Bijlage 2.1 Vergaderstukken takendiscussie van het besluitvormende AB van 18 november 2021.pdf
Tekst van het document
r
Algemeen bestuur Agendapunt:
Noord- en Oost-Gelderland
4
Overlegdatum:
18-11-2021
Portefeuillehouder:
C.M. de Waard-Oudesluijs
Adviesnota Onderwerp Afronding takendiscussie: besluitvorming over aandachtspunten en samenwerking
Voorstel in te stemmen met het aanpakken van de volgende 7 aandachtspunten van de notitie "Koersnotitie in de praktijk brengen":
A.1. Beter inspelen op de vraag van gemeenten A.2. Vanuit partnerschap afspraken maken A.3. Data: Veiligheidsrisico's wegnemen en gemeenten beter faciliteren met data A.4. Arbeidsmarkt A.5. Bedrijfsvoering A.6. Communicatie A.7. Medische milieukunde;
B. Voor het 8® aandachtspunt Infectieziektebestrijding + crisis & rampenbestrijding de landelijke ontwikkelingen af te wachten en dit aandachtspunt uiterlijk in november 2022 opnieuw te
wegen;
C. in te stemmen met de start van het voorbereidingstraject voor volledige participatie in Het Service Centrum (HSC) conform het advies van Lysias. Dit onder voorwaarde dat uit een nadere uitwerking blijkt dat de business case voor de kosten van GGD NOG positief is (gedefinieerd als
structurele verlaging van de kosten en een terugverdientijd van ten hoogste vier jaar); D.
in te stemmen met samenwerking met de VNOG op de gebieden preparatie crisisbeheersing en publiekscommunicatie;
E.
in de loop van 2022 verdere mogelijkheden van samenwerking met VNOG te onderzoeken, op het gebied van facilitair en huisvesting;
F.
in te stemmen met dekking voor het ondernemen van incidentele acties op de aandachtspunten in 2022-2025 door inzet van de reserve frictiebijdrage Apeldoorn en een saldo-reservering;
G.
in te stemmen met de financiële uitwerking en het opnemen ervan in Uitgangspuntennota 2023 en meerjarenraming.
Inleiding Na anderhalf jaar voorbereiding, gesprek en onderzoek komt de afronding van de Takendiscussie in zicht. De naam Takendiscussie was er één die gaandeweg het proces steeds minder de lading dekte. Immers, voor wijziging van taken van de GGD bleek al snel weinig bestuurlijk draagvlak. Daarmee raakte een substantiële kostenbesparing uit zicht, en kwam de focus te liggen op andere mogelijkheden om de GGD te versterken. Dat dat nodig was bleek uit de quick-scan die Lysias heeft uitgevoerd: GGD NOG heeft als de kleinste zelfstandige GGD van Nederland versterking nodig om niet door de ondergrens te zakken. Tijdens de laatste vergadering van het AB op 9 september zijn 8 aandachtspunten doorgenomen, punten waarop een verbeterslag vanuit oogpunt van de koersnotitie noodzakelijk is. De afgelopen weken is onderzocht welke kwaliteits- en kostenvoordelen
1 1
samenwerking met de Veiligheidsregio en Het Service Centrum (HSC, een samenwerkingsverband van GGD'en) kan opleveren. Met deze notitie wordt beoogd de Takendiscussie af te ronden en actie in te zetten op de aandachtspunten en de samenwerking.
Beoogd effect Afronden van de takendiscussie met een besluit op de aandachtspunten en samenwerking.
Argumenten A.
Een verbeterslag op de benoemde 7 aandachtspunten is vanuit oogpunt van de koersnotitie noodzakelijk. De tijdelijke uitbreiding van taken en budget voor de bestrijding van COVID-19 laat op een aantal onderdelen de voordelen zien van een robuustere organisatie van de GGD. Dat maakt dit moment het geschikte moment om de aandachtspunten op te pakken. In onderstaande tabel staan de voordelen van aanpak per aandachtspunt:
Aandachtspunt__________ 1 Beter inspelen op de vraag 2 Vanuit partnerschap afspraken maken 3 Data: Veiligheidsrisico's wegnemen & gemeenten beter faciliteren met data
4 Arbeidsmarkt
5 Bedrijfsvoering
6 Communicatie
7 Medische milieukunde
8 Infectieziektebestrijding + crisis & rampenbestrijding B.
Voordelen wanneer aandachtspunt wordt uitgevoerd_________________ De GGD is in staat vragen snel op te pakken en in samenwerking te beantwoorden. De GGD toont zich daarmee een betere gesprekspartner. Een (kosten)efficiënte en doelmatiger uitvoering wordt mogelijk gemaakt. Gemeenten reduceren onzekerheden en weten waar ze op mogen rekenen de komende jaren.______________________________________________ Juridische en organisatorische risico's van dataveiligheid worden gereduceerd. De informatiebehoefte van gemeenten wordt beter bedient. We benutten experts die kennis van de GGD-processen hebben opgedaan tijdens COVID-tijd en hun waarde hebben bewezen. Er is meer gereedschap in huis om in een zeer krappe arbeidsmarkt de benodigde expertise te verwerven. Ook blijft de GGD in staat een opleidingsplek aan te bieden aan jonge artsen. Dat verhoogt de bekendheid van de GGD NOG en verlaagt de drempel om hier aan de slag te gaan._____ Door professionele inrichting van een inkoopfunctie zal de GGD efficiënter en voordeliger haar werkzaamheden kunnen organiseren. De tijdelijke versterking van de financieel- en personeelsadviesfuncties begeleidt de transitie van aandachtspunt 1._____________________________________ De GGD biedt betere en meer toepasbare kennis voor inwoners. Er wordt gebruik gemaakt van passende en eigentijdse communicatiekanalen.
