Begroting gD 2024.pdf

Hier leggen we nadrukkelijk de verbinding met de inzet op preventie zoals onder andere is verankerd in het Plan van Aanpak van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). D5. Nieuwe aanpak cliëntondersteuning We richten ons aansluitend op de uitkomsten van het regionaal Koploperstraject op de doorontwikkeling van de cliëntondersteuning, specifiek toegespitst op gemeente Doetinchem.

51

We bekijken waar er nog verbeterruimte en ontwikkelpunten zitten met betrekking tot de cliëntondersteuning en zetten hierop in. We hebben daarbij oog voor de huidige invulling van cliëntondersteuning door verschillende organisaties. Naar aanleiding van deze doorontwikkeling, zullen nieuwe afspraken rondom de cliëntondersteuning in Doetinchem geformuleerd worden. D6. Volgende fase GEM / Mental Health Hub In de ‘Mental Health Hub’ werken we met samenwerkingspartners GGNet, Buurtplein en Stadskamer aan een aanpak middels een actie-onderzoeksprogramma om de gewenste transformatie vorm in de zorg vorm te geven. Het project richt zich op het bouwen van een sterk verbonden netwerk waarin inwoners, ervaringsdeskundigen, familieleden, zorgprofessionals en zorg- en welzijnsorganisaties mensen op het gebied van mentale gezondheid bijstaat. Het landelijke ''ecosysteem mentale gezondheid'' (GEM) zal de basis vormen voor de aanpak. GEM wil de geestelijke gezondheidszorg (ggz) veel meer in verbinding brengen met de samenleving en zet in op het voorkomen van psychische problemen. In 2023 hebben we de eerste fase afgerond. De resultaten van GEM/Mental Health Hub zijn reden voor verdere uitbreiding en uitrol in 2024 in andere gemeenten. D7.

Maatschappelijke opvang: uitvoering geven aan actieplan dak- en thuisloosheid en Bestuursopdracht huisvesting dak- en thuislozen De zes actiepunten uit het Nationaal Actieplan Dakloosheid worden verder uitgewerkt. Dit doen we als centrumgemeente samen met de Achterhoekse gemeenten. Inzet is gericht op preventie, wonen eerst, inzet ervaringskennis en versterken van de uitvoeringspraktijk: betere regie, snelheid en de menselijke maat centraal. In Doetinchem is er verder een bestuursopdracht opgesteld om de huisvesting van dak- en thuisloze mensen uit te werken. Dit gebeurt met partners, cliënten en regiogemeenten. D8. Voortzetten van de decentralisatie Beschermd wonen Voortzetten van de decentralisatie van beschermd wonen (Wmo Wonen). In 2023 zijn alle Achterhoekse gemeenten gestart met inrichten van toegang voor deze doelgroep. Zij pakken nieuwe aanvragen op. Alles gebeurt in nauwe afstemming met het Buurtplein, die verantwoordelijk blijft voor de huidige groep cliënten en voor de groep in Doetinchem. In 2024 zal duidelijk worden of de daadwerkelijke decentralisatie in 2025 doorgang vindt. Dit is afhankelijk van de invoering van de wet woonplaatsbeginsel en het daarbij behorende verdeelmodel. Wat willen we bereiken? E. Bestaanszekerheid vormt de basis en iedereen doet naar vermogen mee in de samenleving. Bestaanszekerheid is de basis.

Daarvoor moeten de basisvoorwaarden op orde zijn. De zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen, de zekerheid van werk en mee kunnen doen in de samenleving. Onze inzet is gericht op het herstellen en versterken van bestaanszekerheid.

52

Wat gaan we daarvoor doen? E1. Inwoners helpen aan betaald werk en als dat (nog) niet lukt ondersteuning bieden bij ontwikkelstappen om te participeren in de samenleving Laborijn is de uitvoeringsorganisatie die de Participatiewet, de Wet Sociale Werkvoorziening en de Wet Inburgering 2021 uitvoert. Laborijn zet hierbij in op het bevorderen van de regie op het eigen leven door iedere inwoner te helpen aan betaald werk. Bij wie dat (nog) niet mogelijk is richt Laborijn zich op de ontwikkeling van inwoners naar zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Laborijn ondersteunt inwoners dan ook in de voorbereiding en realisatie van de stap naar sociale activering, participatie, en richting betaald (parttime) werk. Bij de geboden dienstverlening staat de ontwikkeling van inwoners centraal. Laborijn biedt via een sociale werkvoorziening een beschutte werkplek in een zo regulier mogelijke werkomgeving. Het bieden van ontwikkeling en begeleiding en het realiseren van duurzame detacheringen en begeleid werkplekken van de sw-medewerkers op de arbeidsmarkt maakt een belangrijk onderdeel uit van de sw-activiteiten van Laborijn, Laborijn werkt hiervoor nauw samen met Buurtplein, overige de organisaties binnen het sociaal domein, met werkgevers onder andere via het Werkgeversservicepunt Achterhoek en met ons Bureau voor Financiële Ondersteuning. E2.

Versterken van de infrastructuur voor meerdere groepen vluchtelingen gericht op participatie, integratie en begeleiding naar werk De huidige infrastructuur, die Laborijn heeft ingericht samen met partners in het kader van de Wet Inburgering 2021 en begeleiding naar werk voor Oekraïners, biedt een goede basis voor de huidige groepen inburgeraars. De verwachting is dat in de toekomst meerdere groepen vluchtelingen blijvend worden opgevangen in onze gemeente. Voor deze nieuwe inwoners worden taallessen, participatie- en integratieactiviteiten, pilotprojecten en experimenten voor begeleiding naar werk uitgevoerd. Hiermee zorgen we voor een versnelde inburgering van verschillende groepen vluchtelingen en wordt bijgedragen aan de oplossing van het vraagstuk met betrekking tot knelpunten op de arbeidsmarkt. E3. We voeren als centrumgemeente regie op het versterken van de samenwerking in de arbeidsmarktregio Achterhoek Werkgevers, vakbonden, onderwijspartijen, het UWV en de 8 gemeenten werken samen in de arbeidsmarktregio Achterhoek. In 2021 zijn we gestart met de versterking en professionalisering van de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio. Doetinchem vervult daarin als centrumgemeente een regierol; wij verbinden, initiëren, stimuleren en faciliteren deze samenwerking.

