Bijlage 1.3.1.1 - Bijlage 1 bij ruimtelijke onderbouwing - Stedenbouwkundig ontwerp.pdf

STATIONSLOCATIE DOETINCHEM Het baken aan de stadsrand

Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

Inleiding Dit document is tot stand gekomen door een intensief traject met de gemeente Doetinchem te doorlopen. De doelstelling is een gedragen stedenbouwkundig model waarmee een principeverzoek tot wijziging van het bestemmingsplan genomen kan worden. Met de afdeling stedenbouw is de inpassing van het gebouw op de locatie onderzocht. De belangrijke thema's daarbij waren: programma, massa, geleding, vergroening en parkeren. Met de afdeling verkeer en milieu is de parkeerbehoefte en de geluidproblematiek afgestemd. Het uiteindelijke resultaat van het traject is met welstand besproken en aangescherpt. De beelden in dit boekwerk zijn daar een resultante van.

1

Stationslocatie Doetinchem Plantoelichting

De eerste vermeldingen van de stad Doetinchem dateren al van voor het jaar 900. De stad ontstond aan de oude IJssel op een kruispunt van wegen. Rond 1100 begon Doetinchem te groeien, waarna ter bescherming een stadsmuur werd aangelegd. Dit leidde in 1236 tot stadsrechten. Tot ver in de negentiende eeuw blijft de omvang van Doetinchem grotendeels beperkt tot de oude stad. Deze structuur van de ommuurde stad met daarin centraal gelegen de kerk zijn tot op heden goed af te lezen. In 1885 word de spoorverbinding tussen Zevenaar en Winterswijk aangelegd. Tevens wordt het laatste stuk spoor van Ruurlo naar Doetinchem gerealiseerd waar mee een directe verbinding met Hengelo (Ov) ontstaat. Station Doetinchem ligt dan nog een stuk buiten de stad aan de Terborgseweg. In de 50 daaropvolgende jaren ontstaat er bedrijvigheid tussen het centrum, de Terborgseweg, de Oude IJssel en het spoor. Het industriegebied Hamburgerbroek ontstaat. Tegenwoordig wordt het gebied nog steeds gekenmerkt door bedrijvigheid, de papierfabriek is daar een goed voorbeeld van. De bedrijvigheid in het gebied staat echter onder druk. Bedrijven worden uitgeplaatst en woningbouw vult de vrijgekomen locaties. De eens zo belangrijke verbinding met de oude IJssel wordt inmiddels door het woningbouwplan Iseldoks gescheiden van de industrie.

Het herontwikkelen van de “Stationslocatie Doetinchem” gelegen tussen de Terborgseweg, de Stationsstraat en het stationsplein vormt een logisch vervolg op de reeds gerealiseerde ontwikkelingen in het voormalige bedrijvenen industrieterrein Hamburgerbroek. De ontwikkeling sluit bovendien aan bij de ambities van de gemeente Doetinchem die worden beschreven in de omgevingsvisies 'Agenda voor de binnenstad' uit juli 2020 en de 'Spoorzone Doetinchem Structuurschets' uit november 2023.

De gemeente Doetinchem heeft daarnaast de ambitie om in de komende jaren te groeien van de huidige 58.000 inwoners tot 70.000 in 2036. Om dit te realiseren zijn binnenstedelijke ontwikkelingen en verdichting noodzakelijk. De eerder aangehaalde omgevingsvisie ziet de ontwikkeling op de driehoek tussen station en Terborgseweg als ‘het visiekaartje van de stad, een belangrijk puzzelstuk’. Deze zienswijze onderschrijven wij. Naast de positionering aan het stationsplein, vormt de hoek tevens een van de stedenbouwkundige hoekstenen van het gebied Hamburgerbroek. Tevens is de locatie een belangrijk oriëntatiepunt vanuit het centrum naar het stationsgebied en binnen de stad Doetinchem. De Terborgseweg is een van de oude invalswegen van Doetinchem. De historische lintbebouwing wordt afgewisseld met bedrijfsmatige bebouwing. Het gebruik is divers, naast bedrijfsmatig gebruik wordt er gewoond, zijn er winkels en horeca. De bebouwing bestaat met name uit gebouwen met een kleine korrelgrootte en een maximale bouwhoogte van twee tot drie lagen. Naar mate je dichter bij het centrum komt vergroot de korrel en de bouwhoogte. Het stationsgebied heeft een grootschaliger karakter. Aan de zuidzijde van het spoor bepalen de kantoorgebouwen van onder andere de Rabobank, de Belastingdienst en de Politie de schaal. Het zijn forse volumes met een bouwhoogte variëren van drie tot zes lagen.

