Bijlage 1 Binnenstadsvisie Doetinchem De Onverwachte Binnenstad.pdf

De onverwachte binnenstad

Binnenstadsvisie Doetinchem

Binnenstadsvisie Doetinchem Colofon Opdrachtgever - Gemeente Doetinchem

Opsteller visie - Atelier gemeente Doetinchem - Projectgroep binnenstadsvisie Doetinchem

In samenwerking met: - Vereniging van Vastgoedeigenaren Doetinchem - Ondernemersvereniging Doetinchems Hart - Stichting Binnenstadbedrijf Doetinchem (BBD) - Wij-Ondernemen - Karres en Brands Het opstellen van de visie is mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de provincie Gelderland

Status: Definitieve versie 14 mei 2024

2

Welkom in Doetinchem Doetinchem bruist. We hebben een vitale stad waar veel te beleven valt. Tegelijkertijd staat onze binnenstad voor uitdagingen om aantrekkelijk te blijven en nog gezelliger te worden. Zodat de binnenstadbewoners er met plezier leven, de Doetinchemmers graag in de binnenstad verblijven, winkelen, recreëren en uitgaan. Bezoekers van buiten Doetinchem kunnen heerlijk een dagje verblijven in onze stad. Daarom is het college de afgelopen tijd samen met de ondernemers, de vastgoedeigenaren en inwoners opgetrokken om tot een visie op de toekomst te komen. Een stip op de horizon, zodat onze binnenstad vitaal en aantrekkelijk blijft in de toekomst. De visie geeft een doorkijk naar de toekomst in 2036. Hoe zien wij onze binnenstad in 2036? Zoals u zult zien, liggen er ambitieuze plannen voor de binnenstad. Plannen waar we trots op zijn en waarvoor wij onze dank wil uitspreken richting de partners waarmee we tot deze visie zijn gekomen. Onze plannen sluiten naadloos aan op onze ambities om te groeien naar 70.000 inwoners. Een groei met ongeveer 11.000 inwoners is daarvoor nodig. Onze binnenstad zal in 2036 de huiskamer worden voor onze huidige inwoners en onze nieuwe inwoners. De komende jaren zullen we gezamenlijk en voortvarend aan de slag gaan om deze mooie toekomstplannen om te zetten in concrete actie.

Samen houden we ons mooi centrum bruisend en aantrekkelijk! Namens het college van burgemeester en wethouders, Robbert Hummelink Wethouder Binnenstad

3

Inhoudsopgave Voorwoord

3

Inhoud Introductie

5

Aanleiding

6

Doel, visie en proces

7

1.0 Een blik op de toekomst... Ambities

8

2.0 Binnenstad in bredere context

14

3.0 Analyse en opgaven binnenstad

22

4.0 Bouwstenen binnenstad

42

5.0 Visie binnenstad

64

De toekomstvisie binnenstad Doetinchem

4

Introductie Aanpak en leeswijzer Onze aanpak om te komen tot de visie bestond uit vier delen: 1. Een analyse van de huidige situatie. Hoe steekt de binnenstad en omgeving in elkaar? 2. Ook zijn we de dialoog aangegaan met onze inwoners en ondernemers. Wat leeft er in de omgeving en wat is er nodig om de binnenstad vitaal te houden? 3. Vervolgens hebben we deze input samen met de analyse vertaald in bouwstenen. 4. De bouwstenen zijn vertaald naar de binnenstadsvisie. De visie hecht de verschillende bouwstenen aan elkaar. De visie zorgt voor een samenhangend toekomstbeeld voor de openbare ruimte en biedt kansen voor nieuwe (private) bouwontwikkelingen. De visie is uitnodigend en biedt tegelijkertijd houvast voor toekomstige ontwikkelingen. Het rapport telt vijf hoofdstukken met subhoofdstukken. • In hoofdstuk 1 wordt de visie geïntroduceerd en wordt het proces toegelicht. • Hoofdstuk 2 toont de binnenstad in relatie tot de andere ontwikkelingen. • In hoofdstuk 3 zijn de kansen en knelpunten geanalyseerd. Hieruit zijn de opgaven voor de binnenstad geformuleerd. • Hoofdstuk 4 geeft inzicht in de bouwstenen voor de visie. • Ten slotte wordt in hoofdstuk 5 de visie gepresenteerd. De visie is opgebouwd uit een raamwerkkaart, kansenkaart en een uitwerking van zes stadskwartieren.

1. Analyse

2. Dialoog

3. Bouwstenen

4. Samenhangende visie

5

Aanleiding Doetinchem 2036 Doetinchem timmert aan de weg. We hebben de ambitie om te groeien naar 70.000 inwoners en de spoorzone en de binnenstad te ontwikkelen. Het belangrijkste doel is om aan de hand van een scherpe duiding van de economische trends en ontwikkelingen te komen tot een toekomst­bestendige binnenstad met een passend en onderscheidend voorzieningen­niveau. Doetinchem 2036 gaat ook over een groei naar 70.000 inwoners om het huidige voorzieningenniveau op peil te kunnen houden. Onze inhoudelijke focus ligt op het ontwikkelen van een gastvrij en vitaal centrum, een groene en klimaatbestendige binnenstad, het versterken van de regiofunctie en beleving van de Achterhoek in de stad. Onze toekomstige binnenstad zal op het gebied van voorzieningen, beleving en ontmoeting een huiskamer moeten worden voor onze huidige inwoners en nieuwe inwoners.

Veranderingen binnensteden Sinds de coronacrisis hebben binnensteden van middelgrote steden grote uitdagingen om aantrekkelijk te blijven. Grote ketens heroriënteren zich op hun vestigingskeuzes, het winkelend publiek heeft veranderende behoeftes en de winkelfuncties van centra neemt af. Binnensteden moeten zich omvormen van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. Naar een gebied waar het prettig ontmoeten en verblijven is. De regionale concurrentiepositie van Doetinchem is sterk, maar investeringen zijn nodig om deze positie te behouden en te versterken. De bezoekers uit het huidige verzorgingsgebied moeten Doetinchem blijven zien als een gebied om te recreëren, te winkelen en uit te gaan. Daarnaast is het belangrijk om nieuwe inwoners (in Doetinchem en de regio) te binden aan de binnenstad van Doetinchem. Daar ligt een belangrijke kans voor Doetinchem om de bestedingen in de binnenstad (weer) te laten toenemen.

6

Doel, visie en proces Doel

Samen

De visie zorgt voor een heldere stip aan de horizon en een consistent beeld waar alle partijen zich in kunnen herkennen en waarbinnen ze hun ambities kunnen realiseren. Door het gezamenlijk vaststellen van de koers kunnen we in stappen toewerken naar wat er de komende jaren moet gebeuren om tot dit lonkend perspectief te komen. De visie geeft een samenhangende schets van hoe de binnenstad er in de toekomst uit zou kúnnen zien. Het is geen eindbeeld dat een-op-een zal worden gerealiseerd. Wel een stip op de horizon die de komende j aren stap voor stap uitgewerkt kan worden.

schetsen met ondernemers

Samen werken aan de binnenstad We hebben een beeld bij wat binnen de ambities van Doetinchem 2036 de sterktes en de zwaktes van de huidige binnenstad zijn. Daarbij onderscheiden we vier thema’s: Gastvrijheid, Wonen, Groen en Water. Op basis van deze sterkte-zwakte-analyse hebben we een interactief proces doorlopen met vertegenwoordigers van onze binnenstadspartners van de Ondernemersvereniging Doetinchems Hart en de vastgoedeigenaren VVVD. In meerdere werksessies is tot een gezamenlijk gedeelde analyse van de uitdagingen gekomen en zijn oplossingen geïnventariseerd. Op basis hiervan is een conceptvisie gemaakt. Daarna hebben we bewoners van de binnenstad en maatschappelijke partijen hun reactie op de conceptvisie gevraagd. Daarnaast kennen we via het koopstromenonderzoek de waardering van bezoekers. Voorgaande informatie is verwerkt in het participatieverslag (zie bijlage). Alle input is vervolgens verwerkt in de voorliggende binnenstadsvisie. Het is nadrukkelijk geen gemeentelijk product, maar een gezamenlijk product van de verschillende binnenstadspartijen. De ALV’s van de ondernemersvereniging en de vereniging van vastgoedeigenaren hebben hun steun uitgesproken.