Gezamenlijk doel is zoveel mogelijk inwoners aan het werk te helpen en te houden, zodat zij zoveel mogelijk zelfredzaam zijn. Aanvullend willen we dat werkgevers voldoende gekwalificeerde medewerkers kunnen vinden en behouden om hun economische activiteiten uit te voeren. Van oorsprong richt de regionale samenwerking zich nadrukkelijk op de inclusieve arbeidsmarkt. Dit is verankerd in de regionale strategische agenda en het uitvoeringsplan inclusieve arbeidsmarkt. We voeren gezamenlijk projecten uit, waaronder de Doe-agenda Perspectief op Werk en het Actieplan Achterhoekse Jongeren 2.0. In 2024 is er opnieuw de focus op het thema leven lang ontwikkelen en de brede aanpak van krapte op de arbeidsmarkt vanuit de samenwerking in onze arbeidsmarkt regio. Doorlopende projecten op dit valk zijn het Regionaal Mobiliteitsteam Achterhoek werk door en het Regionale opleidingsfond Op IJver. De regierol van Doetinchem en het versterken van de samenwerking in de arbeidsregio, zetten we in 2024 onverminderd voort.

53

E4. Realiseren uitvoeringsagenda armoedebeleid en schulddienstverlening 2022-2024 met een extra impuls bestaanszekerheid In 2022 zijn we gestart met een geactualiseerde uitvoeringsagenda voor het armoedebeleid. De realisatie hiervan loopt door in 2024. Preventie speelt een belangrijke rol in deze uitvoeringsagenda en is ook de rode draad in onze dienstverlening. We benutten de mogelijkheden aan de voorkant om inwoners met schulden vroegtijdig in beeld te krijgen en te helpen. Daarnaast proberen we met onze dienstverlening, uitstroomtrajecten en nazorg te voorkomen dat inwoners opnieuw in de financiële problemen geraken. Nieuwe mogelijkheden en ontwikkelingen om de dienstverlening te verbeteren volgen we op de voet en passen we in. Met de Rondkomers hebben we een unieke samenwerking opgericht met meerdere Doetinchemse partijen. Vanuit de aanpak ‘impuls bestaanszekerheid’ is er in gezamenlijkheid een grote campagne opgezet om het taboe op armoede en schulden te doorbreken. Deze campagne loopt ook nog door in 2024. In 2023 hebben we het Meedoenarrangement geëvalueerd. Met gerichte acties brengen we het arrangement weer beter in lijn met de uitgangspunten en verbeteren we het gebruiksgemak. Vanwege de gestegen energielasten komen meer huishoudens in financiële problemen. Al langer werken we aan het bevorderen van energiebesparing.

Het Rijk heeft middelen ter beschikking gesteld voor de aanpak van energiearmoede. Er ligt een totaalplan ‘energiearmoede’ en hiermee zijn we van start gegaan. Meer dan 200 huishoudens zijn samen met een bespaarcoach aan de slag gegaan, hebben energiebesparende maatregelen toegepast en hebben hun meest energie verbruikende witgoed laten vervangen. We blijven ook in 2024 ons hiervoor inzetten met een groter plan rondom energiearmoede 'grip op energie' uit te voeren. We blijven inzetten op een goede basis voor iedereen en het kunnen meedoen in onze samenleving. Daarvoor is bestaanszekerheid essentieel. Bestaanszekerheid gaat verder dan onze huidige aanpak voor armoedebeleid en schulddienstverlening. We zien dat niet alleen voor mensen met een laag inkomen, maar ook voor mensen met een midden of hoger inkomen bestaanszekerheid onder druk kan komen te staan. Onzekere inkomsten, stijgende vaste lasten en te weinig financiële buffers maken het voor meer mensen lastig om rond te komen. Om verdere problemen voor te zijn, is er een impuls nodig. Kenmerkend voor deze impuls bestaanszekerheid is kiezen voor persoonlijke aandacht, zo mogelijk niet wachten op de signalen van een inwoner en waar dat wenselijk is wijkgericht werken. E5.

We anticiperen op de halvering van de aflostermijn bij minnelijke en wettelijke schuldregelingen en passen waar nodig onze dienstverlening hier op aan Op 7 februari jl. nam de Eerste Kamer de Wet wijziging van de Faillissementswet aan. Hiermee wordt de looptijd van een wettelijke schuldregeling (Wsnp-traject) in beginsel verkort naar 18 maanden. In aansluiting op de verkorting van de Wsnp wordt ook de looptijd van de minnelijke schuldregeling (Msnp) verkort tot 18 maanden. De verkorting draagt bij aan de doelstelling om inwoners sneller uit de problematische schulden te helpen. De termijn van een Msnp-traject is op dit moment 36 maanden en is een onderlinge afspraak tussen schuldhulpverleners en schuldeisers. We zijn blij met de verkorting van de Msnp, omdat dit inwoners sneller perspectief geeft op een duurzaam schuldenvrije toekomst. De halvering van de looptijd brengt daarbij echter ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Gemeente Doetinchem vindt goede ondersteuning en nazorg aan inwoners belangrijk. Het is nog moeilijk in te schatten welke invloed de halvering van de looptijd heeft op onze dienstverlening en het aantal nieuwe aanmeldingen. De ondersteuning die we bieden blijft maatwerk en kan ook na de aflosperiode doorlopen als dat nodig is.

Belangrijk is dat de verkorting van de aflosperiode het gewenste effect heeft: meer hulpvragen, sneller perspectief, een duurzaam financieel evenwicht en financiële gezondheid.

