Bijlage 1 Gebiedsprogramma 2026-2030.pdf

Gebiedsprogramma 2026 - 2036

Spoorzone Doetinchem April 2026

Binnenstad

Hamburgerbroek

Gebiedsprogramma

Iseldoks Terborgseweg

Colofon

Station

Opdrachtgever Gemeente Doetinchem Oude IJssel Verheulsweide

Opstellers gebiedsprogramma - programmateam Spoorzone Doetinchem In samenwerking met: - Karres en Brands Hilversum

Status: April 2026, voor vaststelling

2

Figuur 1: Plangebied Spoorzone Binnen de groeiambitie vormt de Spoorzone een strategische locatie. Dit komt door de ligging ten opzichte van de binnenstad, de Oude IJssel, snelweg A18 en het station. De Spoorzone omvat het gebied tussen de Terborgseweg, Spinbaan, de Oude IJssel en de Fabrieksstraat en is 53,4 hectare groot.

Samen verder bouwen aan de Spoorzone De gemeente Doetinchem heeft de afgelopen jaren bewust gekozen om te groeien. Ons doel is dat Doetinchem in 2036, als de stad 800 jaar stadsrechten viert, gegroeid is naar ongeveer 70.000 inwoners. Dat is nodig om onze voorzieningen op peil te houden. Met de huidige 60.000 inwoners wordt dat steeds moeilijker. We willen dat inwoners kunnen blijven genieten van alles wat Doetinchem aantrekkelijk maakt. Denk aan onze schouwburg Amphion, cultureel centrum De Gruitpoort, goede scholen, het (nieuwe) ziekenhuis, de levendige binnenstad met winkels en horeca en de vele sportverenigingen. Maar groei gaat niet alleen over aantallen mensen. Het gaat ook om kwaliteit en balans. We willen een stad zijn waar je goed kunt wonen, werken en ontspannen. Doetinchem als het kloppende hart van de Achterhoek. Een belangrijk onderdeel van deze groei is de Spoorzone. Dat gebied, tussen de binnenstad, Oude IJssel en het stationsgebied, krijgt een centrale rol in de ontwikkeling van de stad. Dankzij het goede openbaar vervoer en de verbindingen met Arnhem, Nijmegen en de omliggende dorpen, heeft de Spoorzone veel kansen om uit te groeien tot een moderne en duurzame woon- en werklocatie. Hier komen wonen, werken, leren en ontspannen op een natuurlijke manier samen. Een groot deel van de woningbouwopgave van Doetinchem wordt hier gerealiseerd.

Er komen ongeveer 2.000 nieuwe woningen, in verschillende prijsklassen en voor elke woningzoekende. Daarom bied ik met trots hierbij het Gebiedsprogramma Spoorzone aan. Dit programma geeft richting aan de toekomstige ontwikkeling van het gebied. Het is een verdere uitwerking van de Structuurschets Spoorzone Doetinchem, die in 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Met dit programma geven we bouwers en ontwikkelaars heldere spelregels. We willen een sterke en sociale wijk maken, waar mensen elkaar ontmoeten en zich verbonden voelen. De inrichting van de wijk en de openbare ruimte sluiten hierop aan. Daarnaast is de Spoorzone een aantrekkelijke plek voor innovatieve bedrijven in de maakindustrie, agrofood en zorg. Verder krijgen langzaam verkeer, fietsen en deelmobiliteit voorrang. In de Spoorzone werken we ook aan onze duurzaamheidsdoelen. We letten op klimaat, energie, circulariteit, gezondheid en sociale kwaliteit. Een belangrijk voorbeeld daarvan is het nieuwe Oude IJsselpark. Dit park zorgt voor verkoeling, opvang van regenwater en meer natuur. Ook wordt het een prettige plek om te wandelen, te sporten of elkaar te ontmoeten. We zijn ervan overtuigd dat de Spoorzone zo uitgroeit tot een waardevol stadsdeel, voor de inwoners van nu en voor volgende generaties. Ingrid Lambregts Wethouder gemeente Doetinchem 3

Voorwoord Inhoud 1.0. Introductie

6

2.0. Toekomstbeeld

12

3.0. Ontwikkelruimte

54

4.0. Ontwikkelstrategie

98

5.0. Gebiedscommunicatie

110

1.1. Aanleiding en doelstelling 1.2. Aanpak 1.3. Leeswijzer 1.4. Terugblik structuurschets 1.5. Conclusies analyse huidige situatie en beleid

2.1. Opgaven spoorzone 2.2. Een wandeling door de Spoorzone in 2036 2.3. Ontwikkelkompas spoorzone

3.1. Ontwikkelrichtlijnen 3.2. Voorbeeldprogramma

4.1. Introductie gebiedsgerichte ontwikkelstrategie 4.2. Rolopvatting gemeente en fasering 4.3. Haalbaarheid

5.1. Participatie 5.2. Gebiedscommunicatie 5.3. Branding en identiteit Bijlagen

- Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Doetinchem - Profielenboek Spoorzone - Matenplan Spoorzone - Milieukundige analyse 4

Figuur 2: welkom in Doetinchem Het is spitsuur op een doordeweekse herfstige dag. Zodra je het station uitloopt sta je midden in de stad, in het centrum van de Achterhoek. Aan de zuidzijde zie je een nieuwe stadswijk met onderwijs, werken, voorzieningen, woningen en veel groen. Hier vinden ervaren ondernemerschap en jonge ambities elkaar. Het stationsplein is een ontmoetingsplek voor inwoners, ondernemers en reizigers

5

1.2. Aanpak Het gebiedsprogramma voor de Spoorzone is tot stand gekomen via een zorgvuldig proces met brede betrokkenheid van inwoners, ondernemers en partners. Onze aanpak is in het schema hiernaast weergegeven (zie figuur 3). Dit proces kende vier stappen:

1.0. Introductie

• Analyse van de huidige situatie Het in kaart brengen van de bestaande structuren, functies en kwaliteiten van het gebied en de directe omgeving.

In dit hoofdstuk worden de aanleiding en de doelstelling van het gebiedsprogramma toegelicht. Vervolgens lichten we onze aanpak toe en geven we een leeswijzer voor het gebiedsprogramma. Ten slotte blikken we kort terug op de Structuurschets Spoorzone en schetsen we de huidige situatie.

• Dialoog met inwoners en ondernemers Via verschillende gebiedscafés is met bewoners, ondernemers en betrokken organisaties gesproken over wat er leeft in de omgeving en wat nodig is voor de toekomstige Spoorzone.

1.1. Aanleiding en doelstelling De Spoorzone speelt een belangrijke rol in de verdere ontwikkeling van Doetinchem. Het gebied ligt tussen de binnenstad, het station en Oude IJssel. Hier wordt de groei zichtbaar in een stadsdeel waar wonen, werken, leren en ontmoeten op een moderne, duurzame manier samenkomen.

• Vertaling naar bouwstenen De inzichten uit de analyse en participatie zijn samengebracht in bouwstenen voor de gebiedsontwikkeling.

Het Gebiedsprogramma Spoorzone Doetinchem is de verdere uitwerking van de in 2023 door de raad vastgestelde Structuurschets Spoorzone. Het programma vertaalt de ambities uit de structuurschets verder naar heldere uitgangspunten, richtlijnen en een ontwikkelstrategie. Doel van het gebiedsprogramma is om structuur en samenhang te brengen in de ruimtelijke, sociale en economische opgaven. Het programma geeft richting aan ruimtelijke keuzes, regie en samenwerking. Het vormt het vertrekpunt voor toekomstige initiatieven, omgevingsplannen en grondexploitaties. Daarmee is het een belangrijk hulpmiddel binnen de Omgevingswet, waar het één van de zes kerninstrumenten is. Het helpt om keuzes te maken waarin ruimte, economie, duurzaamheid en leefkwaliteit goed wordt afgewogen. Het gebiedsprogramma laat zien hoe de ambities uit de Omgevingsvisie worden uitgevoerd. De Omgevingsvisie geeft aan wát er moet gebeuren; het gebiedsprogramma beschrijft hóe dit wordt gedaan. Het gebiedsprogramma heeft geen directe juridische bindende werking. Wijzigingen in toegestane functies worden via een Omgevingsplan geregeld. De uitvoering gebeurt van het gebiedsprogramma gebeurt stap voor stap. De gemeenteraad besluit per fase over de benodigde middelen. Het gebiedsprogramma vormt daarnaast de basis voor de zogenaamde omgevingsplannen, die later per (deel)gebied worden opgesteld.

6

• Ontwikkeling van het toekomstbeeld De bouwstenen zijn uitgewerkt tot een samenhangend toekomstbeeld voor de Spoorzone.

