Bijlage 1. Ruimtelijke onderbouwing - ZP Wehl v2.pdf

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging)

projectnummer 0475122.100 definitief revisie 03 10 mei 2023

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging)

projectnummer 0475122.100 revisie 03 10 mei 2023

Auteurs C.E. Blaser N.M. Tuinenburg

Opdrachtgever Solar Provider Group B.V. Vliegend Hertlaan 15 unit 313 3526 KT Utrecht

Gecontroleerd: E. de Koning-Barten

datum 10 mei 2023

beschrijving def

vrijgave J. van den Broek

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

3

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Aanleiding Ligging en begrenzing projectgebied Locatie afweging Vigerend planologisch regime Leeswijzer

3 3 5 5 8

2

Projectbeschrijving

9

2.1 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3

Huidige situatie Aard en omvang van de ontwikkeling Oppervlakte Locatie afweging Technische gegevens zonnepark Landschappelijke inpassing Gebiedskenmerken Uitgangspunten ontwerp Beplanting en beheer Communicatie en Participatieplan Doel Proces Tweede fase participatieproces

9 10 10 10 11 14 14 14 16 17 17 17 18

3

Beleidskader

20

3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4 3.2.5 3.2.6 3.2.7

Rijksbeleid 20 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 20 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) 21 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) 22 Klimaatakkoord 23 Provinciaal beleid 23 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland 23 Omgevingsverordening Gelderland 25 Gelders Energieakkoord (2015) 30 ZonneWIJzer – Gelders gebiedsgids voor zonnevelden 31 Regionale Energiestrategie (RES) Achterhoek 31 Achterhoeks koersdocument voor duurzame energie 32 Structuurvisie nieuwe stijl Regio Achterhoek; speerpunten voor het regionale ruimtelijk beleid Achterhoek 2011-2020 33 Gemeentelijk beleid Doetinchem 33 Structuurvisie Doetinchem 2035 33

3.3 3.3.1

Blad 1 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

3.3.2 3.3.3 3.3.4

Landschapsontwikkelingsplan+ voor Doetinchem, Montferland en Oude IJsselstreek - ‘Van nieuwe noabers en brood op de plank’ (2008) 35 Doetinchem Natuurlijk Duurzaam 36 Duurzame energieopwekking in Doetinchem; Ruimtelijk-maatschappelijk beleidskader 37

4

Milieu- en omgevingsaspecten

43

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14

Archeologie en cultuurhistorie Ecologie Bodem Water Bedrijven en milieuzonering Externe veiligheid Verkeer en parkeren Geluid Luchtkwaliteit Lichtreflectie Straling Kabels en leidingen Warmteontwikkeling Besluit m.e.r.

43 48 53 55 58 59 61 61 61 63 63 64 65 65

5

Uitvoerbaarheid

66

5.1 5.2 5.3

Ruimtelijke uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid Economische uitvoerbaarheid

66 66 66

6

Bijlagenlijst vergunningsaanvraag

67

Blad 2 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

1

Inleiding

1.1

Aanleiding Solar Provider Group B.V. (hierna initiatiefnemer) is voornemens om op agrarische gronden gelegen aan de kruising van de Nieuwestraat en Heislagseweg te Doetinchem een zonnepark in combinatie met waterberging te realiseren. Het totale projectgebied is 2,97 hectare groot waarvan 1,29 hectare zal worden gebruikt voor het plaatsen van zonnepanelen, dit is het netto oppervlakte van het zonnepark. De overige 1,68 hectare zal worden gebruik voor de ruimte tussen rijen panelen, afscherming en landschappelijke inpassing. De zonneweides dragen bij aan de ambities op het gebied van duurzame energie in de regio. Zo heeft de gemeente Doetinchem in het koersdocument ‘Doetinchem Natuurlijk Duurzaam’ de ambitie uitgesproken om in 2030 energieneutraal te zijn. De ontwikkeling van dit zonnepark draagt bij aan die ambitie. Ongeveer 1,29 hectare van het projectgebied zal gebruikt worden voor het daadwerkelijk plaatsen van zonnepanelen. Hiermee wordt rekening gehouden met de gasleiding die door het perceel loopt, de afstand die bewaard moet worden tot de omwonenden en de maatregelen voor landschappelijke inpassing. Op deze manier is 56% van het perceel beschikbaar voor groen ontwikkeling. De inrichting van het zonnepark en de landschappelijke inpassing is afgestemd met de stakeholders in de omgeving. De initiatiefnemer is een gespecialiseerde ontwikkelaar van zonneparken.

De aanpak is altijd gefocust op vier pijlers, namelijk iedereen laten profiteren, participatie organiseren, maatschappelijke meerwaarde creëren en landschappelijke inpassingen waarborgen. Initiatiefnemer is altijd op zoek naar kansrijke gebieden voor het ontwikkelen van zonneenergieprojecten om zo een positieve bijdrage te leveren aan de energietransitie. Initiatiefnemer heeft het recht van opstal met de grondeigenaren vastgelegd en heeft bij de netbeheerder de teruglevercapaciteit verzekerd. De realisatie van dit zonnepark past niet binnen het kader van het vigerend bestemmingsplan van de gemeente Doetinchem. Om de realisatie van het zonnepark juridisch-planologisch mogelijk te maken, wordt via een omgevingsvergunning afgeweken van het bestemmingsplan. De aanvraag van de vergunning dient vergezeld te gaan met een goede ruimtelijke onderbouwing waarin het project ruimtelijk en milieutechnisch wordt gemotiveerd. Voorliggend document voorziet in deze ruimtelijke onderbouwing van de volgende onderdelen: • Realisering zonnepark. • Realisering van een waterberging met bijbehorende grondwerkzaamheden.

1.2

Ligging en begrenzing projectgebied Het projectgebied bevindt zich in de provincie Gelderland in de gemeente Doetinchem, ten zuidoosten van Wehl. De locatie bestaat uit een perceel agrarische grond gelegen tussen Wehl en Doetinchem, dat kadastraal bekend staat als Wehl, sectie K, nummer 433. Het ligt nabij de Heislagseweg 20. Het perceel wordt begrensd door agrarische gronden en het industrieterrein Bedrijvenpark A18. Verder ligt het gebied binnen het ‘natte broek- en heideontginningen’ landschap. In onderstaande figuren 1-1 en 1-2 is de locatie van de ontwikkeling weergegeven.

Blad 3 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Figuur 1-1: Locatie projectgebied, ten zuidwesten van Doetinchem. Bron: Ruimtelijke Plannen, 2022.

Figuur 1-2: Begrenzing van het projectgebied (blauw omkaderd). Bron: Cyclomedia.

Blad 4 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

1.3

Locatie afweging Deze locatie is gekozen voor de ontwikkeling van een zonnepark om verschillende redenen. De voornaamste reden die dit kavel geschikt maakt voor de ontwikkeling van een zonnepark is de korte afstand die overbrugt moet worden naar het elektriciteitsnet van Liander om energie terug te leveren. Voor dit zonnepark zal de invoeding van de groene elektriciteit plaatsvinden op de kruising van de Nieuwestraat en Heislagseweg. De te overbruggen afstand is ongeveer 100 meter waardoor de impact op de omgeving voor het aanleggen van de elektriciteitskabel zeer beperkt is. Verder is dit perceel gelegen in een gebied waar volgens de Omgevingsvisie Gelderland "Grote zonneparken mogelijk" zijn. Daarnaast is het kavel naast een industriegebied gelegen, namelijk Bedrijvenpark A18. Dit zorgt ervoor dat het zonnepark niet midden in een open en natuurlijk landschap staat, en dus beter aansluit bij de bestaande omgeving. Verder waren er kansen om het zonnepark landschappelijk inpasbaar te maken door aansluiting te zoeken bij lokale vraagstukken. Op deze manier is de waterberging toegevoegd en is de inpassing vormgegeven.