54

E6. Doetinchem versterken als aantrekkelijke werkgemeente door onbenut arbeidspotentieel aan te boren en aansluiten onderwijs arbeidsmarkt te versterken Binnen een groot aantal sectoren op de Achterhoekse arbeidsmarkt is een urgent tekort aan personeel. Het lukt werkgevers onvoldoende om mensen aan te trekken: er wordt in de dezelfde vijver gevist, er is onbenut arbeidspotentieel en mensen van buiten weten Doetinchem nog niet goed te vinden. In de arbeidsregio Achterhoek wordt hieraan door middel van projecten reeds gewerkt. Wij willen dit lokaal versterken door Doetinchem aantrekkelijk te maken als werkgemeente. Hierbij wordt de verbinding gemaakt met de thema's en actiepunten van Toplocatie Oost. Door het onbenut arbeidspotentieel aan te boren. We zijn hiervoor in 2023 in samenwerking met Achterhoek Werkt Door gestart met een online campagne. En door de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt verder te versterken. Ook hiervoor wordt verbinding gemaakt regionale activiteiten waaronder de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt en lokaal met de Educatieve Agenda Doetinchem. Wat willen we bereiken? F. Iedereen voelt zich welkom en gelijkwaardig in onze inclusieve gemeente Het is belangrijk dat er voor iedereen een plek is in de gemeente Doetinchem, en dat iedereen ongeacht gender, seksuele gerichtheid, geloof, etniciteit, leeftijd of beperking zich echt welkom voelt.

Onze inwoners voelen zich gelijkwaardig en iedereen heeft dezelfde kansen. Wat gaan we daarvoor doen? F1. We zetten een projectgroep diversiteit & inclusie op met belangstellenden en sleutelfiguren die ons voorziet van informatie, adviezen en tips Op het gebied van diversiteit en inclusie heeft de gemeente Doetinchem zelf nog winst te behalen. Terwijl dat proces gaande is, is het belangrijk dat we signalen ophalen uit de gemeente. Een projectgroep geeft ons legitimiteit om aan de slag te gaan met diversiteit & inclusie doordat we beleid kunnen testen bij de mensen waar we het voor doen terwijl we ook signalen krijgen van onze inwoners. F2. We worden een regenbooggemeente en dragen dat uit Om te laten zien dat individuen uit de LHBTI+-gemeenschap een plek hebben in Doetinchem worden we een regenbooggemeente. Een regenbooggemeente is een gemeente die actief beleid ontwikkelt voor de acceptatie van de LHBTII+-gemeenschap. Door met dit beleid aan te slag te gaan en in onze communicatie uit te dragen wat we doen, laten we aan onze inwoners zien dat Doetinchem een regenbooggemeente is. F3. We zoeken en ondersteunen burgerinitiatieven die bijdragen aan een diverse en inclusieve samenleving Onze inwoners weten vaak zelf waar de meeste winst te behalen valt, en zij zetten zich daar graag voor in door middel van burgerinitiatieven.

Door opzoek te gaan naar deze initiatieven en hen te ondersteunen werken we samen met onze inwoners aan een diverse en inclusieve samenleving. Juist door burgerinitiatieven kracht bij te zetten stimuleren we een zelfredzame samenleving die klaar staat voor hun medemens.

55

F4. We sluiten een breed antidiscriminatie-pact Vorig jaar zijn we gestart met een anti-discriminatiepact om ervoor te zorgen dat inwoners zich veilig voelen in de wijken en dorpen van onze gemeente. Door een breed antidiscriminatie-pact te sluiten met het bedrijfsleven en organisaties in lijn met artikel 1 van de Grondwet zetten we ons actief in om discriminatie tegen te gaan. Daar gaan we dit jaar mee verder. F5. We laten zien dat iedereen ongeacht etniciteit, beperking, religie, gender, leeftijd en seksuele gerichtheid een plek heeft in Doetinchem Voor iedereen is een plek in Doetinchem. We maken ons hiervoor hard en laten zien dat er geen enkele reden is om iemand buiten te sluiten. We zijn ons bewust dat deze diversiteitsgronden invloed kunnen hebben op de acceptatie van onze inwoners. Door dit te benoemen en actief beleid te maken om dit tegen te gaan kan iedereen zich welkom voelen in onze gemeente. Wat willen we bereiken? G. Sport- en cultuur is beschikbaar voor iedereen Onze inzet op cultuur en sport is vanuit het besef dat zij sterk bijdragen aan het welbevinden van onze inwoners. Wij bieden aantrekkelijke en passende voorzieningen voor sport en cultuur. We streven ernaar dat cultuur en sport voor steeds meer Doetinchemmers een onderdeel worden van het dagelijks leven. Wat gaan we daarvoor doen? G1.

We actualiseren ons sportbeleid Het moet voor iedere inwoner in Doetinchem mogelijk zijn om deel te nemen aan activiteiten gericht op sport en bewegen. Voor jong en oud, individueel of in groepen, met of zonder beperkingen. In 2024 herijken we ons sportbeleid. Hierbij bouwen we voort op het beleidskader sociaal domein, het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord en het lokaal en regionaal Sportakkoord. We richten ons hierbij op sport en bewegen als zinvolle vrijetijdsbesteding en doel op zichzelf. Maar ook op de rol die sport kan bieden binnen andere domeinen. Met het nieuwe sportbeleid willen we het fundament van de sportinfrastructuur in Doetinchem verbeteren, het bereik van Sport en Bewegen in Doetinchem vergroten en meer aandacht schenken aan de betekenis van Sport en Bewegen. Hiermee willen we sport en bewegen voor meer inwoners van Doetinchem bereikbaar maken. Daarnaast hebben we aandacht voor de groeiambitie van gemeente Doetinchem en richten we ons op het toekomstbestendig maken en houden van onze sport- en beweegaccommodaties. Dit doen we samen met onze partners in het veld, maar ook buiten de sportsector. Sport-ID zal hierin een grote rol spelen, als het loket voor sport en bewegen in Doetinchem. G2. We maken een uitvoeringsagenda op basis van ons nieuwe cultuurbeleid Eind 2023 is het cultuurbeleid vastgesteld.

