Bijlage 1 01_12_Bijlagen toelichting_Bijlage 6 Eindrapportage archeologisch bureau- en booronderzoek .pdf
Tekst van het document
Selectieadvies
Op grond van het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande bodemingrepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Bovenstaand advies vormt een selectieadvies. Econsultancy wil de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat de bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen eerst moeten worden beoordeeld door het bevoegd gezag (Gemeente Doetinchem), die vervolgens een selectiebesluit neemt.
10085956 DOE.M15.ARC
Pagina 16 van 17
Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethode. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Econsultancy wil de opdrachtgever er daarom ook op wijzen dat, mochten tijdens de geplande werkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, er conform artikel 53 van de Monumentenwet uit 1988 een meldingsplicht geldt bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: ARCHIS-meldpunt, telefoon 0334227682), de gemeente Doetinchem of de provincie Gelderland.
Econsultancy Doetinchem, 20 augustus 2014
10085956 DOE.M15.ARC
Pagina 17 van 17
Figuur 1.
Situering van het plangebied binnen Nederland
445000
LAAG LAAG KEPPEL LAAGKEPPEL KEPPEL LAAG LAAG KEPPEL HALLE HALLE HALLE HALLE HALLE
HEELWEG HEELWEG HEELWEG HEELWEG HEELWEG
Doetinchem Doetinchem Doetinchem Doetinchem Doetinchem Wehl Wehl Wehl Wehl Wehl 440000
WEST WEST ENDORP WESTENDORP ENDORP WEST WEST ENDORP
Varssev Varssev Varsseveld eld eld Varssev KILDER KILDER KILDER KILDER KILDER
WIJNBERGEN WIJNBERGEN WIJNBERGEN WIJNBERGEN WIJNBERGEN
Gaanderen Gaanderen Gaanderen Gaanderen BRAAMT BRAAMT BRAAMT BRAAMT
Terborg Terborg Terborg Terborg Terborg Terborg VET VET HUIZEN VETHUIZEN HUIZEN VET VET HUIZEN
435000
Silv Silv olde Silvolde olde Silv Silv olde
SINDEREN SINDEREN SINDEREN SINDEREN SINDEREN
ZEDDAM ZEDDAM ZEDDAM ZEDDAM ZEDDAM
N N N N N N LENGEL LENGEL LENGEL LENGEL LENGEL LENGEL
AZEWIJN AZEWIJN AZEWIJN AZEWIJN AZEWIJN
Ulf Ulf Ulftttt Ulf Ulf
's-Heerenberg 's-Heerenberg 's-Heerenberg 's-Heerenberg 's-Heerenberg
VOORST GEM GEM GENDR GENDR VOORST VOORST GEM VOORST GEM GEM GEMGENDR GENDR GENDR GENDR
Gendringen Gendringen Gendringen Gendringen Gendringen
430000
0 000
BREEDENBROEK BREEDENBROEK BREEDENBROEK BREEDENBROEK BREEDENBROEK
Dinxperlo Dinxperlo Dinxperlo Dinxperlo
5000m 5000m 5000m 5000m NET NET TTERDEN ERDEN NETTT ERDEN NET NET ERDEN 215000
220000
225000
Gaanderen (gemeente Doetinchem) - Rijksweg-Vulcaanstraat Situering van het plangebied binnen Nederland bron: Geodan
10085956 DOE.M15.ARC
230000
Figuur 2.
Detailkaart van het plangebied
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Detailkaart van het plangebied Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 3.
Situering van het plangebied binnen Minuutplan uit 1822
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de kadastrale kaart uit 1822 (Minuutplan) Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 4.
Situering van het plangebied binnen de Militaire topografische kaart uit de periode 1830-1850
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de Militaire topografische kaart uit de periode 1830-1850 Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 5.
Situering van het plangebied binnen de historische kaart uit 1888
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de historische kaart uit 1888 Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 6.
Situering van het plangebied binnen de historische kaart uit 1927
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de historische kaart uit 1927 Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 7.