Van visie naar uitvoering

Na de (geplande) vaststelling van de visie voor de zomer van 2024 gaan we gezamenlijk verder werken aan de uitvoering. Dit doen we in thema’s (zoals vergroening, aanbod en mobiliteit) en in deelgebieden, zoals het Hamburgerkwartier en het Molenkwartier. Dit zal zich vervolgens vertalen in concrete projecten, die stuk voor stuk aan de gemeenteraad ter besluitvorming worden voorgelegd. 7

1.0 Een blik op de toekomst... Ambities De binnenstad van Doetinchem is in 2036 het kloppende hart van de Achterhoek. Het is een bruisende binnenstad met een compleet, divers en aantrekkelijk voorzieningenaanbod. Hier vind je alles wat je zoekt. Als je het Doetinchems Ei binnenkomt, word je aangenaam verrast... Er zijn onderscheidende winkels, leuke cafés en restaurants, een onderscheidend cultureel aanbod en verrassende evenementen. De mensen zijn er vriendelijk en onverwachts gastvrij. De stad voelt goed. Je kunt niet uitleggen hoe het komt, maar er hangt een heel ontspannen sfeer. De stad voelt overzichtelijk, mede door de heldere structuur in het Ei en de herkenbare openbare ruimte. Als je in Doetinchem woont, fiets je op je vrije dag dus regelmatig even naar de binnenstad. Omdat je hebt afgesproken met vrienden, iets wilt kopen of gewoon om even rond te kijken. Dat doe je ook als je elders in de Achterhoek woont. Soms pak je dan de auto. Je parkeert onder het Stadhuisplein, onder het Amphion of op de Varkensweide. Je wandelt zo de binnenstad in. En je bent niet alleen, het is gezellig druk in de stad. Je blijft langer dan je had gepland. Rond de zomer wordt het nog drukker in de stad. Naast de inwoners van de stad, hebben nu ook de toeristen de binnenstad ontdekt en de boulevard aan de Oude IJssel.

Het valt ze op dat de binnenstad van Doetinchem zich onderscheidt van andere binnensteden. De stad verrast je met haar dynamiek. Je voelt aan alles dat Doetinchem de hoofdstad van de groene Achterhoek is. Het ademt die unieke Achterhoekse sfeer, met in de zomer een vleugje mediterraanse sfeer aan het water of de vergroende huiskamer, het Simonsplein. Mensen zijn niet meer zo gebonden aan het kantoor van hun werkgever, die zie je letterlijk werken in de binnenstad. Koptelefoon op, laptop open en aan de slag. Steeds meer bedrijven zien de binnenstad als hun kantoor. Er ontstaan hippe plekken om te werken en te vergaderen. Goede koffie, een gezonde lunch, wat heb je nog meer nodig? Regelmatig wordt het ritme van de stad op z’n kop gezet door een groot evenement. Wat te denken van het Stadsfeest of Festival Achterland dat nu aan 8

weerszijden van de Oude IJssel plaatsvindt. Ook andere evenementen gaan niet onopgemerkt aan de binnenstad voorbij. En even later staat er weer een nieuwe (Achterhoekse) expositie in de Oude Calixtus... Nieuwe ondernemers zien kansen in de binnenstad. Dit is de plek waar ze hun nieuwe concept kunnen uitproberen. Kopen en beleven zijn volledig geïntegreerd. Die dynamiek heeft flink wat mensen ertoe verleid om een woning te huren of te kopen in de binnenstad. En dat zijn niet alleen maar jongeren die voor het eerst op zichzelf gaan wonen. Opa en oma zagen het ook wel zitten om zo dicht bij alle voorzieningen te wonen. Wat zijn hier de afgelopen jaren leuke woningen gebouwd! Aan de randen van de binnenstad – in die mooie stadwoningen – zijn zelfs gezinnen met kinderen neergestreken. In en rond de binnenstad zijn veel speelvoor­zieningen toegevoegd. Het Doetinchems Ei ligt in het groen, waardoor je heerlijk een wandeling door de natuur kunt maken. Ook na een stortbui of in de hete zomer is het voor de bewoners en bezoekers goed uit te houden in de binnenstad. Alle winkelstraten zijn veranderd in aantrekkelijke verblijfsstraten met voldoende ruimte voor groen en verblijfsplekken. In het Mark Tennentplantsoen had je altijd al mooie monumentale bomen, maar ook de rest van de stad is de afgelopen jaren veel groener geworden. Er is altijd een bankje in de schaduw te vinden.

Het lijkt alsof het nooit anders is geweest. Maar ondernemers, vastgoedeigenaren, culturele instellingen en lokale overheden die al wat langer meegaan, weten wel beter. Dit hebben zij samen opgebouwd. Door jarenlang te investeren in hun zaak, mooie winkelruimtes, kwalitatief goede woningen en een mooi straatbeeld staat de binnenstad erbij als nooit tevoren. We hebben het mooi samen geregeld in Doetinchem.

Welkom in de onverwachte binnenstad

9

1.1 Een blik op de toekomst: Kansenkaart

Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen hebben we gewerkt aan de binnenstadsvisie. Hier zie je het resultaat: de kansenkaart en een droombeeld. De kansenkaart hebben we verder uitgewerkt in zes Doetinchemse stadskwartieren. De tekeningen laten een mogelijke invulling zien. Op de volgende 3 pagina’s staan de plannen op hoofdlijnen weergegeven. Deze worden vanaf paragraaf 5.2 uitgebreid toegelicht. In het vervolg van dit document laten we zien hoe we tot deze producten gekomen zijn.

10

Hamburgerkwartier en Heezenkwartier Vergroening van de winkelstraat

Simonsplein als groene huiskamer van de stad

Leesbare geschiedenis van de stad Kazematten en verdedigingssingel verbeelden

Autovrij en groen Stadhuisplein

Transformatie en verdichting Continue straatwand aan het Mark Tennantplantsoen

Speelplekken

Special aan het Stadhuisplein (foodhal)

Nieuwbouw met variatie aan woningtypes rondom

Stadhuisplein als evenementenplein

het stadhuis Nieuwe route

11

Gruitkwartier, Waterkwartier en Molenkwartier

Nieuwbouw langs de boulevard

Nieuwbouw aan het Simonsplein

Groen en fijnmazig netwerk

Toegankelijke haven

van stegen en straten

Nieuwe voetgangersverbinding over de Oude IJssel

Speelplekken aan de Oude IJssel

Versterken evenemententerrein Parkeren in Nieuwbouw Havenkwartier 12

gebouwde parkeerhub

Ligweide aan de Oude IJssel

Catharinakwartier en Heezenkwartier Simonsplein als groene huiskamer van de stad

Cultuurstraat van de stad

Nieuwbouw met maat en schaal van de binnenstad Vergroening van de uitgaansstraat

Verbinding met het Amphionpark

Nieuwbouw met variatie aan woningtype aan het cultuurplein

Groen en fijnmazig voetgangersnetwerk

Doorgaande autoroute Groen en autoluw cultuurplein 13

2.0 Binnenstad in bredere context In dit hoofdstuk worden enkele belangrijke beleidsuitgangspunten benoemd die het meest relevant zijn voor de binnenstadsvisie. We zijn hiermee niet uitputtend. De gemeente Doetinchem heeft recent de gemeentelijke omgevingsvisie vastgesteld. Daarin is o.a. een integraal beleidsbeeld voor Doetinchem opgenomen. De omgevingsvisie is te vinden via de website van de gemeente: www.doetinchem.nl

Binnenstad en omgeving - 1900 14

2024 - Plangebied binnenstadsvisie 15

2.1 Mobiliteitsplan Doetinchem De gemeenteraad heeft recent het gemeentelijke mobiliteitsplan vastgesteld. Dit is een belangrijk vertrekpunt voor de binnenstadsvisie. Met de beoogde groei van Doetinchem zal er ook een toename zijn in verkeersbewegingen. Daar wordt op ingespeeld met het mobiliteitsplan. Daarnaast vinden we het belangrijk dat de stad veiliger en leefbaarder wordt. In het mobiliteitsplan zijn vier hoofdambities beschreven: 1. Bruisende binnenstad. Hierbij gaat het om het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de binnenstad, het beperken van gemotoriseerd verkeer en het parkeren aan de randen. Het is belangrijk om te zorgen voor een goede en aantrekkelijke bereikbaarheid van het centrum en de binnenstad voor fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer. 2. Verbeteren leefbaarheid wijken & kernen. Hierbij gaan we uit van het zoveel mogelijk afwaarderen van wegen naar 30 km/h. Ook richten we ons op het aanpakken van bestaande knelpunten en risicolocaties. 3. Stimuleren actieve mobiliteit en openbaar vervoer. Hierbij gaan we uit van het zoveel mogelijk faciliteren van fietsers en voetgangers, daar waar het kan. Bijvoorbeeld door het bieden van goede en logische loop- en fietsroutes. Het openbaar vervoer maken we aantrekkelijker, onder andere door kwalitatief hoogwaardige haltes op logische locaties.

