Bijlage 1 Kadernota 2022.pdf

Kadernota

2022

Kadernota 2022

1 juni 2021

Voorwoord Voor u ligt de kadernota 2022 van de gemeente Doetinchem. Jaarlijks presenteren we een kadernota als voorbereiding op de programmabegroting. Ook in dit laatste jaar van deze bestuursperiode vormt de uitvoering van de coalitieagenda ‘Doetinchem werkt samen aan een duurzame toekomst’ de basis voor de kadernota en begroting. Dat het daarbij van belang is in te blijven spelen op de veranderende wereld om ons heen, werd in de afgelopen periode meer dan duidelijk, toen de corona-epidemie losbarstte en de wereld van velen op de kop werd gezet. In de kadernota actualiseren we het financieel beeld en maken waar nodig en mogelijk nieuwe keuzes. In deze kadernota kiezen we er voor om te blijven investeren in Doetinchem als vitale centrumgemeente van onze regio. Een gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is in onze stad, de dorpen en wijken en in het prachtige buitengebied. Doetinchem heeft uitstekende voorzieningen waar zowel Doetinchemmers als Achterhoekers van profiteren. Een gezonde groei van onze gemeente in de komende 15 jaar is daarvoor wat ons betreft van groot belang. We gaan uit van 70.000 inwoners in 2036, het jaar waarin Doetinchem 800 jaar stadsrechten bezit. Daarom is het wezenlijk te investeren op sociaal, economisch en fysieke terreinen. Tegelijk moeten en willen we ook financieel een gezonde gemeente zijn.

Gemeenten worden de laatste jaren echter steeds krapper in het pak genaaid: de taken en verplichtingen vanuit het rijk nemen toe, maar de geldstroom die daar tegenover staat groeit niet navenant mee. Het gevolg is dat we u een sluitende begroting voor het jaar 2022 aanbieden, maar dat het meerjarenperspectief vooralsnog een min laat zien. In de kadernota schetsen we allereerst de beleidsmatige hoofdlijnen. De vier programma’s uit onze begroting komen daarbij aan bod. Verderop in deze kadernota treft u de financiële aanmeldingen binnen de programma’s en het effect hiervan op het financiële beeld, dat als opmaat dient voor de begroting 2022-2025.

Pagina | 4

Inhoudsopgave Voorwoord ........................................................................................................................................................ 4 1. Beleidsmatige hoofdlijnen....................................................................................................................... 6 1.1 Programma 1 Doetinchem centrumstad ......................................................................................... 7 1.2 Programma 2 Sterke samenleving .................................................................................................. 8 1.3 Programma 3 Veranderende leefomgeving ................................................................................. 10 1.4 Programma 4 Organisatie en financiën ........................................................................................ 11 2. Aan-en afmeldingen per programma ................................................................................................... 12 2.1 Aan- en afmeldingen programma 1 Doetinchem centrumstad.................................................. 12 2.2 Aan- en afmeldingen programma 2 Sterke samenleving ........................................................... 17 2.3 Aanmeldingen programma 3 Veranderende leefomgeving .......................................................

19 2.4 Aanmeldingen programma 4 Organisatie en financiën .............................................................. 23 3. Corona ..................................................................................................................................................... 26 3.1 Herstellen van de Coronacrisis ...................................................................................................... 26 4. Financiële positie gemeente Doetinchem 2020 – 2024 ....................................................................... 27 4.1 Financiële uitgangspunten in de kadernota 2022 en begroting 2022 ....................................... 27 4.2 Financieel meerjarenperspectief van de kadernota 2022 ........................................................... 27 4.3 Vermogenspositie ........................................................................................................................... 29 Bijlage 1: Overzicht risico’s in relatie tot de weerstandscapaciteit ........................................................ 30

Pagina | 5

1.

Beleidsmatige hoofdlijnen

Vitale centrumgemeente Doetinchem is met recht de hoofdstad, of -voor wie zich toch wat bescheidener wil uitdrukken -, de centrumgemeente van de Achterhoek. We hebben een stabiele, diverse economie die volop kansen biedt. Voorzieningen van hoge kwaliteit zorgen er voor dat wonen, werken en vrije tijd hoge scores krijgen. Doetinchem heeft een sterke samenleving, waarin mensen naar elkaar omzien en er een bloeiend verenigingsleven is. Samen met ondernemers, organisaties en inwoners werken we in onze regio en in Doetinchem aan de kwaliteit van onze woon- en leefomgeving, het versterken van onze regionale economie en streven we naar een optimale gezondheid voor onze inwoners. Dat wordt gezien, want de Achterhoek scoort hoog in de brede welvaartsindex. Doetinchem kloppend hart van Nederland Bovenstaande is een knipoog naar het recent verschenen WUR rapport over Nederland in 2120, maar tegelijk is het meer dan een knipoog. We zien op dit moment namelijk al een autonome groei in inwonertal, niet alleen in Doetinchem maar in de Achterhoek als geheel. Voor een deel bestaat deze groei uit nieuwe inwoners van buiten de regio. In hoeverre deze ontwikkeling zich zal doorzetten, is op dit moment nog niet in te schatten.

Echter, door de coronacrisis zien we een sterke herwaardering van een woonomgeving met veel groen en ruimte, een versnelde ontwikkeling van digitaal werken en een herwaardering van goede voorzieningen op korte afstand. Dat biedt kansen om in onze vergrijzende regio meer twintigers en dertigers aan te trekken en zo de bevolkingssamenstelling in balans te houden. Dat is nodig om de draagkracht van onze samenleving te versterken en om de positie van centrumgemeente voor onze regio ten volle waar te kunnen maken. We laten onze Achterhoekse bescheidenheid vieren en zetten een stip op de horizon. De ambitie om te groeien naar 70.000 inwoners in 2036, om de vitale centrumgemeente van de Achterhoek te zijn en blijven, is door uw raad omarmd. De eerste stappen zijn gezet om deze opgave met verve en tegelijk zorgvuldig op te pakken. We doen dat uiteraard op een wijze die passend is in het huidig tijdsgewricht; een duurzame ontwikkeling waarbij wonen, werken, natuur en klimaat in balans zijn voor een gezonde en prettige leefomgeving. We merkten in de eerste gesprekken met uw raad dat ‘Doetinchem 2036’ een palet aan ideeën en energie los wist te maken. We zullen de komende maanden gebruiken om ook bij inwoners en ondernemers input op te halen. Het mag duidelijk zijn dat dit een ambitie is die aan vele thema’s raakt.

Daarom loopt dit als een rode draad door de vier programma’s van onze begroting. Werken aan de opgaven ‘Doetinchem 2036’ betekent ook voor ons als bestuurders en onze ambtelijke organisatie een omslag: van beheergemeente naar ontwikkelgemeente. En, we zullen financieel moeten investeren, de kosten gaan voor een deel immers voor de baten uit. Maar wellicht net zo belangrijk is het behouden van de huidige kwaliteiten. Coronapandemie Het afgelopen jaar was uitzonderlijk door de coronacrisis die ons wereldwijd trof. De pandemie heeft al ruim een jaar grote invloed op het dagelijks leven van onze inwoners. Ook economisch zien we een flinke impact, waarbij de verschillen tussen de diverse sectoren groot zijn. We zien een grote maatschappelijke en economische veerkracht bij inwoners en ondernemers die hopelijk ook zal leiden tot een snel herstel. Echter, het is van groot belang alert te zijn voor gevolgen die langer doorwerken of die minder makkelijk te overwinnen zijn. Vanuit het rijk en provincie zijn er mogelijkheden voor financiële steun en ook hebben wij de door ons vorig jaar gevormde coronareserve. Financieel te krap in het pak genaaid Net als veel andere gemeenten heeft Doetinchem geen ruime financiële positie. Doetinchem is een middelgrote gemeente maar wel een met een belangrijke centrumfunctie voor de regio.