Gemeenten vinden in het communicatieteam van de GGD proactieve meedenkers. Er worden ontwikkelingen gesignaleerd en met gemeenten samen opgepakt.________________________________________________ Door opwarmend klimaat en energietransitie zijn er veel veranderingen in de leefomgeving. Dit leidt ook tot veel meer vragen aan team Medische milieukunde. Met een arts extra kan de GGD met deze stijging van vragen meebewegen. Ook zet de GGD hiermee een stap in toegankelijker adviezen. PM
De verwachting is dat er vanuit de landelijke evaluatie van de corona-aanpak verregaande
wijzigingen
in
het
stelsel
van
infectieziektebestrijding
en
crisisbeheersing
worden
aangebracht. Omdat er nog weinig zicht is, welke richting dit op gaat is het verstandig om op
regionaal niveau nu geen wijzigingen door te voeren voor actiepunt 8.
C.
De rapportage van Lysias over samenwerkingsopties geeft voldoende aanleiding om de
samenwerking met HSCte versterken. De kwaliteitswinst en reductie van kwetsbaarheid zijn hierbij aanzienlijk. Ook is het aannemelijk dat er op termijn kostenvoordeel te realiseren valt,
al is er op dit moment nog geen exacte berekening te maken van dat voordeel. Met een keuze voor versterking van HSC sorteert GGD NOG bovendien voor op de groeiende behoefte aan
samenwerking tussen GGD'en, die als gevolg van de coronapandemie zichtbaar is.
I 2
D.
Dezelfde rapportage van Lysias geeft voldoende aanleiding om de samenwerking met de Veiligheidsregio te versterken, specifiek op de onderdelen preparatie crisisbeheersing en
publiekscommunicatie. E.
Naast de aandachtspunten van 'Koersnotitie in de praktijk brengen' lijken er op de vlakken van facilitair en huisvesting synergievoordelen te behalen in samenwerking met de VNOG.
F.
De aanvang van het jaar 2022 is zeer nabij. Dat maakt dat de gevraagde investeringen niet
volledig meegenomen kunnen worden in de begroting 2022. Voor 2022 is daarom op een andere wijze in dekking voorzien, zie de financiële paragraaf in de notitie Afronding van de
takendiscussie. G.
De financiële consequenties van de aanpak van de 7 aandachtspunten worden meegenomen
in de uitgangspuntennota 2023. Dit geeft ook gemeenteraden de gelegenheid een zienswijze in te dienen.
Kanttekeningen A.
Uitstel van aanpak van de aandachtspunten zou betekenen dat noodzakelijke verbeterslag niet of later wordt ingezet. Ook kunnen dan de positieve neveneffecten van de COVID-bestrijding niet benut worden. In de onderstaande tabel staan de nadelen als een aandachtspunt niet
opgepakt wordt:
Aandachtspunt__________ 1 Beter inspelen op de vraag
2 Vanuit partnerschap afspraken maken
3 Data: Veiligheidsrisico's wegnemen & gemeenten beter faciliteren met data
4 Arbeidsmarkt 5 Bedrijfsvoering
6 Communicatie
7 Medische milieukunde
8 Infectieziektebestrijding + crisis & rampenbestrijding B.
Nadelen als aandachtspunt niet wordt uitgevoerd_____________________ Zonder de investeringen in account- en projectmanagement blijft de bestaande structuur voorlopig in stand en kan de GGD onvoldoende aansluiten op behoeften van gemeenten en daarop niet flexibel inspelen. Onzekerheden voor GGD en de betrokken medewerkers blijven bestaan. Geschikte professionals kan de GGD geen vast contract bieden, met als gevolg dat de GGD onvoldoende kan garanderen dat de juiste professionals beschikbaar zijn om de taken uit te voeren. Er zit veel tijd in aanvragen, inwerken van medewerkers, afronding en verantwoording.______________ De GGD en haar bestuur blijven blootgesteld aan operationele en juridische risico's op het gebied van informatieveiligheid. Daarnaast dreigt een braindrain door uitstroom van experts die voor een deel van deze taken zijn ingewerkt tijdens bestrijding van het coronavirus.______________________ Er blijven meer vacatures moeilijk vervulbaar, met als gevolg dat de dienstverlening aan gemeenten hieronder leidt. Het niet inrichten van een inkoopfunctie zorgt voor veel inefficiëntie in de organisatie. Niet uitvoeren van de aanvulling financiën en personeel zorgt ervoor dat de veranderopgave niet voldoende ondersteund wordt________ Ook hier dreigt een braindrain door uitstroom van experts die ingewerkt zijn tijdens bestrijding van het coronavirus.
Al na een paar dagen in maart 2020 bezweek het reguliere communicatieteam onder de druk van vragen rond covidl9. De GGD kon gelukkig terugvallen op de partners van de VNOG en de gemeente Apeldoorn om bereikbaar te blijven, maar het toonde dat communicatie bijzonder kwetsbaar was en vrijwel geen turbulentie aankon. Zonder investering in communicatie blijft de inrichting suboptimaal en kwetsbaar; iets dat professionals in het primair proces erbij doen naast hun reguliere werk.__________________________________________________ Het team Medische milieukunde blijft onder hoge druk staan en komt niet aan alle vragen toe. Daarmee kan o.a. in ontwikkelingen in de ruimtelijke ordening in de regio vertraging optreden.____________________________ PM
Infectieziektebestrijding + crisis & rampenbestrijding is zeer kwetsbaar. Versterking is nodig om de vragen rond COVID aan te kunnen en voorbereid te zijn op nieuwe uitdagingen.
3
C.
Het starten van het voorbereidingstraject is een duidelijke keuze voor één richting. Het vermindert de kwetsbaarheid van de GGD, maar ook haar wendbaarheid in de inrichting van de bedrijfsvoering. De intensievere samenwerking met HSC maakt andere organisatiekeuzes
op termijn lastig, omdat ontvlechten te kostbaar en lastig is.
B.
Het kostenneutraal maken van 2022 is noodzaak vanwege de korte termijn, maar brengt ook een risico met zich mee. De ontwikkeling (en daarbij behorende kosten) wordt al ingezet terwijl via de
zienswijzen op de uitgangspuntennota 2023 nog bijgestuurd kan worden. Bepaalde investeringen zijn tegen die tijd onomkeerbaar.