Zowel tussen deze gebouwen als in de directe omgeving is veel ruimte gelegen, enerzijds ingevuld met parkeerterreinen en anderzijds als braakliggend terrein. Ten noorden van het spoor is het de nieuwbouw op het voormalige Intermeco terrein dat de schaal bepaald. Boven op een commerciële plint zijn daar drie tot vier woonlagen gerealiseerd. De papierfabriek, tenslotte, bestaat uit een samengesteld geheel van hallen, schuren, silo’s en schoorstenen.

Het heeft alle karakteristieken van een in de tijd gegroeid industrieel complex. De openbare ruimte rondom plangebied heeft nu een enigszins dubbel karakter. Het stationsplein, de stationsstraat en de Terborgseweg hebben in de afgelopen jaren een herinrichting ondergaan met veel ruimte voor groen. Dit geeft dit gebied een hoogwaardige uitstraling. Daarnaast vormt de fietsenstalling van het station, het grote P+R terrein en de op de achtergrond aanwezige papierfabriek een minder fraai beeld. Niet alleen in ruimtelijke zin is de omgeving van invloed op de locatie. Geluid van de fabriek, de Terborgseweg en in mindere mate die van het spoor zijn van invloed op de locatie. Daarnaast moeten zaken zoals trillinghinder vanaf het spoor onderzocht worden. Dit kan van invloed zijn op de planontwikkeling. De nieuwe ontwikkeling zal antwoord moeten geven op diverse vraagstukken. Hoe het gewenste programma op de locatie vorm krijgt in relatie tot de geluidsbelasting vanuit de omgeving is daar één van. De relatie van de ontwikkeling met de directe omgeving, de stad als geheel en met het verleden van de plek is een tweede vraagstuk. Hoe dit tot het visitekaartje van de stad leidt is een mooie uitdaging. Uiteindelijk hechten we grote waarde aan het creëren van een prettige leef- en verblijfsomgeving voor de toekomstige bewoners en gebruikers van de stationsomgeving.

Daarmee is het ambitieniveau van meet af aan hoog.

2

Het huidige programma bestaat uit 97 woningen. Deze zijn onderverdeeld in 40 sociale appartementen, 44 koopappartementen en 13 stadswoningen. Uitgangspunt hierbij is dat de benodigde parkeerplaatsen op eigen terrein worden ingevuld. Dit zal op maaiveld plaats vinden. Wij zien de locatie als een ontwerp waarin nuances zitten qua schaal en uitwerking op basis van ligging en oriëntatie. De diverse plandelen vormen een gesloten bouwblok met verschillende gezichten. Aan de zijde van de Terborgseweg en de Stationsstraat sluit het bouwblok aan op de bestaande gemengde en kleinschalige bebouwingsstructuur. De rijen stadswoningen en appartementen die we hier ontworpen hebben zijn qua volume opgedeeld in architectonische eenheden van één tot drie woningen breed, in hoogte variërend van drie lagen aan de Stationsstraat tot vier lagen aan de Terborgseweg en de spoorzijde. Aan de spoorzijde is in het kader van de ambities die zijn beschreven in de structuurschets 'Spoorzone Doetinchem' op de begane grond ruimte voor een mogelijke commerciële invulling. Aan de zijde van het spoor en het station bevindt het bouwblok zich in een grootschaliger omgeving. Grote gebouwen zoals de kantoren van de Rabobank en de Belastingdienst aan de overzijde van het spoor bepalen de schaal van deze omgeving. Ook het aansluitende oostelijke deel van het Intermeco-terrein heeft een vergelijkbare schaal.

Parallel aan het spoor heeft het bouwblok daarom een wand in de vorm van een appartementengebouw in zes bouwlagen met daarin de 40 sociale huurappartementen. Dit gebouw heeft geen geleding op blokniveau, waarmee het past in de grotere schaal. Aan de zijde van het station grenst dit appartementengebouw, evenals de bebouwing aan de Terborgseweg, aan een hoog volume van elf bouwlagen.

