jaar 30 50% herstraten) gestart op basis van jaar van aanleg van het wegvakonderdeel; Daadwerkelijke invulling van (gemiddeld) jaarlijks budget op basis van schades en meldingen vanuit de weginspectie en de praktijk; Alleen in stand houden wat er al is, uitgaande van dezelfde materialen, dezelfde constructieopbouw, dezelfde wegbreedte, etc.; Er wordt alleen budget berekend voor groot (technisch) onderhoud. Klein onderhoud, calamiteitenonderhoud, bermonderhoud, verzorgend onderhoud (bijvoorbeeld straatvegen) en vervanging worden niet meegenomen in de berekening; De eenheidsprijzen zijn conform Antea Group standaard versie 6.3.4, afgestemd met BuHa; Er is rekening gehouden met de volgende staartkostenpercentages: Algemene kosten 8%, Eenmalige en Uitvoeringskosten 7%, Onvoorzien 0%, Voorbereiding/Administratie/Toezicht (VAT) 14% en Winst/Risico 4%; Er is geen rekening gehouden met aanbestedingsvoordeel of marktwerking.

Het eerste scenario geeft inzicht in het onderhouden van alle asfaltverhardingen op kwaliteitsniveau Basis en alle elementverhardingen op kwaliteitsniveau Laag. Dit scenario lijkt goed aan te sluiten bij de doelstellingen veilig houden en kapitaalvernietiging voorkomen (hiervoor is Basis, in ieder geval voor asfalt noodzakelijk). Er is zeer beperkt ruimte om bij te dragen aan de overige doelstellingen (aantrekkelijke binnenstad, fietsstad, etc.).

Scenario 1: Asfalt Basis, Elementen Laag Gewenste kwaliteit

A s f a l t

E l e m e n t e n

Erftoegangsweg BiBeKo

Erftoegangsweg BuBeKo

Industriewegen en Station

Rijbanen

B

B

B

Fietspaden

B

Voetpaden

B

Overige

B

Pleinen en vrijliggende Voetpaden

Vrijliggende Fietspaden

Wegen BuBeKo

Woonstraten of Woonerven

KOSTEN

B

B

1,39

B

Rijbanen

L

Fietspaden

L

L

L

Voetpaden

L

Overige

L

L

L

KOSTEN

0,48

0,08

0,22

0,10 B

0,01

B

B

0,01

L

L

0,65

L

0,06

L

L

0,50

L

L

0,24

0,42

1,57

2,97

L L

L

0,04

0,16

ZH

Benodigd budget

€ €

2,97 miljoen per jaar 0,84 per vierkante meter

H B L ZL

Zeer Hoog Hoog Basis Laag Zeer laag

Voor het uitvoeren van groot onderhoud op dit kwaliteitsniveau is circa € 0,84 per vierkante meter nodig. Dit lijkt in vergelijking met het landelijk gemiddelde (circa € 0,80 per m²) een realistisch bedrag voor het areaal van de gemeente Doetinchem. Dit laat zich ook goed vergelijken met het benodigde budget van in de regio gelegen gemeenten Oude IJsselstreek en Berkelland.

blad 7 van 10

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

Het tweede scenario geeft inzicht in de onderhoudskosten per jaar als alle wegen worden onderhouden op kwaliteitsniveau Laag. Op zowel veiligheid als kapitaalvernietiging wordt voor de asfaltverhardingen dan fors ingeboet. De komende jaren zal de kapitaalvernietiging op asfaltverhardingen oplopen. De wegen dragen bij dit kwaliteitsscenario niet bij aan de overige doelstellingen/thema’s van Doetinchem.