Onderzoek en realisatie van hubs kan zorgen voor minder (overlast van zwaar) verkeer en biedt meer opties voor verplaatsing. Deelmobiliteit (zoals fietsen en auto’s) kan ook zorgen voor minder verkeer en daarmee een toename van de leefbaarheid. 4. Optimaal sturen verkeer. Naast het afwaarderen van wegen, wijzen we ook een aantal wegen aan waar we de doorstroomfunctie voor gemotoriseerd verkeer willen verbeteren. Hiermee faciliteren we dit verkeer daar waar we het willen hebben. Naast fysieke maatregelen speelt het gebruik van data en andere nieuwe technologieën een rol.

16

In het mobiliteitsplan is een visie (streefbeeld 2036) opgenomen voor de regionale ringstructuur en de lokale ontsluitingsstructuur. De gewenste ringstructuur is hiernaast weergegeven. Hierop is te zien dat aan de westkant een goede schakel mist: de stippellijn, grofweg tussen de N317 (Keppelseweg) en N813 (Liemersweg). Deze verbinding kan zorgen voor een verkeersafname in de bebouwde kom van Doetinchem. De pijlen geven de ideale invalsroutes voor Doetinchem aan.

2.2 Visie ontsluitingsstructuur Doetinchem Op regionaal en gemeentelijk schaalniveau willen we het verkeer enerzijds sturen naar de routes en wegen waar dit gewenst is en anderzijds beperken op minder wenselijke routes. Motorvoertuigen zonder herkomst en bestemming in de gemeente Doetinchem willen we zoveel mogelijk ‘afwikkelen’ via de provinciale wegen en rijkswegen. Routes door de kernen willen we voorkomen. Vanaf de ring zijn er ‘inprikkers’, bedoeld voor verkeer met herkomst en/of bestemming in Wehl, Doetinchem en Gaanderen. Inzoomend op de stad Doetinchem, hebben we een ontsluitingsstructuur opgesteld, zoals schematisch is weergegeven in de afbeelding hiernaast. Voor fietsers zijn er rechtstreekse fietsverbindingen (blauw) door het centrum naar de binnenstad. Daarbij horen goede fietsenstallingen (blauwe P). De motorvoertuigen faciliteren we met een ringstructuur (rood) rond het centrum. Waarbij er voor binnenstadsbezoekers autoparkeren is voorzien langs deze ringstructuur (paarse P), op enkele plekken uitgebreid met een hub, bijvoorbeeld voor de overstap op de trein of de bus, deelvervoer en goederenoverslag. In de afbeelding hiernaast is schematisch de gewenste ontsluitingsstructuur geprojecteerd op de werkelijke situatie. Met daarin onder andere: -

De ringstructuur voor motorvoertuigen ligt (ruim) rond het centrum. Deze ringstructuur wordt gevormd door bestaande 50 km/h-wegen. Er ontbreekt nog een schakel aan de noordzijde van deze ringstructuur. Daarom loopt de route Keppelseweg - Ruimzichtlaan hier dicht langs de binnenstad. Deze route kent logischerwijs ook veel doorgaand verkeer.

-

Parkeren voor binnenstadsbezoekers met de auto vindt plaats aan de randen, vlak bij de ringstructuur. Dit zijn de grootste bestaande parkeerterreinen: Varkensweide (west), Amphiongarage & Catharinagarage (noord), Veemarkt (oost), Stadhuis (zuid) en Spoorzone (zuid).

-

Voor fietsers zijn er verschillende bestaande fietsroutes richting de binnenstad. We voorzien een ringstructuur voor fietsers direct rond de binnenstad, met hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen.

-

We voorzien twee hubs aan beide zijden van het centrum. Hier kan naast parkeren voor de binnenstad bijvoorbeeld ook overslag plaatsvinden van goederen, een punt waar pakketjes afgehaald kunnen worden en waar deelfietsen staan.

17

2.3 Woonvisie

Mooi wonen in een gemeente met stadse allure en dorpse gemoedelijkheid. Dat is het motto van de gemeentelijke woonvisie. Hierin kijken we naar de nabije en verdere toekomst van het wonen in Doetinchem. De belangrijkste uitgangspunten van de woonvisie zijn: a Beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit zijn sleutelbegrippen bij de ontwikkelingen in de woningvoorraad. b We gaan uit van de ambitie van groei naar 70.000 inwoners. c Woningbouwuitbreidingen realiseren we door primair in te zetten op binnenstedelijke transformatie en inbreiding en waar nodig aan stads- en dorpsranden of op erven in het buitengebied. d Bij woningbouwuitbreidingen sluiten we zo veel mogelijk aan bij bestaande mobiliteitsen groenstructuren. e We streven naar een passend en betaalbaar aanbod voor alle doelgroepen. f We versterken de diversiteit en draagkracht van wijken zoveel mogelijk. g We verbeteren de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad. h We zetten in op aantrekkelijke woningen en woonmilieus. i We streven naar meer flexibiliteit en gemengde functies in de bebouwde omgeving. Naast de algemene uitgangspunten is er ook een ruimtelijk streefbeeld opgenomen in de woonvisie/omgevingsvisie. Doetinchem wil groeien in kwaliteit en dat betekent ook groeien in ruimtelijke kwaliteit.

In het ruimtelijk streefbeeld zetten we uiteen waar de woningen, die we voor een groeiend aantal huishoudens nodig hebben, het beste hun plek kunnen krijgen. En ook welk woonmilieu het beste past bij de mogelijke ontwikkellocaties voor woningen. Uitgangspunt voor de woonvisie is dat bij de ontwikkeling van woningbouw primair moet worden ingezet op inbreiding en transformatie. Waar nodig kunnen uitbreidingen plaatsvinden aan de stads- en dorpsranden. Dit alles om te zorgen voor aantrekkelijke woningen en woonmilieus voor onze huidige en toekomstige inwoners. In de woonvisie zijn vier woonmilieus opgenomen passend bij het DNA van de omgeving. Voor de binnenstad en de (centrum)schil is woonmilieu ‘Stedelijk wonen’ van toepassing. In de woonvisie is een indicatie opgenomen hoeveel woningen er de komende jaren toegevoegd kunnen worden in de binnenstad en centrumschil (zie het overzicht hiernaast). 18

Het woonmilieu ‘Stedelijk wonen’ voorziet in compacte stedelijke woon­ programma’s met een afwisseling tussen gestapelde woningen en grond­ gebonden (stads)woningen. De hoofdfunctie is wonen, maar zeker in de plinten komen er andere functies voor zoals werken, winkels en horeca. Het woonmilieu is geschikt voor gemengde doelgroepen die graag in de buurt van voorzieningen wonen. De bebouwingsdichtheid is relatief hoog en er wordt gewerkt met gesloten bouwmassa’s met veelal binnenhoven. De volgende gebieden hebben het stedelijk woonmilieu: het stadscentrum (het ‘Ei’) van Doetinchem, de schil daaromheen en de stads- en dorpslinten.

2.4 Structuurschets Spoorzone

Binnen de groeiambitie van Doetinchem vormt de spoorzone een strategische locatie. Dit komt door de ligging ten opzichte van de binnenstad, de Oude IJssel, snelweg A18 en het station. De spoorzone omvat het gebied tussen de Terborgseweg, Spinbaan, de Oude IJssel en de Fabriekstraat. Voor dit gebied is een structuurschets opgesteld en vastgesteld door de gemeenteraad. De spoorzone kan hét visitekaartje worden voor Doetinchem en de Achterhoek, waarbij de kwaliteit van de stad al voelbaar/zichtbaar is zodra je het station uitstapt. Een gebied waar je niet alleen komt om over te stappen en je reis te vervolgen, maar ook een plek om te wonen, werken, leren, ontmoeten en te verblijven. Juist de kruisbestuiving en ontmoeting tussen mensen en functies kan het gebied doen bruisen en daardoor ook innovatie stimuleren. Ontmoetingen tussen jong en oud, tussen bedrijven, maatschappelijke organisaties en onderwijs en tussen bezoekers en bewoners. De ruimtelijke structuur, openbare ruimte, functies en gebouwen vormen de stedenbouwkundige basis. We ontwikkelen gebieden door functies te combineren en elkaar te laten versterken. Dit is een belangrijke voorwaarde voor een toekomstbestendige stad. Met de gebiedsontwikkeling spoorzone wordt de centrumfunctie van Doetinchem in de regio nog verder versterkt.