1.3. Leeswijzer Dit gebiedsprogramma beschrijft hoe de Spoorzone zich de komende jaren ontwikkelt van toekomstbeeld naar uitvoering. De opbouw van het gebiedsprogramma en samenhang is hiernaast weergegeven (zie figuur 4). Het document is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleiding, doelstelling en aanpak van het gebiedsprogramma. Hoofdstuk 2 presenteert het toekomstbeeld, opgebouwd uit twaalf bouwstenen. Hoofdstuk 3 licht de ontwikkelruimte toe met richtlijnen die houvast bied aan toekomstige initiatieven. Ook wordt per karaktergebied het denkbare programma toegelicht. Hoofdstuk 4 beschrijft de ontwikkelstrategie: de uitvoering in fasen op korte, middellange en lange termijn, inclusief financiele en planologische haalbaarheid.

Figuur 3: schema aanpak

Figuur 4: opbouw gebiedsprogramma

Opgaven Spoorzone

Toekomstbeeld Spoorzone

+

Hoofdstuk 2

Uitgewerkt in bouwstenen Doetinchemse stedelijkheid

Gezonde en roene leefomgeving

Menselijke mobiliteit

Accenten in karaktergebieden

Binnenstad

1. Analyse

2. Dialoog HUB

HUB

Verbeeld in spelregelkaart

P

Verbeeld in raamwerkkaart P

P

Hoofdstuk 3

P

P P P

P

P P

Uitgewerkt in richtlijnen

P

P

P

P

P

HUB

P

P

P

+

+

P

P

P P

P

P P P

HUB

Voorbeeldverkaveling + programma

7

+

4. Toekomstbeeld Hoofdstuk 4

3. Bouwstenen

Ontwikkelstrategie: gefaseerde gebiedsgerichte uitvoering

Verheulsweid

Figuur 5: voorbeeldverkaveling Spoorzone 2036

1.4. Terugblik structuurschets: Voorbeeldverkaveling 2036 In de structuurschets voor de Spoorzone is een voorbeeldverkaveling opgenomen. Deze verbeeldt niet meer dan een mogelijke invulling. De kaart laat zien dat op basis van het ruimtelijk raamwerk een goede doorontwikkeling naar de toekomst mogelijk is. Op basis van deze voorbeeldverkaveling is een grove indicatie van de programmatische ruimte berekend. Er blijkt dat er tot 2036 ruimte is voor een toevoeging van ongeveer: • • • • • •

1.000 - 2.500 woningen 90.000 m2 bvo werken (2.000 - 3.000 arbeidsplaatsen) 33.000 m2 bvo maatschappelijk/zorg 16.000 m2 bvo cultuur 13.000 m2 bvo commercieel 1.000 bomen

Naast de aanplant van veel bomen is er voldoende ruimte voor nieuwe groene pleinen, water en nieuwe (fiets) verbindingen. Hiermee levert de Spoorzone een belangrijke bijdrage aan de bouwopgave in de stad en de regio.

8

Figuur 6: 3D impressie van de Spoorzone in 2036

9

Opgave omgevingsvisie Spoorzone: het visitekaartje voor Doetinchem 1.5. Conclusies analyse huidige situatie en beleid In 2023 is de Omgevingsvisie Doetinchem door de raad vastgesteld. Deze visie laat zien hoe de gemeente zich de komende jaren ontwikkelt. Bij het opstellen van zowel de Structuurschets als het Gebiedsprogramma Spoorzone is bestaand beleid (zoals de woonvisie, circulair beleid en o.a. Omgevingsprogramma Economie betrokken) als vertrekpunt meegenomen en vertaald naar de opgaven en ambities voor de Spoorzone. Daarnaast is een ruimtelijke analyse uitgevoerd om inzicht te krijgen in de huidige situatie en de ruimtelijke opbouw van het gebied. Uit deze analyse komen tien belangrijke vertrekpunten voort die richting geven aan het gebiedsprogramma: 1.

Strategische ligging tussen binnenstad, station en de Oude IJssel: de Spoorzone vormt een belangrijke schakel tussen stad en landschap.

2.

Belangrijke mobiliteitsknoop: het station is de regionale toegangspoort tot Doetinchem en de Achterhoek, maar de directe omgeving mist samenhang en kwaliteit.

3.

Industrieel verleden: de bestaande bebouwing weerspiegelt het werkende karakter van het gebied, maar veel panden zijn verouderd en vragen om herprogrammering.

4.

Versnipperde ruimtelijke structuur: grote verschillen in schaal, bouwtijd en functie leiden tot een onsamenhangend stedelijk beeld.

5.

Barrières door spoor en doorgaande wegen: deze beperken de verbindingen binnen het gebied en belemmeren een goede aansluiting op de omliggende wijken.

6.

Onbenutte relatie met de Oude IJssel: de rivier ligt dichtbij, maar is nauwelijks zichtbaar of beleefbaar. De verbinding tussen stad en water is zwak ontwikkeld.

7.

Ruimte voor vergroening en klimaatadaptatie: veel open en verharde ruimtes bieden kansen voor herinrichting, meer groen en ruimte voor een nieuw woon- en werkprogramma.

8.

Beperkte woon- en verblijfskwaliteit: het gebied kent nu vooral werk- en parkeerfuncties en biedt weinig aantrekkelijke verblijfsplekken.

9.

Onvoldoende herkenbare stadsentrees: de toegang tot de binnenstad via de Spoorzone mist identiteit en ruimtelijke kwaliteit.

10. Grote ontwikkelpotentie: de centrale ligging en de aanwezige ruimte maken de Spoorzone tot een sleutelgebied voor stedelijke verdichting en vernieuwing.

10

In de Omgevingsvisie Doetinchem is de Spoorzone als opgave benoemd. Hieronder is de opgave uit Omgevingsvisie Doetinchem samengevat: Binnen de groeiambitie van de gemeente vormt de Spoorzone een strategische locatie. Dat komt door de ligging ten opzichte van de binnenstad, de Oude IJssel, snelweg A18 en het station. De Spoorzone is nu vooral een werkgebied met verschillende industriële bedrijven in het noorden en zuiden. Met de ontwikkeling van Iseldoks zijn de eerste woningen en voorzieningen toegevoegd aan de noordwest kant van het gebied. Daarmee is de verandering van werkgebied naar gemengd stedelijk gebied in gang gezet. De aanblik vanuit het station op dit moment is nog geen visitekaartje voor Doetinchem. De levendigheid en stedelijke kwaliteit zijn hier nog niet voelbaar. Tegelijkertijd biedt de ligging, goed bereikbaar met trein, fiets en auto, grote kansen om stedelijke functies te versterken. De spoorzone kan hét visitekaartje worden voor Doetinchem en de Achterhoek, waarbij de kwaliteit van de stad al voelbaarzichtbaar is zodra je het station uitstapt. Een gebied waar je niet alleen komt om over te stappen en je reis te vervolgen, maar ook een plek om te wonen, werken, leren, ontmoeten en te verblijven.

Juist de kruisbestuiving en ontmoeting tussen functies en mensen, jong, oud, bedrijven en onderwijs, bezoekers en bewoners, kan het gebied doen bruisen en daardoor ook innovatie stimuleren. De ruimtelijke structuur, openbare ruimte, functies en gebouwen vormen daarbij de stedenbouwkundige basis. Door functies te combineren en elkaar te laten versterken, ontstaat een toekomstbestendig stadsdeel dat de binnenstad aanvult en de centrumfunctie in de regio versterkt.

Figuur 7: visiekaart Omgevingsvisie Doetinchem

11

Figuur 8: concept stad aan de Oude IJssel

Binnenstad

2.0 Toekomstbeeld In dit hoofdstuk is het toekomstbeeld voor de Spoorzone uitgewerkt. De visie uit de Structuurschets Spoorzone vormt hiervoor de basis. Het toekomstbeeld voor de Spoorzone bestaat uit drie onderdelen: 1. De opgaven voor het gebied (waarom en wat is nodig?) 2. De hoofdkoers (wat voor stadsdeel willen we maken?) 3. De bouwstenen die verder uitwerken in ruimtelijke en sociale keuzes

2.1. Opgaven Spoorzone

De ontwikkeling van de Spoorzone vraagt om een heldere kijk op de toekomst van dit gebied. Het kent verschillende ruimtelijke, sociale en economische opgaven. Deze opgaven bepalen samen hoe het gebied zich richting 2036 moet ontwikkelen. Waar hoofdstuk 1 de aanleiding en doelen van het gebiedsprogramma beschrijft, gaat het hier om de inhoudelijke opgaven die de basis vormen van dit toekomstbeeld. De hoofdopgave is om Spoorzone te ontwikkelen tot een levendig en toekomstbestendig stadsdeel. Dit stadsdeel vult de binnenstad aan en versterkt deze, zonder ermee te concurreren. Een plek waar wonen, werken, leren, ontmoeten en recreëren samenkomen, met aandacht voor kwaliteit, identiteit en duurzaamheid. Deze hoofdopgave is uitgewerkt in vijf samenhangende deelopgaven: 1. 2. 3. 4. 5.