In dit beleid staat de ambitie van Doetinchem op het gebied van kunst en cultuur beschreven. Deze ambitie geeft aan dat een stad die zich kwalitatief en kwantitatief wil ontwikkelen, behoefte heeft aan meer kunst en cultuur. Dat is niet alleen nodig voor recreatie of vrijetijdsbesteding, maar ook voor bijvoorbeeld sociale cohesie, voor preventie, voor talentontwikkeling en innovatief vermogen, voor de economie (banen en toerisme), om een aantrekkelijk vestigingsklimaat te creëren en om een onderscheidende positie in de regio te versterken. In 2024 geven we deze ambitie handen en voeten door een uitvoeringsagenda te maken. Hierin beschrijven we wat we precies gaan doen en met welke partners we onze doelen hopen te bereiken. 56

G3. We dragen met cultuur en sport bij aan het welzijn van onze inwoners Een sterk sociaal domein wordt mede gevormd door een brede preventiestrategie. Een sterke sociale basisinfrastructuur met een focus op welzijn en thema´s als positieve gezondheid maakt daar deel van uit. Ondersteuning wordt dicht bij de inwoner geleverd en het kan de stap naar dure zorg voorkomen. Sport en cultuur zijn hierin twee belangrijke instrumenten. Kunstbeoefening is een krachtig middel voor zelfontplooiing en kan van grote betekenis zijn als extra zorg of preventie. Het beleven van kunst en cultuur biedt een ander perspectief zien en helpt bij het verwerken van ervaringen, het aanleren van nieuwe vaardigheden en competenties of het vormgeven van toekomst. Sport beoefenen heeft een goede invloed op fysieke gezondheid. Voldoende bewegen verlaagt de kans op verschillende chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en verschillende soorten kanker. Daarnaast is sporten en bewegen essentieel voor een mentaal gezonde bevolking. Daarvoor is steeds meer bewijslast. Zo verlaagt voldoende sporten en bewegen de kans op symptomen van depressie. G4. We voeren de bestuursopdracht Toekomst zwembad Rozengaarde uit. In 2024 geven we uitvoering aan de bestuursopdracht Toekomst zwembad Rozengaarde.

Met de bestuursopdracht willen we antwoord geven op de toekomstbestendigheid van het huidig zwembad Rozengaarde. Dit in relatie tot de groeiambities van Doetinchem in het kader van Doetinchem 2036, de opgave die voor ons ligt met betrekking tot duurzaamheid en de ambities op gebied van sport, bewegen en recreatie. Met de uitkomsten uit de bestuursopdracht moet duidelijk worden aan welke vereisten een toekomstbestendig zwembad moet voldoen om bij te kunnen dragen aan hierboven genoemde ambities, doelstellingen en opgaven. Om ervoor te zorgen dat deze voorziening ook in de toekomst past bij de gemeente Doetinchem en haar inwoners. Wie hebben we daarbij nodig (verbonden partijen) ? Verbonden partijen en/of andere partijen die bijdragen aan de realisatie van deze doelstellingen zijn: Verbonden partijen: - Buurtplein; - Laborijn; - Sport-ID; - Amphion Cultuurbedrijf - GGD Noord- en Oost- Gelderland; - Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG); - Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL); - 8RHK Ambassadeurs. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen. Andere partijen: - Stichting Veilig Thuis; - Stichting Stadskamer; - Stichting Iriszorg; - Yunio; - Alle onderwijsorganisatie - Kinderopvangorganisaties; - Jongerencentrum / (voorheen Gruitpoort); - Stadsmuseum Doetinchem; - Bibliotheek West-Achterhoek;

57

- Werkgeversservicepunt Achterhoek; - UWV; - Sociale raad; - Sport- en culturele verenigingen; - Sité Woondiensten; - Vluchtelingenwerk; - Stichting Present; - Doetinchemse Uitdaging / Naoberfonds; - Platform Ondersteuning Nieuwe Doetinchemmers; - Elver; - Huisartsenpraktijken; - Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA); - YOIN (entrea lindenhout); - COC Midden-Gelderland; - BVB De Graafschap. Wat zijn de nieuwe ontwikkelingen in de begroting 2024? Dit betreffen onderstaande ontwikkelingen zoals toegelicht in de vastgestelde kadernota 2024 en de ontwikkelingen zoals geschetst in hoofdstuk 2.5 van deze begroting. Nr.

8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 19 20 21 21 22 23 24 24 24

Aanmeldingen Kadernota 2024 Bedragen * € 1000,Doetinchem 2036 2 Sociale en veerkrachtige samenleving Bewegen, ontmoeten, beleven in de openbare ruimte Begroting 2024-2027 Laborijn Integraal huisvestingsplan Onderwijs (IHP) Uitbreiden capaciteit onderwijshuisvesting en ondersteuning sport en cultuur 1,0 fte schaal 10 en 0,6 fte schaal 8 Repareren budget Achterhoek in beweging Verhogen clubaccommodatie subsidies Verhogen cultuurbudget naar aanleiding van nieuw beleid Openen extra steunpunten Bibliotheek Participatie, Integratie,Werk en Inkomen voor vluchtelingen Borging extra inzet jongerenwerk Implementatie educatieve agenda Toekomsttuin jeugdbescherming Bijdrage rijk Maatschappelijke opvang Doorontwikkeling subsidieloket Periode werving medewerker Woonzorgvisie Tijdelijke voorzetting wijkgericht werken met inzet wijkverbinders GGD - loon- en prijsontwikkeling & autonome groei Dekking uit nominaal GGD - nieuw beleid (WOO, informatieveiligheid/HR21/onvoorzien) Sociale en veerkrachtige samenleving

Struct./ Incid. S of I

2024

2025

2026

2027

-219

-261

-452

-584

-25 pm 0

-125 pm 0

0 pm -750

0 pm 0

I S I

-169

-169

-169

-169

S

-10 -50 -350 bn -30 -75 -50 pm pm bn -37 9,25 -10 -155 -57 57 -23

-10 0 pm bn 0 0 0 bn bn bn -37 0 0 0 -107 107 -23

-10 0 pm bn 0 0 0 bn bn bn -37 0 0 0 -169 169 -23

-10 0 pm bn 0 0 0 bn bn bn -37 0 0 0 -207 207 -23

S I I S I S I S S S S S S S S S S

-975

-364

-989

-239

58

Nr.