Situering van het plangebied binnen de Topografische kaart uit 1954
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de topografische kaart uit 1954 Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 8.
Situering van het plangebied binnen de Geomorfologische kaart van gemeente Doetinchem
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de geomorfologische kaart van gemeente Doetinchem Legenda: zie volgende pagina Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 9.
Situering van het plangebied binnen het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN)
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Legenda Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 10.
10085956 DOE.M15.ARC
Situering van het plangebied binnen de Bodemkaart
Figuur 11.
10085956 DOE.M15.ARC
Archeologische Gegevenskaart van het onderzoeksgebied
Figuur 12.
Situering van het plangebied binnen de Archeologische Beleidsadvieskaart
Rijksweg - Vulcaanstraat te Gaanderen Situering van het plangebied binnen de Archeologische Beleidsadvieskaart gemeente Doetinchem Legenda: zie volgende pagina Plangebied
10085956 DOE.M15.ARC
10085956 DOE.M15.ARC
Figuur 13.
10085956 DOE.M15.ARC
Boorpuntenkaart
Bijlage 1
Literatuur
Berendsen, H.J.A. & E. Stouthamer, 2001: Palaeogeographic development of the Rhine-Meuse delta, The Netherlands. Van Gorcum, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Fysische Geografie van Nederland, deel 4: Landschappelijk Nederland. De fysisch-geografische regio's. Van Gorcum, Assen. Berendsen, H.J.A., 2008: Fysische Geografie van Nederland, deel 1: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en de geomorfologie. Van Gorcum, Assen. Bosch, J.H.A., 2005: Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode, Versie 5.2. Utrecht (TNOrapport, NITG 05-043-A). Cohen, K.M., E. Stouthamer, W.Z. Hoek, H.J.A. Berendsen, en H.F.J. Kempen, 2009: Zand in banen. Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Arnhem: Provincie Gelderland. Locher, W.P. & H. de Bakker, 1990: Bodemkunde van Nederland. Deel 1: Algemene bodemkunde. Malmberg, Den Bosch. Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff, T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen. Oosterhout, F. van, 2009: Archeologische monumentenzorg in het landelijk gebied van Doetinchem. RAAP-rapport 1943. Stichting voor Bodemkartering, 1983: Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000, blad 41 West.
10085956 DOE.M15.ARC
Bijlage 2
Bronnen
AHN; internetsite, december 2011. http://www.ahn.nl Archeologisch informatiesysteem Archis2, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amersfoort, december 2011. http://archis2.archis.nl/archisii/html/index.html Bodemloket, internetsite, december 2011. www.bodemloket.nl Dinoloket, internetsite, december 2011. http://www.dinoloket.nl/ Kennisinfrastructuur Cultuurhistorie; internetsite, december 2011. http://www.kich.nl SIKB; internetsite, december 2011. http://www.sikb.nl Wat Was Waar; internetsite, december 2011. http://www.watwaswaar.nl
10085956 DOE.M15.ARC
Bijlage 3 Ouderdom in jaren
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken Chronostratigrafie
MIS
Holoceen 11.755 12.745 13.675 14.025
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
15.700
1 Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)
Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)
2
LaatPleniglaciaal 29.000
50.000
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal
3
Formatie van Kreftenheye
Formatie van Boxtel
4
75.000
VroegW eichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000
370.000 410.000
5a 5c 5d
Eemien (warme periode)
5e
Saalien (ijstijd)
6
Holsteinien (warme periode)
Formatie van Beegden
5b
Eem Formatie Formatie van Drente
Formatie van Urk
Elsterien (ijstijd) 475.000
Cromerien (warme periode) 850.000
Pre-Cromerien 2.600.000
10085956 DOE.M15.ARC
Formatie van Sterksel
Formatie van Peelo
Cal. jaren v/n Chr.