Vanuit het gebied maken we hoogwaardige verbindingen met de Oude IJssel, de binnenstad en de omliggende buurten. Of we versterken deze. De oevers van de Oude IJssel bieden niet alleen ruimte voor aantrekkelijk wonen, maar ook voor groene en toegankelijke plekken en ‘nieuwe’ wandelroutes. Op basis hiervan zijn er bouwstenen opgesteld voor de spoorzone en is er een eerste droomschets voor 2036 weergegeven. De bouwstenen voor de spoorzone zijn als volgt samen te vatten. Bouwsteen 1: Een gezonde en groene leefomgeving. Hiermee transformeren we de openbare ruimte tot aantrekkelijke en groene ruimtes. Er is veel ruimte voor groen, water en biodiversiteit. Behoud en transformaties van waardevolle gebouwen vinden we belangrijk. Bouwsteen 2: Hub van stad en Achterhoek. In deze bouwsteen staat de mobiliteit centraal. Uitgangspunt is dat de (openbare) ruimtes ontworpen worden vanuit de voetganger en de fietser. De ruimte direct rond het station wordt zo georganiseerd dat de eerste aanblik vanuit het station aantrekkelijk is. Bouwsteen 3: Doetinchemse stedelijkheid. Hiermee bouwen we verder aan de stedelijkheid. Het zijn de mensen en hun manier van samenleven die de stad maken. Het zijn de mensen en het samenleven die de stad maken. Nieuwe plannen dragen bij aan interactie tussen mensen. Er is plek voor iedereen. We combineren woningen, kantoren, productie, onderwijs en voorzieningen.

Met de voorliggende binnenstadsvisie sluiten we aan op de gemaakte keuzes in de structuurschets Spoorzone. 19

2.5

Structuurschets spoorzone voorbeeldverkaveling 2036

In de visie voor de spoorzone is een voorbeeldverkaveling opgenomen. De voorbeelduitwerking verbeeldt niet meer dan een mogelijke invulling. De kaart laat zien dat op basis van het ruimtelijk raamwerk een goede doorontwikkeling naar de toekomst mogelijk is. Op basis van deze tekening is een grove indicatie van de programmatische ruimte berekend. Er blijkt dat er tot 2036 ruimte is voor een toevoeging van ongeveer: -

1.000 - 2.500 woningen 90.000 m2 bvo werken (2.000 - 3.000 arbeidsplaatsen) 33.000 m2 bvo maatschappelijk 16.000 m2 bvo cultuur 13.000 m2 bvo commercieel 1.000 bomen

Naast de aanplant van ca. 1.000 bomen is er voldoende ruimte voor nieuwe pleinen, water en nieuwe (fiets)verbindingen. Hiermee levert de spoorzone een belangrijke bijdrage aan de bouwopgave in de stad en de regio.

20

2.6 Droomschets spoorzone

Dit is een droomschets van de spoorzone in 2036. Een schets die we tekenden op basis van alle input. We zien een aantrekkelijk gebied aan de Oude IJssel, dicht bij het centrum, met een groen stedelijk karakter. In het hart van de Achterhoek.

21

3.0 Analysen en opgaven In de gesprekken over de visie hebben we gemerkt dat vrijwel alle betrokkenen goed op de hoogte zijn van de uitdagingen waar we in de binnenstad voor staan. De binnenstad is vaker onder de loep genomen en afgelopen jaren is er veel gedaan. De analyse van trends, ontwikkelingen en de sterke en zwakke kanten van de binnenstad werd als herkenbaar ervaren. In dit hoofdstuk bespreken we kort de belangrijkste uitkomsten. Juist de uitdagingen waar we voor staan, vragen onze aandacht. In het tweede deel van dit hoofdstuk combineren we de ambities met de uitdagingen waar we voor staan en formuleren we de opgaven voor de binnenstad.

Binnenstad en omgeving - 1930 22

Ondernemer aan het woord “Ik vind het een ambitieus en essentieel plan dat gefaseerd, maar ook in delen uitgevoerd kan worden. Daarbij heeft de gemeente het algemeen belang vooropgesteld door haar eigen grond om het gemeentehuis erin te betrekken en samenwerking met ontwikkelaars, beleggers, ondernemers en bewoners daaraan te koppelen. De komende tijd zal het verzamelen van de ideeën van de individuele inwoners, ondernemers en vastgoedeigenaren centraal staan om per deelplan goedkeuring en enthousiasme te creëren!“ Jeroen Sars – vastgoedeigenaar binnenstad

Binnenstad en omgeving - 2024 23

3.1 Bezoekersaantallen

De afgelopen jaren zijn de bezoekersaantallen in de binnenstad teruggelopen. Uit het koopstromenonderzoek blijkt ook dat de bestedingen in het centrum zijn afgenomen. De verwachting is – gezien de landelijke trends en de analyse van landelijke retailexperts – dat bij een gelijkblijvend voorzieningenniveau en eenzelfde aantrekkingskracht de bestedingen en de bezoekersaantallen nog verder zullen teruglopen. Vanuit de sterkte-zwakteanalyse komt naar voren dat een compact en onderscheidend winkelaanbod cruciaal is voor vitaliteit. Het bepalen van een kernwinkelgebied en zorgdragen dat die winkelstraten aaneengesloten bezet zijn (lees: niet leeg staan), is essentieel. Onderzoek wijst uit dat leegstand tussen winkels zorgt voor een negatief effect op de bezoekers- en bestedings­­­aantallen. Verplaatsing van winkels naar een kernwinkelgebied, om ook leegstand op te vullen, zorgt voor een sterk programma voor het winkelend publiek. Daarnaast is de groei van de gemeente naar 70.000 inwoners vanzelfsprekend een kans om de bezoekersaantallen te laten toenemen. Voorwaarde is wel dat de winkelfunctie compact wordt georganiseerd, gefocust op beoogde doelgroepen en dat de functies van ‘ontmoeten’ en ‘beleven’ lading krijgen in de binnenstad. Kortom, investeren in de binnenstad is noodzakelijk om een toekomstbestendig en aantrekkelijk programma te bieden voor het winkelend publiek.

te kunnen bieden voor het winkelend publiek en de bezoeker is het noodzakelijk te investeren in de binnenstad.

24

3.2 Ervaringen bezoekers binnenstad

De binnenstad kent diverse soorten bezoekers: de inwoners van de gemeente zelf en de bezoekers vanuit het regionale verzorgingsgebied. Qua verzorgingsgebied is het van belang om te beseffen dat de overgrote meerderheid van de bezoekersaantallen uit de directe regio komen. Concurrentieanalyse maakt duidelijk dat het voor Doetinchem weinig meerwaarde zal opleveren als zij probeert om grote aantallen bezoekers van buiten de regio te trekken. We moeten ons primair richten op de 200.000 Achterhoekers, daar zit ook het grootste verdienvermogen. De groeimarkt voor Doetinchem zit ‘m niet in het winkelend publiek uit steden als Zutphen, Arnhem, Apeldoorn en Enschede, maar bestaat vooral uit bezoekers uit de directe regio. Er is onderzoek gedaan naar de motieven van de niet-klanten uit de regio. In diverse kernen binnen een straal van 30 minuten reistijd zijn inwoners bevraagd naar redenen waarom zij niet of weinig de binnenstad van Doetinchem bezoeken. Daaruit volgt met name dat men Doetinchem gemiddeld gezien wel het vaakst als favoriete aankoopplaats en als een gezellig centrum ziet. De reden waarom men niet (vaak) komt is dat het winkel- en voorzieningen­ aanbod in Doetinchem nog niet onderscheidend genoeg is ten opzichte van het eigen lokale aanbod. Doetinchem wordt wel gezien als belangrijkste bestemming voor horecabezoek en bezoekers zijn tevreden over het aanbod.

Vanuit het koopstromenonderzoek blijkt dat de Doetinchemmers zelf tevreden zijn over de binnenstad, met een totale score van 7,6, vergelijkbaar met de benchmark. Daarin scoren de ‘bereikbaarheid per fiets’ en de ‘horecavoorzieningen’ het hoogst. Uit de kwalitatieve data blijkt dat naast het winkelaanbod een aantrekkelijkere openbare ruimte (en vergroenen), betere parkeerfaciliteiten en onderscheidende elementen zoals leisure genoemd worden als verbeterpunten. Het lijkt erop dat het verbeteren van de aantrekkelijkheid van het aanbod en het versterken van de positie als ‘the place to be’ in het groen belangrijke doelstellingen zijn voor het vergroten van het bezoekerspotentieel in de binnenstad.