Financiën structurele kosten voor de aanpak van de aandachtspunten bedragen €565.000 per jaar. Een bedrag van € 225.000 wordt gedekt door hogere tarieven op plusproducten. Daarmee leveren ook derden (zoals reizigers en politie/justitie) die diensten van de GGD NOG afnemen een bijdrage aan de versteviging van de GGD. Het restant € 340.000 wordt gedekt door een verhoging van de inwonerbijdrage van 2,69% vanaf 2023. Nog niet meegenomen, maar aannemelijk geacht, is dat door volledige participatie in HSC op een termijn van ongeveer 5 jaar een kostenbesparing te realiseren is. Dit ligt in de orde van grootte van €200.000 tot €300.000.
De verwachting is dat de GGD vanuit het budget voor CO\/ID-19 bestrijding van het ministerie van VWS middelen kan reserveren voor de opgelopen achterstanden bij de ondersteuning tijdens de COVID-19 bestrijding. We verwachten dat we minimaal € 340.000 kunnen reserveren. Hiermee kunnen we de structurele verhoging voor 2022 dekken. Mochten we meer kunnen reserveren dan brengen we dit extra bedrag in mindering op de incidentele kosten van 2023 t/m 2025. De incidentele kosten kunnen voor een deel gedekt worden uit de bestemmingsreserve frictiebijdrage jeugdgezondheid Apeldoorn. Daarnaast heeft de GGD de afgelopen jaren steeds een klein positief saldo in de jaarrekening. Dit is voornamelijk het gevolg van hogere opbrengsten dan vooraf geraamd. In deze opbrengsten is ook dekking voor de overhead opgenomen, die niet altijd volledig wordt ingezet. Het uitgangspunt is dat in de periode 2022-2025 jaarlijks een positief saldo van € 100.000 gepresenteerd kan worden. Dit zetten we in als dekking voor de incidentele kosten. Belangrijke kanttekening hierbij is dat als het positief saldo niet of niet helemaal wordt gerealiseerd de gemeenten alsnog gevraagd wordt een bijdrage te leveren. Voor de resterende bedragen is een eenmalige bijdrage van de gemeenten nodig van resp. € 562.000 in 2023, € 363.000 in 2024 en € 242.000 in 2025.
In onderstaande tabel zijn de financiële gevolgen van de aandachtspunten van de notitie "Koersnotitie in de praktijk brengen" in beeld gebracht.
4
r
Financieel gevolgen van de aandachtspunten uit notitie "Koersnotitie in de praktijk brengen" 2022 565.000
2023 565.000
565.000
2025 2026| 565.000 565.000
0 340.000 225.000 565.000
340.000 0 225.000 565.000
340.000 0 225.000 565.000
340.000 340.000 0 0 225.000 225.000 565.000 565.000
Incidenteel
2022 744.000
start 1 april 2022
-186.000 558.000
2023 675.000 186.000 861.000
2024 463.000 0 463.000
Structureel
2024
Dekking
Inwonerbijdrage Covid resultaat Tarief plusteken
2025
20261
342.000 0 342.000
0 0
o
Dekking
Frictiebijdrage
458.000
199.000
0
0
Saldo reservering
100.000
100.000
100.000
100.000
Totaal dekking
558.000
299.000
100.000
100.000
o o o
o
562.000
363.000
242.000
0
Bijdrage gemeente totaal incidenteel
Vervolg Het dagelijks bestuur geeft de directeur publieke gezondheid de opdracht de besluiten in uitvoering te brengen. De DPG zal het DB regelmatig terugkoppeling geven over de voortgang.
De 7 aandachtspunten zullen in een organisatieontwikkelingsplan worden verwerkt.
Met HSC zullen de gesprekken worden gestart om te komen tot volledige participatie. Met VNOG zullen de gesprekken worden gestart om de samenwerking vorm te geven. De financiële gevolgen van de besluiten worden verwerkt in de Uitgangspuntennota 2023 en
meerjarenraming.
Communicatie Over de afronding van de takendiscussie communiceert de GGD op haar website, via de nieuwsbrief en intranet.
Warnsveld, 3 november 2021 Het dagelijks bestuur,
drs. J.J. Baardman, directeur publieke gezondheid
C.M. de Waard-Oudesluijs MSc, voorzitter
Bijlagen 1.
Notitie Afronding van de takendiscussie
2.
Rapportage onderzoek Analyse van en advies voor intensiveren samenwerking door de GGD
NOG 3.
Memo Lysias Inzichten uit benchmark en strategische opties voor vervolg
4.
Vastgestelde koersnotitie
5.
Notitie 'Koersnotitie in praktijk brengen'
s 5
r Noord- en Oost-Gelderland
Afronding van de takendiscussie
November 2021 Werkgroep Takendiscussie: Lia de Waard, Marcel Companjen en Jorik Huizinga
1 6
Inleiding Vanaf het voorjaar van 2020 heeft het AB - parallel aan, en soms belemmerd door de Corona-crisis in het kader van deze takendiscussie gesproken over bestuurlijke richting aan takenpakket en werkwijze van de GGD. In deze notitie presenteert de Werkgroep Takendiscussie de eindresultaten
van de takendiscussie over de GGD NOG. We beschrijven eerst de aanleiding voor de takendiscussie en gaan daarna in op de bouwstenen die tijdens de dialoog zijn opgeleverd. Vervolgens schetsen we
de keuzes die voorliggen om de takendiscussie af te sluiten.
De aanleiding voor de takendiscussie De aanleiding voor de takendiscussie bestaat uit twee elementen: een zoektocht naar het tegengaan
van de gesignaleerde kwetsbaarheid van de GGD en naar besparingsmogelijkheden voor de gemeenten.
Startpunt voor de discussie ligt net voor het uitbreken van de Coronacrisis. In februari 2020 schetst de directeur Publieke Gezondheid haar indrukken van de organisatie sinds ze in oktober 2019 gestart
is. De DPG signaleert een kwetsbare GGD, die aanzienlijke risico's op kwaliteit en continuïteit laat zien. Als mogelijke oorzaken noemt zij het in verhouding (met andere GGD 'en) smalle takenpakket en de mate waarin collectieve afstemming plaatsvindt. In het tweede kwartaal van 2020 brengen enkele gemeente(rade)n als zienswijze bij de begroting van
de GGD in om, gezien de financiële positie van gemeenten, (ook) bij de GGD NOG te zoeken naar
mogelijkheden voor kostenbesparing.