1.4

Vigerend planologisch regime De beheersverordening “Landelijk gebied – 2020, reparatie 2022” (vastgesteld op 7 juli 2022) is van toepassing. Daarnaast valt het projectgebied voor een klein deel in het westen ook binnen het bestemmingsplan "Stedelijk gebied – 2021” (vastgesteld op 24 juni 2021). In onderstaand Figuur 1-3 is de verbeelding weergegeven van de beheersverordening Landelijk gebied – 2020, reparatie 2022, die geldt voor het overgrote deel van het projectgebied.

Blad 5 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Figuur 1-3: Bestemmingen in het projectgebied, uitsnede plankaart ‘beheersverordening landelijk gebied – 2020, reparatie 2022’.

Het projectgebied is bestemd als ‘Agrarisch’. Daarnaast heeft het overgrote deel van het projectgebied een dubbelbestemming ‘Archeologische verwachting 5’ en een klein deel in het noordoosten een dubbelbestemming ‘archeologische verwachting 2’. In het oosten van het projectgebied bevindt zich ook de dubbelbestemming: ‘Aardgastransportleiding’. Daarnaast geldt de gebiedsaanduiding ‘overige zone – nieuwe risicobronnen uitgesloten’ en in de zuidelijke punt van het projectgebied de gebiedsaanduiding ‘veiligheidszone – lpg’. In de beheersverordening ‘Landelijk gebied – 2020, reparatie 2022’ is een regel opgenomen voor het opwekken van duurzame energie met behulp van zonnepanelen. Het bevoegd gezag mag bij een omgevingsvergunning afwijken van het bepaalde in de gebruiksregels van de betreffende hoofdfunctie voor het toestaan van het opwekken van duurzame energie met behulp van zonnepanelen. Hier zijn bepaalde voorwaarden voor opgenomen:

Blad 6 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

• • • •

de zonnepanelen worden geplaatst op eigen grond, binnen het deel van het perceel dat als erf gebruikt wordt; de bouwhoogte van zonnepanelen maximaal 1,5 m mag bedragen; de oppervlakte van de zonnepanelen maximaal 100 m2 mag bedragen; de zonnepanelen landschappelijk zijn/worden ingepast en hierover vooraf advies is ingewonnen bij deskundigen op het gebied van landschap en groen.

Daarnaast, geldt voor een klein gedeelte, langs de westelijke strook langs de Nieuwestraat het bestemmingsplan Stedelijk gebied – 2021.

Figuur 1-4: Uitsnede Ruimtelijke plannen, bestemmingsplan ‘Stedelijk gebied - 2021’.

De gronden hebben een enkelbestemming ‘Agrarisch’ en er ligt een dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologische verwachting 5’. Binnen de gronden die zijn bestemd als agrarisch worden zijn alleen zonneparken toegestaan indien ze daarvoor een gebiedsaanduiding hebben. Op deze locatie zijn alleen de gebiedsaanduidingen ‘Geluidzone – industrie’ en ‘overige zone – nieuwe risicobronnen toegestaan’ aanwezig.

Blad 7 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

De realisatie van een zonnepark past niet binnen het huidig planologische regime. Vanwege de strijdige omvang en bouwhoogte wordt een omgevingsvergunning aangevraagd om af te wijken van het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo).

1.5

Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit 5 hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het voorgenomen plan. In hoofdstuk 3 komt het beleidskader aan bod. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van het van toepassing zijnde rijksbeleid, provinciaal beleid en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt daarbij getoetst aan dit beleid. In hoofdstuk 4 komen de relevante milieu- en omgevingsaspecten aan bod. In hoofdstuk 5 wordt tot slot ingegaan op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.

Blad 8 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

2

Projectbeschrijving In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie weergegeven en wordt de voorgenomen ontwikkeling beschreven.

2.1

Huidige situatie Het projectgebied ligt ten westen van Doetinchem en ten zuidoosten van Wehl. De omgeving van het projectgebied wordt gekenmerkt door agrarische activiteiten, enkele verspreide bospercelen en enkele woningen of boerderijen. Ten westen van het projectgebied bevindt zich een industriegebied. De percelen van het projectgebied zijn in gebruik als agrarische gronden. Het projectgebied ligt in een rustige omgeving waar weinig mensen wonen en verschillende economische activiteiten plaatsvinden. In de foto’s hieronder is een impressie van het projectgebied gegeven vanuit verschillende hoeken.

Figuur 2-1: Impressie van het projectgebied. Linksboven: het projectgebied gezien vanuit (noord)westen Rechtsboven: het projectgebied gezien vanuit het (noord)oosten Bron: Natuurtoets Zonnepark Kruising Heislagseweg Nieuwestraat (Antea Group, 2022).

Blad 9 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

2.2

Aard en omvang van de ontwikkeling

2.2.1

Oppervlakte Het projectgebied is gelegen nabij de kruising tussen de Heislagseweg en Nieuwestraat. De oppervlakte van het projectgebied is circa 3 hectare. Het netto oppervlakte wat voor de zonnepanelen wordt gebruikt bedraagt, 1,29 hectare, ongeveer 44% van het totaal oppervlakte. De rest van de gronden, 1,68 hectare (56%) zullen worden vrijgehouden als onbedekt oppervlakte, onderhoudspaden en landschappelijke inpassing. Daarnaast ligt er in het oosten van het projectgebied een buisleiding waar voldoende afstand van is gehouden. In het oostelijk gebied is een zone ingericht voor ontwikkeling van natuur en kleinschalige recreatie.

2.2.2

Locatie afweging De gemeente Doetinchem heeft als ambitie in 2050 energieneutraal te zijn, wat inhoudt dat alle gebruikte energie binnen de bebouwde omgeving duurzaam wordt opgewekt. Hiervoor zijn alle vormen van duurzame energieopwekking nodig, waaronder zonneparken. Voor zonneparken mag maximaal 3% van de landbouwgrond gebruikt worden. Uitgangspunten voor deze grootschalige vorm van duurzame energieopwekking zijn dat initiatieven samen met de omgeving en belanghebbenden worden vormgegeven en landschappelijk worden ingepast om karakteristieken te behouden of zelfs te versterken. Verder vindt de ontwikkeling niet plaats binnen gebieden die vallen onder het Gelders Natuurnetwerk. In samenspraak met omwonenden en belanghebbenden is een participatieplan opgesteld. Daarnaast kan het zonnepark met het beoogde ontwerp goed in het omliggende landschap worden ingepast. Door middel van grondwallen van circa 1,3 meter hoog wordt het directe zicht op het zonnepark ontnomen, maar blijft het mogelijk om over het zonnepark heen te kijken en blijft het open landschap bestaan. De grondwal zal worden ingezaaid met een inheems en biodivers kruidenmengsel, en aan de oostzijde van het projectgebied wordt een zone ingericht op te recreëren. Met een geschiedenis als drassig gebied met natte heide en broekbossen is het projectgebied uitermate geschikt voor waterberging.