14
C jaren
Chronostratigrafie
Pollen zones
0
1950
Vb2
1500
Subatlanticum koeler vochtiger
450 0 12
Vb1 Va
Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem
Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd
800 2650
815
IVb Subboreaal koeler droger
2000
IVa
5000
3755 4900
5300
Atlanticum warm vochtig
III
Boreaal warmer
II
Preboreaal warmer
I
8000
7020
8240
9000
8800 11.755
10.150
12.745
10.800
13.675
11.800
14.025
12.000
15.700
13.000
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
Late Dryas
LW III
Allerød
LW II
Vroege Dryas LW I Bølling
35.000
Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)
Bronstijd
Neolithicum
Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend
Mesolithicum
parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra
VroegWeichselien (VroegGlaciaal)
perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap
Laat-Paleolithicum
75.000
115.000 130.000
Eemien (warme periode)
Midden-Paleolithicum loofbos
Saalien (ijstijd) 300.000
Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).
10085956 DOE.M15.ARC
Bijlage 4
Bewoningsgeschiedenis van Nederland
Als aanvullende informatie wordt hieronder een algemene ontwikkeling van de bewoningsgeschiedenis van Nederland weergegeven. Paleolithicum (tot ca. 8800 voor Chr.) De vroegste bewoningssporen in Nederland uit deze periode dateren uit de voorlaatste ijstijd, ca. 300.000-130.000 jaar geleden. Waarschijnlijk hebben in de koudste fasen van de ijstijden in Nederland geen mensen geleefd. Daarentegen was bewoning in de warmere perioden wel mogelijk. De mensen die hier toen leefden trokken als jagers/vissers/verzamelaars rond in kleine groepen en maakten gebruik van tijdelijke kampementen. Veranderingen in het klimaat zorgden voor een veranderende flora en fauna. Tijdens de koude perioden bestond het groot wild onder meer uit rendieren, mammoeten, paarden en steppewisenten. Vooral op paarden en rendieren werd in het Laat-Paleolithicum intensief jacht gemaakt. Tijdens de warmere perioden werd er onder andere op herten, wilde zwijnen en oerossen gejaagd. Mesolithicum (ca. 8800-4900 voor Chr.) Rond de overgang van het Pleistoceen naar het Holoceen (ca. 9000 voor Chr.) verbeterde het klimaat voor een langdurige periode. De gemiddelde temperatuur steeg, waardoor de variatie in flora en fauna (o.a. bosontwikkeling) toenam. De mens kreeg nu de mogelijkheid om meer gevarieerd te eten: vruchten en andere eetbare gewassen stonden nu vaker op het menu.
Doordat de temperatuur steeg, trok het groot wild (met name rendieren) naar het noorden, en maakte plaats voor meer territoriumgebonden klein wild, vogels en vissen. Door deze veranderende leefomstandigheden werd de jachttechniek aangepast. De vuursteen bewerkingstechniek hield met deze ontwikkeling gelijke tred. Er werden kleine vuursteenspitsen vervaardigd die als pijl- en harpoenpunt werden gebruikt. Met de stijging van de temperatuur begon het landijs te smelten en de zeespiegel te stijgen. Het tot dan toe droge Noordzee-Bekken kwam onder water te staan. De groepen jagers/vissers/verzamelaars wisselden nog wel van locatie maar exploiteerden kleinere gebieden. In het voorjaar viste men in de rivieren, tijdens de zomer leefde men voornamelijk langs de kust, waar naast vis en schaaldieren ook zeehonden als voedselbron dienden. In de herfst verzamelde men noten en vruchten, terwijl in de winter op onder meer pelsdieren werd gejaagd. Neolithicum(ca. 5300-2000 voor Chr.) Aan het begin van deze periode gingen het jagen, vissen en verzamelen een steeds minder belangrijke rol spelen. Men ging nu zelf cultuurgewassen telen en dieren houden bij het kamp.
