Bijlage 1 Kadernota Integrale Veiligheid gemeente Doetinchem 2024-2026.pdf

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST

2024-2026

GEMEENTE DOETINCHEM

Ondermijning Zorg & Veiligheid Cybercrime Integrale Handhavingsacties Jeugd Lokaal Ondermijning Overleg Meldpunt Ondermijning Cameratoezicht Betogingen & Samenkomsten Week v.d. Veiligheid CHO Digitale Weerbaarheid Overlast Drugs Hennep Bewustwording Weerbaarheid Samenleving Veilig Doetinchem Werkgroep Zorg & Veiligheid Achterhoek Zorg-en-Veiligheidshuis Noord en Oost-Gelderland Politie ODA Toezicht & Handhaving RIEC Zorgfraude Mensenhandel Aanpak-Jeugdgroepen Veilig Buitengebied Bedrijventerreinen Samenwerking Regie Damocles Bibob

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM

Inhoudsopgave Voorwoord Hoofdstuk 1 Veiligheid Algemeen Hoofdstuk 1.1 Inleiding Hoofdstuk 1.2 Relevante kaders Hoofdstuk 1.3 Samenwerking in de regio Achterhoek Hoofdstuk 1.4 Afbakening beleidsterrein Hoofdstuk 1.5 Veiligheid in Doetinchem Hoofdstuk 1.6 Nota Integraal Veiligheidsbeleid Doetinchem

2 4 4 4 5 5 6 6

Hoofdstuk 2 Veiligheidsprioriteiten/thema’s Hoofdstuk 2.1 Prioriteit 1: Aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit Hoofdstuk 2.2 Prioriteit 2: Effectieve verbinding veiligheid en zorg Hoofdstuk 2.3 Prioriteit 3: Digitale weerbaarheid en veiligheid (“cybercrime”)

8 8 8 11

Hoofdstuk 3

Reguliere werkzaamheden

13

Hoofdstuk 4

Bestuurlijk (raad-college-burgemeester)

14

Hoofdstuk 5

Financiën

14

Hoofdstuk 6

Tot slot – De jaarplanning Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Zorg en Veiligheid Prioriteit 3: Digitale Veiligheid/Cybersecurity Algemeen

15 16 17 17 18

1

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Voorwoord Voor u ligt de Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid 2024 – 2026. Met deze nota als fundament werken we met al onze ketenpartners in het veiligheids- en zorgdomein, met onze ondernemers, instellingen en natuurlijk onze inwoners aan een veilige en leefbare gemeente. Als overheid kunnen we het niet alleen om onze gemeente veilig te houden. We hebben alle partners hierbij hard nodig. Het veiligheidsbeleid liep eind 2023 af. Dit nu voorliggende veiligheidsbeleid sluit aan op het vorige veiligheidsbeleid en loopt een jaar korter dan gebruikelijk (3 jaar in plaats van 4 jaar). Daarvoor is gekozen, omdat vanaf nu het Meerjarenbeleidsplan Politie en dit veiligheidsbeleid gelijk oplopen en de politie hun prioriteiten kan halen uit de gemeentelijke integrale veiligheidsnota’s. Het is mooi om te constateren dat we de afgelopen jaren hard gewerkt hebben aan veiligheid en leefbaarheid in onze mooie gemeente, maar we zien ook dat het werken aan veiligheid nooit klaar is. De coronapandemie heeft een enorme invloed gehad op bijvoorbeeld de criminaliteitscijfers. Daar waar de klassieke misdaadcijfers een positieve trend laten zien, zijn er nieuwe fenomenen die voor een verschuiving van de cijfers zorgen. Tijdens de coronapandemie heeft de digitale criminaliteit een vlucht genomen.

Het beleid om tegenwicht te kunnen bieden aan ondermijnende criminaliteit is op orde, het voorkomen dat jongeren in de criminaliteit raken, is en blijft een belangrijke opgave. Kwetsbare jongeren worden door criminelen benaderd en langzaam de criminaliteit ingezogen. Willen we voor de lange termijn de criminaliteit terugdringen, dan kunnen we dit alleen maar kunnen doen in samenwerking met politie, jongerenwerk, onderwijs, HALT, ouders en anderen. De samenwerking verder intensiveren is ontzettend belangrijk, waarbij een preventieve aanpak een van de pijlers van het veiligheidsbeleid is. We staan voor een aantal nieuwe uitdagingen. Deze uitdagingen benoem ik al in dit voorwoord, omdat ze echt belangrijk zijn. Hiervoor gaf ik al aan dat er een verschuiving is van traditionele criminaliteit naar meer onzichtbare criminaliteit, denk aan ondermijning en cybercrime. Waar we voor staan is om meer zicht en grip op deze verborgen- en ondermijnende criminaliteit krijgen. In 2021 zijn wij gestart om beter datagedreven en datagestuurd te kunnen werken, het Regionaal Informatie en Expertise Centrum, het RIEC (ondersteunt partners bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit) helpt ons daarbij met analyses en ook is er een mogelijkheid om een beroep te doen op het DatalabGo.

Dit neemt niet weg dat we ook onze ondernemers, inwoners en medewerkers in de buitendienst nodig hebben bij deze uitdaging. Zij zijn de ogen en oren van onze gemeente. We moeten gebruikmaken van elkaar kennis, van elkaar leren en samen voor resultaat gaan. Wij werken samen met andere veiligheidspartners aan de sociale veiligheid van onze gemeente. In deze kadernota Integraal Veiligheidsbeleid leggen we uit wat we willen bereiken en geven en welke onderwerpen prioriteit krijgen in onze aanpak. Zo zorgen we samen met onze partners voor de uitvoering van de aanpak in onze gemeente. Het veiligheidsdomein is een zeer dynamisch domein. Ontwikkelingen doen zich voor op het gebied van veiligheid die je niet of niet zo snel ziet aankomen, denk aan de toename van de digitale criminaliteit tijdens de coronapandemie. We hebben ingezet op verschillende terreinen waarbij er een aantal voorrang kregen, zoals de aanpak jeugdoverlast en ondermijning. 2