Ontwerptechnisch is dit hoge volume het meest uitdagende onderdeel van het bouwblok. Op de begane grond zijn hier commerciële functies voorzien met daarboven tien woonlagen met koopappartementen. Het gebouw heeft enerzijds een functie die de planlocatie ontstijgt en anderzijds vormt het de afsluiting van het bouwblok aan de zijde van het station. Een markant gebouw dat geworteld is op de plek en tegelijkertijd van afstand het stationsgebied markeert. Het parkeren dat op eigen terrein moet worden opgelost bevindt zich op maaiveld binnen het bouwblok, uit het zicht van de omgeving. Hierboven wordt op de eerste verdieping gedeeltelijk een dek gerealiseerd vanwaar de aanliggende woningen worden ontsloten. Tevens worden er daktuinen voor de stadswoningen op aangelegd. Gezien de historie van de plek denken wij dat een verwijzing naar dat verleden in de architectuur een extra laag aan het plan kan geven. Bebouwing met een eigentijds industrieel karakter: robuust maar transparant, staand op de grond en luchtig. Baksteen zal een belangrijk materiaal vormen. Duurzaamheid, natuurinclusiviteit en klimaatadaptiviteit zijn items die vandaag de dag belangrijke aandachtspunten in het ontwerp van gebouwen. Het vergroenen van gevels en daken, nestkasten voor vogels en vleermuizen en het half verharden van parkeerterreinen zijn gemeengoed aan het worden.

Naast dat ze verloren gegane natuur gedeeltelijk compenseren zorgen ze ook voor een aangename leefomgeving. Het is de ambitie om in en om de gebouwen in te zetten op duurzame vergroening. Hugo Liedenbaum weusten liedenbaum architecten

3

Oud

e IJ

sse

l oude centrum

Plangebied

spoorlijn Arnhem - Winterswijk

Station

Ou de IJs se l

snelweg A18

N Plangebied in Doetinchem Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

4

In 836 duikt de naam van de stad voor het eerst op: in een melding door de bisschop van Utrecht (Albericus) werd bekend-gemaakt dat gouwgraaf Rodgarius de kerk van 'villa Duetinghem' met alle onderhorigen aan de Sint Maartenskerk (de voorloper van de Dom) in Utrecht schenkt.

Doetinchem heeft stadsrechten sinds 1236

eind 16e eeuw: 'Dotekom'

Kaart van Doetinchem ca. 1867

Vroegst bekende plattegrond van 'Doetekum' door Jacob van Deventer. (ca. 1557)

Plangebied in de historie: ontwikkeling tot de 19e eeuw Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

5

Doetinchem omstreeks 1890 - station ligt buiten de stad

Doetinchem omstreeks 1930 - ontwikkeling industrie tussen centrum, station en Oude IJssel

Plangebied in de historie: ontwikkeling tot in de 20e eeuw Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

6

Terborgseweg omstreeks 1900

Terborgseweg omstreeks 1930

Terborgseweg omstreeks 1970

stationsgebied Doetinchem omstreeks 1930

Historische beelden plangebied Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

7

Doetinchem in 1952

Luchtfoto Doetinchem met plangebied in 1952 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

8

J. F. Ke nn ed yl aa n

richting Centrum

Te rb or gs ew eg

planlocatie

fietsroute

richting Arnhem

STATION

richting Winterswijk

De planlocatie ligt op een belangrijke plek: • Aan de spoorlijn en bij het station • Nabij belangrijke uitvalswegen • op de rand van oud en nieuw Doetinchem.

richting de A18

Plangebied - Knooppunt van routes Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

9

planlocatie

N

laag

hoog

Morfologie en massa - Schaal: 1:2000 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

10

naastgelegen bebouwing aan de Terborgseweg

naastgelegen bebouwing aan de Terborgseweg

papierfabriek aan de Terborgseweg

overzijde Terborgseweg

overzijde Terborgseweg

overzijde Terborgseweg

De Terborgseweg heeft in de afgelopen jaren een herinrichting ondergaan met veel ruimte voor groen. Dit geeft de openbare ruimte een hoogwaardige uitstraling.

Omgeving - Terborgseweg Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023 de begraafplaats aan de overzijde van de Terborgseweg

11

Stationsstraat vanaf Terborgseweg

v.l.n.r.: Silo, bebouwing voormalig Intermecoterrein en de papierfabriek

Stationsplein vanaf de Terborgseweg met het stationsgebouw, de fietsenstalling en de papierfabriek

Tegelijk met de Terborgseweg hebben ook het Stationsplein en de Stationsstraat een herinrichting ondergaan met veel ruimte voor groen. Ook dit gebied heeft hiermee een hoogwaardige uitstraling gekregen.