Het rijk heeft de afgelopen jaren heel wat taken naar de gemeenten en zeker ook naar centrumgemeenten overgeheveld. Op zich een prima ontwikkeling omdat de regio voor veel taken een ideale schaalgrootte heeft. Echter, de financiële middelen om die taken naar behoren uit te voeren zijn niet navenant gegroeid waardoor we financieel inmiddels veel te strak in het pak zijn genaaid. Wij hebben jarenlang een uiterst zorgvuldig financieel beleid gevoerd en in diverse bezuinigingsrondes echt alle lucht uit onze begroting geperst. Dat maakt dat we, zeker met onze ambities voor de toekomst, buitengewoon creatief moeten zijn. Bezuinigen is vaak de eerste gedachte, maar we denken ook aan uitgaven verlagen en inkomsten verhogen. We zullen ook meer steun moeten genereren bij de provincie, het rijk en andere partners; dat kan financiële steun zijn, maar ook menskracht of kennis. Pagina | 6

Gezien diverse ontwikkelingen (coronacrisis, economische verwachtingen, formatie nieuw kabinet, herverdeling Gemeentefonds, Doetinchem 2036, etc.) is het ons nog gelukt om voor het jaar 2022 een structureel sluitende begroting te hebben, echter voor de volgende jaarschijven lukt ons dit niet.

1.1 Programma 1 Doetinchem centrumstad Groeien in kwaliteit - Doetinchem 2036 We zullen onze groeiambitie verantwoord en bewust invullen, zodat er niet alleen groei ontstaat in kwantiteit maar vooral in kwaliteit. Om te zorgen dat we onze economisch potentieel ten volle benutten is het zaak om arbeidskrachten te verleiden om in Doetinchem te komen werken. De focus ligt daarbij met name op werkende mensen tussen de 25 en 45 jaar. Om de aantrekkelijkheid van onze gemeente te vergroten zetten we op korte en langere termijn stappen. Zo kijken we naar kansen op relatief korte termijn, bijvoorbeeld doorpakken met woningbouwprojecten die we op de plank hebben liggen, de transformatie van winkels en lege kantoorpanden of het versnellen van de uitgifte van bedrijvenkavels. Anderzijds werken we aan de ontwikkeling op lange termijn. Als eerste stap voorzien we een ‘visiedocument Doetinchem 2036’ dat als basis kan dienen voor verdere programmatische uitwerking op diverse terreinen. Uiteraard gaat het dan om thema’s als wonen, werken en voorzieningen, maar ook om het vraagstuk voor welk type nieuwe inwoners is Doetinchem interessant en hoe verleiden we hen zich hier te vestigen? Toplocatie Oost Onderzoek door prof. Hospers laat zien dat Doetinchem een stabiele en veelzijdige economie heeft met veel interessante bedrijven, de zogenaamde ‘small giants’.

De kunst is om meer gebruik te maken van netwerken en verbinding te maken met de regio’s om ons heen zoals Arnhem/Nijmegen en Food Valley, zodat Doetinchem kansen benut en meer naamsbekendheid genereert. Voor Doetinchem en de Achterhoek is het aantrekken en binden van (nieuwe) medewerkers de grootste opgave voor de komende tijd. Daarnaast kan de economie aan kracht winnen door gezamenlijke innovatie op de bedrijventerreinen te stimuleren en door ketens in beeld te brengen en te verkorten. Samen met ondernemers maken we dit jaar een Agenda voor de Doetinchemse economie om deze punten verder uit te werken. Doetinchem is sterk in bedrijventerreinen en een van de weinige gemeenten in Oost Nederland die nog uitgeefbare gronden heeft. Voor het A18 bedrijvenpark hebben we momenteel een wachtlijst op het zuidelijk deel en zien we mogelijkheden voor uitgiften op het noordelijk deel. Verkoop draagt naast een groei van onze economische kracht ook bij aan opbrengsten. Dit maakt dat we tevens kijken naar revitalisatie van en een masterplan voor de andere bedrijventerreinen. Centrumstad en stadscentrum Onderzoek laat zien dat middelgrote steden het over het algemeen beter doen dan de grote steden als Amsterdam of Den Haag.

Daarbij merken we op dat het afgelopen jaar voor ondernemers in onze binnenstad en dorpscentra buitengewoon lastig is geweest door de sluiting van horeca en veel winkels en het verbod op evenementen. De vraag is hoe snel ondernemers de draad straks weer kunnen oppakken. Daarom is het van groot belang dat we het komend jaar de vinger aan de pols houden en de goede keuzes maken voor de dorpscentra en de binnenstad. Daarbij houden we het lange termijn perspectief nadrukkelijk voor ogen. Transformaties van ‘lelijke’ of onrendabele locaties, die we in samenwerking met betrokkenen oppakken, zullen gericht zijn op het versterken van de belevingswaarde en leefbaarheid in de dorpscentra en de binnenstad. Zo wordt dit jaar in het gebied tussen Oude IJssel en de binnenstad het Park of Dutch Dreams ontwikkeld, een groene oase gebaseerd op de visie van de beroemde Achterhoekse tuinarchitect Piet Oudolf. Ook cultuur en evenementen leveren een belangrijke maatschappelijke waarde, die we nadrukkelijk koesteren en verder tot bloei laten komen. Als gevolg van trends, soms versterkt door corona, zal het binnenlands toerisme erg veranderen in de komende tijd. Met onze koersnotitie vrijetijdseconomie hebben we een uitstekende basis om ook als Doetinchem te kunnen innoveren. Hulp van bijvoorbeeld de provincie kan nodig zijn om deze extra impuls waar te kunnen maken.

Bereikbaarheid en mobiliteit Bereikbaarheid is zowel regionaal als lokaal een belangrijk thema. Regionaal zetten we ons in voor de bereikbaarheid van en naar de Achterhoek maar ook fijnmazig binnen onze regio. Rijk en provincie zien regionale mobiliteitshubs als belangrijke ontwikkeling voor komende jaren. Bij deze hubs voorziet Pagina | 7

men een combinatie van wonen werken. De provincie Gelderland ziet Doetinchem als een van die mobiliteitshubs, hetgeen naast een verbetering van de bereikbaarheid kansen biedt voor de verdere ontwikkeling van de stationsomgeving. Op lokaal niveau zijn de speerpunten verkeersveiligheid, duurzaamheid en gezondheid. Mensen nemen steeds vaker de (elektrische) fiets voor de korte en middellange afstand en dat willen we uiteraard stimuleren en faciliteren. Bij de herinrichting van wegen zorgen we er dan ook voor dat deze uitnodigend zijn voor voetgangers en fietsers, hetgeen komend jaar bijvoorbeeld zichtbaar wordt bij de herinrichting van de Gaswal-Missetstraat. Om de bereikbaarheid en mobiliteit te verbeteren doen we verschillende aanmeldingen om kredieten beschikbaar te stellen voor vernieuwingen aan wegen. Bovendien stellen we de komende jaren structureel aanvullende onderhoudsbudgetten beschikbaar voor de uitvoering van het wegenbeleidsplan. Veiligheid en handhaving Belangrijke thema’s zijn het tegengaan van ondermijnende criminaliteit en het thema zorg en veiligheid. Twee thema’s die in heel veel lagen en verschijningsvormen in onze samenleving aanwezig zijn. Als we kijken naar het thema ondermijnende criminaliteit dan zetten we met de hele veiligheidsketen specifiek in op het onderdeel drugs.

Daarnaast hebben we een regionale opgave en aanpak om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan, te verstoren of te beëindigen. Een ander belangrijk thema voor de komende jaren is zorg en veiligheid. Door het versterken van de verbinding tussen partners in de keten van zorg en veiligheid zetten we in op het voorkomen van onveilige situaties. Handhaving is een van de taken waarvoor (door het rijk) steeds meer verantwoordelijkheid bij gemeenten wordt belegd, zonder dat hier extra financiële middelen tegenover staan. Bij de uitvoering van de coronamaatregelen werd dit eens te meer duidelijk. Al met al constateren we dat we noodgedwongen sterk moeten prioriteren bij de inzet van onze handhavers.