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Het gaat in de gemeente Doetinchem op een aantal terreinen beter met de sociale veiligheid. De belangrijkste stabiele ontwikkeling is de afname van de traditionele criminaliteit. Tegelijkertijd zien we ook een andere ontwikkeling; de verschuiving van traditionele criminaliteit naar nieuwe vormen van criminaliteit, zoals digitale criminaliteit en nieuwe vormen van ondermijning. Inwoners zullen hier wellicht in eerste instantie minder van merken, maar de invloed van criminaliteit, zoals digitale criminaliteit en zeker ondermijning kan groot zijn. Denk alleen al aan een drugslab in het buitengebied of een hennepplantage in een woonwijk. Dat kan zeer gevaarlijke situaties opleveren. De gemeente Doetinchem geeft voor de aankomende jaren samen met de andere ketenpartners in het veiligheids- en zorgdomein prioriteit aan: 1. Aanpak van ondermijning, 2. Effectieve verbinding en versterking van zorg & veiligheid en 3. Digitale weerbaarheid en veiligheid (“cybercrime”) Deze drie thema’s lichten we in deze nota nader toe en we leggen ook uit waarom deze onderwerpen prioriteit krijgen. Dit laat onverlet dat wij natuurlijk onze overige taken zullen blijven vervullen en blijven we inzetten op leefbaarheid en veiligheid in onze gemeente. Meer informatiegericht werken wordt een belangrijker onderdeel binnen veiligheid.

Dat betekent dat we gebruikmaken van de informatie, onderzoeken en cijfers van het RIEC, naast de reguliere politiecijfers en de mogelijkheden van DatalabGo. Dit zijn instrumenten om ontwikkelingen in de gaten houden en mede op basis daarvan inzet, acties en handhaving bepalen. We hopen dat deze nota u meer inzicht geeft in de prioritering en werkzaamheden in het domein openbare orde en veiligheid. Burgemeester Boumans

3

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM HOOFDSTUK 1 Veiligheid algemeen 1.1 Inleiding Veiligheid is een belangrijke voorwaarde om fijn te kunnen leven, te kunnen wonen, te kunnen werken en vrijetijdsbesteding te hebben. Iedereen, of dat nu inwoners, ondernemers of bezoekers zijn, moeten zich veilig voelen in onze gemeente. De gemeente voert de regie op veiligheid en is daarvoor samen met andere partners verantwoordelijk. Als gemeente kunnen we niet in ons eentje onveiligheid voorkomen en aanpakken. Wij werken samen met de ketenpartners, zoals politie, Openbaar Ministerie, jongerenwerk, woningcorporaties, bewoners, ondernemers en instellingen aan het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid binnen de gemeente. Om deze taak te kunnen vervullen wordt iedere vier jaar door de gemeente een nota Integraal Veiligheidsbeleid opgesteld. Dit is een wettelijke vereiste op grond van de Politiewet 2012 en is het noodzakelijk om in een veranderende wereld en een dynamisch werkveld de koers elke vier jaar te herijken en bij te stellen. Deze nota is een strategisch beleidsdocument dat wij gebruiken om sturing te geven aan onze lokale veiligheidsaanpak. In deze nota wordt voor de komende jaren bepaald welke thema’s/onderwerpen prioriteit hebben en in deze nota komt de aanpak op hoofdlijnen aan bod.

De ketenpartners staan aan de lat om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, maar in samenhang met elkaar, uitvoering te geven aan de prioriteitstelling. Samen optrekken onder regie van de gemeente is belangrijk om tot een goede uitvoering te komen. 1.2 Relevante kaders Deze nota staat niet op zichzelf. Het houdt ook verband met andere beleidsdocumenten, zowel lokaal, regionaal als nationaal. Onderstaande bronnen zijn van belang voor de totstandkoming van het Integraal Veiligheidsbeleid. Landelijke beleidsdoelstellingen De landelijke veiligheidsagenda is complementair aan de lokale veiligheidsagenda’s en laat ruimte voor het lokale gezag om de politiecapaciteit en politie-inzet te richten op de lokale en regionale vraagstukken. Het is uiteindelijk aan het gezag om lokaal de prioriteiten te stellen. De criminaliteitscijfers zijn de afgelopen jaren gedaald in de politieregistratiesystemen en het veiligheidsgevoel binnen politie basisteam Achterhoek West waar de gemeente Doetinchem onder valt is licht toegenomen1. Acties, interventies en maatregelen op andere beleidsterreinen (buitenruimte, ABCD-aanpak, sociale cohesie, zorg voor mensen met verward gedrag enzovoort) blijven nodig ter vergroting van het veiligheidsgevoel. In iedere wijk is dat veiligheidsgevoel natuurlijk anders. De traditionele veiligheidsmaatregelen blijven belangrijk en het beleid moet up to date blijven.

Het doel is echter om meer aan de voorkant van het probleem te komen. We werken aan preventie om repressieve maatregelen niet in te hoeven zetten. Waar repressieve maatregelen noodzakelijk zijn zullen wij niet nalaten om repressieve maatregelen inzetten.

1

Bron CBS

4

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM

1.3 Samenwerking in de regio Achterhoek Veiligheid en criminaliteit gaat over gemeentegrenzen heen. Samenwerking is daarom van belang. Die samenwerking is er bijvoorbeeld tussen 76 gemeenten in de politieregio OostNederland, met politie op lokaal niveau en met het Openbaar Ministerie. Er is ook een Regionale Veiligheidsstrategie. Voor het bepalen van de prioriteiten in de Regionale Veiligheidsstrategie is een uitvraag gedaan bij onder andere de gemeenten. Ook bij de gemeente Doetinchem. De prioriteiten in het Integraal Veiligheidsplan komen overeen met de prioriteiten zoals deze regionaal zijn opgenomen. Doetinchem zet echter wel wat sterker in op de verbinding tussen zorg en veiligheid. Er is niet alleen samenwerking op basis van de Regionale Veiligheidsstrategie (op regionaal niveau Oost worden vraagstukken aangepakt die niet iedere gemeente voor zich kan oppakken), maar er is ook samenwerking met het RIEC (aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit) en het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Oost Gelderland / Veiligheidskamer Achterhoek (gericht op persoonsgerichte aanpak). Tenslotte werken we in de Achterhoek nauw samen op allerlei openbare orde en veiligheidsvraagstukken en hebben de gemeenten in Achterhoek West samengewerkt bij de totstandkoming van deze nota.