Eerste bouwstenen van de takendiscussie; koersnotitie en benchmark Op basis van een gespreksronde met medewerkers van GGD en van gemeenten door de
procesbegeleider constateert onze werkgroep eind 2020 dat het van belang is het gesprek over de
taken van de GGD te starten bij de gewenste manier van samenwerken tussen gemeenten en GGD.
Keuzes op dit meer fundamentele niveau zijn immers bepalend voor keuzes rondom het takenpakket.
Over de gewenste wijze van samenwerken heeft het AB een aantal keer indringend gesproken. Daarbij zijn ook inzichten uit de kring van betrokken ambtenaren betrokken. De resultaten van de
bespreking zijn vastgelegd in een Koersnotitie (zie bijlage 1). Kern daarvan is: De besluitvorming die de basisinfrastructuur aangaat is altijd regionaal (NOG-niveau), en gemeenten worden vroeg in het
ontwikkelproces van nieuwe producten en diensten betrokken. De Koersnotitie is door het AB op 8
juli 2021 vastgesteld. Parallel hieraan is aan bureau Lysias gevraagd om een quick scan uit te voeren naar het kostenniveau en takenpakket van de GGD NOG. De rapportage van Lysias is bijgevoegd als bijlage 2. Lysias
concludeert dat de GGD NOG de kleinste zelfstandige GGD van Nederland is en haar kostenniveau te omschrijven valt als gemiddeld tot laag. Wel drukt de overhead relatief zwaarder op de begroting
dan bij andere GGD'en. Voor een combinatie van versterken van de GGD-organisatie en het realiseren van kostenbesparingen gaf Lysias twee strategische opties ter overweging mee: het
toevoegen van taken aan het takenpakket van de GGD en het verkennen van synergievoordelen in de ondersteunende bedrijfsprocessen door samenwerking met andere organisaties.
2
7
Kwetsbaarheid van de GGD geduid
De processen bij de GGD zijn bijzonder slank ingericht. Onder stabiele omstandigheden is de GGD in staat veel maatschappelijke waarde voor relatief weinig publieke middelen te leveren. Maar in tijden waarin veel nieuwe vragen op de GGD afkomen begint het te knellen. Op verzoek van de werkgroep
heeft de GGD in een notitie in kaart gebracht welke aandachtspunten de uitvoering van de koersnotitie verhinderen en of waar niet voldaan kan worden aan landelijke wet- & regelgeving. De 8
aandachtspunten zijn:
1.
Beter inspelen op de vraag van gemeenten
2.
Vanuit partnerschap afspraken maken
3. 4.
Arbeidsmarkt
5.
Bedrijfsvoering
6.
Communicatie
7.
Medische milieukunde
8.
Infectieziektebestrijding + crisis & rampenbestrijding
Data: veiligheidsrisico's wegnemen en gemeenten beter faciliteren met data
Deze aandachtspunten zijn verder uitgewerkt in de notitie 'Koersnotitie in de praktijk brengen'.
Onderzoeken samenwerking
De Quick scan van Lysias is besproken met de leden van het AB op 8 april. Tijdens de bespreking is gebleken dat er onvoldoende draagvlak was binnen het AB voor een gesprek over het toevoegen van
taken aan de GGD. De werkgroep concludeerde daaruit dat het niet zinvol was om daarvoor vervolgstappen in gang te zetten. Meer steun was er voor het verkennen van
samenwerkingsmogelijkheden op het gebied van bedrijfsvoering met organisaties als de
Veiligheidsregio, Veilig Thuis en (een toevoeging vanuit het AB) andere GGD'en. In de daarop volgende individuele gespreksronde bleek vooral draagvlak voor een verkenning van
samenwerking met de Veiligheidsregio en Het Service Centrum. Lysias heeft daarop een rapportage
opgesteld met een weging van de samenwerkingsmogelijkheden met deze beide organisaties. De aandachtspunten uit de notitie 'Koersnotitie in de praktijk brengen' dienden daarbij als leidraad. De conclusies van dit rapport zijn dat samenwerking met beide partijen zinvol is. Met name door het
aspect van een te verwachten aanzienlijke kwaliteitswinst en reductie van kwetsbaarheid op meerdere vlakken. Er is eveneens onderzocht welke synergievoordelen gerealiseerd kunnen worden. Voor
samenwerking met de VNOG taxeert Lysias dat er beperkte kostenbesparingen mogelijk zijn, in de
orde van grootte van enkele tienduizenden euro's. Kostenbesparing door samenwerking met HSC acht Lysias aannemelijk, maar dit terugbrengen tot een exacte berekening blijkt lastig door 3
elementen: De daling van kosten bij NOG als gevolg van overheveling naar HSC; de stijging van kosten van HSC door toename van het takenpakket; het effect van de herverdeling via de verdeelsleutels tussen de moederorganisaties. Een nadere analyse is noodzakelijk voordat een
definitief besluit genomen kan worden.
Financiën In de notitie 'Koersnotitie in de praktijk brengen' is een schets gegeven van de kosten die gemoeid
zijn met de aanpak van de eerste 7 aandachtspunten. De afgelopen twee maanden is deze schets
verder aangescherpt en uitgewerkt. De benodigde structurele en incidentele kosten vallen daarbij
3 8
lager uit dan eerder geschetst. Verdere kostenbesparingen die mogelijk door synergievoordelen in de samenwerking met de VNOG en HSC kunnen worden behaald zijn nog niet ingeboekt vanwege de hierboven al genoemde onzekerheid. Structurele kosten voor de aanpak van de aandachtspunten bedragen €565.000 per jaar. Dit betreft
overheadkosten die zowel aan de basis- als de plustaken toegerekend worden. De toerekening is op basis van de door het AB vastgestelde uitgangspunten. Een bedrag van € 225.000 wordt gedekt door
hogere tarieven op plusproducten. Daarmee leveren ook derden (zoals reizigers en politie/justitie)
die diensten van de GGD NOG afnemen een bijdrage aan de versteviging van de GGD. Het restant € 340.000 wordt gedekt door een verhoging van de inwonerbijdrage van 2,69%.