De gemeente Doetinchem zie ook de meerwaarde in van deze vorm van meervoudig ruimtegebruik. Door een goede landschappelijke inpassing te realiseren en de bestaande landschapselementen te versterken wordt naast het opwekken van duurzame energie ook ingezet op natuurontwikkeling en een betere beleving van het landschap. Door de realisatie van een zonnepark wordt de betreffende grond tevens voor een langere tijd uit het landbouwproductieproces gehaald. Zo krijgt flora en fauna kans zich te ontwikkelen op het terrein van het zonnepark en de gronden daar omheen.

Blad 10 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

2.2.3

Technische gegevens zonnepark Het zonnepark zal ongeveer 2,3 MWh/jaar aan groene stroom produceren. Dit is genoeg om ongeveer 660 huishoudens (met een schatting van 3500 kWh/jaar verbruik) binnen de gemeente Doetinchem te voorzien van groene energie. De zonnepanelen worden geplaatst met behulp van vaste kantel bevestiging en zijn maximaal 1,8 meter hoog. Gezien de panelen verdiept worden geplaatst is dit gelijk aan circa 1,0 meter ten opzichte van het oorspronkelijke maaiveld. Het bevestigingssysteem wordt op de grond bevestigd met palen, betonnen ballasten of schroeven. De voorkeur gaat altijd uit naar het systeem wat de grond het minst beroert. Gezien de eigenschappen van het perceel kan gekozen worden voor een simpele bevestigingsmethode met palen. Als uit de diverse bodem- en ecologische onderzoeken blijkt dat er bepaalde risico’s zijn, kan ervoor gekozen worden om met betonnen ballasten te werken die de grond niet penetreren.

Figuur 2-2: Illustratie zonnepark Heislagseweg. Bron: CB5 (2023).

Blad 11 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Figuur 2-3: Profielen zonnepark Heislagseweg. Bron: CB5 (2023).

Waterberging De waterberging wordt afgegraven tot een hoogte van 12.20 m +NAP, wat betekent dat het bestaande maaiveld gemiddeld genomen met 80 cm wordt afgegraven (zie Figuur 2-4:). De totale ontgronding bedraagt 16.000 m3. Circa 8000 m3 (de bovenste humusrijke grond laag van 40 cm) wordt verwerkt in een grondwal van 1,3 m hoog rondom het zonnepark. De grondwal wordt aangelegd met een geleidelijk talud vanaf de buitenzijde en ingezaaid met bloemrijk mengsel en plukken struweel. De waterberging wordt door middel van een in- en uitstroomvoorziening in verbinding gebracht met het omliggende watersysteem.

Blad 12 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Figuur 2-4: Profiel waterberging. Bron: Solar Provider Group (2023).

Figuur 2-5: Impressie zonnepark in combinatie met waterberging. Bron: CB5 (2023).

Beveiliging Rond het zonnepark zullen aan het hekwerk enkele beveiligingscamera’s geplaatst worden met bewegingsdetectie en doormelding. Deze exacte hoeveelheid moet nog worden afgestemd met de verzekeraar, maar er wordt uitgegaan van ongeveer 2 tot 4 camera’s. Dit beveiligingssysteem zal gecertificeerd, werkend en geactiveerd moeten zijn.

Blad 13 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

2.3

Landschappelijke inpassing De landschappelijke inpassing van het zonnepark kruising Heislagseweg-Nieuwestraat is beschreven in het landschappelijk inrichtingsplan1 en wordt hieronder kort toegelicht.

2.3.1

Gebiedskenmerken Het projectgebied ligt in het Oude IJsselvallei, ingeklemd tussen het dorp Wehl en het stedelijk weefsel van de stad Doetinchem. Het projectgebied staat historisch bekend als Het Broek: Een drassig gebied met natte heide en broekbossen. Op de slechtste gronden kwamen bossen voor. De nattere, maar wel vruchtbare gronden werden gebruikt voor grasland. Op de hoger gelegen droge gronden kwamen meer de akkers en woningen voor (regio Wehl en Kilder). In 2010 is er een gebiedsvisie opgesteld voor het landelijk gebied tussen Wehl en Doetinchem, bekend als de Wehlse Broeklanden. De visie heeft o.a. als uitgangspunt om het cultuurlandschap te behouden, belangrijke landschapselementen te herstellen en recreatieve verbindingen toe te voegen. Het landelijk gebied dient als uitloopgebied van Doetinchem en Wehl, dus een verbetering hierin is welkom. Het huidige landschap kent een relatief kleinschalige, halfopen opzet. De ruimtelijk kaders van het landschap worden gevormd door de bomenrijen langs de plattelandswegen, de erfbeplanting rondom de boerderijen en de gevels van de grote industriële gebouwen (Bedrijvenpark A18). De verkavelingsstructuur kent een tweedeling. De dekzandruggen hebben een meer mozaïekachtige verkaveling, richting de terrasvlaktes gaat dit over in een meer een rechtlijnige kavelstructuur.

De percelen rondom het projectgebied hebben, op het bedrijvenpark na, een agrarische bestemming en zijn overwegend in gebruik voor de productie van gras en snijmais als voeding voor de melkvee- en veeteeltbedrijven. Het projectgebied wordt omsloten door drie wegen: Heislagseweg, Nieuwestraat en Doetinchemseweg. Zowel vanaf de weg als vanuit de aanliggende huizen en agrarische bedrijven in het projectgebied goed zichtbaar.

2.3.2

Uitgangspunten ontwerp Gedragscode zon op land De ontwikkeling van het zonneveld vindt plaats volgens de 'Gedragscode zon op land'. De 'Gedragscode zon op land' is samengesteld door branche organisatie Holland Solar. Met deze code zetten de initiatiefnemers zich in voor meer zonnepanelen op land, maar dan wel volgens principes die zorgen voor draagvlak, natuurbehoud en goed ruimtegebruik. Met betrekking tot natuur, landschap en milieu gelden o.a. de volgende principes: •

Aandacht voor natuur bij het ontwerp en beheer.

1

CB5 (mei 2023). Zonnepark Heislagseweg-Nieuwestraat, Landschappelijke inpassing en meervoudig ruimtegebruik. IND-0475122-01E.

Blad 14 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

• • • •

• •

Landschap: werken aan een integrale landschapsopgave. Inachtname landschapsbeleid en de expertise van een landschapsarchitect of een historisch geograaf raadplegen bij het ontwikkelen van het landschapsplan. Ruimte tussen of rond de panelen. Met deze ruimte wordt gezorgd voor vegetatie en tevens voor neerslag en licht onder de panelen (ecologisch maatwerk). Er geldt een ondergrens van 25% onbedekt oppervlak van het projectgebied. Voorkomen verdroging bodem. Geen gebruik pesticiden en herbiciden.

Op al deze aspecten is ingespeeld met het voorliggende plan. Daarbij is het ook van belang dat binnen het projectgebied 56% van het oppervlakte niet bedekt zal worden met zonnepanelen. Landschap Met een geschiedenis als drassig gebied met natte heide en broekbossen is het projectgebied uitermate geschikt voor waterberging. De gemeente Doetinchem zie ook de meerwaarde in van deze vorm van multifunctioneel ruimtegebruik. De waterberging wordt afgegraven tot een hoogte van 12.20 m +NAP en wordt door middel van een in- en uitstroomvoorziening in verbinding gebracht met het omliggende watersysteem. Het streefpeil van de watergang ten noorden van het projectgebied is net als de waterberging gesteld op 12.20 m +NAP. Het bestaande maaiveld van het projectgebied varieert van 12.80 m tot 13.20 m +NAP. Gemiddeld genomen wordt het projectgebied met 80 cm afgegraven in verband met waterberging. Het projectgebied heeft een oppervlakte van 2 hectare. De totale ontgronding bedraagt hiermee ca. 16.000 m3. Ca. 8.000 m³ wordt verwerkt in een grondwal rondom het zonnepark. De humusrijke bovenlaag bevindt zich in de bovenste 40 cm van de bodem. Het is de wens van de grondeigenaren om deze te verwerken in de grondwal, zodat deze behouden blijft. De overige grond die vrijkomt bij de ontgronding wordt afgevoerd.