1.2 Programma 2 Sterke samenleving Gewoon gezond leven Doetinchem heeft een sterke samenleving, met gezonde en sterke sociale structuren, hetgeen een goed fundament vormt voor de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners. Hoewel onze regio vergrijst, zien we tegelijk dat senioren steeds vitaler en gezonder zijn en de grote gezondheidsproblemen zich vooral in de laatste twee levensjaren voordoen. Achterhoek breed streven we ernaar om de gezondste regio te worden, waarbij we ons ervoor inspannen dat onze inwoners zich gezond en gelukkig voelen en minder zorg nodig hebben. De focus van het regionale Preventieakkoord ligt daarbij op gezondheid, preventie en leefstijl. Ook is in Doetinchem de lokale preventieagenda vastgesteld waarbij sport en cultuur centraal gesteld worden. Met ons Sportbedrijf Doetinchem, Amphion cultuurbedrijf, de bibliotheek en Buurtplein hebben we een stevig fundament gelegd voor de gewenste ontwikkeling. De preventieagenda is het vertrekpunt voor het leggen van meer verbindingen tussen kernpartners, overige maatschappelijke partners en initiatiefnemers en voor de uitbreiding van activiteiten gericht op gewoon, gezond leven. Zo verstevigen we preventie aan de voorkant.

Dat betekent dat onze partners nog meer activiteiten zullen aanbieden gericht op sport, bewegen, cultuur en ontmoeten waardoor meer inwoners deelnemen aan activiteiten die bijdragen aan gewoon gezond leven. Onze jeugdige inwoners hebben onze prioriteit, dus geven we nadrukkelijk opdracht om activiteiten voor en met het onderwijs vorm te geven. We maken afspraken om de activiteiten van de GGD, die een belangrijke bijdrage leveren aan de gezondheid van inwoners, nog beter te laten aansluiten bij de activiteiten die onze lokale partijen uitvoeren. Bij de actualisatie van de uitvoeringsagenda van het armoedebeleid staat preventie ook voorop. We willen zoveel mogelijk voorkomen dat inwoners te maken krijgen met schulden en zetten daar op in. Arbeidsmarktagenda Een analyse van de arbeidsmarkt laat zien dat er vooral in de sectoren zorg, techniek, ICT, transport en logistiek nu en in de komende tijd volop werk is. Veel extra arbeidskrachten zijn nodig om onze economische agenda te realiseren. Juist daarom benutten we alle mogelijkheden van de inclusieve arbeidsmarkt. Onze focus blijven we daarbij leggen op jongeren en inburgeraars. Met het Actieplan Pagina | 8

Achterhoekse Jongeren en de Rode Loper Aanpak willen we bereiken dat alle jongeren naar school gaan, aan het werk zijn of een andere zinvolle dag invulling hebben. De nieuwe Wet inburgering biedt kansen om meer inburgeraars te laten participeren. Als gevolg van Corona hebben we te maken met de begeleiding van nieuwe, vaak kansrijke, doelgroepen. We zetten ons met het regionaal mobiliteitsteam in om hen van-werk-naar-werk te begeleiden en met het Achterhoeks Talentenfonds zijn er volop kansen voor om- en bijscholing. Voorzieningen voor de toekomst Onze voorzieningen zijn van hoge kwaliteit en grote maatschappelijke meerwaarde nu en in de toekomst. Zeker in het licht van de ontwikkelambitie die we als gemeente hebben uitgesproken is het van belang dat we blijven innoveren, denk aan het Sportbedrijf Doetinchem en Amphion Cultuurbedrijf. We streven er immers naar dat de huidige maar ook toekomstige inwoners van onze voorzieningen gebruik kunnen maken. Mogelijk dat ook voor sommige voorzieningen groei nodig of wenselijk is, we denken daarbij aan cultuur en sport, die beide een belangrijke regionale functie vervullen. In het onderwijs zien we een dergelijke ontwikkeling reeds plaatsvinden; in het basisonderwijs ervaren we op dit moment al krapte in huisvesting door autonome groei. Samen met schoolbesturen en de gemeenteraad werken we hiervoor een vlekkenplan onderwijs uit.

We zien het als een opgave om het ‘noaberschap’ in onze gemeenschap in stand te houden en de maatschappelijke draagkracht in onze wijken en buurten te versterken, door activiteiten en door voorzieningen. De wijkprogrammering is hierbij een belangrijk instrument. Maatschappelijke draagkracht - Corona De maatschappelijke beperkingen als gevolg van de Corona pandemie hebben in elk geval op korte termijn grote gevolgen voor onze inwoners. We zien allerlei creatieve initiatieven waarbij inwoners elkaar helpen en inspireren, maar ook een toename van eenzaamheid onder zowel ouderen als jongeren. Sommige jongeren hebben een leerachterstand opgelopen en ook voor veel vrijwilligers en mantelzorgers waren de effecten groot. Bij diverse voorzieningen en regelingen zien we een uitgestelde vraag, we noemen hier minimabeleid, Wmo, Jeugd en LerenWerkt. Ook organisaties en verenigingen op het gebied van sport, cultuur, vrijetijdsbesteding en levensbeschouwing worstelen met alle beperkingen. Weliswaar zijn er diverse ondersteuningsmogelijkheden vanuit Rijk, provincie en onze gemeente, toch is het zaak alert te zijn op eventuele lange termijn aantasting van het maatschappelijk bindweefsel.

Ook hier pakken we samen met de maatschappelijke organisaties de handschoen op om niet alleen naar het hier en nu maar ook de toekomst te kijken, bijvoorbeeld met betrekking tot het Nationaal Programma Onderwijs. Beperkte beleidsvrijheid en te krappe rijksbudgetten Het blijft een uitdaging om de juiste zorg en ondersteuning te organiseren en te bieden binnen de financiële kaders, die gevormd worden door de rijksbudgetten voor de uitvoering van diverse wettelijke taken. Ook voor het nieuwe inburgeringsstelsel dat in gaat per 1 januari 2022 voorzien we dat het lastig wordt om implementatie en uitvoering uit te voeren binnen de beschikbaar gestelde middelen. Sinds de decentralisatie van de Jeugdwet, WMO en Participatiewet (2015) is sprake van een te krap rijksbudget. Dit manifesteert zich het sterkst op het rijksbudget voor jeugdhulp. Via een landelijk onderzoek is inmiddels aangetoond dat het rijksbudget structureel tekort schiet, waardoor gemeenten hun verantwoordelijkheid in het kader van de Jeugdwet onvoldoende kunnen vormgeven. Op basis hiervan lopen er diverse landelijke ontwikkelingen gericht op verbeteringen van het stelsel inclusief bijpassende middelen. Voor definitieve besluitvorming moet gewacht worden op een nieuw kabinet. Ondertussen werken we als Doetinchem door aan het in balans brengen van inkomsten en uitgaven binnen het Sociaal Domein.

Dit doen we door verdere uitvoering te geven aan de maatregelen van de taskforce sociaal domein, waaronder een structurele inbedding van de functie POH Jeugd GGZ, het vormgeven van een stringente, effectieve toegang met extra focus op doorstroom/uitstroom en de vernieuwde inkoop van Jeugdhulp en Wmo inclusief Wonen. De vernieuwde inkoop draagt bij aan de volgende stap in de transformatie van het sociaal domein en daardoor aan het effectiever en efficiënter organiseren van passende zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

Pagina | 9

1.3 Programma 3 Veranderende leefomgeving Inspelen op veranderende woonbehoeften Op dit moment ervaren we landelijk krapte op de woningmarkt. De Achterhoek en Doetinchem zijn momenteel zeer in trek, ook bij mensen van buiten de regio. We zien dat de maatregelen rondom corona tot gevolg hebben dat mensen andere eisen gaan stellen aan hun woonomgeving. Ze zijn bereid om fysiek verder van hun werk af te wonen omdat ze meer thuiswerken en gaan vervolgens op zoek naar een woning met relatief veel ruimte en groen. Doetinchem kan profiteren van deze ontwikkeling; als centrumgemeente met uitstekende voorzieningen en een gevarieerd aanbod aan woningen met veel uitloop in het groen. Zeker in het licht van onze groeiambitie is het dan wel zaak om nieuw woningaanbod te creëren. We zullen versneld woningen in alle soorten en maten moeten bouwen om aan de groeiende vraag te voldoen; betaalbaar en duur, klein en groot, huur en koop, grondgebonden en appartementen. Dit biedt kansen voor nieuwe inwoners om zich in Doetinchem te vestigen en voor huidige inwoners om door te stromen naar een woning die bij hun levensfase past. En het biedt ons de gelegenheid om de huidige woningvoorraad verder te verduurzamen en levensloopbestendig te maken.