25

3.3 Leegstand

Uit de Locatus-analyse blijkt dat de leegstand in Doetinchem relatief hoog is ten opzichte van van de omliggende plaatsen. Op een aantal prominente plekken is er sprake van leegstand, zoals op de hoek van het Simonsplein en het Lyceumkwartier. Wat ook opvalt is dat er nog relatief veel winkelpanden buiten het Doetinchems Ei gelegen zijn. Met name in het gebied ten noorden van het Ei. Wanneer gekeken wordt naar ontwikkelingen in het winkellandschap is er een aanzienlijke kans (zonder investeringen) dat de leegstand gaat toenemen. We voorzien namelijk de volgende tendens: -

26

13% gaat stoppen 6% herinvulling 10% stopt natuurlijk zonder opvolging potentieel 16% extra leegstand

3.4 Functies

In de afbeelding hieronder is weergegeven welke functies momenteel waar aanwezig zijn. De afbeelding is een (vereenvoudigde) weergave. Op de afbeelding hiernaast zijn op pandniveau de voorzieningen aangeduid. Hieruit kunnen we het volgende concluderen: - Sterke concentratie van horeca (vooral rondom het Simonsplein, de Waterstraat, Catharinastraat en Heezenstraat). - Sterke concentratie van winkels aan de Hamburgerstraat, Boliestraat, Catharinastraat en Heezenstraat. - De clustering van winkelfuncties en horecafuncties is een kracht van Doetinchem. Tegelijkertijd maakt deze clustering het centrum kwetsbaar buiten de winkel- en horecatijden. - Cultuurcluster is aan de noordzijde gelegen en de bibliotheek juist aan de zuidzijde. - In de binnenstad zijn beperkte culturele voorzieningen aanwezig en/of andere aanvullende voorzieningen zoals leisure die de belevingswaarde versterken.

Maatschappelijk Horeca Detailhandel Wonen/werken in het Ei Werken/kantoren Aanloopstraten (verschillende functies) Wonen buiten Ei

27

3.5 Doelgroepenanalyse

Huishoudens en bezoekers typeren we aan de hand van het DISC-model. Daarin maken we gebruik van de gedragswetenschappen, sociologie en psychologie om het consumentengedrag te begrijpen en in kaart te brengen. In het DISC-model (zie afbeelding) worden zes leefstijlgroepen onderscheiden: -

Dynamisch rood: Innovatief en trendzettend. Ondernemend paars: Assertieve consument, gevoel voor design, trends, wil vernieuwend zijn. Stijlvol blauw: Statusgericht, service, kwaliteit boven prijs. Weloverwogen aqua: Stijlvol, klassiek, tijdloos, merkgevoelig. Rustig groen: Degelijk / traditioneel, kopen bij vertrouwde winkels. Gezellig lime: Minder trendgevoelig, budget- en prijsbewust. Eigentijds geel: Werken om lekker te leven, budget niet erg ruim, gevoelig voor koopjes. Trendy oranje: Trendgevoelig, letten meer op budget dan rood.

Voor de binnenstad van Doetinchem is een analyse gemaakt van 170 winkels in de branches dagelijkse producten, mode en luxeartikelen, vrijetijdsproducten, artikelen voor in en om het huis en de overige detailhandel. Zo kunnen we antwoord geven op de vraag: Voor welke klantgroepen is er een breed aanbod in Doetinchem, en voor welke klantgroepen is het aanbod (te) krap? In zijn algemeenheid bestaat een goede match tussen vraag en aanbod in Doetinchem. Wat opvalt is dat er voor de trendy en eigentijdse klantgroep een lager aanbod is in het oranje-segment (meest inspirerend). Voor de aqua-groep (het segment hogere kwaliteit en service) is er relatief minder aanbod. In vergelijking met Zutphen en Deventer valt op, dat in de binnenstad van Doetinchem relatief weinig winkels voor dagelijkse producten aanwezig zijn. Van belang is hierbij dat consumenten hun dagelijkse boodschappen daarmee vaker buiten de binnenstad van Doetinchem doen, en zo minder snel geneigd zijn om nog even een winkelrondje te maken. Het lijkt erop dat het toevoegen van een winkel voor dagelijkse producten, als de food retail structuur dit toelaat, een interessante mogelijkheid is. Hierdoor 28

kunnen consumenten de optie hebben om hun dagelijkse boodschappen in de binnenstad te doen, waardoor ze niet apart naar een andere locatie hoeven te gaan voor voedsel en non-food producten. Dit kan de aantrekkelijkheid van de binnenstad als winkelbestemming vergroten en het gemak voor consumenten verhogen. Het aanbod van de daghoreca is met name gericht op de extraverte groepen rood, oranje en geel, de fastservice is daarnaast gericht op de klantgroepen lime en groen. Opvallend is dat het aanbod voor de aqua- en blauwe klantgroep relatief beperkt is, terwijl deze groepen wel bovengemiddelde bestedingsmogelijkheden hebben.

3.6 Aantrekken nieuwe doelgroepen

Welke leefstijlgroepen passen het beste bij het karakter en de identiteit van Doetinchem, en kunnen een verdere bijdrage leveren aan het behoud en de verdere ontwikkeling van een aantrekkelijke en levendige binnenstad? Op grond van het profiel van de huidige inwoners en de regio en de retailvoorzieningen is het interessant om de focus daarbij op twee doelgroepen te leggen:

1. De oranje leefstijl: Deze leefstijlgroep heeft een extravert en groepsgericht karakter en is relatief ‘outgoing’. Op dit moment is deze leefstijlgroep, samen met de gele leefstijl, al goed vertegenwoordigd in Doetinchem. Een focus op deze groep kan de levendigheid in de binnenstad van Doetinchem verder stimuleren en voorzieningen die zich richten op de leefstijlen lime, geel en oranje goede mogelijkheden voor een rendabele exploitatie bieden.

2. De aqua leefstijl: De aqua doelgroep wordt ook wel de ‘stille luxe’ doelgroep genoemd. Deze leefstijlgroep heeft een rustig en weloverwogen karakter en is met name gericht op ingetogen en comfortabel leven en wonen. Uit onderzoek is bekend dat bijvoorbeeld ‘empty nesters’ (ouderen van wie de kinderen al zijn uitgevlogen) die vanuit de randstad verhuizen naar het oosten relatief vaak een aqua leefstijl hebben. Deze leefstijlgroep is in het algemeen welvarend en vormt daarmee een interessant potentieel voor Doetinchem.

29

Ruimtelijke analyses De huidige situatie is een resultaat van een jarenlange wisselwerking tussen het landschap, de netwerken (verkeersstructuur) en de bebouwing. Om de kracht, zwaktes, kansen en bedreigingen van het gebied te begrijpen wordt het gebied per laag geanalyseerd. We kiezen ervoor om de ruimtelijke en historische analyses compact te houden. In eerdere beleidsdocumenten zijn uitgebreide beschrijvingen van de ontstaansgeschiedenis van het Doetinchems Ei en de centrumschil opgenomen.

Bos- en landgoederen

Natte broek- en heidevelden

Rivierweidenlandschap Essenlandschap

Landschappelijke ligging De stad Doetinchem is binnen dat landschap ooit ontstaan op de meest logische plek qua ondergrond. Aan de rivier de Oude IJssel en op de hogergelegen uitlopers van het rivierduin. Deze relatie met het landschap bepaalt voor een belangrijk deel de kracht van Doetinchem. In het Ei en de schil is het verschil in ondergrond te herkennen tussen de rivieroevers langs de Oude IJssel en het stedelijk weefsel op het zandlandschap. Vanaf ongeveer 1860 nam de dynamiek en de verstedelijking toe. In een ruime schil rond het Ei begon de verstedelijking. Vanaf 1945 groeide Doetinchem met grote aaneengesloten nieuwe woongebieden.

Het Ei, stadssingels en centrumschil Kenmerkend aan Doetinchem is het Ei aan de Oude IJssel met daaromheen een structuur van vestingwerken, in de vorm van een stadsmuur, dubbelgracht en wallen. De stadsmaquette uit 1832 uit het Doetinschemse stadsmuseum geeft dit fraai weer. Het gebied rondom het Ei is dan nog vrijwel onbebouwd. Het wegennet bestond uit een aantal linten die het Ei verbonden met de dorpen in de omgeving. Alle wegen kwamen samen op het huidige Simonsplein. Het plein fungeerde als markt waar boeren en kooplui uit de omgeving hun waar verkochten.