De grondwal wordt aangelegd met een geleidelijk talud vanaf de buitenzijde, op die manier wordt de illusie gewekt van een ‘optische horizon’. De taluds worden ingezaaid met een bloemrijk mengsel en plukjes struweel. Het grondlichaam is hoger is dan de zonnepanelen en het hekwerk in de waterberging, hierdoor wordt jaarrond het zicht ontnomen op het zonnepark. De grondwal heeft een hoogte van 1,3 meter, waardoor het zicht niet geblokkeerd wordt, maar het juist mogelijk is om over het zonnepark heen kijken. Het overgrote deel van de grondwal heeft een talud 1:4. Op deze manier wordt een geleidelijke overgang gecreëerd. Op een aantal locaties is het mogelijk om een flauwer talud aan te leggen. Rondom de zone bij de gasleiding is het mogelijk om een talud 1:35 aan te leggen. In deze zone kan gerecreëerd worden. Het is mogelijk om rond te struinen en naar het verhoogde deel te wandelen, waar een uitzicht is over het zonnepark en de omgeving. Deze zone is vanwege het flauwe talud ook geschikt als entree tot het zonnepark voor onderhoud en beheer.

Blad 15 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Om het flauwe talud optimaal te realiseren is het noodzakelijk om ook de gasleiding incl. vrijwaringszone te voorzien van een grondlichaam. Ter plaatse van de gasleiding heeft het grondlichaam een dikte van 1 meter. Conform het vigerende bestemmingsplan is het niet mogelijk om af te graven, grond op te brengen of beplanting te realiseren in de vrijwaringszone van de gasleiding. Dit is alleen mogelijk in afstemming met de Gasunie en een verleende omgevingsvergunning. Voor de binnenzijde van de grondwal is gekozen voor een talud 1:1. Het hekwerk is gelegen op de grondwal en niet binnen de waterberging. Aan de oostzijde van het projectgebied wordt een zone ingericht om te recreëren. De zone wordt voorzien van een bloemrijk grasmengsel en bosschages. Op de grondwal is een uitkijkpunt. Verder wordt de zone voorzien van een zitelement en een informatiebord.

2.3.3

Beplanting en beheer De grondwal rondom het zonnepark wordt ingezaaid met een inheems en biodivers kruidenmengsel, de totale oppervlakte bedraagt 1,06 hectare. Het betreft een G1 bloemrijk graslandmengsel (Cruydthoeck) bestaande uit een meerjarig mengsel van zowel kruiden als vaste planten. Door het afgraven van de bodem met 80 cm is de voedselrijke toplaag niet meer aanwezig en kan zich een diverse vegetatie ontwikkelen in de waterberging. Deze zone wordt dan ook niet ingezaaid met een bloemrijk mengsel, maar gaat uit van spontane ontwikkeling van grassen en kruiden. De randen van het zonnepark worden ingeplant met plukjes struweel, in totaal een oppervlakte van 655 m². De struweelgroepen worden groepsgewijs met elkaar gemengd met een minimum van 2 en maximum van 4 soorten bij elkaar. De plantafstand tot elkaar is 1 x 1 meter. Er wordt gebruik gemaakt van een mix van inheemse soorten. Aan de oost- en noordzijde van het projectgebied worden bosschages en een houtwal voorzien. De bosschages en houtwal hebben een oppervlakte van 2.265 m². De plantafstand tot elkaar is 1 x 1 meter. Er wordt gebruik gemaakt van een mix van inheemse soorten. Het sortiment voor de houtwal en bosschages is grotendeels identiek. Voor de houtwal wordt daarbij Quercus robur (Zomereik) toegevoegd. De bosschage en houtwal worden ecologisch beheerd.

Dit houdt in dat bosschage en houtwal niet tegelijk wordt afgezet, maar ieder jaar een gedeelte. Op die manier ontbreekt het dieren niet aan voedsel, nestgelegenheid en schuilplekken. De afgezaagde takken worden op rillen gelegd. Een takkenril is namelijk een zeer waardevol element voor fauna om in te schuilen en de wintermaanden in door te brengen. Overige eisen ten aanzien van inrichting en beheer: • Het eerste jaar is een investeringsjaar met helaas weinig bloei in het bloemrijk grasland. Door bewerking van de ondergrond, ontwikkelen er veel snelgroeiende onkruiden. Dit bestrijd men door drie tot vijf keer per jaar te maaien, om hiermee voldoende zonlicht op

Blad 16 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

•

•

•

de ondergrond te krijgen, om daarmee de zaden van het meerjarig mengsel te laten ontkiemen. Minimaal twee, maximaal drie keer per jaar maaien. Maai jaarlijks steeds in dezelfde periode, met een speling van maximaal twee weken. Het maaisel moet na circa 2 á 3 dagen gehooid en afgevoerd worden, om de ondergrond niet te laten verrijken. Immers gedijt bloemrijk grasland het beste bij een schrale, voedselarme ondergrond. Het maaien van het bloemrijk grasland dient gefaseerd te worden uitgevoerd. Dit om insecten, zoals bijen en vlinders, het hele jaarrond in voldoende nectar en stuifmeel te voorzien. Door gefaseerd te maaien wordt bloeispreiding gecreëerd, waardoor ook in het najaar nog voldoende voedsel aanwezig is. De periode tussen twee maaibeurten is minimaal twee maanden. Het bloemrijk grasland mag niet worden bemest en er mag geen slootmaaisel en/of bagger op slootkanten aangebracht worden.

2.4

Communicatie en Participatieplan

2.4.1

Doel SPG heeft als een van de vier pijlers voor het ontwikkelen van zonneparken dat een gedegen communicatie- en participatieproces moet worden gefaciliteerd voor de omwonenden, zo ook voor Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat. Het doel wat betreft communicatie- en procesparticipatie is om de stakeholders ruimte te geven om input te leveren op de plannen van SPG, zodat er rekening met de belangen van de stakeholders gehouden kan worden. Samenspraak in het participatieproces van SPG heeft als hoofdzakelijke doel om de stakeholders te voorzien van alle benodigde informatie. Hiermee is het eerste instantie de bedoeling dat stakeholders voldoende informatie/kennis hebben om commentaar en feedback te kunnen geven en niet zozeer om ze te overtuigen om een positieve houding ten opzichte van het initiatief in te nemen.