Scenario 2: Alles Laag Gewenste kwaliteit

A s f a l t

E l e m e n t e n

Erftoegangsweg BiBeKo

Erftoegangsweg BuBeKo

Industriewegen en Station

Rijbanen

L

L

L

Fietspaden

L

Voetpaden

L

Overige

L

Rijbanen

L

Fietspaden

L

Voetpaden

L

Overige

L

L

L

KOSTEN

0,42

0,06

0,19

Pleinen en vrijliggende Voetpaden

Vrijliggende Fietspaden

Wegen BuBeKo

Woonstraten of Woonerven

KOSTEN

L

L

1,16

L

L

L

0,09 L

0,00

L

L

0,01

L

L

0,65

L

0,06

L

L

0,50

L

L

0,24

0,36

1,50

2,72

L L

L

0,04

0,15

ZH

Benodigd budget

€ €

2,72 miljoen per jaar 0,77 per vierkante meter

H B L ZL

blad 8 van 10

Zeer Hoog Hoog Basis Laag Zeer laag

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

Het laatste scenario geeft inzicht het kwaliteitsbeeld als de bezuiniging op het groot onderhoudsbudget wegen wordt doorgezet. Jaarlijks beschikbaar voor groot onderhoud is dan circa € 1,8 miljoen. Om het bezuinigingsbudget te bereiken zullen aantal wegen moeten worden aangewezen waaraan geen onderhoud meer wordt uitgevoerd (resulterend in kwaliteitsniveau Zeer Laag). De rijbanen en overige wegvakonderdelen van elementen liggen het meest voor de hand. Hier zullen veiligheid en kapitaalvernietiging serieus in het geding komen. Door het uitblijven van groot onderhoud op bepaalde wegvakonderdelen zal de kapitaalvernietiging jaarlijks steeds verder oplopen, dit kan wel oplopen tot 20% van het totaal onderhoudsbudget (per jaar). Andere thema’s (duurzaamheid, aantrekkelijke binnenstad, etc.) staan in dit scenario enorm onder druk.

Scenario 3: Bezuiniging Gewenste kwaliteit

A s f a l t

E l e m e n t e n

Erftoegangsweg BiBeKo

Erftoegangsweg BuBeKo

Industriewegen en Station

Rijbanen

L

L

L

Fietspaden

L

Voetpaden

L

Overige

L

Pleinen en vrijliggende Voetpaden

Vrijliggende Fietspaden

Wegen BuBeKo

Woonstraten of Woonerven

KOSTEN

L

L

1,16

L

0,09

L

L

0,00

L

0,01 0,00

Rijbanen

Fietspaden

L

Voetpaden

L

L L

L

L

L

0,06

L

0,50 0,00

Overige

0,37

KOSTEN

0,06

0,15

0,04

0,15

0,31

ZH

Benodigd budget

€ €

1,82 miljoen per jaar 0,52 per vierkante meter

H B L ZL

blad 9 van 10

0,74

Zeer Hoog Hoog Basis Laag Zeer laag

1,82

memonummer: 01 betreft: Oplevering arealoverzicht, kwaliteit en scenario's wegbeheer, BuHa/gemeente Doetinchem

4

Aanbevelingen en advies De overzichten en analyses in deze memo kunnen gebruikt worden als basis voor het nieuw op te stellen Beleidsplan wegen voor de gemeente Doetinchem. Geadviseerd wordt de volgende aandachtspunten op te nemen/nader uit te werken voor de komende beleidsperiode:  Areaal; omgang met te verwachten vervangingspiek. Dit maakt geen onderdeel uit van de berekende groot onderhoudskosten. Conform de BBV 2017 moeten de kosten van vervanging worden gekapitaliseerd. Nadere uitwerking hiervan in het Beleidsplan is te adviseren.  Kwaliteit; overall is de kwaliteit redelijk stabiel. De asfaltwegen naderen op sommige plaatsen de ondergrens van Laag. Op deze wegen komt veiligheid ernstig in het geding. De huidige kwaliteit van de asfaltwegen (Laag) sluit ook niet aan bij de ambities om kapitaalvernietiging te voorkomen.  Kwaliteit; de kwaliteit van de elementverhardingen scoort nog altijd hoog en boven niveau. Ondanks beperkte onderhoudsmaatregelen blijven deze wegen goed op niveau. Vraag is hoe lang dit kan worden vol gehouden. Op termijn is ook structureel onderhoud aan de elementenverharding noodzakelijk. Hiertoe is nu onvoldoende budget.  Ambitie; de scenarioberekening laat zien dat het gemiddelde benodigde onderhoudsbudget hoger is dan het beschikbare budget. Op termijn gaat dit problemen opleveren.

 Advies is het bestuur helder te maken wat de impact is van bezuinigingen in de openbare ruimte. Op korte termijn lijkt de schade misschien mee te vallen, maar op lange termijn zijn veel extra middelen nodig om de wegen terug te brengen op een veilig niveau. Het niet uitvoeren van de juiste maatregel op het juiste moment kost op de lange termijn alleen maar meer geld. Advies is duidelijke keuzes voor te leggen, ook als keuze wordt gemaakt om wegen niet langer te onderhouden is dit een bestuurlijke keuze. Antea Group oktober 2020

blad 10 van 10