12

Stad aan de Oude IJssel: een samenhangend centrumgebied met stedelijke allure en Doetinchemse gemoedelijkheid. Bouwen vanuit de kracht van Doetinchem: voortbouwen op de identiteit, geschiedenis en karakteristieken van de stad. Plek voor iedereen: een inclusieve woon-, werk- en ontmoetingsmogelijkheden voor verschillende doelgroepen. Goed bereikbaar en de voetganger centraal: een optimale bereikbaarheid gecombineerd met een leefbare en toegankelijke openbare ruimte. Duurzaam en toekomstbestendig: bouwen met oog voor energie, hergebruik van materialen en een gezonde leefomgeving.

= Stad aan de Oude IJssel Spoorzone

2.1.1. Stad aan de Oude IJssel De Spoorzone is de plek waar de groei van Doetinchem zichtbaar wordt en de ambitie van de stad aan de Oude IJssel als geheel duidelijk vorm krijgt. Hier komen wonen, werken, leren en ontmoeten samen in een levendig en toekomstbestendig stadsdeel dat stad en rivier met elkaar verbindt. Spoorzone is een belangrijke schakel tussen binnenstad, het station en de Oude IJssel. Binnen het gebied ‘Binnenstad-Schil-Spoorzone’ is ruimte voor zo’n 4.000 tot 5.700 woningen. Daarvan worden er binnen Spoorzone ongeveer 1.600 tot 2.200 gebouwd. Deze woningen zijn betaalbaar en bereikbaar voor verschillende doelgroepen en worden aangevuld met voorzieningen, werkfuncties en ruimte voor onderwijs en innovatie. Zo levert de Spoorzone niet alleen een belangrijke bijdrage aan de woningbouwopgave, maar ook aan de versterking van de stedelijke economie, de groei van werkgelegenheid en de ontwikkeling van talent. Daarmee draagt het gebied bij aan een sterke en leefbare stad aan de Oude IJssel. De Spoorzone vult de binnenstad aan en vormt samen met de omliggende schil één centrumgebied. Het is een levendig en toekomstbestendig stadsdeel met stadse energie en Doetinchemse warmte. Dankzij de ligging bij het station en de goede bereikbaarheid met trein, fiets en auto is het een plek waar stad en landschap elkaar ontmoeten.

De Spoorzone groeit uit tot het visitekaartje van Doetinchem en de Achterhoek. De plek waar de kwaliteit van de stad direct zichtbaar is zodra je het station uitstapt. De Spoorzone is niet langer alleen een overstapplek, maar een levendige omgeving. De mix van functies zorgt voor ontmoeting en uitwisseling tussen mensen, laat het gebied bruisen en stimuleert innovatie. Zo ontstaat een stadsdeel dat Doetinchem en de Achterhoek verbindt en de stad aan de Oude IJssel verder vormgeeft

Figuur 9: bouwen vanuit kracht Doetinchem

Figuur 10: een plek voor iedereen

Figuur 11: goed bereikbaar en de voetganger centraal

Niet de auto weren … 2.1.2. Bouwen vanuit de kracht van Doetinchem De groei van Doetinchem is geen doel op zich, maar een kans om de stad sterker en aantrekkelijker te maken. We bouwen verder op wat Doetinchem bijzonder maakt: de groene omgeving, ‘dorpse stedelijkheid’, saamhorigheid, de nuchtere werkmentaliteit en de ruimte voor innovatie. De Spoorzone is bij uitstek de plek waar deze kwaliteiten samenkomen. Hier krijgen vakmanschap, ondernemerschap en vernieuwing een plek naast elkaar. Zo bouwen we aan een stadsdeel dat past bij het karakter van Doetinchem.

2.1.5. Energieneutraal en circulair De Spoorzone Doetinchem wordt een voorbeeld van energie- en netbewust bouwen. Gebouwen worden ontworpen met een lage energievraag en maken optimaal gebruik van lokale opwek en opslag. Slimme energiesystemen zorgen voor balans tussen vraag en aanbod, afgestemd op het regionale netsyteem. Materialen en installaties worden circulair toegepast, zodat onderdelen opnieuw binnen de regio gebruikt kunnen worden. De ambitie is om een deel van de woningen biobased te bouwen met natuurlijk materialen zoalshennep, vlas, stro, riet. Deze grondstoffen komen daar waar kan uit het landschap rond Doetinchem en worden gebruikt voor onder andere isolatie, verf, linnen, muren en daken. Zo groeit de Spoorzone uit tot een veerkrachtig en toekomstgericht stadsdeel dat zuinig omgaat met energie en grondstoffen, en bijdraagt aan een duurzaam Doetinchem.

13

2.1.3. Plek voor iedereen De Spoorzone wordt een plek waar je je thuis voelt en waar mensen prettig samenleven. Een gebied dat aantrekkelijk is om te wonen, werken, leren en ontspannen, met voorzieningen die passen bij een stedelijke omgeving. De uitdaging is hier om een juiste balans in te vinden. In het gebied komen verschillende soorten woningen, van luxe koopappartementen tot betaalbare woningen van huur tot koop. Samen met bedrijven, onderwijs en andere partners dragen we volop bij aan innovatie, leren, ambacht en bedrijvigheid, Onmisbaar voor een inclusieve, duurzame en vitale stad. Ook een divers werkprogramma hoort hierbij. Dit zorgt voor meer werkgelegenheid en economische ontwikkeling.

Figuur 12: energieneutraal en circulair

… maar een balans vinden in bereikbaarheid, leef baarheid en verkeersveiligheid 2.1.4. Goed bereikbaar en de voetganger centraal We reizen steeds meer. Niet alleen voor school of werk, maar ook voor een dagje uit. Deze reizigersstromen komen samen op een vervoersknooppunt. In Spoorzone is dat station Doetinchem, een belangrijke schakel in de bereikbaarheid van de stad en de hele Achterhoek. Op dit soort locaties maken ‘mobiliteitshubs’ het verschil. De mobiliteitshub is een plek waar reizigers slim, schoon en vooral ook comfortabel overstappen. Je kunt hier bijvoorbeeld de auto parkeren om verder te reizen met de fiets, bus of trein. De directe omgeving van het station wordt meer dan alleen een overstapplek. Het wordt een prettige en veilige plek om te lopen, te fietsen en te verblijven. De voetganger staat centraal, met aandacht voor aantrekkelijke routes, overzichtelijke oversteekplaatsen en groene ontmoetingsplekken. Zo wordt mobiliteit onderdeel van een leefbare stad.

Figuur 13: van losse functies naar een gecombineerde kwalitatieve en duurzame groei

Productie en werk

Wonen

Station

Productie en werk Wonen

Onderwijs

Voorzieningen

Station

Figuur 14: stad aan de Oude IJssel

Figuur 15: Legenda stad aan de Oude IJssel Belangrijke groenstructuren Doetinchems Ei in het groen Stadspoorten / groene lopers naar het Ei Boulevard Doetinchem Oude IJssel Invloedzone Oude IJssel Hoofd-autostructuur Lanen en stadsstraten Fijnmazige netwerkroutes Lokale routes en stegen Plekken op stadsniveau Plekken op buurtniveau Pleinen (bestaand en nieuw) Bebouwing voorkanten Onderzoeken hubs - logistieke distributie Parkeren bezoekers (+ is nieuw/uitbreiding) 14

Onderwijs

Figuur 16: welkom in het nieuwe Oude IJsselpark Een regenachtige dag op een zondagochtend. Na een heftige bui, maken mensen nog een wandelingetje rond het nieuwe Oude IJsselpark en spelen kinderen langs het water. Fietsers maken een ommetje door de buurt. Verderop zijn de bootjes in de nieuwe haven te zien. Stadswoningen en appartementen kijken uit op het park.

15

2.2. Een wandeling door de Spoorzone in 2036 2.2.1. De Spoorzone: de meest toekomstbestendige stadswijk van Doetinchem Wanneer je in 2036 met de trein, bus of fiets aankomt op station Doetinchem, sta je direct in het kloppende hart van een moderne, groene en levendige stadswijk: de Spoorzone. Je voelt en ziet het gelijk: hier staat de mens centraal. Dankzij het goed functionerende OV-knooppunt, met snelle verbindingen naar de regio en via de RegioExpres naar Arnhem en Nijmegen, is de Spoorzone uitgegroeid tot een toekomstbestendige woon- en werklocatie aan de Oude IJssel. De wijk brengt wonen, werken en ontspannen harmonieus samen en weerspiegelt het karakter van Doetinchem: stedelijk, met de gemoedelijkheid van de Achterhoek. 2.2.2. Een fijne plek om te wonen, te werken en te verblijven Het is 2036. De Spoorzone is uitgegroeid tot een levendige, inclusieve stadswijk waar mensen van alle leeftijden samenleven. Hier vind je woningen voor studenten, starters, (jonge) gezinnen en ouderen. Er is ruimte voor nieuwe woonvormen, zoals atelierwoningen en collectieve woonvormen. De diversiteit in woningtypen en prijsklassen zorgt voor een goede sociale balans en maakt de wijk toegankelijk voor iedereen. De architectuur is mensgericht en herkenbaar. Gebouwen verschillen in hoogte en vorm, wat zorgt voor afwisseling en overzicht.