Uit vondsten valt af te leiden dat het om twee groepen mensen gaat, enerzijds kolonisten met een vrijwel agrarische levenswijze, anderzijds om de autochtone mesolitische bevolking die een halfagrarische levensstijl erop na gaat houden. Deze verandering ging gepaard met enkele technologische en sociale vernieuwingen zoals: het wonen op een vaste plek in een huis, het gebruik van vaatwerk van (gebakken) klei en de introductie van geslepen stenen dissels en bijlen. De bevolking groeide nu gestaag, mede door de productie van overschotten. Uit het Neolithicum zijn verschillende nu nog zichtbare grafmonumenten bekend, te weten grafkelders, hunebedden en grafheuvels. Bronstijd (ca. 2000-800 voor Chr.) Het begin van dit tijdvak valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen zoals bijlen. Vuurstenen werktuigen bleven, zij het minder, in gebruik. Het aardewerk uit deze periode is over het algemeen tamelijk zeldzaam. Vuursteenmateriaal uit de Bronstijd is meestal niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden. Lange tijd bleven bronzen voorwerpen zeer schaars binnen Nederlands grondgebied. Door het van nature ontbreken van de benodigde grondstoffen moest het brons worden geïmporteerd en ontstonden er handelscontacten over langere afstanden. Eén en ander had wel tot gevolg dat er binnen de bevolking grotere verschillen ontstonden door verschillen op basis van bezit.
De grafheuveltraditie, die tijdens het Neolithicum haar intrede deed, werd in eerste voortgezet, maar rond 1200 voor Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven urnen met crematieresten waar overheen kleine heuveltjes werden
10085956 DOE.M15.ARC
opgeworpen, omgeven door een greppel. Een Kopertijd voorafgaand aan de Bronstijd wordt in Noordwest-Europa niet onderscheiden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Middellandse Zeegebied. Wel zijn uit het Laat-Neolithicum koperen voorwerpen bekend. IJzertijd (ca. 800-12 voor Chr.) In deze periode werden voor het eerst ijzeren voorwerpen vervaardigd. Voor de productie van werktuigen en wapens werd brons vervangen door ijzer. Er ontstond een inheemse ijzerproductie. Het gebruik van vuursteen voor het vervaardigen van werktuigen duurde nog in beperkte mate voort. Ten opzichte van de Bronstijd traden er in de aardewerktraditie geen radicale veranderingen op. Evenals in het Neolithicum en de Bronstijd woonden de mensen in verspreid liggende hoeven ('Einzelhöfe') of in nederzettingen bestaande uit maar enkele huizen; deze werden in een beperkt gebied nogal eens verplaatst. Op de hogere zandgronden ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen ('Celtic fields'). Opvallend zijn de verschillen in materiële welstand (bezit van metalen voorwerpen), die mogelijk op sociale ongelijkheid duiden. In de zogenaamde vorstengraven uit Zuid Nederland, met daarin luxe, geïmporteerde bijgaven, zijn vermoedelijk lokale of regionale autoriteiten begraven. De meeste begravingen vonden nog immer plaats in urnenvelden.
Tijdens de IJzertijd werd het Friese kustgebied gekoloniseerd en ontstonden de eerste terpen. Romeinse Tijd (ca. 12 voor Chr. - 450 na Chr.) Met de komst van de Romeinen eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. Aangezien de schriftelijke bronnen slechts een zeer fragmentarisch beeld schetsen, is men toch nog in belangrijke mate aangewezen op de archeologie als informatiebron. Een tijd lang diende het Nederlandse rivierengebied als uitvalsbasis voor veldtochten in het noorden van Germanië. In 47 na Chr. werd de Rijn definitief als Romeinse rijksgrens ingesteld. Ter controle en verdediging van deze zogenaamde 'limes' werden langs de Rijn, tot diep in Duitsland, 'castella' (militaire forten) gebouwd. De inheemse manier van leven handhaafde zich nog lange tijd. Wel werd, vooral na de opstand van de Bataven tegen de Romeinse overheersers in 69-70 na Chr., de Romeinse invloed steeds duidelijker. In veel inheems-Romeinse nederzettingen was bijvoorbeeld, naast het eigen handgevormde aardewerk, Romeins importaardewerk in gebruik, dat op de draaischijf was vervaardigd. Er werden, vooral in Limburg, grootse villa's (Romeinse herenboerderijen) gebouwd, hetzij nieuw gesticht, hetzij ontwikkeld vanuit een bestaande inheemse nederzetting. De Romeinen legden een voor die tijd al uitgebreide infrastructuur aan, waardoor het gebied steeds beter werd ontsloten.