2.4.2

Proces In het uitgebreide communicatie- en participatieplan is beschreven hoe dit proces is verlopen. In onderstaande alinea’s is een samenvatting opgenomen van de participatieactiviteiten en de aanpassingen die zijn uitgevoerd naar aanleiding van de participatieactiviteiten. Er is een zorgvuldige inventarisatie gemaakt van de stakeholders die belang hebben bij de ontwikkeling van het zonnepark Heislagseweg – Nieuwestraat. Deze stakeholders zijn onderscheiden in tien categorieën, waarbij de belangrijkste stakeholders de primaire omwonenden, secundaire omwonenden en lokale belangenorganisaties zijn. Uiteindelijk is er met hen gesproken tijden keukentafelgesprekken, huis-aan-huisbezoeken of informatieavonden. Voor het voorgenomen zonnepark is de eerste fase (voorbereiding) plaatsgevonden tijdens de voorbereidingen voor het principeverzoek. In de periode tussen april en oktober 2021 hebben de eerste gesprekken met de omgeving plaatsgevonden en is er ook een informatieavond georganiseerd. Tijdens deze eerste fase hebben is er met name gebruik gemaakt van keukentafelgesprekken, huis-aan-huis bezoeken en/of telefoongesprekken. Uit eerste gesprekken met de omwonenden in de omgeving in april 2021 kwam naar voren dat het gebied in het Wehlse Broek al veel is gebruikt voor industriële activiteiten. In het verleden is dit niet altijd in goed overleg

Blad 17 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

gegaan. Dit heeft ervoor gezorgd dat er minder vertrouwen is naar nieuwe initiatieven in het gebied. Hierin heeft SPG benadrukt dat open communicatie van groot belang is voor de organisatie. Verder is er naar voren gekomen dat de dichtstbijzijnde omwonenden niet blij zijn met de mogelijke komst van een zonnepark. Zij vrezen/vreesden hoofdzakelijk voor visuele hinder door het zonnepark en verstoring van de rust van hun woon- en leefomgeving. Verder is er een eerste informatieavond georganiseerd in september 2021. Op de informatieavond waren ongeveer 15 mensen aanwezig die concrete feedback hebben gegeven op de plannen. Dat resulteerde in onderstaande feedback en suggesties op de plannen: • de panelen dienen zo veel mogelijk uit het zicht te worden geplaatst; • ter aanvulling op het bestaande idee om een houtsingel te plaatsen, werd het idee gedeeld om de noordzijde van de haag aan te vullen met bomen om zo afwisseling te creëren; • de meest zuidelijke punt van de houtsingel moet niet tot aan de kruising doorlopen, dit kan het zicht belemmeren voor verkeer; • input op de invulling van de strook ten behoeve van biodiversiteit. Deze feedback is meegenomen in de plannen, om vervolgens het principeverzoek in te kunnen dienen.

Figuur 2-5 Overzicht uitgevoerde activiteiten in voorbereidingsfase Bron: Solar Provider Group B.V.

2.4.3

Tweede fase participatieproces Nadat de gemeente in december 2021 principemedewerking heeft verleend is de tweede fase, de uitwerking, van het communicatie- en participatieproces opgestart. In deze fase zijn de stakeholders op de hoogte gehouden door nieuwsbrieven. Aanvullend hierop hebben er in maart 2022 persoonlijke gesprekken met stakeholders plaatsgevonden en zijn er twee informatieavonden georganiseerd. Deze informatieavonden hebben plaatsgevonden in maart en december 2022. De belangrijkste thema’s tijdens de tweede fase waren voornamelijk financiële participatie en de landschappelijke inpassing. Hierbij is onder andere gesproken over de invulling van de struweelhaag rond het project, het gebruik van de gronden onder de panelen en de mogelijkheid om panelen nog lager te plaatsen om visuele hinder te voorkomen met bijbehorende consequenties. Als de panelen namelijk nog lager worden geplaatst kan dit invloed hebben op de waterhuishouding en infiltratiemogelijkheden en moet er worden nagedacht over de waterberging.

Blad 18 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Wat betreft financiële participatie is er gesproken met de initiatiefnemers van de energiecoöperatie om hen te informeren over 50% financieel eigenaarschap. Om dit financieel eigenaarschap te bereiken zijn er verschillende manieren deze zijn toegelicht door SPG. Tijdens de laatste informatieavond zijn de definitieve plannen door SPG toegelicht waarin waterberging ook een onderdeel van het zonnepark is geworden.

Figuur 2-6 overzicht activiteiten, uitgevoerd en gepland, in voorbereidingsfase Bron: Solar Provider Group B.V.

Met het doorlopen participatieproces is maximale inspanning geleverd om stakeholders te betrekken bij het voornemen en om de geleverde feedback en input te verwerken in de plannen. Dit resulteert in de aanpassingen die zijn gedaan aan o.a. de hoogte van de panelen, groensoorten, vorm van zonnepark en het toevoegen van waterberging. SPG is van mening dat er veel gedaan is om draagvlak te creëren voor het initiatief.

Blad 19 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

3

Beleidskader

3.1

Rijksbeleid

3.1.1

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) schetst een duurzaam toekomstperspectief voor de leefomgeving in Nederland in 2050. De visie geeft richting en helpt om keuzes te maken; te kiezen voor slimme combinaties van functies; uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeemverantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. De volgende 4 prioriteiten zijn geformuleerd: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel. 3. Sterke en gezonde steden en regio's. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Samen met de NOVI heeft het kabinet een uitvoeringsagenda gepresenteerd. Hierin is beschreven hoe het Rijk, samen met alle betrokken overheden en andere partijen, uitvoering zal geven aan de Nationale Omgevingsvisie. De doorvertaling van de NOVI naar regionale aanpakken wordt beschreven in Omgevingsagenda’s en regionale verstedelijkingsstrategieën.

Elke 4 jaar wordt inzichtelijk gemaakt wat de ontwikkelingen zijn, wat de voortgang van de uitvoering is en of aanpassingen in beleid en aanpak noodzakelijk zijn. In de uitvoeringsagenda is ook de Zonneladder opgenomen, die inzet op het ‘beperken van de benutting van landbouwgrond en natuur voor de energieopwekking’. De Zonneladder rangschikt voor zonnepanelen geschikte locaties als volgt: 1. Op daken en gevels. 2. Op onbenutte terreinen in bebouwd gebied. 3. In landelijk gebied (waterzuiveringsinstallaties, vuilnisbelten, bermen van spoor- en autowegen). 4. Op landbouw- en natuurgronden. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voor het projectgebied geldt dat er geen nationale belangen uit de NOVI in het geding zijn. Met het initiatief wordt een bijdrage geleverd aan de energietransitie. Het initiatief is dan ook niet strijdig met de Omgevingsvisie. Om voldoende zonne-energie op te kunnen wekken om te kunnen voldoen aan de ambities die zijn verwoord in overheidsbeleid, zijn zonnevelden noodzakelijk. Dit is o.a. verwoord in de RES 1.0 van de regio Achterhoek (zie paragraaf 3.2.5. van deze Ruimtelijke Onderbouwing), het ‘Koersdocument Doetinchem natuurlijk duurzaam’, de coalitie-agenda 2018-2022 van de gemeente Doetinchem (energieneutraal in 2030) en in gemeentelijke beleidsdocument ‘Duurzame energieopwekking in Doetinchem’.