Straten en pleinen zijn helder ingedeeld, veel groen en plekken om te verblijven. Groene wandel- en fietsroutes verbinden pleinen en plantsoenen en zorgen voor een aangename, koele omgeving. Ontmoeting en samenleven staan centraal. Bewoners, bezoekers en werkenden ontmoeten elkaar bij buurtwinkels, cafés, koffiebars of op pleinen en plantsoenen. De plinten van gebouwen bieden ruimte aan winkels, horeca en maatschappelijke functies. Voorzieningen worden slim gecombineerd: onderwijs, sport en cultuur liggen dicht bij elkaar. De wijk heeft een gemeenschappelijke huiskamer voor buurtactiviteiten, buurtbijeenkomsten en cultuur. Zo ontstaat een levendige en hechte gemeenschap. De openbare ruimte nodigt uit tot beweging en ontmoeting. Gezamenlijke binnentuinen, open voortuinen en actieve plinten geven een levendig straatbeeld, zowel overdag als ’s avonds. Groene wandel- en fietsroutes verbinden pleinen, plantsoenen en verblijfsplekken en zorgen voor een koele, aangename omgeving. Zo combineert de Spoorzone stedelijkheid, leefkwaliteit en sociale verbondenheid. Het is een stadswijk die mensen uitnodigt om te wonen, werken, leren en ontspannen – een plek waar samenleven vanzelfsprekend is en de wijk een levendige, toekomstbestendige gemeenschap vormt.

16

2.2.3. Mobiliteit waar de voetganger centraal staat De Spoorzone is in de toekomst ingericht voor mensen, niet voor verkeer. Auto’s en vrachtverkeer rijden via een ringstructuur om de wijk heen, terwijl voetgangers en fietsers veel ruimte krijgen. Binnen de wijk hebben voetgangers, fietsers en deelmobiliteit voorrang, volgens het STOMP-principe: eerst stappen (lopen) en trappen (fietsen), dan openbaar vervoer en deelmobiliteit en pas als laatste de privéauto. Station Doetinchem is de belangrijkste mobiliteitshub (zie pagina 32 voor toelichting) van de Achterhoek. Hier kun je makkelijk overstappen van trein of bus op een deelauto of fiets. Bezoekers parkeren in een grote en centrale parkeervoorziening bij het station. Het stationsplein vormt het hart van de Spoorzone. Hier stap je moeiteloos over van trein of bus naar deelauto of fiets. Het plein is overzichtelijk, goed verlicht en veilig. Bewoners en werkenden parkeren de auto en fiets in “buurtparkeerhub” (zie pagina 32 voor toelichting), in de buurt van woning of werkplek. Hier zijn ook oplaadpunten voor elektrische voertuigen en eventueel pickup points voor pakketjes. Ook energieopwekking kan hier een plek krijgen. De openbare ruimte is overzichtelijk, groen en veilig. Brede wandelpaden, duidelijke oversteekplaatsen en voldoende fietsenstallingen maken het makkelijk om te bewegen.

Mobiliteit in de Spoorzone is slim, schoon en comfortabel, waardoor het prettig is om hier te wonen, te werken en te verblijven.

Figuur 18: sfeerbeeld Spoorzone

.

Figuur 19: 3D impressie Spoorzone 2036

Legenda Treinstation Treinplatform Treinspoor Fietsenstalling Busstation Taxistandplaats HUB

Onderzoek mobiliteitshub

HUB

Onderzoek logistieke hub Onderzoek smart hub Indicatief ruimtegebruik mobiliteitshub

P

Indicatieve locaties buurtparkeerhub Waterrecreatie Stimuleren biodiversiteit Plantsoen / park Voedseltuin / ontmoeting Speelplaats Museum / culturele voorziening Onderzoeken voorziening lange termijn Kerk Bibliotheek Gezondheidscentrum / maatschappelijke functies Basisschool /onderwijs Kantoren / dienstverlening

P

Werkplaats / ambachten Innovatieve bedrijvigheid Hoogwaardige maakbedrijven Bedrijvigheid tot en met milieucategorie 3.1 Sportschool / beweging Kinderdagverblijf / onderwijs (Kleinschalige) detailhandel / speciaalzaken Horeca / speciaalzaken Kas/bijzonder functie Onderzoek smart hub

2.2.4 Spoorzone opent stad en Achterhoek

De Spoorzone vormt het nieuwe hoofdstuk in het verhaal van Doetinchem: een levendig stadsdeel tussen binnenstad, station en de Oude IJssel. Hier komen wonen, werken, maken en leren samen in een gebied met stadse energie en Achterhoekse gemoedelijkheid. De wijk bouwt voort op het ambachtelijke en industriële karakter van Doetinchem en vertaalt dit naar een moderne, duurzame en sociale leefomgeving. 17

2.2.5. Groen en gezonde leefomgeving In de toekomstige Spoorzone zie je direct hoe de wijk is ingericht op een gezond en duurzaam leven. Het groene raamwerk vormt de ruggengraat van de wijk: lanen, collectieve tuinen en parkachtige ruimtes verbinden de stad met de Oude IJssel. Een deel van de oude rivierloop is hersteld en weer zichtbaar gemaakt. Deze groene structuur zorgt voor verkoeling, opvang van regenwater en meer biodiversiteit. Tegelijk biedt ze ruimte voor ontmoeting, beweging en nieuwe functies met uitzicht op de rivier. De gebouwen sluiten hierop aan met groene gevels en prettige overgangen tussen openbaar en privé. Regenwater wordt op natuurlijke wijze opgevangen via wadi’s, waterpleinen en groene daken. Zo ontstaat een aantrekkelijk en klimaatbestendig stadsdeel zonder wateroverlast. Hitte wordt verminderd door bomen, schaduwrijke routes en slimme materialen. De gebouwen zijn comfortabel, licht en gezond. Ze zijn gebouwd met emissievrije materialen en hebben een prettig binnenklimaat, ook op warme dagen. Zo voelt de Spoorzone als een groene, gezonde en toekomstbestendige plek om te wonen, werken en ontspannen. 2.2.6. Circulaire economie en energievoorziening In de Spoorzone van 2036 staan duurzaamheid en gezondheid centraal. De wijk draagt actief bij aan een circulaire economie en een betrouwbaar energiesysteem.

Veel gebouwen zijn gemaakt van hout, lokaal geteelde grondstoffen en hergebruikte materialen. Ze zijn zo ontworpen dat ze eenvoudig kunnen worden aangepast aan nieuwe functies of levensfasen. De energievoorziening is slim en collectief. Zonnepanelen, wijkbatterijen en warmtesystemen zorgen samen voor een stabiel en efficiënt netwerk. Compacte en goed geïsoleerde gebouwen beperken de energievraag. Binnen is het prettig en comfortabel: emissievrije materialen, veel daglicht en een stabiel binnenklimaat zorgen voor een gezonde leefomgeving. Zo groeit de Spoorzone uit tot een levendige en toekomstbestendige wijk die zuinig omgaat met grondstoffen en energie, en goed is voor iedereen die er woont, werkt of op bezoek komt.

18

2.2.7. Werken, leren en innovatie in de Spoorzone In 2036 is de Spoorzone het kloppende hart van innovatie in de regio, met sterke activiteiten in maakindustrie, agrofood en zorg. Werken is geïntegreerd in gemengde stadsblokken, waar wonen, onderwijs en maatschappelijke functies naast elkaar bestaan. Zo ontstaan levendige buurten waarin leven, leren en werken natuurlijk samenkomen. Rond het station liggen werkruimtes in verschillende vormen: zelfstandige eenheden, verzamelgebouwen en flexibele werkplaatsen. In een makershal delen ondernemingen voorzieningen zoals receptie, werkcafé en vergaderruimtes, wat samenwerking en kennisdeling stimuleert.

Figuur 20: sfeerbeeld Spoorzone

2.3. Ontwikkelkompas Het transformeren van de Spoorzone naar een bruisend stuk stad vergt een lange adem. Ons toekomstbeeld hebben wij daarom uitgewerkt in het ontwikkelkompas (zie figuur 21). Dit is een verdere uitwerking van het ontwikkelkompas zoals dit was opgenomen in de structuurschets Spoorzone. Het ontwikkelkompas bestaat uit 12 verschillende bouwstenen, die zijn onderverdeeld in drie categorieën: • • •

Gezonde en groene leefomgeving, Doetinchemse stedelijkheid, Menselijke mobiliteit.