Op verschillende plaatsen ontstonden aanzienlijke nederzettingen, waarvan er enkele met een stedelijk karakter (zoals Nijmegen). De inheemse bevolking, ten noorden van de Limes, werd niet zo sterk beïnvloed door de Romeinse aanwezigheid. Er was wel sprake van handelscontacten en het uitwisselen van geschenken. In de tweede helft van de derde eeuw ontstond, onder meer door invallen van Germaanse stammen, een instabiele situatie die met korte onderbrekingen voortduurde tot in de vijfde eeuw. Uiteindelijk leidde dit in het jaar 406 tot de definitieve ineenstorting van de grensverdediging langs de Rijn. Middeleeuwen (ca. 450-1500 na Chr.) Over de Vroege Middeleeuwen, vooral over het tijdvak 450-600 na Chr., is relatief weinig bekend. Zowel historische bronnen als archeologische overblijfselen zijn schaars. De bevolkingsomvang was ten opzichte van de voorafgaande periode sterk afgenomen. De marktgerichte economie verdween en de mensen vielen terug op zelfvoorziening. De politieke macht was na het wegvallen van de Romeinse staatsorganisatie in handen gekomen van regionale en lokale hoofdlieden. Een gezaghebbende status was nu vooral gebaseerd op militair succes en materiële welstand. Deze instabiele periode wordt ook wel aangeduid als de 'tijd van de volksverhuizingen'.
e e Vanaf de 10 – 11 eeuw wordt een overheersende positie van de al dan niet adellijke grootgrondbezitters waargenomen. Dit vertaalt zich in nieuwe nederzettingsvormen als mottes, kastelen en versterkte hoeven. In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei, en mede dankzij gunstige klimatologische omstandigheden, werd een begin gemaakt met het ontginnen van woeste
10085956 DOE.M15.ARC
gronden als bos, heide en veen. Veel van de huidige dorpen en steden dateren uit deze periode. Door de aanleg van dijken en kaden werden laaggelegen gebieden beschermd tegen wateroverlast. De heersende rivaliteit tussen de vorsten leidde, in combinatie met een zwak centraal gezag, veelvuldig tot lokaal geweld, waarvan de bevolking vaak het slachtoffer werd. Door het aanleggen van burgen, schansen, landweren en wallen trachtte men zich te beveiligen. Nieuwe tijd (1500-heden) De Nieuwe tijd kenmerkt zich door een groot aantal veranderingen vooral op het gebied van mens- en wereldbeeld. Er is sprake van een Europese overzeese expansie wat leidt tot handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie. Er ontstaat een nieuwe wetenschappelijke belangstelling die resulteert in vele uitvindingen. Deze uitvindingen vormen de motor van de industriële revolutie. Er ontstaat een nationale staat die centraal bestuurd wordt. Als gevolg van deze ontwikkelingen neemt het belang en de omvang van steden toe en neemt de macht van adel af. Het grootste deel van de bevolking is niet meer werkzaam en woonachtig op het platteland maar in de e steden. In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei worden aan het eind van de 19 tot het e begin van de 20 eeuw op grote schaal woeste gronden gecultiveerd.
Door de industriële revolutie komen steeds meer producten beschikbaar voor steeds meer mensen waardoor de welvaart stijgt. In de Nieuwe tijd vindt er eveneens een hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid e plaats, wat zich tot in het begin van de 20 eeuw uit in de kunsten.