In dit laatste beleidsdocument is bijvoorbeeld benoemd dat bij het realiseren van duurzame energiebronnen het de voorkeur heeft eerst te kijken naar de beschikbare ruimte op daken. Dan te kijken naar locaties die dubbel gebruikt kunnen worden (denk

Blad 20 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

aan overkapping van parkeerterreinen, combinaties met waterberging, ruimte langs infrastructuur braakliggende terreinen, etc.) en gronden welke in aanmerking komen voor natuurontwikkeling en inefficiënt gelegen en slechte landbouwgronden. En pas dan andere gronden in aanmerking te laten komen. Met betrekking tot de Zonneladder is gekozen voor de minst gewenste locatie voor de realisatie van zonnepanelen, namelijk landbouwgronden. Echter, zo is aangegeven, is bekend dat met alleen het gebruik van beschikbare ruimte in stedelijk gebied onvoldoende ruimte hebben om de benodigde energie op te wekken. Zo blijkt uit onderzoek dat de gemeente met het volleggen van daken slechts tot een deel van de opwekopgave kan worden gekomen. Daarbij komt dat bepaalde type opwekinstallaties zich nu eenmaal niet laten inpassen in de stedelijke omgeving. Het daadwerkelijk ontstaan van een initiatief op een bepaalde locatie is ook afhankelijk van milieu-, sociaal/ culturele, economische en technologische aspecten. Gezien de versnelling die nodig is om de energieneutraliteitsambitie te behalen kan de gemeente niet eerst het ene doen, voor de gemeente aan het andere begint (zo is weergegeven). Wel vindt de gemeente het belangrijk dat er gebieden vrij blijven van duurzame energieopwekkingsinitiatieven en dat er ruimte blijft voor de landbouw om zich te ontwikkelen.

Om die reden staat de gemeente initiateven in het Gelders Natuur Netwerk in principe niet toe en stelt de gemeente een maximum van 3% aan het gebruik van landbouwgrond voor grootschalige zonneparken. Hier past het voorliggende initiatief binnen. Wanneer de energievraag in de gemeente volledig duurzaam wordt opgewekt, zullen initiatieven tegen elkaar afgewogen gaan worden en zullen keuzes gemaakt worden.

3.1.2

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 in werking getreden. In het Barro worden een aantal projecten die van rijksbelang zijn met name genoemd en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro worden de volgende onderdelen besproken: • Project Mainportontwikkeling Rotterdam; • Kustfundament; • Grote rivieren; • Waddenzee en waddengebied; • Defensie; • Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde. In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor de onderwerpen veiligheid op rijkswegen, toekomstige uitbreiding van infrastructuur, de elektriciteitsvoorziening, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), de veiligheid van primaire waterkeringen, reserveringsgebieden voor hoogwater, maximering van de verstedelijkingsruimte in het IJsselmeer en is het onderwerp duurzame verstedelijking in regelgeving opgenomen. Per 1 juli 2016 zijn er nog enkele wijzigingen van de Barro van kracht geworden. Deze wijzigingen hebben geen directe invloed op de voorgenomen ontwikkeling.

Blad 21 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met de voorgenomen ontwikkeling is geen sprake van grootschalige elektriciteitsopwekking van nationaal belang. Er komen geen nationale belangen in het geding. De beoogde ontwikkeling is niet in strijd met de beleidsregels zoals deze zijn opgenomen in het Barro.

3.1.3

Besluit ruimtelijke ordening (Bro) Op 1 oktober 2012 is in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) de ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ (verder: ‘de ladder’) als motiveringseis opgenomen. Doel van de ladder is het bereiken van een goede ruimtelijke ordening door optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Het Rijk wil met de introductie van de ladder vraaggerichte programmering bevorderen. De ladder beoogt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Sinds 1 juli 2017 is de ‘nieuwe’ ladder voor duurzame verstedelijking in werking getreden. De traditionele drie opeenvolgende treden van ‘de ladder’ zijn hierbij komen te vervallen. De belangrijkste wijzigingen van de voorgaande regeling betreffen: • de begrippen 'actuele' en 'regionale' zijn geschrapt; • de nieuwe Ladder bevat geen treden meer. De treden 1 en 2 zijn samengevoegd en trede 3 is geschrapt; • voor ontwikkelingen buiten bestaand stedelijk gebied geldt een uitgebreide motiveringsplicht; • er is een nieuw artikellid toegevoegd voor de Laddertoets bij uitwerkings- en wijzigingsplannen. De Laddertoets kan dan worden doorgeschoven naar het moment van vaststelling van het wijzigings- of uitwerkingsplan; • de huidige definities worden niet gewijzigd. De uitgezette lijn in de jurisprudentie blijft hiermee in stand.

Deze wijziging heeft als doel de regeling te vereenvoudigen, waarbij de effectiviteit van het instrument behouden moet blijven. Een onderzoek naar de behoefte heeft slechts tot doel na te gaan of de vestiging van een functie in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Concreet betekent dit dat met betrekking tot de economische behoefte, de marktvraag of de beoordeling van de mogelijke of economische gevolgen van die vestiging ruimtelijke effecten (bijv. leegstand) relevant zijn. Artikel 3.1.6. lid 2 van het Bro luidt als volgt: “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.” Dat betekent: eerst bepalen of een nieuwe ontwikkeling een nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft, vervolgens kijken of er vraag is naar een bepaalde nieuwe ontwikkeling, en daarna analyseren of het bestaande stedelijk gebied of bestaande bebouwing kan worden hergebruikt. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het realiseren van een zonnepark draagt bij aan de ambitie van het Rijk om meer energie uit duurzame bronnen te halen.

Met de ontwikkeling kunnen circa 660 huishoudens binnen Doetinchem (met een gemiddeld verbruik van 3500 kWh/jaar) worden voorzien van energie. Een zonnepark wordt niet aangemerkt als een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’, hierover heeft de Raad

Blad 22 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

van State uitspraak gedaan op 23 januari 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:178). Het doorlopen van de ladder is om deze reden niet noodzakelijk.

3.1.4

Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord stelt het kabinet een centraal doel: het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met 49% ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. Daarbij is de doelstelling om in 2030 tot minimaal 35 TWh energie te komen uit zon en wind op land. In het Energieakkoord voor duurzame groei (SER 2013) is een doel gesteld van 16% hernieuwbare energie in 2023. Het is evident dat deze opgave ruimte vergt en inzet van gemeenten vraagt. Daarom is in het Klimaatakkoord afgesproken dan gemeenten, georganiseerd in regio’s, plannen ontwikkelen om deze 35 TWh te verdelen en te accommoderen. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het te realiseren zonneveld levert een bijdrage aan de doelstelling van het Rijk om te komen tot een aandeel van 16% duurzaam opgewekte energie in 2023. Het onderhavige zonnepark levert een bijdrage aan de doelstelling van het Rijk.

3.2

Provinciaal beleid

3.2.1

Omgevingsvisie Gaaf Gelderland De Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie Gaaf Gelderland is vastgesteld op 19 december 2018. In deze structuurvisie streeft Gelderland naar een forse vergroting van het aandeel duurzame energie, passend bij de Gelderse kwaliteiten. Provincie Gelderland ambieert om in 2050 klimaatneutraal te zijn, met als tussendoel in 2030 55% broeikasgasreductie gerealiseerd te hebben. Provinciale ambitie: • In 2050 is Gelderland klimaatneutraal. Dit bereiken we door grootschalige besparing en opwekking uit verschillende duurzame bronnen van energie, zoals wind, zon, waterkracht, biomassa en bodemenergie. En we stimuleren innovatie en het uitrollen van bewezen technieken. • Als tussendoel realiseren we in 2030 55% broeikasgasreductie in Gelderland. Gebieden zonneparken De provincie erkent dat het in de Gelderse steden vaak ontbreekt aan ruimte om duurzame alternatieven in te passen. Ze zien al veel, en steeds meer, energie-initiatieven van particulieren komen in de vorm van zonneakkers en windmolens. Deze initiatieven wil de provincie onder voorwaarden mogelijk maken. Zo heeft Provincie Gelderland bepaald waar initiatieven zich niet en waar wel kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld langs wegen of op vrijgekomen landbouwgronden. Niet zomaar en overal, maar met oog voor de kwaliteiten die Gelderland uniek maken.