1.4 Afbakening beleidsterrein Het veiligheidsdomein bestaat uit twee hoofdvelden: sociale veiligheid en fysieke veiligheid. Digitale veiligheid wordt echter steeds meer een apart hoofdveld. Sociale veiligheid Deze nota richt zich op sociale veiligheid. Onder sociale veiligheid wordt verstaan: de mate waarin mensen zich beschermd voelen of beschermd zijn beschermd zijn tegen zaken die veroorzaakt worden door menselijk handelen. Het gaat hierbij om de zorg voor veiligheid rond sociale (intermenselijke) relaties en activiteiten. Als gemeente willen we het veilig samenleven in Doetinchem bevorderen door in te zetten op het voorkomen van openbare orde problematiek en criminaliteit. Ook wordt ingezet op het bevorderen van de sociale cohesie en de leefbaarheid. Sociale cohesie en leefbaarheid dragen bij aan een veilige leefomgeving. Fysieke veiligheid Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn of zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door ongevallen en dreigingen van niet-menselijke herkomst. Doelen en uitgangspunten met betrekking tot de fysieke veiligheid zoals rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandveiligheid zijn vastgelegd in het regionaal beleidsplan van de VNOG en komen verder in deze nota niet aan bod. Verkeersveiligheid valt ook onder fysieke veiligheid. De inzet op deze taak is vastgelegd in de Gemeentelijke Mobiliteitsvisie 2016-2026.

Er wordt op verschillende manieren ingezet om de verkeersveiligheid te bevorderen (o.a. mobiliteits- / verkeersgedrag, fysieke maatregelen). Waar nodig is er afstemming tussen team Leefomgeving (verkeer) en het domein veiligheid.

5

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM 1.5 Veiligheid in Doetinchem Waar staan we nu in onze gemeente en wat verwachten we de komende periode? Veiligheidsontwikkeling De afgelopen jaren is ondermijning steeds hoger op de agenda komen te staan. Daarnaast zijn er de ontwikkelingen in het sociaal domein waardoor zorg en veiligheid steeds vaker en intensiever samen moeten werken. De problematiek wordt complexer. Dit zijn thema’s om rekening mee te houden bij vernieuwing van de aanpak. Elke doelgroep, of het nu gaat om (criminaliserende) jeugd of personen met verward gedrag, vraagt om maatwerk. Nieuwe vormen van criminaliteit (digitale criminaliteit bijvoorbeeld) vragen om nieuwe aanpakken en kennis. In paragraaf 1.2 is aangegeven dat we meer naar de voorkant van het probleem willen, meer inzet op preventie. We moeten dan kijken wat gedaan kan worden om problemen te voorkomen (hangt samen met vroegsignalering) en wat bewoners zelf kunnen doen aan hun weerbaarheid2. Op alle thema’s en onderwerpen blijft integraal samenwerken een hele belangrijke factor om tot verbeteringen, oplossingen en successen te komen. De verschillende domeinen zoals zorg, veiligheid, ruimte kunnen niet (meer) zonder elkaar. 1.6 Nota Integraal Veiligheidsbeleid Doetinchem Deze nota gaat feitelijk over criminaliteit.

Hoe we met criminaliteit en veiligheid omgaan verandert door de jaren heen en volgt de ontwikkelingen van de maatschappij. Hadden we jaren geleden de high impact crimes (woninginbraken, overvallen etc.), nu zijn de vormen van misdrijf minder zichtbaar. De vormen van criminaliteit die opkomen betreffen illegale activiteiten die relatief weinig directe slachtoffers maken. De illegale activiteiten hebben vooral impact op het systeem. Het kan dan gaan om impact op internet, infrastructuur, de economie en natuurlijk op onze rechtsstaat en onze samenleving. De impact is groot, maar verborgen. Denk hierbij met name aan ondermijning. Als er sprake is van ondermijning dan hoeft een inwoner hier niet direct last van te hebben, maar wel indirect omdat het gevolgen heeft op de maatschappij. Deze vorm van criminaliteit noemen we “hidden impact crimes.” Er is sprake van gevolgen voor de samenleving door deze vorm van criminaliteit, niet altijd direct zichtbaar en lastiger meetbaar. Nieuwe vormen van criminaliteit vergen een nieuwe aanpak. Het is niet altijd eenvoudig om te bepalen wat de beste aanpak is. Als overheid “spelen” we op ontwikkelingen in. We moeten innovatiever worden en meer informatiegestuurd werken. Door de coronamaatregelen konden we zien hoe inventief criminelen zijn en er voor zorgden dat hun bedrijfsvoering door bleef lopen.

Na het begin van de Oekrainecrisis zagen we bij de opvang van de mensen uit Oekraïne de landelijke signalen van mensenhandel toenemen. Dit dynamisch werkveld vraagt om een flexibele en veerkrachtige overheid. We stellen kaders op voor de komende jaren, maar realiseren ons dat als het nodig is, wij flexibel in aanpak en uitvoering moeten zijn en onze prioriteiten bij moeten stellen om dat te doen wat nodig is. We hebben geleerd dat veiligheid zich in die zin niet goed laat sturen.