10085956 DOE.M15.ARC
Bijlage 5
AMZ-cyclus
Het AMZ-proces Archeologisch onderzoek in Nederland wordt in het algemeen uitgevoerd binnen het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het gehele traject van de AMZ omvat een aantal stappen die elkaar kunnen opvolgen, afhankelijk van het resultaat van de voorgaande stappen. Om inhoudelijke, prijs- en planningstechnische redenen kan er soms voor gekozen worden om bepaalde stappen gelijktijdig uit te voeren. Bovendien kan, indien reeds voldoende gegevens bekend zijn, een stap worden overgeslagen. Elke stap eindigt met een rapport met daarin een advies voor de vervolgstappen. Na elke stap wordt er een selectiebesluit genomen door de bevoegde overheid, gemeente, provincie of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek. Indien na een bepaalde stap blijkt dat geen nader vervolgonderzoek nodig is, wordt het archeologisch onderzoek afgesloten. Ook kan het bevoegd gezag besluiten dat een vindplaats van zo groot belang is, dat deze in situ behouden moet worden. Dan dienen de archeologische resten in de grond beschermd te worden door planaanpassing of planinpassing. Het begint met het bepalen van de onderzoeksplicht. Gemeentelijke, provinciale en landelijke archeologische waardenkaarten geven aan of het plangebied in een gebied ligt met een archeologische verwachting.
Indien dit het geval is, dan zal er in het kader van de planprocedure onderzoek verricht moeten worden om te bepalen of er archeologische waarden binnen het plangebied aanwezig zijn. Hiermee start de zogenaamde AMZ-cyclus (zie schema). De eerste fase: Bureauonderzoek Elk archeologisch onderzoek begint met een bureauonderzoek. Dit heeft tot doel het verwerven van informatie, aan de hand van bestaande bronnen, over bekende of verwachte archeologische waarden, binnen het plangebied om tot een gespecificeerd verwachtingsmodel te komen, op basis waarvan een beslissing genomen kan worden ten aanzien van een eventuele vervolgstap. De tweede fase: Inventariserend VeldOnderzoek (IVO) Het doel van een IVO is het aanvullen en toetsen van het gespecificeerde verwachtingsmodel. Het IVO moet informatie geven over de aan- of afwezigheid, de aard, het karakter, de omvang, de datering, de gaafheid, de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden. Inventariserend Veldonderzoek; Booronderzoek en Veldkartering Door een booronderzoek kan er een goede inschatting gemaakt worden van de kans op archeologische waarden (grondsporen en daarmee samenhangende voorwerpen). Bij het booronderzoek is een onderscheid aangebracht in een verkennende, karterende en waarderende fase.
De verkennende fase heeft tot doel inzicht te krijgen in de vormeenheden van het landschap, voor zover deze van invloed zijn op de locatiekeuze. Op deze manier worden kansarme zones uitgesloten en kansrijke zones geselecteerd voor de volgende fasen. Tijdens de karterende fase wordt het onderzoeksgebied systematisch onderzocht op de aanwezigheid van archeologische vondsten of sporen. De waarderende fase sluit aan op de karterende fase. Het waarnemingsnet kan verdicht worden om de horizontale begrenzing, ligging en omvang van archeologische vindplaatsen vast te stellen. Een veldkartering wordt uitgevoerd wanneer vondsten of sporen aan de oppervlakte worden verwacht en zichtbaar zijn op het moment dat het onderzoek uitgevoerd wordt. Dit type onderzoek bestaat uit het systematisch belopen van het maaiveld van het plangebied.
10085956 DOE.M15.ARC
Inventariserend Veldonderzoek; Proefsleuven Als uit vooronderzoek blijkt dat binnen het plangebied archeologische resten aangetroffen kunnen worden kan het bevoegd gezag beslissen tot een proefsleuvenonderzoek. Proefsleuven zijn lange sleuven van minimaal twee tot vijf meter breed die worden aangelegd in de zones waar in de voorgaande onderzoeksfase aanwijzingen voor vindplaatsen zijn aangetroffen. De KNA schrijft voor dat bij een dergelijk onderzoek minimaal 5% van het te verstoren gebied onderzocht dient te worden. De Derde fase: Archeologische Begeleiding (AB) of Opgraven (AAO) Archeologische Begeleiding Als het vooronderzoek niet voldoende informatie heeft opgeleverd om de archeologische waarde van de archeologische resten te bepalen, kan besloten worden tot archeologische begeleiding van de sloop- of graafwerkzaamheden. Dit betekent dat archeologen bij het graafwerk aanwezig zijn om het werk te volgen en eventuele resten te documenteren. Wanneer tijdens de werkzaamheden vondsten (van hoge archeologische waarde) naar boven komen, die aanleiding geven tot nader onderzoek, kan alsnog besloten worden om tot een opgraving over te gaan. Opgraven Indien de archeologische resten niet in situ bewaard kunnen blijven, maar wel van belang zijn voor de wetenschap, kan het bevoegd gezag besluiten over te gaan tot een Algehele Archeologische Opgraving (AAO).