Aan- en afmeldingen Begroting 2024

2025

2026

2027

-475 -633

-550 -657

-353 -680

-608 -704

S S

0

0

0

0

S

0

0

-100

-99

S

-503 -116 -3.555 -2.028 0

-503 -116 -3.555 -2.028 0

-503 -116 -3.555 -2.028 342

-503 -116 -3.555 -2.028 280

S S S S S

2.547

6.202

5.860

5.947

S

3.655 -800

-800

-800

-800

I S

-15

-15

-15

0

S

500

0

0

0

I

-1.423

-2.022

-1.948

-2.186

Bedragen * € 1000,2 Sociale veerkrachtige samenleving 9 Laborijn 10 ZOOV SPUK breed: Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, 11 gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 20232026 Extra investering toekomstbestendigheid Sporthal de Bongerd, rente en 12 afschrijving over investering 13 Herijking regionale contracten Wmo/jeugdhulp -Maatwerkvoorzieningen (WMO) -Maatwerkdienstverlening 18+ - Maatwerkdienstverlening 18 -Geëscaleerde zorg 14 Verwerking rijksbijdrage jeugd cf. richtlijn provincie Beheersmaatregelen in WMO en Jeugdhulp en op het programma 2 15 Sociale en veerkrachtige samenleving 16 Onttrekking AR tbv inkoop sociaal domein 17 Index maatschappelijke organisaties Bezoek stadsmuseum nieuwe Doetinchemmers (motie raad Kadernota 18 2024) 19 Inzet middelen opvang Oekraïne Sociale veerkrachtige samenleving

Struct./ Incid. S of I

2024

59

Wat mag het kosten? Programma: 2. Sociale en veerkrachtige samenleving 4.2 Onderwijshuisvesting bijzonder onderwijs bijzonder speciaal onderwijs bijzonder voortgezet onderwijs openbaar onderwijs openbaar praktijk onderwijs openbaar voortgezet onderwijs personeelskosten 4.3 Onderwijsbeleid en beroepsonderwijs leerlingenzaken leerlingvervoer leerplicht oab overige baten en lasten personeelskosten peuteropvang/kinderopvang peuterspeelzalen reservering lasten schoolgebouwen rmc vandalisme en beveiliging schoolgebouwen volwasseneneducatie 5.1 Sportbeleid en activering overige baten en lasten personeelskosten schoolsport sportbedrijf sportservicepunt stimulering sportdeelname 5.2 Sportaccommodaties binnensport buitensport personeelskosten sport algemeen stimulering sportdeelname 5.3 Cultuurpresentatie, amphion cultuurproductie en cultuur beleid en evenementen cultuurparticipatie Gruitpoort kunst Muziekschool personeelskosten 5.4 Musea cultuurhistorie 5.6 Media bibliotheek Mediabeleid 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie algemene kosten sociaal domein algemene voorzieningen kinderopvang toezicht en handhaving Noaberfonds Ouderenontmoetingspunt personeelskosten Preventie jeugd Preventie-alg. voorz. : Slangenburg Preventie-alg.voorziening :Stadskamer Racisme en discriminatie slachtofferhulp Vreemdelingen Vrijwilligerswerk wijkgericht maatwerk & buurthuizen ZOOV (regio taxi)

Uitgaven 866.948 417.774 538.628 1.891.372 352.797 121.837 179.174 753.780 1.041.109 179.965 1.531.082 68.401 -11.997 -48.509 1.895.784 1.937.713 97.738 14.592 282.237 128.000 4.010 3.488.316 -10.000 195.705 1.897.087 932.172 23.104 13.270 258.261 1.266.422 2.823.225 91.012 2.974 553 114.858 116.710 1.124.049 82.290 1.293.277

Inkomsten

6.300 753.780

1.490.632

56.315 31.833 25.300 1.562.366 26.740 36.000

889.727 1.706 864.162 160.846

67.130 148.130

303.460

Saldo begroot -866.948 -417.774 -538.628 -1.891.372 -352.797 -115.537 -179.174 0 -1.041.109 -179.965 -40.450 -68.401 11.997 104.824 31.833 -1.870.484 -375.347 -70.998 21.408 -282.237 -128.000 -4.010 -2.598.589 10.000 -193.999 -1.032.925 -771.326 -23.104 -13.270 -258.261 -1.199.292 -2.823.225 57.118 -2.974 -553 -114.858 -116.710 -1.124.049 -82.290 -989.817

43.108 151.150

-43.108 -151.150

84.511 89.720 2.072.463 453.028 272.950

-84.511 -89.720 -2.072.463 -453.028 -272.950

1.932.966 39.631 14.000 915.956 507.013 468.268 1.386.110

675.965

1.042.000 260.080 117.000

-1.257.001 -39.631 -14.000 126.044 -507.013 -208.188 -1.269.110

60

Programma: 2. Sociale en veerkrachtige samenleving 6.2 Toegang en Buurtplein eerstelijnsvoorzieningen WMO: (medisch) advies proceskosten 6.3 Inkomensregelingen armoedebeleid: bijzondere bijstand armoedebeleid: bijzondere bijstand (onbelast) armoedebeleid: compensatie zorgkosten armoedebeleid: kwijtschelding armoedebeleid: meedoenarrangement Buig perioddieke bijstand personeelskosten 6.4 WSW en beschut werk Sociale werkvoorziening 6.5 Arbeidsparticipatie Reintegratie werkgelegenheid 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) personeelskosten Wmo: rolstoelverstrekkingen Wmo: vervoersvergoedingen Wmo: woonvoorzieningen 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ armoedebeleid: schulddienstverlening personeelskosten Wmo: eigen bijdrage hh/bg/wrv

6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

Wmo: schoonhuis wmo integrale ondersteuning wmo integrale ondersteuning jeugdhulp personeelskosten jeugdhulp jeugdhulp jeugdhulp jeugdhulp

6.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg jeugdhulp 6.73B Gezinsgericht jeugdhulp 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig jeugdhulp 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ jeugdhulp zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf jeugdhulp 6.81 Geëscaleerde zorg 18+