Met nog slechts twee maanden te gaan tot aanvang van het jaar 2022 is het voorstel om de kosten van de aanpak in dat jaar op een andere wijze te dekken dan via verhoging van de inwonerbijdrage. De verwachting is dat de GGD vanuit het budget voor COVID-19 bestrijding van het ministerie van
VWS middelen kan reserveren voor de opgelopen achterstanden bij de ondersteuning tijdens de COVID-19 bestrijding. We verwachten dat we minimaal € 340.000 kunnen reserveren. Mocht we meer kunnen reserveren dan brengen we dit extra bedrag in mindering op de incidentele kosten
van 2023 t/m 2025. De incidentele kosten kunnen voor een deel gedekt worden uit de bestemmingsreserve
frictiebijdrage Apeldoorn. Daarnaast heeft de GGD de afgelopen jaren steeds een klein positief saldo in de jaarrekening. Dit is voornamelijk het gevolg van hogere opbrengsten dan vooraf geraamd. In
deze opbrengsten is ook dekking voor de overhead opgenomen, die niet altijd volledig wordt ingezet. Het uitgangspunt is dat in de periode 2022-2025 jaarlijks een positief saldo van € 100.000
gepresenteerd kan worden. Dit zetten we in als dekking voor de incidentele kosten. Belangrijke kanttekening hierbij is dat als het positief saldo niet of niet helemaal wordt gerealiseerd de
gemeenten alsnog gevraagd wordt een bijdrage te leveren. Per saldo resteert er een incidentele investering van ruim € 1,1 miljoen, verdeeld over de jaren 2023-
2025. In bijgevoegde tabel ziet u wat dat per gemeente per jaar betekent. De organisatieverandering brengt ook een risico op boventalligheid met zich mee. We hebben dit
risico ingeschat op ruim € 0,3 miljoen. GGD NOG gaat haar uiterste best doen om dit risico zo klein mogelijk te houden. De kosten die hieruit voortvloeien kunnen we financieren uit de algemene risico
reserve. Deze komt dan mogelijk onder de norm waardoor de gemeenten jaarlijks uit het
jaarrekeningsaldo de reserve moeten aanvullen.
4
9
Bijlagen T
Financieel overzicht van de aandachtspunten uit "Koersnotitie in de praktijk brengen" 2025
2026]
2022
2023
2024
565.000
565.000
565.000
565.000 565.000
Covid resultaat
O 340.000
340.000 O
340.000 O
340.000 340.000 O O
Tarief plustaken
225.000
225.000
225.000
225.000 225.000
565.000
565.000
565.000
565.000 565.000
2022 744.000
2023 675.000
2024
2025
2026]
-186.000 558.000
186.000 861.000
463.000 0 463.000
342.000 0 342.000
£
199.000 100.000
O O 100.000 100.000
0
Saldo reservering
458.000 100.000
Totaal dekking
558.000
299.000
100.000
100.000
O
O O O
562.000 303.480 258.520
363.000 196.020
242.000 130.680
O O
166.980
111.320
O
structureel
Dekking Inwonerbijdrage
Incidenteel start 1 april 2022
0 0
Dekking
Frictiebijdrage
Bijdrage gemeente totaal incidenteel aandeel Algemene gezondheid aandeel Jeugdgezondheid
|
54% 46%
0
5
10
Incidenteel
structureel bijdrage vanaf 2023
inwoners
2022
2023
2024
2025
2026 totaal
Aalten
27.120
0
20.419
13.189
8.792
0
42.400
12.353
Berkelland
43.846
0
33.012
21.323
14.215
0
68.550
19.972
Bronckhorst
36.083
0
27.167
17.547
11.698
0
56.413
16.436
Doetinchem
58.263
0
43.867
28.334
18.889
0
91.090
26.539
per gemeente
Montferland
36.038
0
27.133
17.526
11.684
0
56.343
16.415
Oost Gel re
29.572
0
22.265
14.381
9.587
0
46.233
13.470
Oude IJsselstreek
39.349
0
29.626
19.136
12.757
0
61.519
17.923
Winterswijk
29.041
0
21.865
14.123
9.415
0
45.403
13.228
Apeldoorn
164.770
0
60.151
38.852
25.901
0
124.904
36.390
Brummen
20.877
0
15.718
10.153
6.768
0
32.640
9.509
Epe
33.197
0
24.994
16.144
10.763
0
51.901
15.121
Hattem
12.226
0
9.205
5.946
3.964
0
19.114
5.569
Meerde
18.774
0
14.135
9.130
6.087
0
29.352
8.551
Lochem Voorst
33.944 24.797
0 0
25.557 18.670
16.507 12.059
11.005 8.039
0 0
53.069 38.768
15.461 11.295
Zutphen
48.099
0
36.214
23.391
15.594
0
75.199
21.909
EIburg
23.429
0
17.640
11.394
7.596
0
36.629
10.672
Ermelo
27.017
0
20.341
13.139
8.759
0
42.239
12.306
Harderwijk
48.722
0
36.683
23.694
15.796
0
76.173
22.193
Nunspeet
28.029
0
21.103
13.631
9.087
0
43.821
12.767
Oldebroek
23.756
0
17.886
11.553
7.702
0
37.141
10.821
Putten
24.370
0
18.348
11.851
7.901
0
38.101
11.100
T
T
i
—i-
percentage stijging tov
huidige Totaal
831.319
0
562.000
363.000
242.000
0 1.167.000
340.000 2,69% inwonerbijdrage
6
11
Lycias ■ ADVIES
I Samenwerkingsopties Analyse van en advies voor intensiveren samenwerking door de GGD NOG
12
Opdrachtgever:
GGD NOG
Ons kenmerk:
A20NOG-121
Samenstellers:
Marcel Benard Jacco van Gastel
Datum:
26 oktober 2021
Lysias Advies
T: 033 464 70 70
IBAN:
NL18ABNA 0574 2170 53
Soesterweg 310d
E: infoiaiysiasadvies.nl
KvK:
30166304
3812 BH Amersfoort
www.lysiasadvies.nl
BTW:
NL809282471B01
13
Inhoud 1.