30

Afbakening spoorzone

Oude IJssel Natte broek- en heidevelden

3.7 Identiteit van de stad De biografie van Doetinchem gaat over de sporen die de bewoners hebben nagelaten, de verhalen die Doetinchem hebben gemaakt tot wat het nu is. De identiteit is ontstaan door voortdurende dynamiek in de ontwikkeling van de stad. Elke dag komen daar nieuwe verhalen bij. Het voortborduren op de ontwikkelingslijnen uit het verleden is geen doel op zich. Het is een onderdeel van de opgave om de cultuurhistorische karakteristieken van het Ei en de schil te laten doorklinken in nieuwe ontwikkelingen. Zorgvuldig omgaan met het verleden is dan ook geen pleidooi voor nostalgie, maar voor een betekenisvolle hedendaagse leefomgeving die niet voorbijgaat aan hetgeen er in Doetinchem was. De korrelgrootte van bouwblokken is een aspect dat daarbij een rol speelt, net als de wijze van bouwen, de monumenten, de archeologie, de wordingsgeschiedenis van het Ei en de linten en een water als de Slinge en de Oude IJssel. Op de afbeelding hiernaast is de ruimtelijke sitiuatie uit 1832 geprojecteerd op de huidige situatie. Het volgende valt hierbij op: -

-

-

De ei-vorm, die de contouren van de (verdwenen) vestingwerken volgde. Het assenkruis van de as Hamburgerstraat-Grutstraat en de haaks hierop staande as Heezenstraat-Waterstraat. De Waterstraat vormde de aanloop naar de brug over de Oude IJssel. Een centraal plein met de Sint Catharinakerk op het kruispunt van de assen. De buitenring van walstraten is goed herkenbaar. Vrijwel geen zichtbare restanten van de vestingwerken. Vier duidelijke entrees bij de voormalige stadspoorten in de Hamburgerstraat, Grutstraat, Waterstraat en Heezenstraat. Recenter is de Heezenpoort hieraan toegevoegd. In het Ei is het middeleeuwse stratenpatroon goed herkenbaar, waarbij de Catharinastraat een nieuwe doorbraak in het Ei was. In het Ei is compacte bebouwing, met ingesloten bouwblokken, hier en daar doorsneden met stegen naar binnenruimten in de bouwblokken. Buiten het Ei is de oude structuur nauwelijks meer herkenbaar. Het Mark Tennantplantsoen is een fraai park, dat refereert aan de open ruimte die er was rondom het Ei. Op de plek van de Raadhuisstraat, Terborgseweg lagen in het verleden de vestingsstructuren en de Slingebeek.

Door op gezichtsbepalende plekken het herstel van historische structuren te combineren met het toevoegen van belevingswaarde voor de bezoeker, liggen er kansen om de aantrekkingskracht van het Ei aanzienlijk te versterken.

31

Binnenstad en omgeving omstreeks 1928 32

Binnenstad en omgeving omstreeks 1950 33

3.8 Analyse: verkeer-wandelroutes

De open ruimte rondom het Ei heeft in de loop van de jaren steeds meer plaatsgemaakt voor bebouwing en de ontsluitende weg die kort langs het Ei gesitueerd zijn. Uit onderzoek (mobiliteitsplan) blijkt dat er relatief veel sprake is van doorgaand verkeer (40 à 50%). Er is veel verharding nodig om dit verkeer goed te begeleiden. Er zijn analyses gemaakt van de kwaliteit van de wandelroutes voor de voetganger/bezoeker van de stad. Daarbij is gekeken naar het maken van aantrekkelijke wandelroutes, mogelijkheid tot oversteken voor de voetganger en aantrekkelijke aaneengesloten stadsplinten. Het volgende wordt geconcludeerd: - Hoofdroutes in het Ei zijn aantrekkelijke routes - De dwarsstraten en walstraten zijn minder aantrekkelijk - De routes van buiten het Ei, naar het Ei zijn niet aantrekkelijk voor de voetganger - De voetganger moet ontsluitende wegen oversteken - Het creëren van aaneengesloten aantrekkelijke wandelrondjes verloopt moeizaam Wandelroute - positief Wandelroute - aandachtspunt Oversteken ontsluitingsweg Globale begrenzing Doetinchems Ei

34

De ontsluitende weg

3.9 Analyse - groen

Voor de belevingswaarde en de verblijfskwaliteit van centra wordt de aanwezigheid van groen en (openbare) verblijfsplekken steeds belangrijker. In de afbeelding hiernaast is de huidige situatie in beeld gebracht. Op de afbeelding hieronder is de mogelijke hittestress weergegeven. Het volgende kan geconcludeerd worden: - Het Ei en de directe omgeving is een versteende omgeving. - Het Ei en de directe omgeving is relatief warm. - Er zijn in het Ei beperkt openbare verblijfsplekken. - De groene kwaliteiten zijn vooral te vinden in het Mark Tennanplantsoen en rondom de Oude IJssel/de Bleek. Wat zie ik op de kaart? De kaart geeft aan in welke gebieden het op warme dagen extra heet aanvoelt, bijv. door de aanwezigheid van veel bebouwing en verharding. ook zijn de koelere plekken in de omgeving zichtbaar, zoals wegen met laanbeplanting, parken en bosgebieden.

35

3.10 Analyse binnenstad / Oude IJssel

Doetinchem is ontstaan aan de Oude IJssel, maar de stedelijke oriëntatie in het Ei is niet altijd gericht geweest op de Oude IJssel. Bijvoorbeeld met de ontwikkeling van de Catharinastraat en Lookwartier in noordelijke richting. Met de wijk Iseldoks wordt wel een nieuwe wijk aan de Oude IJssel gebouwd en de omgeving van de Gaswal is recent vergroend. In afbeelding hiernaast is de relatie tussen de Oude IJssel en het Ei weergegeven. Hieruit kan het volgende geconcludeerd worden: - Weinig beleving en dwarsverbindingen tussen Oude IJssel en binnenstad. De Oude IJssel wordt beperkt ervaren in de binnenstad. -

De Gaswal is nog steeds relatief druk en wordt door ondernemers/inwoners niet ervaren als verblijfsgebied.

-

De ligging van het Ei dicht bij de Oude IJssel wordt als een belangrijke kans gezien voor de stad.

36

3.11 Analyse - waardenkaart

Voor het Ei en de schil van Doetinchem zijn meerdere cultuurhistorische beschrijvingen opgesteld. Daarnaast zijn alle monumenten in beeld gebracht. In de afbeelding hiernaast zijn op een vereenvoudigde manier de belangrijkste kwaliteiten van het Ei in de directe omgeving in beeld gebracht. Hieruit kan het volgende geconcludeerd worden: - Rondom het Simonsplein, de Grutstraat en de Boliestraat relatief veel cultuurhistorische waarden. Bebouwingsbeeld overwegend 2 of 3 lagen met kap. -

Randen van het Ei zijn op veel plekken aangetast. Deze hebben een laagwaardige uitstraling. Bijvoorbeeld de achterkanten bij de Nieuwstad.

-

De Burgemeester Van Nispenstraat en Plantsoenstraat zijn mooie straatjes.

-

Kansen voor stadsherstel en nieuw programma vooral aan de randen van het Ei.

Rijksmonument

Lage beeldkwaliteit

Gemeentelijk monument

Stadspoort

Waardevol pand/ensemble

Zichtlijnen 37

3.12 SWOT-conclusies

Er is een samenvattende SWOT (strengths, weaknesses, opportunities en threats) opgesteld in overleg met verschillende partijen. Gezien de bevindingen uit de analyse mogen we stellen dat er veel kansen liggen voor de binnenstad. Niets doen is geen optie. Op pagina 38 gaan we puntsgewijs in op de opgaven die volgen uit de confrontatie van de ambities met de uitdagingen.