6.82 Geëscaleerde zorg 186.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid Totaal

Beschermd wonen: eigen bijdrage Beschermd wonen: reservering Maatschappelijke opvang lokaal Maatschappelijke opvang regionaal personeelskosten Veilig thuis Wmo Beschermingstafel jeugdhulp jeugdhulp openbare gezondheidszorg personeelskosten

Uitgaven 10.507.140 19.956

Inkomsten

Saldo begroot -10.507.140 -19.956

812.775

-812.775

1.186.479

-1.186.479

438.526

-438.526

979.017 745.076

-979.017 -745.076

26.591.773 538.326 7.802.000 2.652.000 864.627 0 475.330 925.750 738.320 77.278

19.835.000

150.900

-6.756.773 -538.326 -7.802.000 -2.652.000 -582.508 0 -475.330 -925.750 -738.320 73.622

0

-1.305.171 0

282.119

1.305.171

8.285.980 4.004.570 3.231.310 3.845.180 194.612 129.250 5.040.840 193.880 1.507.950

581.820

160.840 86.170

-7.704.160 -4.004.570 -3.231.310 -3.684.340 -194.612 -43.080 -5.040.840 -193.880 -1.507.950

1.400.240 2.369.630 2.100.350 5.603.000

-1.400.240 -2.369.630 -2.100.350 -5.603.000

807.830

-807.830 0

0

24.727.236 324.739

700.000

-24.027.236 -324.739

4.082.553 226.112 197.490 383.257 1.751.000 206.000 2.821.172 75.368 164.555.687

0

-4.082.553 -226.112 -197.490 -228.297 -1.751.000 -206.000 -2.462.172 -75.368 -133.725.406

154.960

359.000 30.830.281

61

3.3 Programma - Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving Voor dit programma zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: A. Doetinchem is een aantrekkelijke woongemeente voor huidige en toekomstige inwoners B. Doetinchem is duurzaam in 2050 C. Doetinchem heeft een vitaal landelijk gebied. D. Doetinchem werkt aan complexe ruimtelijke opgaven E. Doetinchem heeft een leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Wat willen we bereiken? A. Doetinchem is een aantrekkelijke woongemeente voor huidige en toekomstige inwoners Om een aantrekkelijke woongemeente te zijn voor huidige en toekomstige inwoners is een aantal zaken van belang. 1. Groeien in kwaliteit We willen groeien van 59.000 inwoners nu naar 70.000 inwoners in 2036. Met deze groei zijn we in staat om de draagkracht in stand te houden voor de brede waaier aan voorzieningen die Doetinchem als centrumgemeente heeft. Ook economisch is het van groot belang, aangezien de vraag naar arbeidskrachten ongekend hoog is. Een aantrekkelijk woonklimaat kan een motivatie zijn om naar Doetinchem te verhuizen en te participeren in onze lokale samenleving. 2. Kwalitatief goed wonen Bij dit speerpunt draait het om de kwaliteit van de huidige woningvoorraad in combinatie met een prettige woonomgeving. Voor alle woningen geldt dat deze zo duurzaam mogelijk moeten zijn.

En omdat het aantal ouderen toeneemt, is het belangrijk dat woningen levensloopbestendig worden gemaakt. Ook transformatie van bijvoorbeeld kantoren of winkels naar woningen past hierbij; we voorkomen leegstand en voegen woningen toe. Daarbij streven we naar zoveel mogelijk hergebruik van materialen wat aansluit bij het meer circulair bouwen. 3. Een passende woning voor iedereen We willen een compleet en divers woningaanbod in onze gemeente. Dat sluit aan bij de nationale woon- en bouwagenda waarin het bevorderen van beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod centraal staan. We hebben extra aandacht voor de doelgroepen ouderen, jonge gezinnen en starters. 4. Wonen als onderdeel van integrale gebiedsopgaven We zien wonen als een integraal onderdeel van de gebiedsopgaven in onze gemeente. Wonen gaat ook over leefbaarheid, naoberschap en vitaliteit. Bij ontwikkelingen in woningbouw vinden we het belangrijk dat de inrichting van de buitenruimte groen is en uitnodigt om te bewegen, spelen en ontmoeten. Zo draagt de woonomgeving bij aan de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners. We streven naar sociale verbondenheid en inclusieve wijken en buurten. Wat gaan we daarvoor doen? A1 De woningvoorraad groeit met minimaal 300 woningen in 2024 In de periode tot 2030 zetten we in op de realisatie van minimaal 2470 woningen.

Dat is vastgelegd in de woondeal met het Rijk en de provincie Gelderland. We werken toe naar een planvoorraad die groter is dan we nodig hebben. Op die manier kunnen we adaptief programmeren. Dit doen we op basis van het ruimtelijk streefbeeld en de gewenste woningbouwprogrammering. Ons grondbeleid bepalen we per ontwikkelgebied: op sommige locaties pakken we de regie, op andere locaties faciliteren we plannen van initiatiefnemers. 62

A2 Wij ondersteunen verduurzaming van de woningvoorraad met subsidie. We investeren in de kwaliteit van de bestaande woningen om zo te kunnen beschikken over een toekomstbestendige woningvoorraad. We ondersteunen inwoners om hun woning aan te pakken, dit doen we samen met Agem Energieloket en de woningcorporaties. A3 Starten met de 2e tranche volkshuisvestingsfonds. Agem Energieloket voert in 2024 net als de jaren daarvoor tal van acties uit om de Doetinchemse woningvoorraad te verbeteren. Een belangrijke actie is de uitvoering van het programma bij het volkshuisvestingsfonds. Het volkshuisvestingsfonds is door het Rijk opgericht om in kwetsbare wijken de verduurzaming van woningen van mensen, die dit niet zelfstandig kunnen bekostigen, te bevorderen. Het Rijk stelt de middelen in tranches beschikbaar. Doetinchem doet met ongeveer 350 woningen mee aan de eerste tranche en heeft bij een nieuwe tranche in 2023 een aanvraag ingediend om nog eens 350 woningen te kunnen verduurzamen. De aanpak is intensief: eigenaar-bewoners worden meermaals actief benaderd, krijgen tot 75% subsidie en worden volledig ontzorgt. De aanpak leidt tot een forse lastenverlichting voor de bewoners. In 2023 is een reserve gevormd van waaruit vanaf 2024 negen jaar lang, ieder jaar als gemeentelijke cofinanciering kan worden bijgedragen aan het fonds.