Deze bouwstenen vormen de leidraad voor de duurzame ontwikkeling van het gebied. Ze geven houvast om ambities waar te maken en richting aan zowel de ruimtelijk-functionele structuur als de afzonderlijke ontwikkelingen. In deze paragraaf worden de bouwstenen toegelicht.

Figuur 21: ontwikkelkompas Spoorzone

Gezonde en groene leefomgeving

Doetinchemse stedelijkheid 12. Een gemengde en ondernemende stad

2. Waterrobuust en klimaatbestendig

11. Naoberschap

3. Cultuurhistorie in de etalage

10.Doetinchemse maat en schaal

4. Energieneutraal en circulaire bebouwing

9. Aantrekkelijke en verbonden openbare ruimte

8. Station als herkenbaar visitekaartje van stad en regio

5. De mens als startpunt

7. Slimme logistiek en autostructuur

19

1. Robuust landschappelijk raamwerk

Menselijke mobiliteit

6. Optimaal mobiliteitsknooppunt

Groene leefomgeving 2.3.1. Robuust landschappelijk raamwerk

2.3.1. Robuust landschappelijk raamwerk Het landschap vormt de basis voor een groene en verbonden Spoorzone. Het gebied krijgt een sterk groen raamwerk (zie figuur 21) dat natuur, stad en mensen met elkaar verbindt. Dit netwerk van groene lanen, oevers, tuinen en pleinen vormt het hart van het gebied en sluit aan op het rivierenlandschap van de Oude IJssel. Door de oost-westverbindingen wordt de Spoorzone beter verbonden met de binnenstad, de Oude IJssel en de omliggende wijken. De Oude IJssel wordt weer zichtbaar en beleefbaar met een nieuw stuk Oude IJsselpark, waardoor het water dichter bij de stad komt. Ook De Hamburgerbroeklaan verandert in het Hamburgerbroekpark: een groene stadslaan met ruimte om te wandelen, spelen, water op te vangen en planten en dieren een plek te geven. Bestaande bomen blijven zoveel mogelijk staan en worden aangevuld met nieuwe soorten. Groene binnenterreinen, bloemrijke randen en natuurlijke oevers zorgen voor meer natuur, verkoeling en afwisseling. Zo ontstaat een groene, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving, waar mensen graag bewegen, elkaar ontmoeten en de Oude IJssel echt deel uitmaakt van de stad.

Figuur 23: sfeerbeeld Hamburgerbroekpark

20

Figuur 22: robuust landschappelijk raamwerk

Groene leefomgeving 2.3.1. Robuust landschappelijk raamwerk

Van functionele openbare ruimte met versnipperd groen

Spinbaan Melkweg

Wadi in

Bomen in de volle grond

Aanplanten bomen

Naar groene en verbonden openbare ruimte met veel ruimte voor klimaatadaptatie 21

Groene leefomgeving 2.3.2. Waterrobuust en klimaatbestendig

Figuur 25: raamwerk waterrobuust en klimaatbestendig 2.3.2. Waterrobuust en klimaatbestendig Het klimaat verandert. Dit vraagt om een klimaatbestendige inrichting van de omgeving. Het draagt niet alleen bij aan toekomstbestendigheid, maar geeft ook identiteit aan het gebied. We werken daarom aan een groene, klimaatadaptieve inrichting van zowel de openbare ruimte als de bebouwing. In de straten, binnen terreinen, op de daken en aan de gevelskomt meer groen om water beter vast te houden. Zo kunnen we hittestress, droogte en wateroverlast verminderen. Regenwater voeren we niet langer af naar het riool, maar geven we terug aan de natuur. Schoon (hemel)water hoeven we niet te zuiveren, maar wordt zichtbaar opgevangen en vastgehouden. Water komt terug in wadi’s langs de straten, parkruimtes voor waterbuffering en binnentuinen met waterberging. De openbare ruimte fungeert als spons, waarin water geen overlast vormt, maar kwaliteit toevoegt. We zetten in op herstel van de historische rivierloop van de Oude IJssel met een waterinfiltratiepark. Zo ontstaat een robuust watersysteem dat niet alleen functioneel is, maar ook beleefbaar, herkenbaar en sfeerbepalend voor de Spoorzone.

Figuur 26: sfeerbeelden klimaatbestendige ontwerpen

22

Waterplein Primaire wadi Secundaire wadi De Oude IJssel

Groene leefomgeving 2.3.2. Waterrobuust en klimaatbestendig Figuur 27 sfeerbeeld openbare openbare ruimte

Figuur 29: principes waterrobuust en klimaatbestendig

23

Figuur 28: sfeerbeeld wonen aan het water

Groene leefomgeving 2.3.3. Cultuurhistorie in de etalage Zichtlijnen Historische dorpslinten Rijksmonumenten

2.3.3. Cultuurhistorie in de etalage De Spoorzone heeft een rijke geschiedenis die nog steeds zichtbaar is in het gebied. Deze cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten dienen als inspiratie voor de ontwikkeling van een herkenbare en eigentijdse stadswijk. Historische lijnen, verkavelingsstructuren en gebouwvormen inspireren de nieuwe architectuur, het materiaalgebruik en de sfeer in de wijk Op de kaart hiernaast (figuur 30) zijn de bestaande beschermde monumenten en cultuurhistorisch waardevolle panden weergegeven. Daarnaast zijn belangrijke historische lijnen, zoals de oude ligging van de Oude IJssel, opgenomen. De monumenten en waardevolle panden blijven behouden, worden hergebruikt of krijgen een nieuwe functie. Zo blijft de geschiedenis voelbaar, terwijl het gebied zich verder ontwikkelt. Erfgoed vormt daarmee de basis voor de ruimtelijke kwaliteit en het collectieve geheugen van Doetinchem. Naast de reeds beschermde waardevolle panden hebben wij een inventarisatie opgesteld van mogelijke ‘karaktermakers’: panden die nu niet beschermd zijn, maar bij een transformatie wel karakter aan het gebied kunnen geven. Een overzicht hiervan is opgenomen op pagina 64. Nieuwe karaktermakers worden waar mogelijk geïntegreerd in stadsblokken, waar oud en nieuw elkaar versterken.

Zo ontstaat een toekomstgerichte Spoorzone, geworteld in haar geschiedenis en met een sterke, herkenbare identiteit.

24

Gemeentelijke monumenten Cultuurhistorisch waardevol Oude IJssel arm

Groene leefomgeving 2.3.3. Cultuurhistorie in de etalage

25

Groene leefomgeving 2.3.4. Energieneutraal en circulaire bebouwing Figuur 32: toekomstbestendig bouwen

2.3.4. Energieneutraal en circulaire bebouwing In de Spoorzone Doetinchem werken we samen aan een wijk waar circulariteit en deeleconomie de norm is.. Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn. Doetinchem volgt deze ambitie. Spoorzone laat zien hoe dat er in de praktijk uit kan zien. Gebouwen worden ontworpen voor een lange levensduur, lage milieubelasting en hoge aanpasbaarheid. Circulaire principes zijn daarbij leidend: minder materiaalgebruik, losmaakbare constructies, houtbouw en het gebruik van lokaal geteelde biobased materialen, aangevuld met hergebruikte grondstoffen. Energieprestaties beginnen bij slim ontwerpen: compacte gebouwen, een gunstige oriëntatie en goede isolatie beperken de energievraag. We bouwen netbewust door piekverbruik te vermijden (‘peak shaving’), warmtevraag te spreiden en installaties niet zwaarder te maken dan nodig. Lokale energiedeling via collectieve zonnepanelen en deelbatterijen heeft de voorkeur, net als slimme warmtesystemen zoals WKO of kleinschalige warmtenetten. Dit zorgt voor minder belasting op het elektriciteitsnetwerk en betere aansluitbaarheid in de toekomst. Daarnaast kunnen deze systemen gekoppeld worden aan mobiliteitshubs, zodat energie wordt gedeeld en slim benut. Gezondheid is een vast onderdeel van dit onderwerp.

Het gebruik van materialen zonder emissies en een goede ventilatie dragen bij aan een comfortabel en gezond binnenklimaat.

26

Beleid toekomstbestendig bouwen provincie Gelderland Binnen het gebiedsprogramma Spoorzone sluiten we aan bij het provinciale beleid voor toekomstbestendig bouwen. De provincie streeft naar een leefomgeving die duurzaam, gezond en veerkrachtig is en waarin ruimtegebruik, energie, klimaat en leefkwaliteit in samenhang worden ontwikkeld. Deze uitgangspunten omarmen we binnen de Spoorzone en vertalen we, waar mogelijk, naar concrete keuzes in planvorming, ontwerp en uitvoering. De belangrijkste provinciale speerpunten die we onderschrijven: •

Klimaatadaptief bouwen: Gebouwen worden zo ingericht dat zij bestand zijn tegen extremen in hitte, droogte en wateroverlast.