Sterktes

Zwaktes

• • • • • • • •

• De binnenstad van Doetinchem heeft weinig onderscheidend vermogen, afhankelijk van de (afnemende) winkelfunctie • Kernwinkelgebied kent weinig sfeer • Sterke leegstand op een aantal locaties • Er wordt gebrek aan langetermijnvisie ervaren • De binnenstad van Doetinchem is niet groen • Er zijn te weinig activiteiten om langer in de stad te blijven (buiten winkelen/horeca) • Overlast bevoorrading / gestalde fietsen • Successen nog meer uitdragen • Weinig te doen voor leeftijdsgroep 12-18 jaar

Doetinchem heeft een relatief groot verzorgingsgebied (direct en indirect) Doetinchem heeft rust & ruimte in de binnenstad Doetinchem heeft een relatief groot functioneel winkelaanbod Er zijn veel samenwerkingsverbanden opgesteld in Doetinchem (BBD) en acties worden uitgevoerd Omgeving Doetinchem is rustig en toeristisch De binnenstad is relatief compact Sterke horecafunctie (met name ’s avonds) en cultuur in de binnenstad Gastvrije cultuur, vriendelijkheid en naoberschap

Kansen • Ontwikkelen van een identiteit/visie/merk op en over de binnenstad en hier structureel naar toewerken • Bevolkingsgroei met een ambitie naar 70.000 inwoners • Deelgebieden uitwerken zodat helder toekomstperspectief ontstaat voor investeringen per deelgebied • Functiemix verbeteren: - Woonfuncties toevoegen aan de binnenstad en daarbij behorende (zorg)functies - Ambacht terugbrengen naar de binnenstad - Versterking van cultuur in de binnenstad - Winkels met lokale producten (maakindustrie en voedsel) - Meer (dagelijkse) boodschappenfuncties op strategische plekken en ontbrekende branches • Verblijf in het centrum aantrekkelijker/langduriger maken en verbetering sfeer door beter straatmeubilair • Combineren toerisme Achterhoek en dagje Doetinchem • Verder versterken relatie met de Oude IJssel • Duurzame oplossingen bevoorrading • Strategische locaties fietsenstallingen • Aantrekkelijke looproute creëren vanaf station naar centrum • Looproutes van stadhuis en omgeving Amphion naar het centrum verbeteren • Doorgaan gemotoriseerd verkeer omleiden – meer ruimte voor bestemmingsverkeer

38

Bedreigingen • Toename online bestedingen door kwetsbaarheid winkelaanbod en verliezen regiopositie • Verdere toename winkelleegstand centrum • Vertrek retailketens en beperkte opvolging zelfstandige winkeliers • Gebrek aan onderscheidende kwaliteit centrumgebied t.o.v. concurrenten • Achterblijven onderhoud panden en investeringen in openbare ruimte • Toename hittestress en overlast fijnstof, stikstof en CO2 uitstoot • Achterblijvende bevolkingsgroei / vertrek jonge bewoner uit de regio • Te veel toevoegingen aan de randen van het centrum waardoor conpactheid afneemt en het niet als een geheel functioneert

Kans: plein meer betrekken bij de stad

Kans: Waterstraat herinrichten als groene loper

Kans: stadspoorten vergroenen/verbeelden

Kans: open ruimtes herontwikkelen naar wonen

Kans: Gruitpoort/Amphion meer betrekken bij stad

Kans: ruimte voor spelen op Simonsplein

Kans: veel ruimte voor realisatie verblijfsruimte

Kans: voorbeeld van stevig vergroenen

Kans: waterbeleving als voorbeeld 39

3.13 De 10 opgaven voor de binnenstad

Sterktes benutten we om te kunnen groeien. Sterktes die bedreigd worden, verdedigen we. En zwaktes buigen we om naar kansen. Dit vertaalt zich in tien opgaven en visie-doelen voor de binnenstad:

1. Groene, veilige en prettige leefomgeving - D  e binnenstad (het Ei) is het domein van de voetganger. De inrichting van de binnenstad sluit daarbij aan. - D  e openbare ruimte is aantrekkelijk, versterkt het DNA van de binnenstad en kenmerkt zich als een groot verblijfsgebied. - De openbare ruimte is ambachtelijk, sfeervol en klimaatbestendig. - Straten en stegen zijn groen, goed toegankelijk en op een logische wijze met elkaar verbonden, zodanig dat je verschillende rondjes kunt lopen. - B  ebouwing, gevels en gevelreclame hebben een hoogwaardige uitstraling die past bij het karakter van de historische binnenstad.

2. Onderscheidend en compact winkelgebied - W  e leggen duidelijke accenten (met stadskwartieren) in het Ei waarbij de kwaliteiten van Doetinchem en de Achterhoekse identiteit belangrijk zijn, daarbij focussen we op de beoogde doelgroepen. - Functies passen bij de sfeer van de omgeving en het betreffende kwartier. - D  e omgeving van het stadhuis en Amphion wordt beter bij de stad betrokken. - D  e detailhandel is compact georganiseerd en concentreert zich in het centrum. Het karakter van de regio komt bij voorkeur terug in het (winkel-) aanbod, ook met lokaal en regionaal getinte detailhandel. - E  r worden (maatschappelijke) voorzieningen toegevoegd in en rondom de binnenstad, die nodig zijn om prettig te kunnen wonen en werken. - E  r wordt ingezet op het toevoegen van verschillende sfeermakers/ publiekstrekkers om de aantrekkingskracht te verbeteren.

40

3. Bouwen vanuit karakter van Doetinchem en de regio - H  et karakter van de binnenstad: een gastvrije binnenstad in een decor van groen en water. - D  e binnenstad is aantrekkelijk voor de inwoners van onze gemeente en alle Achterhoekers. - Het aanbod is (specifiek) gericht op passende doelgroepen Oranje en Aqua.

4. Ontmoeten en verblijven in het Ei - E  r zijn meer plekken waar kinderen en volwassenen kunnen spelen en recreëren. Elke plek heeft een kenmerkend eigen karakter of sfeer. - D  e binnenstad zien we als leefomgeving waar wonen, werken en evenementen samengaan. - We gaan van ‘place to buy’ naar ‘place to be’.

5. Mobiliteit en toegankelijkheid op orde - voetganger centraal - H  et verder autoluw maken van de binnenstad gaat gepaard met het robuuster maken van de ring zoals deze in het visiegedeelte van het mobiliteitsplan Doetinchem 2036 is voorgesteld. - W  e zetten in op goede parkeervoorzieningen aan de rand van het Ei. Vanuit die parkeervoorzieningen kan de voetganger het Ei goed bereiken (zonder oversteken van ontsluitende wegen). - Toegankelijkheid voor iedereen, ook met het openbaar vervoer. - V  anaf het station word je met een plezierige en logische route naar de binnenstad geleid. - O  p de fiets naar de binnenstad komen wordt gestimuleerd. We combineren de entrees/stadspoorten met goede fietsenstallingen.

6. Wonen in en rondom het Ei - W  onen in de stad wordt gestimuleerd, daar waar het de levendigheid en het kernwinkelgebied niet beperkt. - E  r zijn woningen voor diverse huishoudens en doelgroepen: voor de drukste delen van de binnenstad ligt de focus meer op starters en jongeren, daarbuiten ook op andere doelgroepen. Op de eerste verdieping en hoger wordt weer meer gewoond.

7. Evenementen spraakmakend en op de juiste plek - E  venementenorganisatoren worden uitgedaagd om iets toe te voegen aan en de verbinding te zoeken met de binnenstad. - E  venementen zijn zoveel mogelijk voor iedereen fysiek toegankelijk. Er zijn spraakmakende en vernieuwende evenementen bijgekomen, die ook Achterhoekers trekken die anders niet zo vaak naar de binnenstad komen. - W  e hebben verschillende plekken in en net buiten het Ei die geschikt zijn voor verschillende evenementen gezien de omvang en het karakter.

8. Het Ei omzoomd met groen en verbonden met de Oude IJssel - H  et Doetinchemse Ei wordt (waar mogelijk) omzoomd met groen en met elkaar verbonden, zodat je door groen rondom de binnenstad kunt lopen (rondje Ei). - H  et Ei oriënteert zicht richting de Oude IJssel met daartussen een boulevard.

9. Cultuur(historie) in beeld - H  et DNA van Doetinchem is zichtbaar en herkenbaar in beeld en bij het nieuwe programma. Bij transformatie van een beeldbepalend gebouw wordt de geschiedenis van de plek met trots benut. - M  et nieuwe technieken kun je de historie van de stad zien en beleven. - K  unst in de openbare ruimte wordt gestimuleerd.

10. Versterken regionale toerisme en citymarketing - D  e recreatieve waarde en de toeristische waarde van de binnenstad worden versterkt langs de lijn van de regionale kansen. - De citymarketing is slagvaardig en toonaangevend.