Om pro-actief in te spelen op de veranderende woonbehoeften, maar ook met het oog op onze ambities met betrekking tot Doetinchem 2036, investeren we in capaciteit en deskundigheid in de gemeentelijke organisatie. De aanmeldingen in dit programma dienen daarmee ook doelen in andere programma’s. Slim omgaan met schaarse ruimte Doetinchem heeft een relatief klein grondoppervlak. Dat betekent dat we zorgvuldig en effectief om moeten gaan met de beperkte ruimte die er is. Transformatie van bestaande bebouwing en gebieden heeft bij ons daarom prioriteit. Het goede behouden en nieuwe gebruikers of gebruiksbehoeften op een slimme manier inpassen, of het nu gaat om woningen, circulaire economie, duurzame landbouw, of recreatie in het groen. De landschappelijke kwaliteiten van ons buitengebied, veelal in beheer van agrariërs en natuurbeheerders, zijn van grote waarde en verdienen een zorgvuldig beleid en beheer. Het besef van schaarse ruimte betekent ook dat we op een andere manier om moeten gaan met (leegstaand) vastgoed. Diverse ontwikkelingen bieden daarvoor aanknopingspunten. Zo zien we al enkele jaren een terugloop in de behoefte aan kantoren en winkelruimtes, die door corona verder wordt versterkt. Mensen gaan steeds meer internet winkelen en thuiswerken.

Het PBL (Planbureau voor de leefomgeving) verwacht 40% meer winkelleegstand in de komende jaren en een afname aan de behoefte aan kantoren met 10-30%. In Doetinchem hebben we relatief veel kantoren en ook relatief veel winkels in de binnenstad. We zetten in op deze transformatieopgave met een gerichte aanpak, en gaan onze gemeentelijke inzet op dit thema intensiveren. We doen dit op verschillende manieren: transformatie van kantoren naar woningen, transformatie van winkels naar woningen, transformatie van de ring rond het centrum naar aantrekkelijke woon- en leefgebied en transformatie van leegstaand vastgoed of ‘loze ruimte’ op bedrijventerreinen, zodat er meer bedrijvigheid kan ontstaan op hetzelfde grondgebied. Deze aanpak past bij onze woonvisie, bij onze binnenstadvisie en bij de lijnen die we met Toplocatie Oost hebben uitgezet. Voor met name de transformatie van bedrijventerreinen zijn er mooie koppelkansen om ook de CO2 uitstoot te verminderen. Het revitaliseren van bedrijventerrein De Huet, opgenomen in het Regionaal programma werklocaties Achterhoek van de Provincie Gelderland, staat daarom hoog op ons ambitielijstje. Zoeken naar balans Het zoeken naar balans in alle ambities die we hebben, wordt de komende jaren een uitdaging. Enerzijds hebben we de wens om te groeien, waarvoor nieuwe woningen een must zijn.

Anderzijds hebben we de wens om het groene karakter van onze gemeente te behouden, de buitenruimte zodanig in te richten dat deze uitnodigt om meer te bewegen en gezonder te leven, de biodiversiteit te bevorderen, willen we klimaatproblemen als verdroging, wateroverlast en hittestress het hoofd kunnen bieden en ruimte te geven aan initiatieven voor duurzame energieopwekking. Met het traject omgevingsvisie zetten we dit jaar belangrijke stappen. Nadat de deelvisies zijn voltooid, zijn we nu aan de slag met de Omgevingsagenda. Deze vormt de opmaat om te komen tot de Omgevingsvisie en geeft inzicht in de kansen voor Doetinchem en de dilemma’s en keuzemogelijkheden. Het opstellen van de omgevingsagenda hangt ook samen met andere plannen, die in de loop van 2021 gereedkomen. Het deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA), waarin klimaatmaatregelen worden aangekondigd, de warmtetransitievisie (WTV) waarin een keuze wordt voorbereid hoe en wanneer de Pagina | 10

Doetinchemse woningen aardgasvrij zullen worden gemaakt en de regionale energiestrategie (RES), waarin op regionale schaal wordt afgesproken welke besparingsopgave we regionaal willen realiseren en op welke wijze (wind, zon op dak, zon op veld) we in de resterende energiebehoefte willen voorzien. Het gaat er om dat we alle ontwikkelingen, plannen en ambities in evenwicht weten te brengen.

1.4 Programma 4 Organisatie en financiën Solide financiële gemeente Tot op heden is het Doetinchem nog altijd gelukt om een sluitende begroting te presenteren. De laatste jaren met veel kunst en vliegwerk. Doetinchem is een middelgrote gemeente met een centrumfunctie voor de regio. Steeds meer taken komen op het bordje van centrumgemeenten te liggen. Een ontwikkeling die helemaal niet erg is, omdat de regio voor veel taken een ideale schaalgrootte heeft. Maar, wie kan ons vertellen hoe wij hier uitvoering aan kunnen geven zonder bijpassende financiële middelen? We hebben zorgvuldig financieel beleid gevoerd, meerdere malen fors bezuinigd en financiële reserves ingezet. Zo hebben wij in het sociaal domein de afgelopen jaren €10.5 miljoen bezuinigd. Deze stevige bezuinigingen laten zien dat we onze verantwoordelijkheid nemen, maar er zit een grens aan wat verantwoord is. Nog een klein zetje en we moeten nog meer snijden in basistaken zoals het onderhoud van wegen of het in stand houden van essentiële voorzieningen als de buurtcoaches, onze schouwburg of sportaccommodaties. De financiële uitdagingen zijn echt niet iets van de laatste jaren. Al in de periode 2009-2015 hebben wij 37 miljoen euro ingezet om grip te krijgen op de economische bouw- en vastgoedcrisis.

De opschalingskorting vanaf 2015 is ons een doorn in het oog, net als het decentraliseren binnen het sociaal domein met Rijkskorting. En als klap op de vuurpijl komt er nu de herverdeling van het gemeentefonds bovenop. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de extra taken die gemeenten hebben gekregen zonder dat hier überhaupt financiële middelen voor beschikbaar kwamen. Denk aan circulaire economie of de regionale energie strategie. Onze zorgen hierover hebben wij kenbaar gemaakt aan de Tweede Kamer, de informateur, bij de gedeputeerde van de provincie Gelderland en via een ingezonden brief bij diverse media. Op basis van de inzichten in deze kadernota 2022 lukt het ons om voor het jaar 2022 een structureel sluitende begroting te krijgen. De volgende jaarschijven zijn in lijn met de brief te strak in het pak genaaid op dit moment niet meer structureel sluitend te krijgen. Aantrekkelijke werkgever De wereld is door Corona behoorlijk op zijn kop gezet. In onze organisatie zien we zowel bestuurlijk als ambtelijk een enorme inzet om doelen te halen en onze taken zo goed mogelijk uit te voeren. Veel overleg en afstemming gaan digitaal en hoewel dat soms weleens wennen is, zien we dat het teamwork in onze gemeente fier overeind blijft staan! We verwachten dat ook als deze pandemie voorbij is, er meer gebruik gemaakt zal worden van de mogelijkheden om op afstand te werken.

Digitale werkvormen worden een regulier onderdeel van ons dagelijks werk. We spelen daar op in met technische faciliteiten en ook met het gebruik en de inrichting van onze gebouwen. De ambities die we hebben om te groeien, maken dat we ook moeten investeren in ons personeelsbestand. Immers, de kosten gaan deels voor de baten uit. Ook hebben we frisse denkkracht nodig om onze ambities waar te maken en als organisatie vanuit een veranderende mind set aan het werk te gaan. We zijn en blijven graag een aantrekkelijke werkgever! Digitalisering en informatieveiligheid Door ontwikkelingen in de samenleving en binnen de gemeentelijke dienstverlening, is er een steeds grotere behoefte aan digitaliseren. We streven er naar de informatietechnologie maximaal te benutten ter ondersteuning van de behoeften van inwoners en bedrijven. Daarom passen we de dienstverlening bij de balie aan en richten deze efficiënter in waardoor inwoners en ondernemers meer vanuit huis of kantoor kunnen regelen. Met het digitaliseren sluiten we aan bij inmiddels in Nederland breed ingevoerde vernieuwingen. Recente beveiligingsincidenten in ons land laten zien hoe belangrijk informatieveiligheid is. Wij investeren dan ook in extra capaciteit om hier op in te kunnen spelen.