2.
3.
4.
5.
Opdracht en aanpak
4
1.1.
Aanleiding
4
1.2.
Opdracht
5
1.3.
Werkwijze, reikwijdte en diepgang
5
Vertreksituatie
6
2.1.
Inleiding: samenwerking is niet nieuw
6
2.2.
Inhoudelijke vormen van samenwerking
6
2.3.
Samenwerking in bedrijfsvoering
7
Samenwerkingsmogelijkheid met Veiligheidsregio NOG
8
3.1.
Introductie
8
3.2.
Samenwerkingsmogelijkheden in Noord- en Oost-Gelderland
8
3.3.
Betekenis voor kwaliteit en kosten
10
3.4.
Impact verandering (tempo en kosten)
11
Samenwerkingsmogelijkheid met andere GGD’en
13
4.1.
Introductie
13
4.2.
Samenwerkingsmogelijkheden
13
4.3.
Betekenis voor kwaliteit en kosten
14
4.4.
Impact verandering (tempo en kosten)
15
Samenwerkingsmogelijkheden gewogen
16
5.1.
Samenvattende observaties
16
5.2.
Analyse
16
5.3.
Advies
17
14
1.
Opdracht en aanpak
1.1. Aanleiding Het bestuur van de GGD Noord- en Oost-Gelderland is sinds 2020 in gesprek over het takenpakket
van de GGD en de wijze waarop dit wordt uitgevoerd. De aanleiding hiervoor was drieërlei:
Verbeteren van het samenspel tussen gemeenten en GGD; Het verzoek van een aantal gemeente(rade)n kritisch naar het kostenniveau te kijken;
De waarneming van de (destijds) nieuwe directeur dat de organisatie een aantal kwetsbaarheden kent, die de adequate uitvoering van het takenpakket belemmeren. In het kader heeft Lysias begin 2021
een benchmark uitgevoerd naar het takenpakket en
kostenniveau van de GGD, waaruit duidelijk werd dat de GGD NOG een relatief kleine GGD is met een beperkt takenpakket. Mede daarom maken de vaste overheadkosten een relatief groot deel uit
van het totale kostenniveau. Strategische opties om de verhouding tussen uitgaven voor het primair
proces en uitgaven voor overheadkosten gunstig te beïnvloeden, zijn het toevoegen van taken of het in samenwerking
uitvoeren van
bedrijfsvoeringstaken.
Beide opties verminderen
bovendien
kwetsbaarheden in de bedrijfsvoering en vergroten het kwaliteitsniveau. Het bestuur heeft daarop vastgesteld dat er onvoldoende draagvlak bestaat voor het toevoegen van taken; een verkenning van samenwerkingsopties werd wel wenselijk geacht.
Voor de verkenning naar samenwerkingsmogelijkheden vormt de eerder dit jaar door het AB vastgestelde Koersnotitie het kader. In de Koersnotitie wordt beschreven op welke manier de GGD het bestaande takenpakket in samenwerking met gemeenten gaat uitvoeren.
Om conform de Koersnotitie te werken en de geconstateerde knelpunten in de organisatie te
adresseren heeft de GGD in augustus de notitie ‘De Koersnotitie in de praktijk brengen' opgesteld.
Deze notitie bevat acht acties waarmee de GGD op het gewenste niveau kan gaan opereren. De vraag die nu vervolgens aan de orde is, is welke mogelijkheden samenwerking biedt om tot een
efficiënte en effectieve invulling van deze aandachtspunten te komen. In onderstaande figuur is kort samengevat welke processtappen aan de orde zijn geweest: Beschikbaar tbv AB IS
november
•• . Samenspel GGDgemeenten; besparing en » robuustheid GGD
^Koersnotitie
^^^^anderopgav^^^
Koersnotitie en bestaand ■
Ambities versus moHelijkheden en kwetsbaarheden I ICUCII
ran
^^^rie scenaria's?^^B
f 1. Wat kan GGD F 7P|f? zelf? J
1
2. Met andere i ouuen j GGO'èn ^3. Met K regiopartners^H
• •
Aanleiding
^^<ader
Analyse
Bestuurlijke keuzes
15
IA
1.2. Opdracht Lysias Advies is gevraagd om twee scenario’s voor samenwerking (met Veiligheidsregio NOG en met andere GGD’en) te onderzoeken. Daaronder verstaan wij het in kaart brengen van de consequenties van samenwerking voor kwaliteit en kosten van de GGD NOG, in het bijzonder voor de genoemde acht aandachtspunten. Doel van de opdracht is het bestuur in staat te stellen de takendiscussie af te ronden met een
conclusie over een te kiezen samenwerkingsscenario. 1.3. Werkwijze, reikwijdte en diepgang
Om de opdracht uit te voeren hebben we informatie opgevraagd bij de GGD NOG en de (mogelijke)
samenwerkingspartners:
de
Veiligheidsregio
en
Het
Servicecentrum
(HSC,
samenwerkingsorganisatie voor bedrijfsvoering van GGD NOG met twee andere GGD’en en een Regionale Ambulancevoorziening). Ter duiding van de informatie hebben we gesprekken gevoerd
met:
Veiligheidsregio: directeur, hoofd risico- en crisisbeheersing en hoofd bedrijfsvoering HSC: manager
Bij de uitwerking van de samenwerkingsopties hebben we de volgende perspectieven gehanteerd:
1. 2.
Waar liggen generiek samenwerkingsmogelijkheden, zowel op inhoud als op bedrijfsvoering?
Wat betekent samenwerking voor de kwaliteit (afgemeten aan 8 aandachtspunten uit de eerdere notitie) en voor de kosten (voor zover nu bekend)
3.
Wat is de impact van de verandering (inschatting veranderkosten en -tijd)
Onze voorlopige bevindingen hebben we besproken met het MT van de GGD NOG. Dit heeft geleid tot enkele aanscherpingen van de tekst en concretisering van het advies.