41

4.0 Bouwstenen binnenstad Het aanpakken van de binnenstad om te komen tot een bruisende en vitale stad vergt een lange adem. De opgaven voor de binnenstad zijn uitgewerkt in drie bouwstenen: groene leefomgeving, Doetinchemse stedelijkheid en menselijke mobiliteit. Deze bouwstenen, in de vorm van een ‘ontwikkelkompas’, vormen de leidraad in de duurzame ontwikkeling van het gebied. Ze geven houvast om ambities waar te maken. Ze geven richting aan de ruimtelijk-functionele structuur en de afzonderlijke ontwikkelingen. De bouwstenen vormen de puzzelstukjes voor de binnenstadsvisie. In dit hoofdstuk worden de bouwstenen verdiept.

Binnenstad en omgeving - 1950 42

Ondernemer aan het woord “Doetinchem van een groot dorp naar een volwassen stad. Door deze plannen kunnen we een flinke impuls geven aan de gezelligheid van onze binnenstad. Het shoppen in de Doetinchemse straten wordt aantrekkelijker en het centrum krijgt meer plekken waar je ook prettig kan verblijven en recreëren. Zo maken we van Doetinchem de Achterhoekse stad aan de IJssel. Ik kijk met enthousiasme terug op de werkgroep waar we gezamenlijk tot deze plannen zijn gekomen.” John Kobus – ondernemer in de Boliestraat

Binnenstad en omgeving - 2024 43

Doetinchemse stedelijkheid 12. A  antrekkelijke en verbonden openbare ruimte en gebouwen

Groene leefomgeving 1. Robuust landschappelijke en klimaatbestendige binnenstad 2.Het Ei aan de boulevard en aan de Oude IJssel

11. N  aoberschap en (sociale) veiligheid 10.Doetinchemse maat en schaal

3. C  ultuurhistorie in de etalage

9. Een gemengde en ondernemende binnenstad

8. B  innenstad als herkenbaar visitekaartje van de stad en regio 7. Faciliteren auto en slimme logistiek

4. E  nergieneutraal en circulaire bebouwing

5. De mens als startpunt

6. Routes, plekken en recreatie

Menselijke mobiliteit 44

Groene leefomgeving 4.1 Robuust landschappelijke en klimaatbestendige binnenstad Stevig landschappelijk raamwerk De basis van een aantrekkelijke binnenstad is een een stevig landschappelijk raamwerk. Veel groen en water geven de binnenstad en omgeving een impuls. Dit willen we doen op de volgende manieren: -

De verscholen Oude IJssel willen we meer verbinden met de binnenstad door nieuwe groene verbindingen en vergroening van de straten.

- De winkelstraten in de binnenstad worden omgevormd tot groene verblijfsstraten. We gaan hierbij uit van een algehele reconstructie van de straten om voldoende ruimte te krijgen voor groen en waar nodig de ondergrond (kabels en leidingen) geschikt te maken. -

Het Ei wordt omzoomd met groen, waardoor er (nagenoeg) volledig een aangesloten groenstructuur om het Ei kan ontstaan.

-

Bestaande bomen en parkstructuren worden zoveel mogelijk behouden en waar nodig versterkt.

45

Groene, veilige en prettige leefomgeving 4.1 Robuust landschappelijke en klimaatbestendige binnenstad Klimaatbestendige binnenstad Het klimaat verandert. Dit vraagt om een klimaatbestendige inrichting van de omgeving. Ook voor de toekomstige ontwikkeling van de binnenstad is dit belangrijk. Het geeft tegelijkertijd identiteit aan het gebied. We zetten ons daarom in voor een groene en klimaatadaptieve inrichting van zowel de openbare ruimte als de bebouwing. In de straten, binnenterreinen, op de daken en aan de gevels wordt groen toegevoegd om meer water vast te houden. Door deze adaptieve aanpak kunnen we hittestress, droogte en wateroverlast tegengaan. Daarnaast is het niet meer wenselijk om het regenwater af te voeren naar het riool. Schoon (hemel)water hoeven we niet te zuiveren, maar vangen we op in de groene verblijfstraten. Water komt terug in wadi’s in de straten, binnentuinen met waterberging en in het nieuwe groen rondom het Ei. In het groen kunnen we (eigentijdse) verwijzingen maken naar de historische loop van het water rondom het Ei en/ of de Slingebeek. Al met al draagt dit bij aan een robuust watersysteem, dat tegelijkertijd beleefbaar is en sfeer en karakter geeft aan het gebied.

46

Groene, veilige en prettige leefomgeving 4.1 Robuust landschappelijke en klimaatbestendige binnenstad Een gezonde buitenruimte voor iedereen Binnen dit robuuste landschappelijk raamwerk krijgt beweging voor jong en oud speciale aandacht. De inrichting daagt uit om te bewegen, ontspannen, sporten en recreëren. We leggen aantrekkelijke en veilige routes aan om het lopen en fietsen te stimuleren. Er ontstaan interessante (hardloop)rondjes. Met name de beleving en toegankelijkheid van de Oude IJssel en (toekomstige) groenstructuur rondom het Ei zijn hierin belangrijk. Recreëren op of langs het water van de Oude IJssel maken we mogelijk door interessante plekken aan te leggen. In de buitenruimte is er op allerlei plekken en manieren ruimte voor sport en spel. In plein en parken is ruimte voor (speel) voorzieningen voor jong en oud. De openbare ruimte wordt ingericht voor alle doelgroepen, maar zeker ook specifiek voor mindervaliden.

47

Groene leefomgeving 4.2 Het Ei aan de boulevard en aan de Oude IJssel Stad aan de Oude IJssel Met de ontwikkeling van de spoorzone, de binnenstad en de schil daaromheen wordt er gewerkt aan de stad aan de Oude IJssel. In dit gebied kan een aanzienlijk deel van de Doetinchemse groeiambitie gerealiseeerd worden. De binnenstad en de spoorzone vullen elkaar aan en vormen gezamenlijk de stad aan de Oude IJssel. Een gebied met stadse allure, dorpse gemoedelijkheid en een modern werklandschap. In de afbeelding hiernaast is onze visie weergegeven. Huidige inwoners en nieuwe inwoners ontmoeten elkaar op de toekomstige boulevard die een belangrijke schakel gaat vormen tussen het Ei en de Oude IJssel. Hiermee kunnen de verblijfskwaliteit en het onderscheidende vermogen van Doetinchem in de regio aanzienlijk worden versterkt. We zien de boulevard als een stip op de horizon, waar we geleidelijk naartoe kunnen werken. Om dit te bereiken is een goede regionale en lokale ringstructuur (zie paragraaf mobiliteit) van belang.

48

Groene leefomgeving 4.2 Het Ei aan de boulevard en aan de Oude IJssel

Legenda stad aan Oude IJssel Belangrijke groenstructuren Doetinchems Ei in het groen Stadspoorten / groene lopers naar het Ei Boulevard Doetinchem Oude IJssel Invloedzone Oude IJssel Hoofd-autostructuur Lanen en stadsstraten Fijnmazige netwerkroutes Lokale routes en stegen Plekken op stadsniveau Plekken op buurtniveau Pleinen (bestaand en nieuw) Bebouwing voorkanten Onderzoeken hubs - logistieke distributie Parkeren bezoekers (+ is nieuw/uitbreiding) 49

Groene leefomgeving 4.3 Cultuurhistorie in de etalage Bouwen vanuit de kracht van Doetinchem De groeiopgave voor Doetinchem is geen doel op zich, maar een kans om de binnenstad en omgeving kwalitatief te versterken. Om op basis van de kracht van Doetinchem verder te bouwen. Het DNA van Doetinchem staat hierbij centraal. De kracht van de stad en regio zit in de groene stedelijkheid, het rijke verleden, de onderlinge saamhorigheid, de werkmentaliteit eninnovatie. Het begrip DNA gaat over de sporen die de bewoners hebben nagelaten, de verhalen die Doetinchem hebben gemaakt tot wat het nu is. Elke dag komen daar nieuwe verhalen bij. Het is een onderdeel van de opgave om de cultuurhistorische en landschappelijke karakteristieken van Doetinchem te laten doorklinken in nieuwe ontwikkelingen. Zorgvuldig omgaan met het verleden is dan ook geen pleidooi voor nostalgie, maar voor een betekenisvolle hedendaagse leefomgeving die niet voorbijgaat aan hetgeen er in Doetinchem was. Het hergebruik van bestaande waardevolle gebouwen en landschapselementen vraagt om bijzondere aandacht. Daarnaast mag Doetinchem, als centrumgemeente, meer stadse allure krijgen, door te werken aan ‘Doetinchemse stedelijkheid’.