Pagina | 11

2.

Aan-en afmeldingen per programma

In het eerste hoofdstuk bent u meegenomen in de belangrijkste beleidsmatige ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen, maar ook andere relevante ontwikkelingen die zich hebben gemanifesteerd na het vaststellen van de begroting 2021 moeten financieel gezien, worden vertaald in deze kadernota 2022. In een aantal gevallen bent u hier via een raadsmededeling of een raadsvoorstel al over geïnformeerd en worden de financiële consequenties hiervan vertaald. Het gaat om de volgende soorten aan- en afmeldingen: 1. Reguliere afwijkingen: afwijkingen door autonome ontwikkelingen zoals wetgeving, maatschappelijke en/of economische ontwikkelingen en aanmeldingen door nieuw beleid. 2. Afwijkingen op de Keuzerichtingen. 3. Afwijkingen door Corona. De aanmeldingen zijn gegroepeerd volgens de vier programma’s.

2.1 Aan- en afmeldingen programma 1 Doetinchem centrumstad Reguliere afwijkingen 1. Versterken beleid vanuit economisch perspectief 2022: € -71.000 Structureel 0,6 fte schaal 11 Wat is de afwijking? Wij blijven werken aan het versterken van de economische slagkracht van (de ondernemers van) Doetinchem en de Achterhoek. De (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen, transformatie van vastgoed, de vitaliteit van de winkelgebieden en het stadscentrummanagement hebben onze grote aandacht. De woningbouwopgave en de groeiende werkgelegenheid vragen om actief samenhangend beleid en uitvoering. Ook heeft het beleidsterrein Economische Zaken veel raakvlakken met andere terreinen zoals het beheer van de openbare ruimte, veiligheid, en onderwijs. We willen graag deze integrale benadering intensiveren en de economische kracht van de centrumgemeente Doetinchem versterken. Daarom wordt voorgesteld hier 0,6 fte extra beleidsmedewerker op in te zetten. 2. Groene Icoon de Bongerd (saldo tlv alg. middelen) 2022: € -10.000 Incidenteel Wat is de afwijking? De buitenruimte (meer dan 1,0 hectare aan openbare ruimte) wordt deels heringericht, waaronder een herschikking van het bestaande parkeerterrein naar 2 parkeerterreinen. Een daadwerkelijke kwaliteitsslag, waaronder het vergroenen en het klimaatadaptief maken van de openbare ruimte, maakt op dit moment beperkt onderdeel uit van het project.

Op grond van het huidige projectplan zal de herinrichting plaatsvinden op grond van de huidige kwaliteitseisen van het bestaande openbaar gebied. Naar onze mening een gemiste kans. Immers, het huidige winkelplein en het parkeerterrein wordt vanwege het bestaande versteende karakter door velen als onplezierig ervaren. Het gebrek aan groen en watervoorzieningen leidt ertoe dat het winkelcentrum De Bongerd op warme dagen een onaangename verblijfslocatie is. Op dit moment is het ook buiten de warme dagen geen uitnodigende plek om langer te verblijven. Een uitstraling die het juist wel zou moeten hebben, zeker gezien het aantal bezoekers en de sociale functie (ontmoeting) voor de wijk. Als gemeente willen we in dit gebied zoeken naar groene en duurzame combinaties die oplossingen bieden voor verkoeling overtollig of een tekort van regenwater en het versterken en beleefbaar maken van de biodiversiteit. Om dit te bereiken vragen we een budget aan voor € 10.000. Overige gelden die hiervoor nodig zijn, zijn toegezegde subsidies door de provincie Gelderland € 15.000 (subsidie provincie) en vanuit het rioleringsbudget is een bijdrage € 30.000 (bijdrage rioleringsfonds) beschikbaar gesteld.

Pagina | 12

3. MOBILITEIT: Algemene toelichting op de aanmeldingen i.h.k.v. het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit Algemene toelichting bij de hierna volgende aanmeldingen Mobiliteit is het verplaatsen van personen en/of goederen. Dit is, met uitzondering van recreatief wandelen en fietsen, nooit een doel op zich. Mobiliteit staat ten dienste van een activiteit (bijvoorbeeld werken, wonen, sport, recreatie, sociale ontmoeting, cultuur, leisure, onderwijs) op een andere locatie. Mobiliteit heeft dan ook een relatie met vrijwel alle beleidsvelden. De komende jaren zien wij een verdere verschuiving optreden naar het investeren in infrastructuur voor de fiets, het beter benutten van ons verkeerssysteem, het wijzigen van het mobiliteitsgedrag en duurzaamheid (meer fietsen, minder spitsdruk). Daarnaast is investeren in de infrastructuur voor het autoverkeer toch ook nog nodig. Dat zien wij echter niet primair als een capaciteitsopgave maar als een kwaliteitsopgave voor de stad: herordenen van de verkeersstromen om aantrekkelijke stadsruimten en verblijfsruimten te creëren, die bijdragen aan de aantrekkelijkheid en economische vitaliteit van onze gemeenten. En uiteraard blijft daarnaast het verbeteren van de verkeersveiligheid voortdurend een speerpunt (mobiliteitsvisie 2016 – 2026).

Voor investeringsmogelijkheden wordt er kritisch gekeken naar de mogelijkheden voor cofinanciering, samenwerking en werk-met-werk maken (groot onderhoud, ontwikkelingen en projecten). Daarbij zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: − Onderhoud integraal aanpakken met mobiliteitsprojecten. Dat wil zeggen: de straat of weg niet terugleggen in de oorspronkelijke staat maar aanpassen aan de uitgangspunten van de Mobiliteitsvisie. Mogelijk is er extra budget nodig bovenop het onderhoud, maar dat is niet per definitie zo. In ieder geval is twee maal aanpakken van een straat of weg vele malen duurder dan integraal in één keer. − Herontwikkeling en herinrichting integraal aanpakken en afstemmen op het mobiliteitsbeleid. − Op vervangingsmomenten nieuwe afwegingen maken: verkeerslichten terugplaatsen of een ander type kruispunt inrichten, parkeerautomaat terugplaatsen of verdergaande digitalisering. − Aansluiten en anticiperen op subsidiemogelijkheden. − De agenda jaarlijks vertalen in een voortschrijdend actie- en uitvoeringsprogramma (doorkijk 1-4 jaar). Een jaarlijks uitvoerings- en actieprogramma, dat financieel gedekt is, met een doorkijk naar de drie volgende jaren. Dat is ook gemaakt voor het jaar 2022. De genoemde werken zijn allemaal gekoppeld aan het wegcategoriseringplan dat de gemeenteraad in 2006 heeft vastgesteld.

Daarbij is bepaald welke wegen in Doetinchem 30 km/uur en welke 50 km/uur moeten zijn en aan welke inrichtingseisen ze moeten voldoen. Daarbij is kritisch gekeken naar wat moet om geen kapitaalsvernietiging te veroorzaken, werk met werk te maken, projecten cofinanciering t.b.v. verkeersveiligheid om aan de ambities te voldoen van de mobiliteitsvisie. 3a. Aanvullend krediet Wijnbergseweg – Doetinchemseweg 2023: € -81.700. Structureel €2.287.031 3b. Krediet Hoofdstraat Gaanderen € 1.200.000 2023: € -38.900 Structureel 3c. Aanvullend krediet Herinrichting Rekhemseweg – 2022: € -34.700 Structureel Lijsterbeslaan € 1.222.500 Wat is de afwijking? Het uitvoeringsprogramma vindt haar basis in de mobiliteitsvisie 2016-2026.De genoemde werken zijn allemaal gekoppeld aan het wegcategoriseringplan dat de gemeenteraad in 2006 heeft vastgesteld. Daarbij is bepaald welke wegen in Doetinchem 30 km/uur en welke 50 km/uur moeten zijn en aan welke inrichtingseisen ze moeten voldoen. De projecten maken allemaal onderdeel uit van het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit dat het college in maart 2021 is vastgesteld. In het programma wordt voor de financiering ook verwezen naar de aanmeldingen voor de kadernota. De bedragen die zijn genoemd voor de projecten zijn de afgelopen jaren betaald uit de mobiliteitsgelden.