•

Energieneutraal en circulair bouwen: Toepassen van energiezuinige en herbruikbare materialen en stimuleren van hernieuwbare energieopwekking.

•

Ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid: Versterken van de omgevingskwaliteit door aandacht voor gezonde, aantrekkelijke en toekomstgerichte woon- en werk omgevingen.

•

Versterking van biodiversiteit: Integratie van groenblauwe structuren en natuurinclusieve ontwerpprincipes.

•

Flexibiliteit en aanpasbaarheid: Ontwikkelingen die kunnen meegroeien met veranderende maatschappelijke en demografische behoeften.

•

Efficiënt ruimtegebruik: Focus op binnenstedelijke verdichting en herontwikkeling, in balans met bereikbaarheid en leefkwaliteit.

Groene leefomgeving 2.3.4. Energieneutraal en circulaire bebouwing

SMART wonen Zon oriëntatie

Bomen als seizoensgebonden zonwering

Figuur 33: principe netbewust bouwen Ook op het niveau van het gebouw en het bouwblok zoeken we naar kansen om de Spoorzone energieneutraal en circulair te maken. De pijlers daarvoor zijn: biobased bouwen, duurzame logistiek, het gebruiken van reststromen en modulaire bouwconcepten die materiaalgebruik verminderen en hergebruik mogelijk maken.

LED straatverlichting

Materiaalbewust

n mining 1 CO2 neutraal - er is inspanning gedaan om de or bij aanleg en in de gebruiksfase zo neutraal mogelijk te krijgen: herbruik materialen, co2 compensatie, circulair en gerecycled materiaal, duurzaamere aleternatieven voor beton. Dit materiaal draagt bij aan hoefse identiteit -

n uitloogbare materialen toegepast

2 Bomen als zonwering

3 aansluiten op stadswarmtenet

- Openbaar groen om mits volwassen een grote bijdrage leveren aan de benodigde verkoeling van gebouwen. behoud dus zoveel mogelijk bestaande bomen en plant nieuwe zo groot mogelijk aan.

in de ondergrond van de openbare ruimte is rekening gehouden met extra leidingen voor het stadswarmtenet

- zorg voor goede ondergrondse groeiruimte om bomen tot volwassenheid te laten komen.

- op ontwikkevelden kan ook ingezet worden op warmtekoudeopslag

27

5 sport en spelaanleiding

Figuur 34: circulair materiaalgebruik In het gebied werken we actief samen - van het gas af betekent meer electisch verwarmen en aan de productie, de opslag en het koken; de nutspartijen zullen meer claims op de openbare ruimte leggen voor trafo’s. streef er naar deze - de buitenruimte zit wel vol kleine spelelementen en tijdelijke en permanente modulaire van het energieverbruik. spelaanleiding om mensen uit te dagen te sportenverminderen en zoveel mogelijk inpandig te realiseren. constructies

> 80% materialen openbare ruimte hergebruikt en herbruikbaar, laagste milieu-impact demontabele en herbruikbare materialen

4 rekening houden met toekomstige energievraag

- houdt rekening met nieuwe vormen van enrgieopslag in de toekomst; batterijen en opslag voor waterstof

- electrisch opladen van auto’s vraagt om een goede laadinfrastructuur, palen in de openbare ruimte

- de hoef heeft door zijn huidig gebruik als bedrijven terrein weinig grote speelruimtes. de weinige plekken die er zijn zullen extra aantrekkelijk ingericht moeten worden.

bewegen.

Logistieke HUB

Menselijke mobiliteit 2.3.5. De mens als startpunt 2.3.5. De mens als uitgangspunt (mens) Naast het stevige landschappelijk raamwerk vormt een goed functionerend mobiliteitssysteem een belangrijk uitgangspunt binnen gebiedsprogramma Spoorzone. De wijk waarin de mens centraal staat. Dat begint bij een hoogwaardige en toegankelijke openbare ruimte, ingericht volgens het STOMP-principe. Hierbij staat de auto niet langer centraal maar wordt de volgende volgorde gehanteerd: • • • •

Figuur 35: raamwerk en verblijfsplekken voor de voetganger

Stappen – de voetganger, Trappen – de fietser, Openbaar vervoer en deelmobiliteit (MaaS), Privéauto.

Het STOMP-principe vormt de basis voor een mensgerichte, leefbare en duurzame inrichting van de Spoorzone. We werken aan een fijnmazig netwerk voor voetgangers, waarin comfort, veiligheid en logische verbindingen centraal staan. Zoals bijvoorbeeld een loopbrug (passerelle) voor voetgangers, die de noord- en zuidkant van het spoor met elkaar verbindt. Maar ook het ontwikkeling van aantrekkelijke wandelroutes langs de Oude IJssel (boardwalk), die recreatie, verblijf en verbinding combineren. Deze netwerken sluiten aan op de binnenstadsvisie en zorgen voor een prettige balans tussen toegankelijkheid en bereikbaarheid. Brede, overzichtelijke en veilige routes vormen de dragers van de openbare ruimte. Groene pleinen en wandelroutes worden met elkaar verbonden. Deze verblijfsplekken verhogen de verblijfskwaliteit en nodigen uit tot ontmoeting en beweging.

Voedseltuin

Cultuur, verblijf, horeca Winkelhart Kade Verblijfsplek

Buurtplein

leerplein

Schoolplein

Oude IJsselpark

Boomgaard

Speelplek Werkplein

28

Stationsplein

Menselijke mobiliteit 2.3.5. De mens als startpunt Figuur 36: sfeerbeelden de mens als startpunt

Huidige situatie Stationsstraat

Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service, Privéauto (STOMP)

Huidige situatie Stationsstraat

Impressie nieuwe situatie stationstraat 29

Menselijke mobiliteit 2.3.6. Optimaal mobiliteitsknooppunt 2.3.6. Optimaal mobiliteitsknooppunt (fiets) De Spoorzone vormt het mobiliteitsknooppunt van Doetinchem en de Achterhoek: een dynamische plek waar alle verkeersstromen samenkomen en naadloos op elkaar aansluiten. Hier ontstaat een toekomstbestendig systeem waarin mensen eenvoudig kunnen overstappen tussen verschillende vervoersvormen. De fiets-treinverbinding speelt hierin een centrale rol. We werken aan sterke en comfortabele fietsverbindingen, die aansluiten op het regionale netwerk van de Achterhoek. De belangrijkste routes zijn hiernaast weergegeven (zie figuur 37 en 38). Rond het station komen ruime en goed toegankelijke fietsenstallingen, die bijdragen aan een soepele overstap tussen trein en fiets. Binnen het gebied worden logistieke routes en fietsroutes zoveel mogelijk van elkaar gescheiden om veiligheid en doorstroming te bevorderen. Brede, overzichtelijke en veilige fietsroutes vormen de dragers van het mobiliteitsnetwerk. Daarnaast worden mogelijk nieuwe verbindingen over de Oude IJssel ontwikkeld om omliggende buurten optimaal met de Spoorzone te verbinden. Aan de zuidzijde van het spoor zorgen we voor een heldere scheiding tussen logistiek verkeer en langzaam verkeer.

Op die manier ontstaat een toegankelijke, overzichtelijke en duurzame mobiliteitsstructuur, die past bij de ambities van de Spoorzone als mensgerichte, toekomstbestendige stadswijk. Belangrijkste speerpunten voor het netwerk van routes binnen de Spoorzone: • • • •

30

Versterking van de verbinding tussen station en binnenstad, zodat het verkeer beter doorstroomt en reizigers en bezoekers makkelijker hun weg vinden. Alle nieuwe routes worden goed toegankelijk gemaakt, ook voor mindervaliden. Verbetering van west-oostverbindingen, onder andere door een mogelijke nieuwe fietsverbinding over de Oude IJssel bij de molen. Veilige kruisingen voor voetgangers en fietsers bij de stationsknoop, gericht op veiligheid en doorstroming.