Omgeving - Stationsstraat Stationsstraat richting Terborgseweg met P+R, OV-museum en belastingkantoor

Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

12

Rabobank - gezien vanaf de Stationsstraat

Rabobank aan de Ambachtstraat

belastingkantoor - gezien vanaf de Stationsstraat

politiebureau aan de Hamburgerbroeklaan

Belastingkantoor aan de Ambachtstraat

Aan de zuidzijde van het stationsgebied wordt het voormalig industrieterrein getransformeerd naar een hoogwaardige werkomgeving met diverse kantoorgebouwen.

Omgeving - Zuidzijde spoorlijn Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023 de Silo aan de Oude IJssel en de Havenstraat

13

N Agenda voor de binnenstad - Ontwikkelvisie Hamburgerbroek juli 2020 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

14

een uniek, gemengd stuk stad met een rauw randje.

Wat betekenen deze bouwstenen op de kaart? Hiervoor hebben we een ‘ruimtelijk raamwerk’ op hoofdlijnen opgesteld. Het geeft een samenhangend beeld van hoe we het gebied voor ons zien.

5.1 Een rijk palet aan verschillende karakters

Een bruisende stad vraagt om een menging van functies en een rijk aanbod aan type woningen en bebouwing. Goedkoop of duur, kleinschalig of grootschalig, werken gemengd met wonen of juist niet. Met collectieve en gemeenschappelijke voorzieningen in een aantrekkelijk en groenstedelijk landschap. Het ruimtelijk raamwerk geeft ruimte voor verschillende karaktergebieden met een eigen profiel en indicatief programma. Deze gebieden versterken elkaar en zijn aanvullend op de binnenstad, omliggende buurten en de regio. Door de menging van functies levert de spoorzone een belangrijke bijdrage aan de gemeentelijke bouwopgave.

Stationskwartier Het Stationskwartier heeft de meest stedelijke mix van wonen, werken, onderwijs-, culturele-, maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Het kent ook de hoogste bebouwingsdichtheid. Bestaande kantoren worden zorgvuldig ingepast in het stedelijk weefsel. Er ontstaat een aantrekkelijk gebied rondom het station met een optimaal functionerend mobiliteitsknooppunt.

Oude IJsseloevers Aan de Oude IJsseloevers ontstaat een stedelijk woon-werkmilieu met het accent op wonen en ondersteunende voorzieningen zoals een gezondheidscentrum, (water)sport en horeca. Iseldoks is hierin een eerste ontwikkeling. Bestaande bebouwing nemen we, waar wenselijk, naadloos op tussen de nieuwbouw, waardoor er een eigen karakter ontstaat. We bieden volop ruimte Op basis van het ruimtelijk raamwerk is een voor groen en water. voorbeelduitwerking gemaakt. Deze uitwerking

4.3 Doorkijk naar 2036

laat de potentie van het raamwerk zien.

Ambachtelijke stedelijkheid

Stationskwartier

Oude IJsseloevers

Werken en leren

Werken en leren

De voorbeelduitwerking verbeeldt niet meer dan een mogelijke invulling. De kaart laat zien dat op basis van het ruimtelijk raamwerk een goede doorontwikkeling naar de toekomst mogelijk is. Op basis van deze tekening is een grove indicatie van de programmatisch ruimte berekend. Er blijkt dat er tot 2036 ruimte is voor een toevoeging van ongeveer:

Het bedrijventerrein ontwikkelt zich tot een modern werklandschap. Het kent grotere (maak) bedrijven die milieu- en werkruimtes nodig hebben. Het gebied biedt ruimte om te testen, experimenteren en te produceren. In dit gebied is er ruimte voor verschillende bedrijven om krachten te bundelen. Ook zien we ruimte in - 1.000 - 2.500 woningen dit gebied voor ondersteunende functies als - 90.000 m2 bvo werken (2.000 - 3.000 arbeidsplaatsen) onderwijs, evenementen en andere vormen van 2 ruimtegebruik die bijdragen aan het verstevigen van - 33.000 m bvo maatschappelijk 2 het vestigingsklimaat voor innovatieve bedrijven en - 16.000 m bvo cultuur (praktijk)onderwijs. - 13.000 m2 bvo commercieel

- 1.000 bomen

124

Naast de aanplant van ca. 1.000 bomen is er ruimte voldoende ruimte voor nieuwe pleinen, water en nieuwe (fiets) verbindingen. Hiermee levert de spoorzone een 125 belangrijke bijdrage aan de bouwopgave in de stad en de regio.