Door de bezuinigingen zijn deze gelden niet meer automatisch beschikbaar en worden ze nu bij de kadernota aangemeld. Dit zijn alle drie infrastructurele werkzaamheden waarvoor subsidie wordt ontvangen met daarbij de eis dat het werk op 31 december 2025 is uitgevoerd. Dat lijkt veel tijd maar het betreft grote projecten die een lange doorlooptijd kennen. In het kader van werk met werk maken kan er Pagina | 13

combinatie gemaakt worden met de werkzaamheden rondom het rioleringsplan van BUHA, dit geldt voor de herinrichting Rekhemseweg – Lijsterbeslaan. De Wijnbergseweg ter hoogte van de Bleek is ingericht tot een 30 km/uur weg. De Wijnbergseweg gaat echter nog verder en gaat uiteindelijk over in de Doetinchemseweg. Deze staan beiden in het wegcategoriseringsplan genoemd als erftoegangsweg. Met andere woorden, deze moet ingericht worden tot 30 km/uur gebied. Bovendien is dit een belangrijke route voor fietsers die vanuit Dichteren (door de nieuwe fietstunnel onder de Europaweg) via woongebied Wijnbergen richting centrum van Doetinchem willen. Op de wegen zit ook veel doorgaand verkeer dat we hier willen weren. Door de verdubbeling van de Europaweg zal de doorstroming daar verbeteren en is het logisch om de Wijnbergseweg – Doetinchemseweg af te waarderen. Er grenzen twee (toekomstige) woningbouwlocaties (Oude IJsseloevers en Wijnbergen) aan deze wegen. In het gebied Oude IJsseloevers zal ook infrastructuur aangelegd worden die op een goede manier aangesloten moet worden op het bestaande wegennet. Op deze manier kunnen de werkzaamheden gelijktijdig voorbereid en uitgevoerd worden. Vooral het gebied rond het toekomstige plan Oude IJsseloevers is van belang omdat het niet inrichten tot een 30 km gebied mogelijk gevolgen kan hebben voor de woningbouw in verband met geluidbelasting.

Kos tenrami ng: Voorberei di ngs kredi et reeds bes chi kbaar i n begroti ng 2021 Aan te vragen kredi et Subs i di e SPV: Netto i nves teri ngs bedrag

2.387.031 -100.000 2.287.031 -471.000 1.816.031

In samenwerking met de dorpsraad Gaanderen en een klankbordgroep hebben wij in het verleden gesproken over de plannen om het deel van de Hoofdstraat Gaanderen tussen de spoorovergang en Kerkstraat in te richten tot 30 km/uur gebied. Hiermee ontstaat een logisch vervolg op het eerste deel van de Hoofdstraat (tussen Rijksweg en spoorwegovergang). De route is een veelgebruikte route van scholieren naar de basisscholen in dit deel van Gaanderen. De toegekende subsidie is een mooie stimulans om het werk uit te voeren. Projecten die gebruik maken van subsidie SPV moeten voor 31 december 2025 uitgevoerd worden. Voor een drietal projecten wordt nu een aanmelding gedaan. De Bilderdijkstraat zal naar verwachting volgend jaar worden aangemeld omdat we dan kunnen meeliften met het groot onderhoud van BUHA. Kos tenra ming: Voorbereidings krediet reeds bes chikba a r in begroting 2021 Aa n te vra gen krediet Subs idie SPV: Netto inves terings bedra g

1.200.000 0 1.200.000 -335.000 865.000

De Lijsterbeslaan en Rekhemseweg zijn straten die in een slechte toestand verkeren. Jaarlijks voert BUHA ad-hoc onderhoud uit om de weg begaanbaar te houden. Door de aanleg van de Oostelijke Randweg is het gebruik van de wegen veranderd. De intensiteiten zijn veel lag en er rijdt minder vrachtverkeer. Daarom kan de nadruk nu ook meer liggen op verblijven. Dit is dan ook het moment om deze straten af te waarderen tot een 30 km/uur gebied zoals is bepaald in het wegcategoriseringsplan. Dit betekent een ander profiel, andere verharding, meer groen, andere voorrangsregels enz. Omdat het riool ook vervangen wordt en er afkoppeling plaatsvindt kan het werk worden gecombineerd. Dit project heeft een bestuurlijke prioriteit in verband met toezeggingen rond van de aanleg van de Oostelijke Randweg. Kos tenra ming: Mobiliteits gelden reeds bes chikba a r krediet in begroting Aa n te vra gen krediet Subs idie SPV: Netto inves terings bedra g

1.700.000 -477.500 1.222.500 -451.300 771.200

Pagina | 14

4. Krediet Frans Halsweg en Julianaplein € 700.000 2022: € -31.500 Structureel Wat is de afwijking? In feite zouden de Frans Halsweg en het Julianaplein ook meegenomen moeten worden in het project Lijsterbeslaan / Rekhemseweg. Deze route was voor de komst van de Oostelijke Randweg de doorgaande route. Nu de Esbro uit dit gebied is verdwenen kan het Julianaplein en daarmee ook de Frans Halsweg afgewaardeerd worden. En dan ook conform het wegcategoriseringsplan als 30 km/uur gebied worden ingericht. Deze extra raming staat hieronder separaat genoemd. Juliana plein heeft hier de grootste prioritering in (€ 350.000). Het is hier van belang om op dit moment op in te spelen in het kader van werk met werk maken. BUHA gaat hier in 2022 groot onderhoud plegen. Kostenraming: Mobiliteitsgelden reeds beschikbaar krediet in begroting Aan te vragen krediet

700.000 0 700.000

5. Krediet LZV Proofmaken rotonde Keppelseweg – 2022: € -9.000 Structureel Plakhorstweg € 200.000 Wat is de afwijking? In 2022 wordt er groot onderhoud uitgevoerd aan de Keppelseweg. In dit project zit ook de rotonde Keppelseweg – Plakhorstweg. Deze moet net als de rotondes op de Energieweg vergroot worden om de LZV (Lange Zware Voertuigen) te faciliteren. Tevens willen we de komgrens beter visueel aangeven door bijvoorbeeld en attentieverhogende maatregel. Dit valt niet onder het onderhoudsbudget van BUHA. De Keppelseweg maakt onderdeel uit van de noord-zuid route van de Europaweg – Liemersweg – Energieweg en Keppelseweg, de rotonde is de laatste rotonde welke niet is ingericht voor LZV’s. Dit plan is enkele jaren geleden door de gemeenteraad vastgesteld. 6. Aanpassingen Doesburgseweg in Wehl 2022: B.N. Incidenteel Wat is de afwijking? Met het bestuur van sportvereniging Concordia zijn al meerdere gesprekken gevoerd over de veiligheid van het in- en uitrijden van het parkeerterrein van het sportpark. Een oplossing die nog nader uitgewerkt moet worden is het verminderen van het aantal inritten tot 1 centrale inrit en een aanpassing van de Doesburgseweg. De kosten bedragen € 50.000. Deze investering past binnen de doelstellingen van de mobiliteitsvisie waar verkeersveiligheid een speerpunt is.

Daarom wordt het benodigde budget van € 50.000 in 2022 ten laste van het vereveningskrediet Mobiliteitsvisie gebracht. 7. Verkenning om te komen tot een mobiliteitshub 2022: € -25.000 Incidenteel Wat is de afwijking? Vanuit zowel provincie als het rijk worden zogenaamde mobiliteitshubs hét speerpunt van mobiliteitsinzet de komende jaren. Een mobiliteitshub is een locatie waar diverse (slimme) vervoersmodaliteiten samen komen om een soepele overstap mogelijk te maken. Maar een mobiliteitshub is meer dan dat, het gaat ook om verblijfskwaliteit en beleving. En om het bundelen van functies wonen, werken en recreëren. Vanuit zowel de regio Achterhoek, als ook de provincie Gelderland is de locatie van het stationsgebied Doetinchem als logische en ideale plek genoemd voor een regionale mobiliteitshub. De ligging ten opzichte van de stad en de ontsluiting, maar ook de (nog deels onbenutte) ruimte rondom het echte spoorgebied maken dat er ook mogelijkheden liggen. Ook de ontwikkelingen van de Regio Expres maken dat de locatie Doetinchem voor de hand ligt. Er ligt ook een link met het verminderen van filedruk op A12/A15. Genoeg aanleiding voor de provincie om de gemeente Doetinchem te benaderen hoe wij staan tegenover een verkenning van de mogelijkheden om een regionale mobiliteitshub in Doetinchem te realiseren.