A4 Doetinchem voert de woondeal uit In 2024 werken we aan de uitvoering van de woondeal met het Rijk. We willen een aantrekkelijke gemeente zijn voor alle doelgroepen, zowel voor huidige Doetinchemmers als voor mensen die dat in de toekomst willen worden. Iedereen moet een passende woning kunnen vinden. Er moeten vooral woningen bijkomen voor starters, die nu moeilijk aan een woning kunnen komen, en voor ouderen, waarbij nabijheid van voorzieningen van belang is. Als ouderen verhuizen komt de doorstroming op de woningmarkt op gang. Er moeten ook woningen bijkomen voor mensen die in Doetinchem willen komen werken. Betaalbaarheid is een belangrijk aandachtspunt. De gemeente streeft naar het toevoegen van minimaal 2470 woningen t/m 2030 via het onderstaande programma in de hele gemeente. Dit gewenste programma is opgenomen in de regionale woonagenda en vastgelegd in de woondeal met de Provincie Gelderland en het Rijk.

• 28% sociale huur tot € 808,06, eventueel te vervangen door goedkope koopwoningen tot € 225.000; • 8% middenhuur tot € 1.000,00, eventueel te vervangen door betaalbare koopwoningen (categorie 1) tot € 280.000; • 14% betaalbare koopwoningen (categorie 1) tot € 280.000, eventueel te vervangen door middenhuurwoningen tot € 1.000; • 17% betaalbare koopwoningen (categorie 2) tot € 355.000, eventueel te vervangen door middenhuurwoningen tot € 1.000; • 33% dure koopwoningen (boven € 355.000) of dure huur (boven € 1.000). Nieuwe woningbouwplannen moeten bijdragen aan deze verdeling. We leveren maatwerk per project door bij de toetsing rekening te houden met de omgeving. A5 Doetinchem stelt een uitvoeringsprogramma groen op als bijdrage aan een aantrekkelijke woonomgeving Met de groeiambitie van Doetinchem op het gebied van wonen en de toenemende wens aan een aantrekkelijke woonomgeving is een opgave ontstaan deze zo in te richten dat deze bijdraagt aan het welbevinden.

63

Dit wordt onder andere gedaan door de vergroening in de woonomgeving en aandacht voor het ontstenen van tuinen. Dit is niet alleen prettiger om in te verblijven maar draagt ook bij aan biodiversiteit, neemt CO2 op, zorgt voor verkoeling en kan water beter bergen en vasthouden. Op die manier wordt ook omgegaan met de effecten van de verandering van het klimaat. Wetenschappelijk is aangetoond dat een groenere omgeving een positief effect heeft op de gezondheid van mensen. Ook om die reden streven we naar een groenere woonomgeving. We gaan door met het 3000 bomenplan, waarbij we extra bomen aanplanten in de openbare ruimte, we betrekken inwoners bij groenactiviteiten door voorlichting en publiciteit en werken samen met vrijwilligers aan het versterken van natuur en landschap. Wat willen we bereiken? B. Doetinchem is duurzaam in 2050 Doetinchem en de Achterhoek hebben zich verbonden aan de opgave om een energieneutrale gebouwde omgeving te realiseren in 2050. Een energieneutrale gebouwde omgeving in de Achterhoek betekent dat er binnen de grenzen van de Achterhoek net zoveel energie wordt opgewekt als er wordt gebruikt. Wat daarvoor nodig is, is een combinatie van energie besparen en de energie die nodig is vervolgens duurzaam opwekken. Daarbij willen we in 2050 een volledige circulaire economie bereiken.

Hiervoor volgen we de landelijke doelen en streven we om in 2030 het gebruik van nieuwe grondstoffen te halveren. Kernbegrippen daarbij zijn het zoveel mogelijk hergebruiken van materialen, het verder scheiden van afval en het omzetten van afval naar grondstof. Daarnaast hebben we te maken met het veranderende klimaat. We moeten ons aanpassen aan extremere weersomstandigheden. Doetinchem wil in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Dit zijn enorme transitieopgaven die alleen door een gezamenlijke aanpak en inzet van inwoners, ondernemers, organisaties en overheid te realiseren zijn. Wat gaan we daarvoor doen? B1 Informeren, faciliteren en stimuleren van de energietransitie Energieloket We stimuleren gebouweigenaren continu om te investeren in hun woning of pand. Door de inzet van het Achterhoeks Energieloket B.V. (gemeentelijk energieloket opgericht door de samenwerkende gemeenten in de Achterhoek) kunnen inwoners 5 dagen per week terecht (telefonisch en online). Bij het energieloket kunnen inwoners informatie en advies verkrijgen over verduurzamen van hun woning en ook de financieringsmogelijkheden daarbij. Door de uitvoering van alle regelingen en subsidies bij het energieloket neer te leggen verstevigen we hun positie en bekendheid bij onze inwoners. Dit blijven we in 2024 doen. In 2024 starten we ook met een pilot loket specifiek voor ondernemers.

Bij dat loket kunnen ondernemers terecht voor het verduurzamen van hun bedrijfspanden en hun bedrijfsprocessen. Bij succes zullen we eind 2024 werken aan structureel vervolg van dat loket. Opwekken van energie uit zon In 2024 starten de initiatiefnemers met de realisatie van het zonnepark Bahrseweg en met het zonnepark Keppelseweg. Voor het zonnepark Heislagseweg-Nieuwestraat willen de initiatiefnemers in 2024 subsidie aanvragen voor de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++)