Onze gesprekspartners zijn in de gelegenheid gesteld de beschrijving van de feitelijke situatie te checken. De reacties hebben geleid tot enkele feitelijke correcties van de informatie over de
Veiligheidsregio. We
onderstrepen
hier
het
karakter
van
deze
verkenning.
De
verkenning
van
samenwerkingsscenario’s heeft zich voltrokken in een korte tijdsperiode van ongeveer vier weken. Dat stelt beperkingen aan de reikwijdte en diepgang van de analyses die we maken: die beperken
zich tot de strategische hoofdlijn. Het vervolgproces dient daarom ruimte te bieden aan een
verdiepingsfase waarin getoetst wordt of de voornaamste conclusies bij nadere beschouwing overeind blijven. Immers, bij een meer gedetailleerde analyse kunnen nieuwe inzichten blijken die om
nieuwe weging vragen.
16
I5
2. Vertreksituatie 2.1. Inleiding: samenwerking is niet nieuw
Bij de start van deze verkenning is het belangrijk om vast te stellen dat de GGD Noord- en Oost-
Gelderland nu al samenwerkt voor de uitvoering van een aantal taken. Om een goed beeld te krijgen van het potentieel van samenwerkingsmogelijkheden is het belangrijk eerst goed stil te staan bij de bestaande samenwerkingen. We maken daarbij onderscheid naar twee vormen van samenwerking:
inhoudelijke samenwerking
en
bedrijfsvoeringssamenwerking. We schetsen
in
de volgende
paragraven de stand van zaken.
2.2. Inhoudelijke vormen van samenwerking Samenwerking met GGD’en
Waar het gaat om samenwerking op inhoudelijke taken werkt de GGD NOG samen met verschillende GGD-regio’s in Oost-Nederland (de twee Overijsselse en drie Gelderse GGD’en). Voor elk van deze taken is een van de GGD’en aangwezen als trekker. De verdeling is als volgt: Uitvoeringstaak
Coördinerende GGD
Coördinatie aanvullende seksuele gezondheid (verdeling subsidie RIVM/VWS Cliëntenzorg)
GGD Gelderland-Zuid
Bovenregionaal team Milieu & Gezondheid (Tweedelijns Medische Milieukunde)
VGGM
Medische milieukunde (Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke stoffen - GAGS)
VGGM
Tuberculosebestrijding (Regionaal expertisecentrum - REC ! regionaal tuberculoseconsulent - RTC 'er)
GGD Twente
Infectieziektebestrijding (Regionaal Arts Consulenten - RAC’ers, piket)
GGD Noord- en Oost-Gelderland
Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA)
GGD IJsselland
Inspecties Jeugdverblijven
GGD Twente en GGD IJsselland
Naast de genoemde taken is er een landelijke ontwikkeling gaande waarin ook de taken op het gebied van forensische geneeskunde op bovenregionaal niveau gaan worden georganiseerd. Samenwerking met Veiligheidsregio
Daarnaast samenwerking met Veiligheidsregio:
Samen met GHOR de voorbereiding op de ‘witte’ inzet binnen multidisciplinaire crises:
planvorming en OTO In crisissituaties: praktische samenwerking, zoals bv. op gebied van communicatie
17
16
2.3. Samenwerking in bedrijfsvoering De GGD NOG werkt in de bedrijfsvoering samen met twee andere GGD’en (Hart voor Brabant en West-Brabant) en de Regionale Ambulancevoorziening Brabant-Noord in Het Servicecentrum (HSC). Dit HSC is een samenwerkingsverband op basis van de fiscale regeling ‘kosten voor gemene
rekening’. Dit betekent dat een van organisaties (in dit geval de GGD Hart voor Brabant) optreedt als penvoerder voor een organisatie(onderdeel) dat voor alle aangesloten organisaties werkt. De organisaties verdelen de kosten op basis van een vaste verdeelsleutel. Het belangrijkste voordeel
van een dergelijke constructie is dat de aangesloten organisaties geen BTW hoeven te betalen.
Tegenover dit voordeel staat dat de Belastingdienst er nauw op toeziet dat er wel sprake blijft van een ‘gemene rekening’, wat in de praktijk betekent dat de verdeelsleutel niet kan worden aangepast op wijzigende omstandigheden: als er financiële maatwerkafspraken worden gemaakt, beschouwt de
Belastingdienst de samenwerking als een dienstverlening waarover BTW verschuldigd is. Alleen bij grootscheepse veranderingen is aanpassing van de verdeelsleutels mogelijk.
In de huidige samenwerking heeft GGD NOG niet alle taken die door het HSC worden uitgevoerd in de gemene rekening opgenomen: de deelname van GGD NOG is beperkter dan die van de andere
partners. In onderstaand overzicht is weergegeven hoe dit takenpakket is opgebouwd: Taak
Door GGD NOG belegd bij HSC
Wel binnen scope HSC, maar door GGD NOG niet bij HSC belegd
ICT-ondersteuning
Netwerkbeheer Werkplekbeheer Systeembeheer Printers Servicedesk
Functioneel beheer van applicaties Eigen Microsoftomgeving (‘tenant’) Telefonie
Informatiemanagement
Business intelligence (team Inzicht)
Archiefbeheer! DIV Informatiebeveiliging (NEN 7510, CISOfunctionaris)
Niet binnen scope HSC
Inkoop
Begeleiding bij inkoop/aanbesteding Order- en contractbeheer
Financiën
Administratiesysteem (Exact)
Accountant Controller Business adviseurs
Personeel
Salarisadministratie (Raet)
HR-adviseurs
Facilitair
Facilitair management Gebouwenbeheer
18
I7
3. Samenwerkingsmogelijkheid met Veiligheidsregio NOG 3.1. Introductie
De Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland is een gemeenschappelijke regeling van dezelfde 22 gemeenten
als
de
GGD
NOG.
De
taak
van
de
Veiligheidsregio
is
vastgelegd
in
de
gemeenschappelijke regeling en gebaseerd op de Wet op de Veiligheidsregio’s. De taak omvat de
inventarisatie van en advisering over risico’s op het gebied van branden, rampen en crises en (de voorbereiding van) de bestrijding hiervan, onder meer door de instandhouding van de brandweer,
GHOR en een meldkamer.