Het is de bedoeling ook de vervoerders (NS, Arriva, Breng) en ProRail hierbij te betrekken. Zij zullen echter pas aanhaken als ook de gemeente enthousiast is over een verkenning. Een mobiliteitshub in Doetinchem is een kans om zowel de bereikbaarheid te verbeteren, maar ook de locatie ruimtelijk een opwaardering te geven. We kunnen zelf nog bepalen welk gebied wordt meegenomen wordt in de verkenning. Het idee is dat ook de Laborijn locatie en (voor een deel) het gebied tussen station en binnenstad – Melkweg/Spinbaan worden betrokken. Dit sluit aan bij de deelvisie Centrum en bij de eerste contouren van de omgevingsvisie. Bovendien sluit het aan bij de groei ambitie van Doetinchem. De rol van Doetinchem als Poort naar en van de Achterhoek wordt daarmee versterkt. In de provincie worden 5 tot 10 van dergelijke verkenningen gedaan. Inzet is om deze eind juni Pagina | 15

afgerond te krijgen. Ook in het vervolg kan de provincie een financiële bijdrage doen, die keuze zal gemaakt worden na afronding van de verkenningen. Een externe partij (mobiliteitsbureau i.c.m. stedenbouwkundig bureau) krijgt opdracht de verkenning te doen. Bedoeling is dat alle partijen (provincie, gemeente, vervoerders, evt. regio Achterhoek) een gelijke financiële bijdrage doen, maximaal € 25.000 per partij. De gemeente zal een trekkersrol krijgen en dus een projectleider aandragen. 8. Uitvoering Wegenbeleidsplan: Onderhoud wegen

In 2022: € -100.000 in 2023: € -200.000 in 2024: € -300.000 vanaf 2025: € -400.000

Oplopend Structureel

Wat is de afwijking? De afgelopen jaren zijn er verschillende bezuinigingsrondes op het onderhoudsbudget geweest. Inmiddels blijkt dat deze bezuinigingen niet realistisch waren, zie het rapport van adviesbureau Antea 2020. De doorgevoerde bezuinigingen over 2016-2019 van € 400.000 en de incidentele bezuinigingen van €300.000 over 2020 en 2021 hebben er toe geleid dat er te weinig middelen zijn om de kwaliteit van de wegen op het gewenste en vastgestelde niveau te houden. Hierdoor komt de veiligheid van de wegen in het geding en zal op termijn kapitaalvernietiging ontstaan. Bovendien lopen we in het uiterste geval de kans dat de provincie de gemeentebegroting niet goedkeurt als het onderhoudsniveau van de wegen niet op peil is. Een en ander is verwoord in het concept Wegenbeleidsplan. Dit wegenbeleidsplan zal in het voorjaar 2021 worden aangeboden aan het bestuur en wordt naar wens tegelijkertijd behandeld met de Kadernota. 9. Voordeel stelpost wegen 2022: € 89.000 Structureel Wat is de afwijking? In de jaarrekening 2020 is een voordeel €115.000 op beheer en onderhoud van wegen gerealiseerd. Er is een incidenteel voordeel van €26.000 en een structureel voordeel van €89.000. Dit voordeel komt voort uit een tweetal stelposten die gebruikt zijn voor dekking van investeringskredieten t/m 2022 voor wegen.

Uit de analyse is gebleken dat na diverse mutaties in het verleden, op deze stelposten nog budget resteert dat op dit moment niet bestemd is. Een gedeelte van de stelpost moet nog overeenkomstig de bedoeling, gebruikt worden voor de dekking van de investeringskredieten 2021 en 2022 op wegen. In de kadernota 2022 wordt de structurele vrijval aangemeld vanaf 2022. Voor 2021 is een incidentele aanmelding opgenomen in de 1e bestuurlijke monitor 2021. Het structurele voordeel vanaf 2022 geeft gedeeltelijke compensatie voor de aanmelding voor extra budget onderhoud wegen. 10. Werkbudget Verkeer 2022: € -25.000 Structureel Wat is de afwijking? Voor de uitvoering van kleine aanpassingen aan het wegennet heeft de equipe verkeer een “werkbudget”. Dit budget bedraagt op dit moment € 25.000. In de praktijk is dit budget niet toereikend. Met kleine aanpassingen zoals het aanbrengen van markering, plaatsen van verkeersborden en aankoop van straatjuwelen kunnen we vaak veel problemen in de wijken oplossen, zodat grote investeringen worden voorkomen. Voorstel is daarom om dit budget te verhogen naar € 50.000. 11. Budget verkeerstellingen 2022: € -4.700 Structureel Wat is de afwijking? In de begroting is een jaarlijks budget opgenomen voor Verkeerstellingen. Dit budget is € 2.800. Dit is in de praktijk te laag. Zo is het onderhoudscontract van de tellers al bijna 5000.

Voorstel is om het budget te verhogen naar € 7.500. 12. Budget verkeerscirculatieplan opstellen irt ‘Doetinchem 2022: € -40.000 Incidenteel 2036’ Wat is de afwijking? In het kader van de ambitie groei naar 70.000 inwoners is het van belang om daarin mobiliteit een goede plek in te geven. Het is dan ook van belang dat er een verkeerscirculatieplan / verkeersvisie moet worden opgesteld. Dit plan geeft inzicht in waar de kansen en mogelijkheden liggen om mobiliteit en verkeer op een goede en veilige manier mee te laten groeien. Pagina | 16

2.2 Aan- en afmeldingen programma 2 Sterke samenleving Reguliere afwijkingen 13. Dierencentrum Achterhoek 2022: € -13.000 Structureel Wat is de afwijking? De zeven samenwerkende gemeenten zijn met Dierencentrum Achterhoek (DCA) gekomen tot een nieuwe dienstenovereenkomst voor de uitvoering van de gemeentelijke wettelijke taken, waarbij ook een nieuw geïndexeerd tarief is bepaald. De overstap van subsidie naar langlopende overheidsopdracht, de organisatie van de ‘dierketen’ en de afbakening van de wettelijke taken maakten dat het een complex traject was. Duidelijk werd dat de oude vergoeding van € 1,06 per inwoner ruim ontoereikend was voor het voortbestaan van een dierenasiel. Daarom is dit in 2020 opgetrokken tot € 1,17 per inwoner. Dit betekende een structurele aanvulling van € 7.000 bij de eerste bestuurlijke monitor van 2020. In het eerste kwartaal van dit jaar zijn de onderhandelingen afgerond. De overeenkomst biedt duidelijkheid voor de komende jaren. Het brengt wel een stijging met zich mee van € 13.000 structureel. Voor 2021 is een incidentele aanmelding opgenomen in de 1e bestuurlijke monitor 2021. 14.

SaZa 2022: € -238.000 Structureel Wat is de afwijking? Omdat het stichtingsbestuur van SaZa niet aan haar verplichtingen kon voldoen zijn er stappen gezet om te onderzoeken in hoeverre de gemeente Doetinchem eigenaar van de hal kan worden en de exploitatieverantwoordelijkheid overneemt. Een andere optie is om wel de hal naar de gemeente te laten gaan, maar de exploitatieverantwoordelijkheid en de aansturing van het personeel bij het Sportbedrijf neer te leggen. Voor welke optie er uiteindelijk ook wordt gekozen, er zijn aanvullende gemeentelijke middelen nodig om perspectief te bieden op een minimaal budgettair neutraal exploitatiesaldo. Het gaat daarbij om het financieel construct van leningen en borgstellingen, achterstallig en structureel onderhoud, inkomsten en uitgaven van evenementen, horeca en loonkosten. De financiële consequenties van deze overname komen neer op een bijdrage van € 87.000 incidenteel 2021 en € 178.000 structureel vanaf 2021 (overeenkomstig het raadsbesluit (2021-10) van 25 februari 2021 over de exploitatie van de SAZA hal), aangevuld met € 25.000 projectkosten en € 30.000 toevoeging loonsom medewerkers (incidenteel in 2021) en € 60.000 toevoeging loonsom medewerkers (structureel vanaf 2022). Dit op basis van de sinds februari 2021 uitgekristalliseerde loonsomconsequenties.