Legenda

N Spoorzone Doetinchem - Structuurschets november 2023 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

15

Initieel programma van eisen ● 97 woningen -

ca. 39 appartementen

> 90 m² (koop)

-

ca. 30 appartementen

± 65 m² (sociaal/betaalbaar)

-

ca. 15 appartementen

< 65 m² (sociaal/betaalbaar)

-

ca. 13 stadswoningen

(koop)

● 82 parkeerplaatsen -

op eigen terrein

-

op maaiveld

-

groen parkeerhof, geen stenen vlakte

-

waterberging

N Programma van eisen Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

16

Li nt be bo uw in g

Begraafplaats

n aa l dy e nn e K F. J.

st

ra

at o

nt

sl u

iti

ng ss tra at

Aansluiten op industrie - woonkwaliteit? - hoge geluidsniveau's

Li nt be bo uw Te in rb g or gs ew eg ,g el ui ds ov er la st

St

at io

ns

P+R Station

Parkeerhof Stationsgebied markeren Stationsplein (groen karakter)

ambitie Doetinchem: groen plein met nieuwbouw en museum

Fietsenstalling station - woonkwaliteit ambitie

Station, geen geluidsoverlast

Doetinchem: upgrade station naar vervoershub

N Kenmerken plangebied Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

17

Verkenning op basis van: - Programmatische scheiding - Wonen naar kwalitatief beste gebieden - Stadswoningen met tuin - Groen parkeerhof

Parkeerhof

Parkeerhof

Parkeerhof

N Stedenbouwkundige verkenningen - U-vorm (losse opzet/beperkte schakeling) Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

18

Verkenning op basis van: - Programmatisch slim schakelen - Wonen naar papierfabriek - Stadswoningen met dek - Groen besloten parkeerhof

Centraal parkeehof met groen karakter.

ambitie Doetinchem: groen plein met nieuwbouw en museum

N Stedenbouwkundige verkenningen - Gesloten bouwblok Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

19

Verkenning op basis van: - ambities 'Spoorzone Doetinchem' - Bestaande bomen handhaven

Centraal parkeehof met groen karakter.

bestaande bomen handhaven

ambitie Doetinchem: groen plein met nieuwbouw en museum

ambitie Doetinchem: upgrade station naar vervoershub

N Stedenbouwkundige verkenningen - Ambities Doetinchem & Bestaande bomen Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

20

Uitgewerkt stedenbouwkundig model

21

Stedenbouwkundig model Koop: Appartementen

< 65m²

5W

Appartementen

65 - 110m²

38 W

Appartementen

> 110m²

1W

Stadswoningen

13 W

Sociaal: Appartementen ± 65m²

30 W

Appartementen < 50m²

10 W +

Totaal

97 W

T

at

Commercieel:

T

st

ra

Commerciele ruimten (2X)

ns

Parkeren

17

io

T

at

82 P

T

St

Stallingsgarage

Te rb or gs ew eg

82 P

15

12 T

12

11

5 1

5

3

C

1 A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

6x B

T

N Maaiveld - Parkeren op eigen terrein (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

22

N Souterrain - Halfverdiept met bergingen (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

23

T

T

T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T T

T

T

T

T

T

N 1e etage (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

24

T

T

T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T

TT

TT

TT

TT

TT

T

N 2e etage (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

25

T

T

T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T

TT

TT

TT

TT

TT

T

N 3e etage (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

26

T T

T T T T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T

TT

TT

TT

TT

TT

T

N 4e etage (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

27

T

T

T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T

TT

TT

TT

TT

TT

T

N 5e etage (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

28

T

T

T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T T

T

T

T

T

T

N 6e t/m 9e etage (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

29

T

T

T

T

TT

T

C

A

C

N 6x B

6x B

6x B

6x B

T

6x B

T

T T

T

T

T

T

T

N 10e etage - Penthouse (TELMODEL) - Schaal: 1:500 Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

30

Vogelvlucht zijde Terborgseweg (centrumzijde) Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

31

Vogelvlucht zijde Terborgseweg (zuidzijde) Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

32

Vogelvlucht zijde Station Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

33

Vogelvlucht zijde fietspad (oostzijde) Stedenbouwkundig ontwerp - 20-11-2023

34

Weusten Liedenbaum Architecten Utrechtseweg 310 B09 6812 AR Arnhem Nederland Blijf op de hoogte van onze website: Onze meest recente projecten en het laatste nieuws zijn terug te vinden op onze website. Door de QR code te scannen komt u direct op onze homepage met de meest recente projecten en nieuws.

+31 (0)26 443 69 72 info@weustenliedenbaum.nl weustenliedenbaum.nl