Daarom heeft de provincie in deze visie gebieden aangewezen. Gebieden waar zonneparken mogelijk zijn, niet mogelijk zijn, en onder voorwaarden mogelijk zijn.

Blad 23 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Aan iedere categorie liggen verschillende argumenten ten grondslag. Zo zijn locaties gelegen in Natura 2000 gebieden, het Gelders Natuurnetwerk, weidevogelgebieden, rustgebieden voor winterganzen, de Nieuwe Hollandse Waterlinie en glastuinbouwgebieden niet mogelijk. In andere gebieden, zoals landbouwontwikkelingsgebieden, waterwingebieden, groene ontwikkelingszone, waardevol open gebied, dagrecreatiecentrum en nationaal landschap zijn grote zonnevelden onder voorwaarden mogelijk. In de overige gebieden, waar gebiedskwaliteiten geen obstakel vormen, is de ontwikkeling van grote zonnevelden mogelijk. Voorwaarde voor realisatie van zonnevelden in deze gebieden is dat ze de kernkwaliteiten van het landschap niet aantasten. Natuurgebieden In de Omgevingsvisie is ook natuur- en landschapsbeleid opgenomen. Dit heeft betrekking op o.a. het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelingszones (GO). Voor deze natuurgebieden is een beschermingsregime opgenomen in de Omgevingsverordening. De verordening wordt behandeld in paragraaf 3.2.2

Figuur 3-1: Uitsnede Omgevingsvisie Gaaf Gelderland, kaart 2: Ruimtelijk beleid (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl).

Relatie tot voorgenomen ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling draagt bij aan de provinciale ambities om in 2050 klimaatneutraal te zijn en in 2030 een broeikasgasreductie van 55% te realiseren. De gronden van het projectgebied zijn aangewezen als gebied waar grote zonneparken mogelijk zijn. Daarnaast wordt er een inpassingsplan opgesteld waarin wordt gezorgd dat de kernkwaliteiten van het landschap niet aangetast worden.

Blad 24 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

3.2.2

Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening is een van de instrumenten om de ambities uit Omgevingsvisie te realiseren. Om een Gaaf Gelderland te bereiken, ligt de focus op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. Het moederplan van de Omgevingsverordening is vastgesteld op 24 september 2014. Ondertussen zijn er meerdere actualisatieplannen vastgesteld waarbij de meest recente versie is vastgesteld in januari 2023. In de omgevingsverordening zijn instructieregels met betrekking tot (het middels een bestemmingsplan mogelijk maken van) zonneparken in het buitengebied opgenomen. In de toelichting wordt hier het volgende over geschreven. De gebieden of locaties in het buitengebied moeten geschikt zijn, gelet op de gestelde energiebehoefte of -ambitie, de mogelijkheden in het stedelijk gebied, op daken en de impact op de ruimtelijke kwaliteit. Als de aanleg van zonneparken in het buitengebied mogelijk wordt gemaakt, spelen de landschappelijke en natuurlijke kernkwaliteiten en biodiversiteit een belangrijke rol bij: a. b. c.

de keuze van geschikte gebieden; zorgvuldig ruimtegebruik en samenhang binnen deze gebieden; en de inrichting en ontwerp van een zonnepark.

Deze ruimtelijke kwaliteiten moeten in elk geval behouden en waar mogelijk blijvend versterkt worden. Omdat een zonnepark een ontwikkeling is die tijdelijk wordt toegestaan, moet gemotiveerd worden welke onderdelen van het inrichtingsplan tijdelijk zijn en welke niet. Dit is afhankelijk van het karakter van het gebied, de gedurende de looptijd van de exploitatie van het zonnepark gerealiseerde versterking van de ruimtelijke kwaliteiten en de functie van de locatie na verwijdering van het zonnepark. Ook de consequenties voor het elektriciteitsnet zijn van belang. De ontwikkeling van zonneparken heeft impact op de beschikbare netcapaciteit, zowel voor andere functies als voor de netbeheerder die hiervoor mogelijk investeringen moet doen. Als laatste is ook de relatie met het huidige en meervoudig grondgebruik relevant. De ontwikkeling van zonneparken moet zo min mogelijk ten koste gaan van bestaande of andere gewenste functies. De realisatie van zonneparken voorziet in een tijdelijke behoefte. De technologische ontwikkeling voor het opwekken van zonne-energie gaat steeds verder, waardoor er steeds meer mogelijkheden ontstaan voor meervoudig ruimtegebruik. We hechten waarde aan een goede balans tussen ruimtelijke kwaliteit enerzijds en de bijdrage aan de energietransitie anderzijds.

Het heeft daarbij de voorkeur dat de ruimtelijke kwaliteit van een gebied of locatie niet alleen behouden blijft, maar juist verbetert. Daarom is een maximale gebruikstermijn van 30 jaar en de voorwaarde voor de sanering van het zonnepark na beëindiging opgenomen. Daar waar de kwaliteit van het gebied waar het zonnepark wordt gelokaliseerd blijvend kan worden versterkt, beziet het gemeentebestuur of deze verbeterde kwaliteit ook na het beëindigen van de exploitatie en de verwijdering van het zonnepark in stand kan of moet worden gehouden. De substantiële versterking van de kernkwaliteiten kan worden verzekerd door het sluiten van een privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en bevoegd gezag (eventueel in

Blad 25 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

combinatie met een boetebeding), voordat een omgevingsplan wordt vastgesteld of een omgevingsvergunning voor de aanleg en gebruik van het zonnepark wordt verleend. Klimaatadaptatie Ook is in de verordening opgenomen dat wanneer een bestemmingsplan een nieuwe activiteit of ontwikkeling mogelijk maakt, rekening gehouden dient te worden met klimaatadaptatie. Het gaat hierbij om waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte. Relatie tot de voorgenomen ontwikkeling Hieronder wordt beschreven hoe de voorgenomen ontwikkeling rekening houdt met de in de omgevingsverordening gestelde voorwaarden voor zonneparken en klimaatadaptatie. 1.

Als een bestemmingsplan zonneparken in het buitengebied mogelijk maakt, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik rekening gehouden met:

a. de bijdrage van zonne-energie aan de lokale energiebehoefte; Het zonnepark levert een belangrijke bijdrage aan de lokale energiebehoefte. De ontwikkeling beoogt namelijk het opwekken van 2,3 MWh zonne-energie. Er zullen circa 7000 zonnepanelen worden gerealiseerd. Dat staat gelijk aan circa 660 huishoudens. Daarnaast heeft het onderhavige zonneveld een netto-oppervlakte van circa 1,29 hectare. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de beleidsdoelstelling (Akkoord van Groenlo, 2009) om voor 2035 30.000 m² aan zonnepanelen te realiseren en in 2030 energieneutraal te zijn (koersdocument Doetinchem Natuurlijk Duurzaam). b.

de mogelijkheden om binnen het stedelijk gebied en op daken van gebouwen in die behoefte te voorzien; Met betrekking tot de Zonneladder is gekozen voor de minst gewenste locatie voor de realisatie van zonnepanelen, namelijk landbouwgronden. Echter, zo is aangegeven, is bekend dat met alleen het gebruik van beschikbare ruimte in stedelijk gebied onvoldoende ruimte hebben om de benodigde energie op te wekken. Zo blijkt uit onderzoek dat de gemeente met het volleggen van daken slechts tot een deel van de opwekopgave kan worden gekomen. Zonneparken worden gezien als grootschalige bron van duurzame energie. In de gemeente mag maximaal 3% van het landbouwgrond gebruikt worden voor zonneparken. Daarnaast zijn zonneparken niet toegestaan in gebieden die onderdeel uitmaken van het Gelders Natuurnetwerk en dienen landschappelijk te worden ingepast. De meeste mogelijkheden voor zonnevelden liggen in het buitengebied. Maar ook langs infrastructuur en op bedrijventerreinen en woonwijken die incl. de gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van gebieden of locaties waar zonneparken mogelijk zijn en de wijze waarop deze kwaliteit behouden of blijvend versterkt kan worden. c.

De gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van gebieden of locaties waar zonneparken mogelijk zijn en de wijze waarop deze kwaliteit behouden of blijvend versterkt kan worden; en d. de samenhang met het omringende landschap; Het project is voorzien van een zorgvuldig uitgewerkt landschappelijk inpassingsplan. Hierbij wordt verwezen naar de bijlage ‘Landschappelijke inpassing en meervoudige ruimtegebruik’. Met de landschappelijke inpassing wordt ruimtelijke kwaliteit toegevoegd. Deze toegevoegde kwaliteit (in de vorm van een waterberging) blijf mogelijk na de vergunningtermijn van 25 jaar behouden. Dit zorgt ervoor dat de landschappelijke en ecologische winst na 25 jaar niet teniet wordt gedaan.

Blad 26 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

e. de consequenties voor het elektriciteitsnet; De energie die wordt opgewekt door zonnepanelen wordt geleverd aan het elektriciteitsnetwerk. Binnen het elektriciteitsnetwerk zijn verschillende elektriciteitsnetten: •

•

•

Laagspanningsnet: het laagspanningsnet ligt overal waar elektriciteit verbruikt wordt. Hier zijn bijvoorbeeld alle voedingspunten voor woningen op aangesloten. Kleinere zonnevelden kunnen hierop worden aangesloten, maar alleen als er ruimte is op het elektriciteitsnetwerk. Middenspanningsnet: dit verbindt het hoogspanningsnet met het laagspanningsnet. In het middenspanningsnet zijn onderstations en regelstations opgenomen. Als er ruimte beschikbaar is op de middenstations, dan kunnen daar middelgrote zonnevelden op worden aangesloten. Hoogspanningsnet: grote zonnevelden worden aangesloten op een onderstation van Liander of op het hoogspanningsnet van TenneT. Dit hangt af van de grootte en locatie. TenneT is de landelijke beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland.

De stroom die op het Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat wordt opgewekt dient aan het net te worden teruggeleverd, zodat deze vervolgens verder gedistribueerd kan worden naar potentiële afnemers. Liander heeft aangegeven dat het laagspanningsnet voor dit project van toepassing is. Solar Provider Group heeft een offerte aangevraagd en aanbetaald, waardoor de capaciteit gereserveerd is en aansluiting op het net zeker is. De aansluiting van het project was definitief toegezegd voordat TenneT op 2 september 2021 de congestiemelding voor teruglevering van stroom aan het net voor Gelderland afkondigde. Voor nieuwe grote zon- en windinitiatieven die voor 2 september 2021 nog geen aansluitingsreservering van Liander hadden is het voorlopig niet mogelijk om een aansluiting op het net te krijgen, omdat het hoogspanningsnet in Gelderland de grens heeft bereikt voor teruglevering van elektriciteit. f. het huidige grondgebruik. Momenteel is het projectgebied in gebruik als agrarisch perceel en wordt het terrein voornamelijk gebruikt voor akkerbouw. Het project leidt tot een geringe afname van de beschikbare landbouwgronden. Het totaal oppervlakte van de gemeente Doetinchem bedraagt circa 8000 hectare, hiervan wordt circa 3400 hectare gebruikt voor landbouw (CBS, 2021).

Het zonnepark aan de Heislagseweg en Nieuweweg heeft een netto-oppervlakte van circa 1,29 hectare (zonnepanelen met toebehoren en onderhoudspaden) en een bruto-oppervlakte van circa 2,97 hectare (nettooppervlakte + landschappelijke inpassing). Als men kijkt naar de totale oppervlakte aan agrarische gronden, dan leidt dit project tot een geringe afname van respectievelijk 0,038% (netto-oppervlakte) en 0,041% (bruto-oppervlakte). Als men kijkt naar de totale oppervlakte aan agrarische cultuurgronden, dan leidt dit project tot een geringe afname van respectievelijk 0,037% (netto-oppervlakte) en 0,087% (bruto-oppervlakte). Bovendien wordt rekening gehouden met dubbel ruimtegebruik, door het combineren van het zonnepark met de volgende functies: • •

Natuur en bijbehorende biodiversiteit. Klimaatadaptatie.

Blad 27 van 67

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Heislagseweg Nieuwestraat (incl. waterberging) projectnummer 0475122.100 10 mei 2023 revisie 03 Solar Provider Group B.V.

Tot slot gaat het om een tijdelijk project, omdat het zonnepark voor een periode van maximaal 25 jaar zal worden gebruikt. Na een periode van 25 jaar wordt het park ontmanteld. Om de tijdelijkheid te waarborgen, wordt aan de omgevingsvergunning het voorschrift verbonden dat de vergunning geldt voor een periode van maximaal 25 jaar die begint na aanvang van de bouwwerkzaamheden. Na deze periode dienen alle bouwwerken (zonnepanelen, hekwerken, transformator- en inkoopstation) binnen drie maanden te worden verwijderd en kunnen de gronden weer hoofdzakelijk agrarisch worden gebruikt. 2.

Het bestemmingsplan verzekert een gebruikstermijn van maximaal 30 jaar en dat na beëindiging van het gebruik het zonnepark wordt verwijderd; en De omgevingsvergunning geldt voor een termijn van 25 jaar die begint na aanvang van de bouwwerkzaamheden. Na afloop van deze termijn moet het projectgebied binnen drie maanden weer worden teruggebracht tot de toestand die bestond voordat de vergunning werd verleend. De landschappelijke inpassing is hiervan echter uitgezonderd. 3.

Het bestemmingsplan bepaalt in welke mate de bij aanleg en gebruik van een zonnepark gerealiseerde versterking van de ruimtelijke kwaliteit na verwijdering van het zonnepark in stand wordt gehouden. De landschappelijke inpassing is van het bovenstaande uitgezonderd. Dit betekent dat de zonnepanelen, hekwerken en transformator- en inkoopstation na 25 jaar zullen worden afgebroken, maar dat de landschappelijke inpassing blijft behouden. Dit zorgt ervoor dat de landschappelijke en ecologische winst na 25 jaar niet teniet wordt gedaan. Klimaatadaptatie Waterveiligheid/wateroverlast In het onderzoek Watersysteem Bedrijvenpark A18 (opgesteld door Civicon d.d. 27 maart 2023) is te lezen dat door de komst van het bedrijvenpark de capaciteit om water te bergen is afgenomen. Vanuit de dynamische analyses die zijn gemaakt met bui 10 (37 mm in 45 minuten) en bui 11 (70 mm in 1 uur), blijkt dat er knelpunten zijn in het gebied om het water af te voeren. Momenteel wordt het water ter plaatse van het projectgebied zo snel mogelijk afgevoerd in verband met intensief agrarisch gebruik. Na aanleg van het zonneveld is dit niet meer nodig en zal het perceel juist als waterberging dienen. Door het verlagen van de bodem over het projectgebied wordt het waternet minder (snel) belast bij piekwater en wordt een natte zone gecreëerd.