2

Weerbaarheid kan worden verstaan in hoeverre iemand zelf in staat is om voor zichzelf op te komen

6

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Missie en visie Het is een groot woord “missie”, maar als we van een missie spreken dan is dat dat in de gemeente Doetinchem bewoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. Dat veilig voelen doen we vanuit de visie dat wij allen voor de veiligheidsopgave van de gemeente Doetinchem staan. Het gaat in Doetinchem op bepaalde terreinen beter als we kijken naar de criminaliteitscijfers. De traditionele delicten zijn afgenomen en dat willen we zo houden. Er zijn nieuwe uitdagingen bijgekomen en hoe krijgen we zicht en grip op de minder zichtbare en niet zichtbare criminaliteit? De stedelijke en landelijke structuur van Doetinchem met bedrijventerreinen en een buitengebied zijn factoren die niet te beïnvloeden zijn. Dat zijn echter wel factoren waar rekening mee gehouden moet worden in de aanpak. We hebben met stedelijke veiligheidsvraagstukken en landelijke (buitengebied) veiligheidsvraagstukken te maken. Er zijn kwetsbare buurten waarbij sprake is van multi-problematiek. We moeten voorkomen dat deze gebieden een voedingsbodem worden voor de jeugd waardoor ze sneller voor een criminele carrière kiezen. Er is een buitengebied dat aantrekkelijk is voor criminelen. Wij allen hebben we een taak om onze gemeente veilig te houden en mensen zich er veilig te laten voelen.

Uitgangspunten We werken samen met inwoners, ondernemers, veiligheids- en zorgpartners, op lokaal, districtelijk en regionaal niveau en met afdelingen onderling binnen de gemeente. Alleen samen kunnen we een goede veiligheidsaanpak realiseren. We hebben elkaar nodig om de informatiepositie te versterken. Inwoners en ondernemers zien veel, maar melden niet alles. Als we samenwerken en elkaars mogelijkheden en kennis kennen en benutten dan kunnen we resultaten boeken. Er zijn altijd meer vraagstukken om op te pakken dan er capaciteit beschikbaar is. Dat betekent keuzes maken. Meer informatiegestuurd werken kan daarbij helpen. Als zich de komende jaren een nieuwe trend/ontwikkeling voordoet, dan vraagt dat flexibiliteit en herprioritering. Het is belangrijk om de focus te houden op het voorkomen of het beperken van criminaliteit en het beheersbaar houden van de situatie. Als dat niet lukt dan handhaven we en zetten we een passend bestuurlijk instrumentarium in met politie en/of Openbaar Ministerie. Zaken die klein zijn moeten we ook klein houden en we zoeken naar passende interventies (bv. de Persoonsgerichte Aanpak, aandacht voor kwetsbare personen die voor de criminaliteit gebruikt worden), maatwerk en een aanpak van het onderliggende probleem. We moeten ook de focus houden op het middel en de kracht van communicatie.

Communicatie is helpend bij de aanpak van een veiligheidsvraagstuk. In het volgende hoofdstuk worden de prioriteiten/thema’s toegelicht.

7

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM HOOFDSTUK 2 Veiligheidsprioriteiten/thema’s 2.1 Prioriteit 1: Aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit Doetinchem is weerbaarder in de aanpak van ondermijning: voor criminelen wordt het onaantrekkelijker gemaakt om in Doetinchem actief te zijn. We zetten onder andere in op het thema drugs en aanpak van risicolocaties3. Georganiseerde ondermijnende criminaliteit houdt in dat de onder- en bovenwereld verweven raken. Criminelen maken gebruik van legale structuren, bedrijven en diensten voor hun illegale activiteiten. Ondermijnende criminaliteit is veelal niet altijd (direct) zichtbaar, maar heeft wel zichtbare gevolgen voor de inwoners en bedrijven. Verloedering op straat, verwaarlozing van panden, drugshandel, (zorg)fraude en witwaspraktijken kunnen tot problemen leiden. Hierdoor vervagen normen en neemt het gevoel van veiligheid en leefbaarheid af. De maatschappij dient als dekmantel voor het criminele circuit en georganiseerde criminaliteit. In de afgelopen jaren is Doetinchem weerbaarder geworden in de aanpak van ondermijning. Het wordt voor criminelen onaantrekkelijker gemaakt om in onze gemeente actief te zijn door onder andere het beleid op orde te hebben en integrale handhavingsacties uit te voeren.

De afgelopen jaren is er al veel gedaan om georganiseerde ondermijnende criminaliteit tegen te gaan, maar we zijn er nog niet. Ondermijnende criminaliteit kent veel verschillende uitingsvormen die de veiligheid, leefbaarheid, economie en onze democratie kan aantasten. De gemeente staat voor een krachtige aanpak van ondermijning en ondermijnende criminaliteit. Door georganiseerde ondermijnende criminaliteit te prioriteren, behouden we een brede scope op de aanpak. Dit biedt de mogelijkheid om in te kunnen spelen op bijvoorbeeld actualiteiten en/of trends die voor onze gemeente belangrijk zijn en waar we accenten op willen leggen. Onder ondermijning vallen criminaliteitsvormen die in de samenleving vaak niet of nauwelijks zichtbaar zijn, zoals mensenhandel (seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting). Een relatief groot deel van mensenhandel blijft onder de radar, het is een zogenaamd “dark number.” De cijfers die bekend zijn geven niet de grootte van het probleem aan, er is meer dat wij niet zien. Reden temeer om hiermee aan de slag te gaan. Op districtelijk niveau wordt er gewerkt aan gezamenlijke ketenaanpak Mensenhandel. Bij de aanpak van de georganiseerde ondermijnende criminaliteit staan de volgende doelen en uitvoering centraal: Doelen bij de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit - Verbeteren van onze informatiepositie.

- Vergroten van onze weerbaarheid door bewustwording en preventie. - Intensiveren van de integrale aanpak, regionaal maar zeker ook lokaal. - Verstoren en voorkomen van georganiseerde criminaliteit. - Beleid op orde.