Voor 2021 is een incidentele aanmelding van € 320.000 opgenomen in de 1e bestuurlijke monitor 2021. 15. Uitvoering leerplicht ivm regionale samenwerking 2022: € -23.000 Structureel Wat is de afwijking? Naast de taak die de gemeente Doetinchem uitvoert in het kader van de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) voor jongeren van ongeveer 16 jaar (MBO) tot 23 jaar (startkwalificatie), is een regionale samenwerking voor leerplicht in voorbereiding, voor kinderen van 5 tot 16 jaar. Het is de bedoeling om ook op dit terrein samenwerking te zoeken en deze samenwerking vanuit Doetinchem gefaseerd te organiseren vanaf het derde kwartaal van 2021. Om aan de minimumeisen te voldoen is jaarlijks aanvullend € 23.000 nodig. Het gaat om een bedrag van € 10.000 om de leerplichtambtenaren conform het regionale uitvoeringkader preventief in te kunnen zetten en € 13.000 voor onze bijdrage aan de coördinerende taken. Voor 2021 is een incidentele aanmelding van € 12.000 opgenomen in de 1e bestuurlijke monitor 2021. 16. GGD 2022: € -115.000 Structureel Wat is de afwijking? In de gemeentebegroting is voor 2020 en 2021 incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de GGD, respectievelijk € 65.000 en € 90.000.

De afwijking werd hoofdzakelijk veroorzaakt door een indexeringspercentage dat hoger is dan waarmee we in onze gemeentebegroting rekenen en een stijging van het aantal inwoners in onze gemeente. Dat is beide jaren incidenteel aangevuld in afwachting de takendiscussie. Uiteindelijk gaat het vanaf 2022 om € 96.000 structureel. Pagina | 17

Daarnaast wordt er een hogere bijdrage gevraagd om het rijksvaccinatieprogramma uit te kunnen voeren. Hiervoor is een bedrag benodigd van € 29.000. Overigens worden gemeenten door het Rijk gecompenseerd voor de extra kosten voor het rijksvaccinatieprogramma. Echter is onduidelijk of dat voor het volledige bedrag zal zijn. Dit betekent dat wij op basis van de uitgangspunten voor 2022 een tekort van € 125.000 verwachten. Onder aftrek van de reeds gecalculeerde BCF-raming van € 10.000 resteert een tekort van € 115.000. 17. Zwembad de Byvoorde Wehl 2022: € -70.000 Incidenteel Wat is de afwijking? Stichting Sport en Recreatie Wehl is voornemens om in 2022 de gebouwen rondom zwembad de Byvoorde te renoveren. Daarbij kun je denken aan de entree, kleedkamers en sanitaire voorzieningen. In het Meerjaren Onderhoudsprogramma (MJOP) is budget opgenomen voor het vervangingsonderhoud. Dit is echter ontoereikend voor de gehele renovatie. Stichting Sport en Recreatie Wehl heeft zelf ook middelen gereserveerd. De wens is om in de renovatie ook een slag te maken in het kader van duurzaamheid, inclusiviteit en mobiliteit. Het MJOP is hier niet op berekend. Door extra budget vrij te maken kunnen de gebouwen en sanitaire voorzieningen rondom het zwembad voldoen aan de huidige duurzaamheidsnormen. Daarnaast is er ook de wens om de accommodaties toegankelijk te maken minder valide bezoekers.

De reserve vastgoedfonds kan geen dekking bieden voor deze renovatie. Afwijkingen op de Keuzerichtingen 18. Taskforce Sociaal domein 2022: € PM Incidenteel Wat is de afwijking? Zoals bekend werken we sinds het najaar van 2018 onder de noemer ‘Taskforce financiële beheersing sociaal domein’ aan het terugdringen van tekorten en transformatie van het sociaal domein. De Taskforce is verwerkt in de keuzerichtingen. Na een aanvankelijke daling hebben we een stabilisatie van het aantal cliënten en indicaties gezien. De realisatie en ontwikkeling binnen de Taskforce met betrekking tot de gestelde doelen gaat niet snel genoeg. De rapportage ‘stand van zaken Taskforce’ (april 2020) heeft dit aangetoond. Er is nog veel werk aan de winkel zowel intern als extern. Tegelijkertijd is de verwachting dat het realiseren van een andere inkoopsystematiek en afspraken daarover met aanbieders een bijdrage gaat leveren aan het gewenste resultaat. Deze aanbesteding gaat in per 2022. Naar verwachting zullen we het gewenste resultaat over 2021 niet halen. De meest recente prognose houdt rekening met een verwacht tekort van € 1.660.000 in 2021. Een betrouwbare inschatting maken voor het jaar 2022 is op het moment van schrijven een lastige opgave. Daarvoor zijn er binnen het sociaal domein te veel factoren van invloed.

We noemen hier de impact van de inkoopsystematiek en de veranderingen rondom Beschermd Wonen en maatschappelijke opvang. We hopen en verwachten bij het opstellen van de begroting 2022 over meer richtinggevende informatie te beschikken waardoor een betrouwbare prognose mogelijk is. Afwijkingen door Corona 19. Deelnamesubsidie: uitstel bezuiniging Keuzerichting 31 2022: €-90.000 Incidenteel Dekking uit Reserve Corona 2022: € 90.000 Incidenteel Wat is de afwijking? In de Keuzerichtingen bezuinigingen gD 2019-2023 is de subsidieregeling deelnamesubsidie opgenomen met een structurele bezuiniging van € 90.000. Bij de Kadernota 2021 is besloten deze bezuiniging met een jaar uit te stellen, omdat er voorlopig geen uitvoering gegeven kon worden aan het participatietraject met verenigingen. De situatie is, een jaar verder, ongewijzigd. Vandaar het voorstel om deze bezuiniging wederom één jaar uit te stellen.

Pagina | 18

2.3 Aanmeldingen programma 3 Veranderende leefomgeving Reguliere afwijkingen 20. Doetinchem 2036: Projectleider 1 fte Schaal 12; en projectkosten

2022:€ -184.000 2023:€ -184.000 2024:€ -184.000 Zie programma 4

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Planeconoom/ gronduitgifte 1 fte schaal 12 (zie aanmelding Grondzaken in programma 4 Organisatie & financiën) Wat is de afwijking? Doetinchem wil graag als centrumgemeente een sterke gemeenschap zijn met goede voorzieningen. Daarom is in de Programmabegroting de ambitie uitgesproken om in 2036 te groeien naar 70.000 inwoners. De autonome groei van Doetinchem zit flink in de lift (zie vorig punt), maar is onvoldoende om in 2036 naar 70.000 inwoners toe te groeien. Er bestaat een wens om vooral die nieuwe inwoners aan te trekken die een bijdrage leveren aan de sociale en economische vitaliteit van de gemeente: starters en jonge gezinnen. Om ervoor te zorgen dat de ambitie gehaald gaan worden, moeten de eerste acties gericht zijn op versnelling van de woningbouw. Een betaalbaar en aantrekkelijk woonmilieu op de juiste plek is één van de belangrijkste vereisten. Om deze acties in gang te zetten is er behoefte aan een incidenteel projectbudget en een projectleider die zich bezighoudt met verkenning van potentiele woningbouwlocaties. Daarnaast zou hij/zij zich bezig moeten houden met verdere verkenningen rond geprioriteerde gebiedsopgaven. In het licht van de ambitie is het noodzakelijk onze capaciteit bij grondzaken te verhogen, zodat we voldoende tijd hebben voor planeconomie, gronduitgifte en samenhangende juridische vraagstukken.