Figuur 37: raamwerk voor de fietser

P+R

K+R

Menselijke mobiliteit 2.3.6. Optimaal mobiliteitsknooppunt Figuur 38: samenhang pleinen en routes

Figuur 39: principes veel ruimte voor de fietser

Legenda Fietsroutes Woonstraten/stegen Parkroutes Wandelen Oude IJssel Pleinen Parkeren/verblijven

31

Betere fietsenstallingen

Toegankelijkheid voor een ieder

Brede fietspaden naar fietsenstallingen

Kiss en Ride dicht bij stationsplein

Menselijke mobiliteit 2.3.7. Slimme logistiek en autostructuur 2.3.7. Slimme logistiek en autostructuur (auto) De Spoorzone wordt een autoluwe wijk, waar de fietser en voetganger ruim baan krijgen. Hierbij is het de uitdaging een balans te vinden tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid. Autoverkeer en vrachtverkeer rijden via aparte hoofdwegen. Een ringweg rondom de Spoorzone leidt verkeer efficiënt de wijk in en uit. Vanuit deze ringstructuur geven korte toegangswegen (inprikkers) toegang tot de wijk. Bestaande wegen binnen de ring worden ingericht als 30-kilometerzone, behalve als ze onderdeel uitmaken van de hoofdroute. De ringstructuur komt uit het gemeentelijke mobiliteitsplan (zie figuur 40). Aan de zuidkant van het station komt een mobilteitshub (zie figuur 41), een plek waar reizgers kunnen overstappen van auto naar fiets of van fiets naar trein. Hier kunnen ook bezoekers van Spoorzone parkeren. Daarnaast komen er buurtparkeerhubs (zie figuur 42), waar bewoners en werknemers van Spoorzone kunnen parkeren en de fiets kwijt kunnen. Daardoor ontstaat in de woonstraten meer ruimte voor groen en ontmoeting. Vanuit deze buurtparkeerhubs lopen bewoners en bezoekers via prettige, levendige straatjes naar hun bestemming. Toegankelijkheid voor nood- en hulpdiensten en parkeerplaatsen voor mindervaliden zijn vanzelfsprekend goed geregeld.

Bedrijven en voorzieningen zijn goed bereikbaar via een aantal logische hoofdroutes. De toegankelijkheid en veiligheid rond bedrijven verbeteren we door het vrachtverkeer en het langzaam verkeer zoveel mogelijk van elkaar te scheiden. De Hamburgerbroeklaan wordt ingericht als een aantrekkelijke groene straat met een beperkte aansluiting richting de Havenstraat. De Fabrieksstraat en de Industriestraat worden aantrekkelijke straten die goed bereikbaar zijn voor auto- en vrachtverkeer en logistiek. De fietser en voetganger krijgt (waar mogelijk) in gescheiden banen de ruimte.

32

Figuur 40: ringstructuur Doetinchem

P

Ringstructuur (50 km/h) Stadstraten en woonstraten (30 km/h) Belangrijkste parkeervoorzieningen Looproutes naar het Ei

Menselijke mobiliteit 2.3.7. Slimme logistiek en autostructuur Figuur 41: principe mobiliteitshub Energieopwekking

Figuur 42: principe buurtparkeerhubs

Gedeelde Logistieke hub Smart Energy hub met laadplein Het bedrijventerrein als een plek van energieuitwisseling, energieconversie en -opslag

Bouw hub

Parkeren in meerdere lagen Op dak ruimte voor zonnepanelen

In plinten ruimte voor voor voorzieningen & fietsen

Buurtparkeerhub is onderdeel van samengesteld stadsblok

Last Mile met klein elektrisch vervoer naar de binnenstad

Omliggenden en werkfuncties maken gebruik van buurtparkeerhub

Figuur 43: sfeerbeeld buurtparkeerhubs

Binnenstadslogistiek

Mobiliteitshub station

33

Menselijke mobiliteit 2.3.8. Station als herkenbaar visitekaartje van stad en regio 2.3.8. Station als herkenbaar visitekaartje van stad en regio Zodra je station Doetinchem uitstapt, ervaar je direct de sfeer van de stad. De stationsknoop vormt het kloppend hart van de Spoorzone en is een belangrijk onderdeel van dit nieuwe stadsdeel. Hier komen mobiliteit, stedelijke dynamiek en identiteit samen. Aan beide zijden van het station ontstaan aantrekkelijke stationspleinen, die bezoekers verwelkomen met ruime, groene en logische wandelroutes naar de binnenstad en omliggende buurten. Het plein wordt een warm entree en een centrale ontmoetingsplek voor reizigers, bewoners en bezoekers. De omgeving van de station biedt ruimte voor functies die de identiteit en cultuur van Doetinchem en de Achterhoek versterken. Denk aan een tentoonstellingsruimte, maatschappelijke voorzieningen of onderwijsfuncties. Ook is ruimte voor een diverse mix van wonen, werken en leren. Door toevoeging van kunst, informele zitplekken en groen ontstaat een aangename en inspirerende verblijfsplek die uitnodigt tot ontmoeting en beweging. Het station wordt zo een herkenbaar oriëntatiepunt en de toegangspoort tot de Spoorzone, Doetinchem en de Achterhoek. De ontwikkeling van de stationsknoop is een complexe opgave die in samenwerking met vervoerspartijen en andere belanghebbenden verder wordt uitgewerkt.

Belangrijke ruimtelijke uitgangspunten zijn: • • • • • • •

34

Herinrichting van het busstation, dat wordt gedraaid en gecombineerd met een robuuste mobiliteitshub. Ruimte voor aantrekkelijke pleinruimtes aan beide kanten van het station, met mogelijkheden voor nieuw woon- en werkprogramma. Voetgangerstunnel die de perrons en de noord- en zuidzijde van het station veilig verbindt, met bijzondere aandacht voor sociale veiligheid en overzichtelijkheid. Hoofdontsluiting van de mobiliteitshub voor bezoekers via de Industriestraat/ Ambachtstraat, busverkeer via de Terborgseweg/ Ambachtstraat. Mobiliteitshub (parkeervoorziening) voor circa 500 bezoekersplaatsen, waarvan de definitieve omvang nog wordt onderzocht. Gebouwde fietsenstallingen aan beide zijden van het spoor om de fiets-treinverbinding te versterken. Kiss & Ride-voorzieningen via de Ambachtstraat en de nieuwe Hamburgerbroeklaan, gericht op een veilige en efficiënte verkeersafwikkeling.

Figuur 43: principe behoud stationsgebouw en toevoegen functies

Stedelijkheid rond station en naadloze integratie tussen station en stad

Stationsgebouw

Onderzoek naar behoud stationsgebouw met uitbreiding van regiogebouw

Figuur 44: voorbeeld combineren busstation en P&R

Menselijke mobiliteit 2.3.8. Station als herkenbaar visitekaartje van stad en regio Figuur 45: organisatie routes stationsknoop Busroute Hoofd fietsroutes Autoroute P&R Hoofd wandelroutes

Circa 2000 FPP

Figuur 47: principedetail stationsknoop

12 11

Circa 500 FPP

4 8

Circa 500 PP

9

7

10 2

1 4

5 6 3

Figuur 46: voorbeeldverkaveling omgeving stationsknoop

1

Stationsentree

2

Fietsenstalling

3

Gebakken vloer

4

Groen met volle grond bomen en beplanting

5

Actieve plinten

6

Entree parkeergarage

7

P+R

8

Kenmerkend stationsgebouw

9

Fietsenstalling

10 Perronopgang 11 Gebakken vloer richting de binnenstad 12 Accent aan het stationsplein noord

35

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.9. Aantrekkelijke en verbonden openbare ruimte

2.3.9. Aantrekkelijk en verbonden openbare ruimte De openbare ruimte speelt een belangrijke rol in de herinrichtingsopgave. Om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid te vergroten werken we aan een duidelijke structuur van lanen, stadsstraten, dwarsstraten en paden. Zo ontstaat een stevig netwerk van goed verbonden routes, aangevuld met beschutte binnenruimtes waar het prettig is om te verblijven. De hoofdindeling van de verschillende straten is hiernaast weergegeven. In de bijlage is een profielenboek opgenomen met een uitgewerkt voorstel voor de vernieuwde profielen. Op verschillende plekken ontstaan pleinen, parken, binnentuinen en buurtplekken met elk een eigen betekenis en karakter. Rond bijvoorbeeld een ‘leerplein’ kunnen onderwijs, cultuur, bedrijvigheid en wonen samenkomen, wat zorgt voor interessante kruisbestuivingen. Ook op buurtniveau bieden kleinere plekken ruimte voor ontmoeting en verblijf. Kunst en eigentijdse speelvoorzieningen nodigen uit tot beweging en versterken de identiteit van het gebied. De openbare ruimte vormt samen met de bebouwing het gezicht van de stad en draagt bij aan het regionale visitekaartje. Parallel aan het gebiedsprogramma is een beeldkwaliteitsplan opgesteld voor zowel openbare ruimte als bebouwing (zie bijlage). Dit beeldkwaliteitsplan maakt integraal onderdeel uit van het voorliggende gebiedsprogramma.

Belangrijkste uitgangspunten: • • • • • •

36

Herkenbare, ambachtelijke bestrating; elke straat heeft een eigen karakter. Gebakken klinkers als basis met accenten van natuursteen of stelconplaten; natuurlijke materialen en tinten zijn afgeleid van het Achterhoekse landschap en de Oude IJssel. Hoogwaardig, duurzaam en bij voorkeur biobased straatmeubilair. Groen is een vast onderdeel van het straatprofiel en wordt gecombineerd met infiltratie van hemelwater. Hoog onderhoudsniveau, boven het gemiddelde in Doetinchem en vergelijkbaar met de binnenstad. Kunst in de openbare ruimte wordt gestimuleerd. De basisinrichting blijft warm en natuurlijk, terwijl kunstobjecten in vormgeving en kleur juist zorgen voor verrassing en herkenning. Elk kunstwerk vertelt een verhaal dat past bij de Spoorzone.