3

Risicolocaties zijn locaties die mogelijk gebruikt worden door criminelen om hun criminele activiteiten te kunnen uitvoeren

8

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Wat gaan we doen? - We blijven investeren in het creëren van bewustzijn op verschillende niveaus, zowel bij gemeente als bij inwoners, ondernemers, instellingen en ketenpartners. - We willen criminele samenwerkingsverbanden verstoren en hier beter zicht op krijgen door meer integrale controles uit te voeren in samenwerking met onze partners (bedrijventerreinen, buitengebied, specifieke branches). - We maken actief gebruik van de verschillende mogelijkheden van wet- en regelgeving om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. - We intensiveren de samenwerking met onze netwerkpartners mede om sneller signalen op te kunnen pakken. - Werken aan een Ketenaanpak mensenhandel. - We versterken onze informatiepositie door interne en externe informatie, binnen de wettelijke mogelijkheden, bij elkaar te brengen. - Continuering van het Lokaal Ondermijningsoverleg, Regionaal ondermijningsoverleg. - Actieve houding in sluiting drugspanden en actieve houding in aanpak handel drugs. - Inzet vernieuwd Bibob-beleid en - Inrichten van een meldpunt ondermijning (samenwerking met Buha). 2.2 Prioriteit 2: Effectieve verbinding veiligheid en zorg We werken aan het verbeteren van de samenwerking en daardoor integrale aanpak binnen het zorg- en veiligheidsdomein.

De focus ligt daarbij op vroegsignalering en voorkomen van herhaling (recidive). Er is ook een kwetsbare groep die het niet alleen redt. Deze kwetsbare inwoners kampen met (meerdere) problemen rondom wonen, zorg, sociaal domein (werk & inkomen, Wmo, jeugdhulp) in combinatie met veiligheidsvraagstukken. Als gemeente zijn we regisseur van zowel het veiligheidsdomein als het sociaal domein en kunnen we er aan bijdragen om de ketens beter op elkaar af te stemmen en de samenwerking te verstevigen. Vroegtijdig signaleren en inzetten van interventies kan helpen om te voorkomen dat complexe zorg casuïstiek in de (repressieve) veiligheidshoek terecht komt. Een onveilige situatie kan ontstaan vanuit een hulpvraag. Er is dan sprake van meervoudige sociale- en veiligheidsproblematiek. Iemand een bestuurlijke/strafrechtelijke maatregel opleggen is dan niet wat hij of zij nodig heeft. In de praktijk is meerdere keren gebleken dat passende zorg bieden bijdraagt voor een afname van overlast. Daarnaast worden de kwetsbare inwoners met de juiste zorg om zich heen, minder vatbaar voor misbruik en criminele activiteiten. Om goed te kijken naar wat de inwoner nodig heeft, is een sterke samenwerking tussen het sociaal domein en veiligheid van groot belang.

Snijvlakken van zorg en veiligheid De samenwerking tussen het sociaal- en veiligheidsdomein komen op verschillende vlakken bij elkaar: Wanneer inwoners kampen met een zorgvraag zoals hierboven beschreven, kan het voorkomen dat deze hulpvraag leidt tot onveilige situaties. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het veroorzaken van overlast doordat de inwoner onder invloed is. Hierbij is enkel en alleen het optreden tegen de onveilige situatie niet voldoende. De inwoner heeft zorg nodig die hij of zij wellicht nog niet ontvangt en daar moeten we aandacht voor hebben. 9

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Er zijn groepen jeugd die voor overlast zorgen. Het komt regelmatig voor dat de overlast wordt veroorzaakt door personen die ook bekend zijn binnen het sociaal domein (bij bijvoorbeeld de leerplichtambtenaar of jeugd- en gezinswerker). Een gezamenlijke aanpak zorgt er in deze voor dat er een tweesporenbeleid gevolgd kan worden, namelijk vanuit het veiligheidsdomein en het sociaal domein. Het doel hiervan is de jeugdige op het goede spoor krijgen met als voordeel vanuit openbare orde-optiek, dat de overlast afneemt. Het veroorzaken van drugsoverlast dat nauw samenhangt met de prioriteit ondermijning, gaat ook vaak gepaard met een achterliggende zorgvraag. Ook in geval van woonoverlast zit er vaak een zorgcomponent aan. Net zoals bij onbegrepen gedrag, verwaarlozing en verslaving kan het namelijk zo zijn dat de inwoner overlast veroorzaakt doordat hij/zij nog niet wordt geholpen met zijn zorgvraag. Het enkel en alleen repressief optreden tegen de overlast is ook hier dan ook niet de juiste manier. Er moet een goede afstemming te zijn met het sociaal domein. Doelen bij de effectieve verbinding veiligheid en zorg Het voorkomen van problemen in de woon- en leefomgeving door vroegtijdig signalen te zien en te duiden.

Daar waar problemen ontstaan of zijn, wordt er zoveel mogelijk integraal naar een oplossing toegewerkt. Het zoveel mogelijk beperken van het risico dat iemand tussen wal en schip terecht komt door tijdig, met partners, de juiste hulp en ondersteuning aan te bieden. Het borgen van de samenwerking tussen zorg en veiligheid, waardoor inwoners altijd kunnen rekenen op een integrale aanpak van de problematiek. Wat gaan we doen? Om de weerbaarheid nog meer te vergroten willen we de aankomende jaren in gaan zetten op online en offline communicatie. Jeugd zal daarbij de focus hebben. Inzetten Jeugdboa en regisseur Veiligheid en Zorg. Of het nu gaat om woonoverlast, verward gedrag of jeugdoverlast gedrag streven we er op het snijvlak van zorg en veiligheid naar om het melden laagdrempelig mogelijk te maken. Zorg te dragen dat zorg- en veiligheidscasussen zoveel mogelijk op één plek binnen de organisatie vanuit de samenwerking zorg en veiligheid opgepakt worden. Werken met het AVE-model (Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij inwoners met oplopende problematiek). Doel: voorkomen van dreigende escalerende situatie en het beperken en beëindigen van deze situatie door toeleiding naar begeleiding, ondersteuning of passende zorg. Het continueren van de werkgroep Zorg- en Veiligheid Achterhoek.