Het doel hiervan is volgens de KNA het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden, die van belang is voor kennisvorming over het verleden.
10085956 DOE.M15.ARC
Schema van de Archeologische Monumenten Zorg Vergunningaanvraag/ruimtelijke ontwikkeling ▼ Toetsing aan archeologisch beleid (Gemeente, Provincie, Rijk) ▼ Bureauonderzoek* (verzamelen gegevens en opstellen verwachtingsmodel) ▼ Selectiebesluit (door bevoegd gezag op basis van resultaten) ▼ Inventariserend veldonderzoek* ▼ ▼ Verkennend veldonderzoek ►**** Karterend veldonderzoek Door middel van: Door middel van: - terreininspectie - oppervlaktekartering - booronderzoek** - booronderzoek** - proefsleuven*** ▼ ▼***** Selectiebesluit (door bevoegd gezag op basis van resultaten) ▼ Bewezen of hoge kans op de aanwezigheid van archeologie ▼****** Waarderend veldonderzoek door middel van proefsleuven*** ▼ Selectiebesluit (door bevoegd gezag op basis van resultaten) ▼ ▼ ▼ Opgraven*** Begeleiding*** Beschermen Verwijderen Begeleiding Bescherming van de van de van de archeologie werkzaamheden archeologie door door door archeologen archeologen planaanpassing * ** *** **** ***** ******
► Vergunningverlening indien geen onderzoek noodzakelijk wordt geacht.
►
Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden). Ook kan besloten worden over te gaan op het begeleiden van de graafwerkzaamheden door archeologen.***
►
Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden). Ook kan besloten worden over te gaan op het begeleiden van de graafwerkzaamheden door archeologen.***
►
Bij geen of geringe kans op aanwezigheid van archeologie, wel archeologische waarden aanwezig maar geen vervolgonderzoek noodzakelijk op grond van waardering. Einde onderzoek, vrijgeven voor functie (eventueel met bouwkundige voorwaarden).
Combinatie bureauonderzoek en IVO verkennende of karterende fase mogelijk, indien een PvA aanwezig is. Voorafgaand aan het booronderzoek dient een PvA worden opgesteld, toetsing door bevoegd gezag Voorafgaand aan het onderzoek dient een PvE en PvA te worden opgesteld, toetsing door bevoegd gezag. Na een verkennend booronderzoek kan het bevoegd gezag besluiten dat een aanvullend karterend booronderzoek moet worden uitgevoerd. Een combinatie van bureauonderzoek en IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven is mogelijk, indien een PvA en een goedgekeurd PvE aanwezig is en met instemming van het bevoegd gezag. Een combinatie van bureauonderzoek en IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven of een IVO karterende en waarderende fase door middel van proefsleuven is mogelijk, indien een PvA en een goedgekeurd PvE aanwezig is en met instemming van het bevoegd gezag.