Veiligheidsregio’s en GGD’en zijn logische samenwerkingspartners in de rampenbestrijding en
crisisbeheersing. Dit is door de verschillende wetten onderstreept, onder meer doordat voor de benoeming van de DPG mede het bestuur van de Veiligheidsregio gehoord wordt. De samenwerking is bijvoorbeeld zichtbaar geworden in de Corona-periode toen de Veiligheidsregio de GGD
ondersteunde door de inzet van communicatie-adviseurs. In vier regio’s (Fryslan, Gelderland-Midden, Limburg-Noord, Kennemerland) is ervoor gekozen de
samenwerking te vertalen in een gezamenlijke organisatie: in deze regio’s worden onder door één organisatie zowel de brandweer- en crisisbeheersingstaken als de GGD-taken uitgevoerd. In twee
andere regio’s (Drenthe, IJsselland) werken de GGD en de Veiligheidsregio vergaand samen in de
uitvoering van ondersteunende bedrijfsvoeringstaken. In hoofdstuk 2 hebben we geschetst op welke manier nu in NOG wordt samengewerkt met de
Veiligheidsregio. In de volgende paragrafen verkennen we op basis van de gesprekken die we hebben gevoerd en de data die we hebben geanalyseerd welke mogelijkheden er voor intensievere
samenwerking bestaan. 3.2. Samenwerkingsmogelijkheden in Noord- en Oost-Gelderland
We hebben in de gesprekken met de Veiligheidsregio een zeer positieve grondhouding aangetroffen
in de richting van samenwerking met de GGD. Daarbij is aangegeven dat de ambitie voor
samenwerking zich wat betreft de VNOG niet beperkt tot efficiëntiewinst en bedrijfsvoeringsvragen, maar nadrukkelijk ook richt op de kwaliteitswinst op inhoudelijke taken door publieke veiligheid en publieke gezondheid dichter bij elkaar te brengen. Daarbij merkt de Veiligheidsregio op dat het
gegeven dat zowel GGD NOG als VNOG in het zelfde gebied werken de mogelijkheid biedt om aan
te sluiten bij cultuur en werkwijze in de regio. Een randvoorwaarde voor de VNOG is dat bezuinigingen bij de GGD niet worden ‘afgewenteld’ op de VNOG via opgaven ! taakstellingen in de samenwerking.
Inhoudelijke samenwerking Op de volgende onderdelen liggen mogelijkheden voor het versterken van de inhoudelijke
samenwerking tussen GGD en VNOG: Evenementenbeleid: de GHOR levert vanuit gezondheidskundig perspectief in samenwerking met de GGD een bijdrage aan de multidisciplinaire advisering bij evenementen. Hygiëne en
19
I8
preventie van infectieziekten worden daar nu in meegenomen. De samenwerking kan verder worden versterkt.
Preparatie crisisbeheersing: samenwerking
De
en
tussen
afstemming
adviseurs
gevaarlijke
stoffen
en
gezondheidskundige adviseurs gevaarlijke stoffen kan met name in de koude fase worden
versterkt. De GGD is procesverantwoordelijk voor de psychosociale dienstverlening. Korte lijnen
tussen de GGD en bevolkingszorg zijn ook in de koude fase van belang. Bij incidenten kan de slagkracht van beide organisaties worden vergroot door flexibele inzet van personeel op de plek waar het op dat moment nodig is. Informatievoorziening:
Gezamenlijke databases, data-analisten
Kaartlagen ontsluiten en stapelen (mogelijk ook in combinatie met omgevingsdiensten) Deskundigheid van techniek toepassen (randvoorwaardelijk mensen en middelen) , uitvoering data - analyses Risicobeelden tbc van uitvoering Omgevingswet in gemeenten Bij (publieks)communicatie biedt het meer samenbrengen van veiligheid en publieke gezondheid
mogelijkheden om de burger beterte bereiken. De Veiligheidsregio heeft een team communicatie dat bestaat uit
7
medewerkers
(5,8 fte).
Wanneer de
voorgenomen
uitbreiding
van
communicatiecapaciteit van de GGD zou worden toegevoegd aan dit team, ontstaan mogelijk synergievoordelen vanwege overlap in doelgroep (de bevolking en gemeenten in de regio Noord
en Oost-Gelderland). Bedrijfsvoeringsamenwerking
De VNOG heeft een afdeling bedrijfsvoering met een omvang van ruim 94 fte. Deze schaalomvang -
fors groter dan de GGD - biedt mogelijkheden voor samenwerking. We verkennen hieronder per
bedrijfsvoeringsonderdeel
de
kansen
die
er
voor
samenwerking
bestaan
en
eventuele
belemmeringen. Personeel: de VNOG heeft een formatie van (per 1 januari 2023) 329 fte. Daarnaast zijn bijna
1400 vrijwillige brandweerlieden actief. De personeels- en salarisadministratie vindt net als bij de GGD plaats via het programma Youforce van Raet. De functiewaardering vindt plaats op basis
van hetzelfde systeem (HR21). Dat biedt kansen voor een samenbundeling van de inzet. Een aandachtspunt
daarbij
is
dat
de
GGD
en
VNOG
vooralsnog
verschillen
van
cao.
Veiligheidsregio’s hebben vanwege de bijzondere positie van vrijwilligers nog uitstel gekregen van
de
wet
normalisering
rechtspositie
ambtenaren
en
daarom
is
de
car/uwo
voor
Veiligheidsregio’s nog aan de orde. De verwachting is dat dit binnen afzienbare tijd nog
verandert. Automatisering: de VNOG verzorgt zelf de ICT-ondersteuning voor 460 laptops, 100 vaste werkplekken, 320 mobiele werkplekken in brandweerauto’s en 400 telefoons. Dat doet de VNOG
op 62 locaties waarvoor zij ook de verbindingen verzorgt. Net als de GGD NOG gebruikt de
VNOG Office 365. Integratie van automatisering van GGD en VNOG is dus goed denkbaar. Wel
20
19