Het continueren van de samenwerking met de Zorg en Veiligheidskamer Achterhoek en het Lokaal Zorgnetwerk. Binnen de gemeente is de samenwerking tussen het sociaal domein en veiligheid de afgelopen jaren sterk gegroeid. Met alle maatschappelijke ontwikkelingen is het van belang dat er steeds gewerkt blijft worden aan verdere intensivering van deze samenwerking. Op deze manier kunnen zorg- en veiligheidscasussen altijd worden opgepakt en kunnen wij steeds beter maatwerk leveren.

10

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM 2.3 Prioriteit 3: Digitale weerbaarheid en veiligheid (“cybercrime”) Onze gemeente is weerbaar tegen digitale criminaliteit. Wij sluiten aan op landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen op dit thema. Onze focus ligt daarbij op: bewustwording, het meegeven van handelingsperspectief en het ontwikkelen van een gerichte aanpak. Hoewel de geregistreerde criminaliteit in Nederland al jaren afneemt, zijn er andere (minder zichtbare) vormen die toenemen. Digitale criminaliteit, in de volksmond “cybercrime” genoemd, is hier een voorbeeld van. De gevolgen van digitale criminaliteit op slachtoffers kan groot zijn. Niet alleen in de zin van materiële schade en/of vermogensverlies, maar het schaadt ook het vertrouwen van slachtoffers in bekenden, bedrijven en (overheids-) instellingen waarvan bijvoorbeeld de naam misbruikt wordt bij oplichting. Landelijk zien we een toename in de fraudecijfers, hieronder valt ook digitale criminaliteit. Denk hierbij aan zaken zoals phishing, online-fraude, koop- en verkoopfraude, hacken, cyberpesten en identiteitsdiefstal. De verwachting is dat dit soort criminaliteit de aankomende jaren alleen maar zal toenemen in tegenstelling tot bijvoorbeeld de afname van woninginbraken.

Het werkveld van criminelen lijkt met de technologische ontwikkelingen te verschuiven van fysiek inbreken naar digitaal inbreken. Onze samenleving wordt steeds digitaler. Nieuwe technieken, diensten en aanbieders zorgen ervoor dat de maatschappelijke afhankelijkheid van internet en ICT middelen steeds groter wordt. Dit biedt uiteraard kansen, maar ook bedreigingen en kwetsbaarheden met zich mee. De veiligheid van inwoners, overheden en bedrijven in de digitale samenleving is niet altijd voldoende op orde. Veel inwoners en bedrijven zijn digitaal nog onvoldoende weerbaar en het bewustzijn over cyberdreigingen en beschermingsmaatregelen ontbreekt vaak. Bij digitale veiligheid hebben overheid, bedrijven en inwoners een eigen taak en verantwoordelijkheid. De uitdaging van ons als gemeente op dit gebied is gericht op de inwoners en op de eigen organisatie. Doelen digitale weerbaarheid en veiligheid (“cybercrime”) Zoals aangegeven kan er voor de rol van de gemeente onderscheid worden gemaakt tussen de “inwoners en bedrijven” en de “eigen organisatie”. -

-

Inwoners en bedrijven Weerbaarheid en de kennis van inwoners en bedrijven vergroten. Inwoners en bedrijven moeten alert zijn op hun digitale veiligheid. Daarbij willen wij specifieke doelgroepen zoals bijvoorbeeld jeugd en ouderen wijzen op de gevaren van de verschillende vormen van cybercrime door publieksvoorlichting. Eigen organisatie Een groot deel van de gemeentelijke dienstverlening verloopt digitaal. Onze inwoners en medewerkers moeten hier veilig gebruik van kunnen maken. We zijn alert op onze eigen digitale veiligheid. We volgen de landelijke standaard voor overheden op gebied van informatiebeveiliging. Dit is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). We zijn aangesloten bij de informatie Beveiligingsdienst (IBD). De gemeente heeft een bijzondere positie bij het aanpakken en beheersbaar houden van deze risico’s. Enerzijds kunnen wij als gemeente zelf slachtoffer worden van systeemverstoring, datalekken en gedigitaliseerde criminaliteit. 11

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Anderzijds moeten wij de kans op deze verstoringen verkleinen, want hoe kunnen we immers een digitale crisis bestrijden als we er zelf ook door getroffen zijn. We willen een weerbare organisatie zijn die voorbereidt is op deze risico’s. We hebben bijvoorbeeld een continuïteitsplan, om er voor te zorgen dat we onze meest kritische processen kunnen blijven uitvoeren in geval van een noodsituatie. Wat gaan we doen? We krijgen (beter) inzicht in de aard en omvang van digitale criminaliteit. We vragen van de politie om deze informatie op een zodanige wijze met ons te delen zodat indien mogelijk gerichte acties ondernomen kunnen worden. We zetten gericht met behulp van het PVO (Platform Veilig Ondernemen) in op voorlichting over digitale criminaliteit. We (door vertegenwoordiger vanuit Achterhoek West/adviseur veiligheid gemeente Bronckhorst) nemen deel aan het expertteam cybercrime/digitale veiligheid eenheid Oost. We zetten in op het vergroten van de digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers door doelgroepgerichte preventiecampagnes in te zetten Agendering van de aanpak gedigitaliseerde criminaliteit in de Achterhoekse (veiligheids-)gremia. Nauwe samenwerking met veiligheidspartners zoals bijvoorbeeld het Platform Veilig Ondernemen en de politie.

Het nabootsen van een digitale crisis om de effectiviteit van onze maatregelen te toetsen. Bevorderen van de meldings- en aangiftebereidheid. Niet alleen in Doetinchem wordt geïnvesteerd in digitale weerbaarheid en veiligheid, maar in heel Oost-Nederland wordt geïnvesteerd in digitale weerbaarheid en veiligheid. Goede samenwerking tussen overheden, publiek-private partijen is hierin belangrijk.