10085956 DOE.M15.ARC
Bijlage 6
10085956 DOE.M15.ARC
Planontwerp
Bijlage 7
10085956 DOE.M15.ARC
Boorprofielen
Boring:
01
Boring:
X: Y:
m +NAP
0
02
X: Y: 0
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, zwak baksteenhoudend, donker bruingrijs, Ap-horizont 45 50
50
60
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruingrijs, A/B-horizont
m +NAP
0
0
25
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak baksteenhoudend, donkerbruin, B-horizont, enigszins geroerd
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, donkerbruin, B-horizont 100
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, BC-horizont
80 90
100
150
Boring:
Boring:
X: Y:
04
X: Y:
m +NAP
0
150
150
03
0
25
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, zwak baksteenhoudend, donker bruingrijs, Ap-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, donkerbruin, B-horizont
50
m +NAP
0
0 7
35
50 65
75
100
100
75
Zand, matig fijn, zwak siltig, geelbruin, BC-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak gleyhoudend, bruingeel, Cg-horizont
Boring:
Zand, matig grof, zwak siltig, matig grindig, sterk puinhoudend, geel, stabilisatiezand Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, B-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, geelbruin, BC-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, bruingeel, C-horizont
100 120
05
Boring:
X: Y:
06
X: Y:
m +NAP
0
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donker bruingrijs, Ap-horizont
0
50 70
90
100 110
150
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donkerbruin, gele vlekken,B-horizont, eningszins geroerd Zand, matig fijn, zwak siltig, geelbruin, BC-horizont, enigszins geroerd
0 7
Klinkerverharding Zand, matig grof, zwak siltig, zwak grindig, lichtbeige, stabilisatiezand Zand, matig fijn, zwak siltig, donkerbruin, B-horizont
50
90
100 110
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, BC-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak gleyhoudend, bruingeel, Cg-horizont
m +NAP
30
35
150
Klinkerverharding
150
150
0
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, BC-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak gleyhoudend, bruingeel, Cg-horizont
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak gleyhoudend, beigegeel, Cg-horizont 150
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, zwak baksteenhoudend, donker bruingrijs, Ap-horizont
Zand, matig fijn, zwak siltig, geelbruin, BC-horizont Zand, matig grof, zwak siltig, licht bruingeel, C-horizont
150
150
Boring:
07
Boring:
X: Y:
m +NAP
0
08
X: Y: 0
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donker bruingrijs, Ap-horizont 50
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, donker geelbruin, B-horizont
m +NAP
0
0
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, matig baksteenhoudend, donker grijsbruin, gele vlekken, Ap-horizont
50 70
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, grijsbruin, B-horizont 100
100 110 120
Zand, matig fijn, zwak siltig, bruingeel, C-horizont
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht geelbruin, C-horizont 150
150
Boring:
09
Boring:
X: Y:
10
X: Y:
m +NAP
0
150
150
0 7 20
40
50
80 90
100
Klinkerverharding
m +NAP
0
0 7 10
Zand, zeer grof, zwak siltig, zwak grindig, geelbeige, stabilisatiezand Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, zwak baksteenhoudend, zwak sintelhoudend, donker bruingrijs, Ah-horizont
Zand, matig grof, zwak siltig, zwak grindig, geelbeige, stabilisatiezand 40
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, donkerbruin, B-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, geelbruin, BC-horizont
Klinkerverharding
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, donkerbruin, B-horizont, scherpe overgang naar onderliggende materiaal Zand, matig fijn, zwak siltig, licht bruingeel, C-horizont
100
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, bruingeel, C-horizont 150
150
Boring:
11
Boring:
X: Y: 0
m +NAP
0 5 10
Klinkerverharding
0
Zand, matig grof, zwak siltig, bruingeel, stabilisatiezand 50
50
80
100
12
X: Y:
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen baksteen, donkerbruin, gele vlekken, B-horizont, enigszins geroerd
0 7 10
30
75 90
100
150
Zand, matig grof, zwak siltig, zwak grindig, geelbeige, stabilisatiezand
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donkerbruin, B-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, geelbruin, BC-horizont Zand, matig grof, zwak siltig, matig gleyhoudend, bruingeel, C-horizont
Zand, matig fijn, zwak siltig, bruingeel, C-horizont 150
Klinkerverharding
Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Apb-horizont
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen baksteen, donkerbruin, B-horizont Zand, matig fijn, zwak siltig, geelbruin, BC-horizont
m +NAP
150
150