Figuur 48: raamwerk type straten

Ringstructuur Ontsluitingsweg Laan Stadsstraat Dwarsstraten Hamburgerbroekpark Paden Plein Oude IJsselpark Buurtplek

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.9. Aantrekkelijke en verbonden openbare ruimte Figuur 49: voorbeelden aantrekkelijk en verbonden openbare ruimte Onderbroken bomenlaan

Verschillende straten transformeren naar aantrekkelijke gemengde straten, lanen of paden. Er is meer ruimte voor groen en water. Hiernaast een voorbeeld van een laan.

Stad Actieve bedrijvigheid

Stationsplein

Oude IJsselpark

Leerplein

Huidig

Ontbreken van goede voet- en fietspaden

Gemengd woon/ werkmilieu

Veel ruimte voor parkeren en logistiek

Veilige voet- en fietspaden

Buurt

Ontmoetingsplein

Sportplein

Ontspanningsplein

Nieuwe bestemming voor loodsen

Blok Wensbeeld

Spelen

Nieuwe bomenrijen 37

Buurtplekken

Werken

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.10. Doetinchemse schaal en maat 2.3.10. Doetinchemse schaal en maat De Spoorzone biedt de kans om stedelijke uitstraling te combineren met de Doetinchemse gemoedelijkheid. Dit evenwicht van stedelijke voorzieningen met rust, ruimte en menselijke maat vormt een belangrijk onderscheidend vermogen van het gebied. De stadsblokken bestaan uit een basishoogte van drie tot vijf bouwlagen. Dat zorgt voor een levendig, herkenbaar en sociaal veilig straatbeeld met actieve plinten en ruimte voor ontmoeting. Daarboven ligt een middenlaag van vijf tot acht bouwlagen. Deze komt vaker voor in het Stationskwartier, in andere delen slechts op een aantal plekken. Op strategische locaties kunnen herkenningspunten ontstaan in de vorm van bijzondere gebouwen. Die mogen tot maximaal twaalf bouwlagen hoog zijn of opvallen door vormgeving of functie. Binnen de stadsblokken is ruimte voor gezamenlijke tuinen, groen en informele routes, wat bijdraagt aan de leefbaarheid en samenhang. De afwisseling in bouwhoogte zorgt voor een gevarieerd straatbeeld, duidelijke zichtlijnen en herkenbare oriëntatiepunten. Compacte bouwvolumes laten voldoende ruimte over voor groene en aangename verblijfsplekken in de openbare ruimte. Parkeren gebeurt zoveel mogelijk geclusterd in de buurtparkeerhubs, zodat woonstraten rustig en autoluw blijven.

Samen vormen architectuur, materiaalgebruik en natuurinclusieve inrichting een aantrekkelijk, herkenbaar en samenhangend stadsbeeld dat past bij de Doetinchemse schaal en identiteit.

Figuur 49: principe opbouw massa’s Spoorzone

Plint 1-3 bouwlagen

Setback van de bovenbouw

Figuur 50: sfeerbeelden Spoorzone

38

Midden - 3-8 bouwlagen

Specials en accenten tot 12 lagen

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.10. Doetinchemse schaal en maat

!

Bij hogere gebouwen is het belangrijk rekening te houden met windvorming en schaduw. Het microklimaat rond deze gebouwen kan drastisch verbeterd worden door met de gebouwvorm valwinden te voorkomen.

Accenten op bijzondere plekken t/m 12 lagen

Figuur 51: dwarsprofiel opbouw massa’s Spoorzone

Top/accenten 8-12 lagen

Zorgvuldige overgang naar bestaande bebouwing Aantrekkelijk dakenlandschap

Midden 5-8 lagen

Basis

3-5 lagen

Plint Aantrekkelijke plinten

39

Zorgvuldige overgang publiek-privé

Zoveel mogelijk entrees op de straat

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.10. Doetinchemse schaal en maat Figuur 52: sfeerbeeld Spoorzone Figuur 53: principe schaal en maat Van gesloten bouwblokken of volumes in het veld. Naar samengestelde bouwblokken met informele routes en groene binnenruimtes.

40

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.10. Doetinchemse schaal en maat Figuur 54: een gelaagde opbouw De gelaagde opbouw maakt het voor bewoners duidelijk welke ruimte van hen is en welke ze delen met anderen. Dat stimuleert betrokkenheid en zorgt ervoor dat mensen zich eigenaar voelen van hun omgeving. Zo blijven de plekken goed verzorgd en prettig om in te wonen.

Plein

Tuin

41

Hof

Straatje

Buurtpark

Plein

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.11. Naoberschap 2.3.11. Naoberschap en sociale veiligheid Het Achterhoeks naoberschap hoort bij deze regio. Het betekent dat mensen naar elkaar omkijken, elkaar helpen en samen dingen doen. In de Achterhoek doe je het niet alleen, je doet het met elkaar. Of het nu gaat om een ladder lenen, samen iets organiseren in de buurt of gewoon even een praatje maken: naoberschap is er zijn voor elkaar. Deze manier van samenleven zorgt voor vertrouwen, gezelligheid en verbondenheid. Mensen kennen elkaar, houden rekening met elkaar en maken samen hun buurt mooier. Dat gevoel willen we ook in de Spoorzone vasthouden. We bouwen niet alleen woningen en straten, maar ook een gemeenschap. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, helpen en zich thuis voelen. In de Spoorzone ontmoeten bewoners en bezoekers elkaar bij winkels, een buurtcafé, een koffietentje of op fijne plekken in de openbare ruimte. De wijk wordt een gemengde stadsbuurt, waar verschillende mensen samenleven. Er komen woningen in alle prijsklassen, voor studenten, starters, gezinnen en ouderen. Zo ontstaat een goede mix en een veilige, levendige buurt. Er is ook ruimte voor bijzondere woonvormen, zoals atelierwoningen of projecten die bewoners samen ontwikkelen. Binnen de stadsblokken zorgen we voor afwisseling in woningtypes en doelgroepen.

Dat kan bijvoorbeeld rond een gemeenschappelijke binnentuin of langs wandelroutes waar mensen elkaar gemakkelijk ontmoeten. Toegankelijkheid en sociale veiligheid zijn vanzelfsprekend. Een goede verlichting en de juiste beplanting op de juiste plek dragen daartoe bij. Voorzieningen worden gedeeld door verschillende gebruikers. In een gemeenschappelijk ‘huiskamer’ voelt de hele wijk zich welkom. Maatschappelijke voorzieningen zoals een gezondheidscentrum maken de wijk compleet. Zo groeit de Spoorzone uit tot een open, sociale en betrokken stadswijk – waar naoberschap in een moderne vorm terugkeert, precies zoals bij Doetinchem past.

Figuur 55: gezamenlijk wonen zorgt voor sociale cohesie Knarrenhof

Atelierwoning

Beneden-boven

Flexwonen

Modulair

Figuur 56: sfeerbeelden naoberschap en sociale veiligheid

42

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.11. Naoberschap en sociale veiligheid Figuur 57: sfeerbeelden naoberschap en sociale veiligheid

43

Verschillende doelgroepen krijgen een plek

Vernieuwende woningbouwtypes

Ontmoeting tussen verschillende doelgroepen

Doetinchemse stedelijkheid 2.3.12. Een gemengde en ondernemende stad 2.3.12. Een gemengde en ondernemende stad Om van de Spoorzone een bruisend stuk stad te maken, is een goede mix van wonen, werken, leren en voorzieningen belangrijk. In een toekomstbestendige stad draait het om balans. De menging en afstemming van functies vindt plaats op verschillende niveau’s. Menging en afstemming op stadsniveau De ontwikkeling van de Spoorzone hangt nauw samen met de binnenstad en de Oude IJssel. Deze gebieden versterken elkaar, maar vragen ook om een goede afstemming. De uitdaging is om een goede mix van functies te vinden, zodat alles elkaar aanvult in plaats van met elkaar concurreert. Niet elke functie past overal. Vooral bij winkels en horeca is het belangrijk dat deze zich concentreren in de binnenstad. De functies in de Spoorzone moeten onderscheidend zijn en niet concurreren met het centrum. We kijken per deelgebied wat hier het beste past en hoe functies elkaar kunnen versterken. Bedrijven hebben verschillende wensen als het gaat om ruimte, milieucategorie, logistiek en mobiliteit. Daarom kan niet alles worden gemengd en kijken we per gebied waar welk bedrijf het beste past. Menging en afstemming in de Spoorzone Verschillende functies gebruiken samen de ruimte en versterken elkaar.