12

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM HOOFDSTUK 3 Reguliere werkzaamheden Naast de prioriteiten zijn er een groot aantal reguliere werkzaamheden die worden uitgevoerd. De gemeente zet zich in om de openbare orde en veiligheid te verbeteren en te waarborgen. Openbare orde en veiligheid kent een groot en breed werkgebied met diverse verantwoordelijkheden, zoals het oppakken van openbare orde incidenten (het voert te ver voor deze nota om een niet limitatieve lijst van werkzaamheden op te stellen). De werkzaamheden zijn gericht op de mogelijkheden op openbare orde en veiligheidsverstoringen te beperken en aan te pakken. De coronacrisis staat in ons geheugen gegrift. De werkzaamheden die hieruit voortvloeiden heeft een enorm zware wissel getrokken op het veiligheidsdomein. In 2022 en 2023 hebben wij te maken gehad met de boerenprotesten. Daar komt veel werk uit voort, laat zich niet plannen, maar dient acuut opgepakt te worden. Dat maakt het werk in het veiligheidsveld dynamisch, niet voorspelbaar, maar altijd uitdagend. Informatie is een belangrijk onderdeel binnen openbare orde en veiligheid. De gemeente monitort de criminaliteitscijfers en maakt gebruik van de analyses van het RIEC. Informatie wordt gedeeld conform de AVG wanneer dat noodzakelijk is. Veiligheidsprofessionals weten elkaar goed en snel te vinden.

Dit alles is belangrijk om het beeld compleet en actueel te houden. Op basis van een compleet en actueel beeld kan vervolgens beter ingespeeld worden op de situaties. Goede samenwerking met de politie en Openbaar Ministerie is cruciaal. Cluster Kabinet & Veiligheid Het cluster Kabinet & Veiligheid valt binnen het team Strategie en is belast met de coördinatie van de veiligheidsaanpak: opstellen en uitvoeren nota Integraal Veiligheidsbeleid, tactisch en strategisch advies aan het bestuur, afdelingen, verbonden partijen en externen, monitoring van de acties bijstellen van de aanpak waar nodig en een bijzonder dossier; voetbalveiligheid De Graafschap. Dit alles in samenwerking en in afstemming met de betrokken partijen binnen en buiten de veiligheidsketen. De capaciteit voor (sociale) veiligheid is ongeveer 0,89fte waar het grootste deel van de focus op het gebied van de aanpak van ondermijnende criminaliteit ligt. Medio 2024 wordt het cluster Kabinet & Veiligheid uitgebreid met 0,89fte op het domein Veiligheid en Zorg. De gemeente Doetinchem heeft geen team veiligheid. Binnen Doetinchem vallen diverse werkzaamheden in het veiligheidsdomein onder diverse afdelingen. De afdeling Ruimte heeft taken binnen het veiligheidsdomein (o.a. toezicht en handhaving, APV, vergunningen e.a.

veiligheid gerelateerde taken) en natuurlijk heeft Buha toezicht- en handhavingstaken en valt het Jeugd Interventieteam binnen Buurtplein. De samenwerking is intensief. Door deze intensieve samenwerking kan er meer (integraal) opgepakt worden. Daardoor worden er meer “successen” geboekt, maar wordt ook steeds duidelijker dat we tegen de grenzen aangelopen van wat de organisatie aankan. De komende periode houden we nauwlettend in de gaten om het aanbod aan werk behapbaar te houden. We prioriteren en schalen op als dat noodzakelijk is. Dat wat we doen moeten we ook goed doen.

13

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM HOOFDSTUK 4 Bestuurlijk (raad-college-burgemeester) De gemeenteraad De raad stelt de kaders van het veiligheidsbeleid vast en vervult een controlerende taak. De raad neemt kennis van uitvoeringsplannen die de burgemeester en/of het college vaststelt. Het college Heel veel beleidsterreinen raken het integraal veiligheidsbeleid, waardoor veiligheid kan worden beschouwd als een collectieve verantwoordelijkheid van het gehele college. Veiligheid werkt door op vele terreinen en heeft daardoor raakvlakken met bijna alle gemeentelijke afdelingen. Om deze reden is het noodzakelijk dat het gehele college alert is op veiligheidsaspecten van het gemeentelijk beleid en zelf ook een actieve rol vervult ten aanzien van integraal veiligheidsbeleid. De burgemeester vervult daarbij een bijzondere rol. De burgemeester De burgemeester is wettelijk belast met de handhaving van de openbare orde en veiligheid en is daarvoor als eerste aanspreekbaar en politiek verantwoordelijk. De burgemeester neemt ook besluiten die alleen hij als bestuursorgaan burgemeester kan nemen. De burgemeester heeft het opperbevel bij rampen, branden of grootschalige calamiteiten en is de gezagsdrager op het terrein van de openbare orde en veiligheid en hulpverlening.

De burgemeester vervult in verband met deze wettelijke taken een coördinerende rol binnen het integraal veiligheidsplan. Binnen de lokale driehoek (gemeente, politie en OM) stemt hij met de officier van justitie af wat de rol van de politie is als het gaat om de uitvoerende taken binnen het veiligheidsplan en welke capaciteit daaraan gekoppeld kan worden. Op bestuurlijk niveau voert de burgemeester op Achterhoeks of NOG-niveau overleg over de voortgang van de aanpak van veiligheidsthema's. De burgemeester heeft daarnaast elke maand overleg met de teamchef van politie basisteam Achterhoek West en is er maandelijks een portefeuilleberaad Handhaving. HOOFDSTUK 5 Financiën Het werken aan veiligheid kost geld. Geld mag niet leidend zijn om aan veiligheid te werken. Net als de afgelopen jaren blijven er op sturen om binnen de beschikbaar gestelde budgetten te blijven. Het operationele budget voor openbare orde en veiligheid valt uiteen in drie delen 1. Budget HALT €25.000 2. Kabinet en veiligheid €44.000 3. Overige goederen en diensten €76.000 Een groot deel van deze budgetten zijn voor vaste jaarlijks terugkerende kosten, te denken valt aan de inzet van HALT, de bijdrage aan het Zorg en Veiligheidshuis, de bijdrage aan het RIEC en de inzet van de regisseur ondermijning Achterhoek (gezamenlijk met de andere Achterhoekse gemeenten).

Daarnaast gaat er jaarlijks een redelijk deel naar integrale handhavingsacties, voorlichting en de kosten voor het sluiten van panden en woningen. Doordat het aantal woningsluitingen de afgelopen jaren fors is toegenomen, zien we dat de daarmee gepaard gaande juridische procedures en daarbij behorende kosten ook zijn toegenomen. 14

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Tot nu toe wordt er binnen de bestaande budgetten/begroting gewerkt, maar als de trend doorzet is het voorstelbaar dat dit op een gegeven moment niet meer lukt. Als de bestaande budgetten niet meer toereikend zijn dan volgt een aanmelding in de P&C-cyclus van de gemeente. HOOFDSTUK 6 Tot slot – De jaarplanning De vier gemeenten in Achterhoek West (gemeente Doetinchem, Bronckhorst, Oude IJsselstreek en Montferland) hebben Integraal Veiligheidsbeleid dat loop tot en met 2026. Het Integraal Veiligheidsbeleid is door de gemeenten in Achterhoek West gezamenlijk opgesteld en dat betekent dat de prioriteiten ook integraal afgestemd zijn. Dat prioriteiten vastgesteld worden is natuurlijk prima, maar het is natuurlijk veel interessanter wat je als gemeenten vervolgens ook daadwerkelijk gaan doen. Om die reden is aan dit kader een hoofdstuk toegevoegd wat wij het komende jaar gaan doen. Deze jaarplanning bevat ook terugkerende werkzaamheden en elke jaar zullen we deze jaarplanning met de vier gemeenten in Achterhoek West actualiseren. Het geactualiseerde document wordt vervolgens in de driehoek Achterhoek West vastgesteld.

De landelijke veiligheidsagenda alsook de lokale veiligheidsagenda’s, laten ruimte voor het lokale gezag om de politiecapaciteit en politie-inzet te richten op lokale en subregionale vraagstukken. Dit wordt aan het eind in het onderstaande overzicht inzichtelijk gemaakt onder het kopje ‘Algemeen’. Deze jaarplanning geeft een mooi inzicht op hoofdlijnen wat we gaan doen van uitvoering tot beleid. Daarmee kan het bevoegd gezag monitoren en sturen op prioriteiten en capaciteit. Dit is niet in beton gegoten, maar het is een dynamische jaarplanning waar wij samen met onze partners invulling aan geven.

15

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM

Prioriteit 1: Ondermijning Acties Wat

Gemeente

Lokale Ondermijningstafels

Achterhoek West

Uitvoering geven aan weerbaarheidsscan RIEC

Doetinchem Bronckhorst

Uitvoeren Damoclesbeleid, Bibob-beleid en APV

Achterhoek West

Integrale controles/ bewustwording buitengebied Integrale controles bedrijventerreinen Integrale controles opslaglocaties Integrale controle spookwoningen Ondermijningsweek (integrale acties) Project SBBD-IG&D weerbaarheid ondernemers bedrijventerreinen

Achterhoek West

Voorbereiding onderzoek vakantieparken

Achterhoek West

Investeren in bewustwording over ondermijning (intern en extern) / Voorlichting

Achterhoek West

Proces veilig buitengebied

Oude IJsselstreek Montferland Bronckhorst Doetinchem (signaal gestuurd via lokaal ondermijningsoverleg) Oude IJsselstreek

Proces veilig bedrijventerrein Proces veilig winkelcentrum/gebied

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

Doetinchem Bronckhorst Doetinchem Oude IJsselstreek Achterhoek West Doetinchem

Oude IJsselstreek Montferland

16

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Prioriteit 2: Zorg en Veiligheid Acties Wat

Gemeente

Zorgfraude (realiseren bestuursopdracht) Werving adviseur/regisseur Zorg en Veiligheid

Achterhoek

Samenwerkingsovereenkomst Veilige School (start/afronding) Samenwerkingsovereenkomst Aanpak Jeugdgroepen Ketenaanpak Mensenhandel (1e fase) Weerbaarheid vergroten (communicatie) Continueren werkgroep Zorgen Veiligheid Achterhoek Basis leggen voor beleid rondom alcohol-, drugsgebruik en jonge aanwas

Achterhoek West

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

Q3 2024

Q4 2024

Doetinchem

Doetinchem Bronckhorst DVO/Achterhoek West Bronckhorst Achterhoek Oude IJsselstreek

Prioriteit 3: Digitale Veiligheid/Cybersecurity Acties Wat

Gemeente

Week van de Veiligheid (communicatie over digitale veiligheid en cybercrime

Achterhoek West

Deelnemen aan expertteam digitale veiligheid/cybercrime eenheid Oost Periodiek informatie opvragen bij politie trends en ontwikkelingen. Gerichte acties inzetten Voorlichting over digitale veiligheid intern

Achterhoek West

Q1 2024

Q2 2024

Achterhoek West

Oude IJsselstreek

17

KADERNOTA INTEGRAAL VEILIGHEIDSBELEID ACHTERHOEK WEST GEMEENTE DOETINCHEM Algemeen Acties Wat Beleidsregels Cameratoezicht Uitvoering Cameratoezicht (uitgaans-)centrum Regels collectieve horecaontzeggingen Beleidsregels betogingen en samenkomsten Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Convenant samenwerking aanpak woonoverlast

Gemeente

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

Doetinchem Doetinchem Doetinchem Achterhoek West Montferland Montferland Oude IJsselstreek

18