64

Opwekken van energie uit wind De verwachting is dat de nieuwe landelijke milieuregels voor windturbines begin 2024 in werking treden. Ondanks de onduidelijkheid van de definitieve landelijke milieuregels zijn de initiatiefnemers voornemens verder te gaan met het proces. Begin 2024 willen de initiatiefnemers een principeverzoek bij de gemeente indienen. De klankbordgroep stelt een schriftelijk advies op voor de initiatiefnemers en voor de gemeente. Gelet op de bestuurlijke gevoeligheid leggen we het principeverzoek en advies van de klankbordgroep voor wensen en bedenkingen voor aan de gemeenteraad. Bodemenergie Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van bodemenergie, ook in Doetinchem. We stimuleren het gebruik van bodemenergie met het oog op onze energieopgave. Tegelijkertijd vinden we dat bodemenergiesystemen zorgvuldig moeten worden aangelegd ter bescherming van de kwaliteiten van onze ondergrond. In 2024 maken we aanvullend beleid voor het toepassen van bodemenergie in de Achterhoekse ondergrond. Ook worden voor bepaalde bouwontwikkelingen eventueel bodemenergieplannen opgesteld. Duurzaam Ondernemerscentrum Het Duurzaam ondernemerscentrum is met name bedoeld voor Achterhoekse bedrijven als ondersteuning op het gebied van duurzaamheid. Primair ligt de focus op de energie- en de grondstoffentransitie.

De landelijke en regionale doelstellingen waaraan het Duurzaam Ondernemerscentrum zal bijdragen zijn: CO2-reductie, vermindering van primair grondstoffengebruik (circulair); verantwoordelijkheid nemen bij wettelijke verplichtingen m.b.t. energie en het versterken van het ondernemers-, vestigings- en werkklimaat in de Achterhoek. Bedrijventerreinenaanpak We faciliteren en ondersteunen verduurzaming van bedrijventerreinen. Door een inventarisatie van de energiebehoefte bij bedrijven kan inzichtelijk gemaakt worden waar kansen liggen voor verduurzaming en het slim (ver)delen van energie op een bedrijventerrein. Hiermee kunnen bedrijven(terreinen) zich voorbereiden op ontwikkelingen rondom de energietransitie. Tegelijkertijd kunnen we koppelkansen met klimaatadaptatie, circulaire economie en duurzame mobiliteit benutten. B2 Vaststellen RES 2.0 en starten met uitvoering In 2024 werken we met de Achterhoekse gemeenten aan de verdere uitwerking van de RES. Begin 2024 willen we de RES 2.0 vaststellen, waarin we de afspraken uit de RES 1.0 verder concretiseren. Ook de opgaven ten aanzien van energiebesparing en warmtetransitie krijgen een plek in de RES. We streven naar een optimale mix van zon op gebouw, zon op veld en wind tegen zo laag mogelijke kosten. Voor de realisatie zijn we grotendeels afhankelijk van initiatieven van derden.

Er zijn op dit moment vier initiatieven voor zonneparken en een windinitiatief. In de RES wordt steeds meer aandacht besteed aan de netcongestie van het elektriciteitsnet. Ontwikkelingen in de ruimte, in verduurzaming en in het elektriciteitsnetwerk stemmen we op elkaar af. B3 Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2022-2026 Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor onze economie, gezondheid en veiligheid. In zijn algemeenheid willen we klimaatadaptatie zoveel mogelijk verbinden en slim koppelen aan andere opgaven. Hierdoor kunnen we gebruik maken van reeds beschikbare instrumenten, kennis, capaciteit en financiële middelen.

65

Juist ook omdat klimaatadaptatie een integrale opgave is dat aan bijna alle werkvelden raakt. Er is een gezamenlijk Deltaplan Ruimtelijke adaptatie opgesteld door gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om Nederland in 2050 klimaatbestendig en water robuust te hebben ingericht. Om toe te werken naar een klimaatbestendige en water robuuste inrichting in 2050 heeft de gemeenteraad in juli 2022 de ‘Klimaatadaptatiestrategie Doetinchem’ vastgesteld. In deze strategie staat beschreven wat we in 2050 willen bereiken. In de ‘Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2022-2026’ (B&W, augustus 2022) staat wat we daarvoor de komende jaren gaan doen. We willen schade en overlast bij extreme weersomstandigheden zoveel als mogelijk voorkomen. Het gaat hierbij vooral om droogte, hitte en wateroverlast. In onze strategie en uitvoeringsagenda onderscheiden wij vijf pijlers: 1. Stad en dorp gezond en groen: de bestaande stedelijke omgeving transformeren. 2. Adaptief landelijk gebied: watersysteem, natuur en landbouw innoveren. 3. Robuuste vitale infrastructuur: de essentiële infrastructuur is klimaatbestendig. 4. Ontwikkelingen klimaatbestendig: alle nieuwbouw en herinrichting doen we klimaatbestendig. 5. Betrokken en actieve mensen: we maken mensen bewust en stimuleren klimaatbestendig gedrag. In de uitvoeringsagenda 2022-2026 staan voor iedere pijler uitvoeringsacties.

Er is begin 2023 onderzoek gedaan naar locaties in onze gemeente waar als eerste schade en/of overlast te verwachten is bij extreme neerslag. Uitkomst van dit onderzoek is een geprioriteerde lijst met 15 waterknelpunt-locaties. Om deze 15 knelpunten op te lossen is een investering nodig van circa € 50 miljoen. We willen deze locaties zoveel als mogelijk aanpakken door mee te liften en te koppelen aan andere opgaven in deze gebieden. Hiervoor zijn extra financiële middelen nodig. We komen met een (raads)voorstel voor financiering van aanpak van deze locaties. Daarnaast zijn we bezig met een (meerjarig) actieprogramma voor aanpak van hitte stres. Dit is het resultaat van een landelijke pilot aanpak hitte waaraan Doetinchem in 2023 heeft meegedaan. De noodzakelijke investeringen (onderzoek, maatregelen) om hittebestendig te worden gaan we verder uitwerken. B4 Uitvoering geven aan het buurtuitvoeringsplan voor de Kleurrijke buurt en de Romantische buurt zuid In 2023 is het buurtuitvoeringsplan voor de Kleurrijke buurt en de Romantische buurt Zuid in de wijk Dichteren vastgesteld. In 2024 gaan we samen met het Energieloket Achterhoek aan de gang met de uitvoering van dit buurtuitvoeringsplan. Voor deze buurten betekent dit een allelectric oplossing (hybride en volledig elektrische warmtepomp).

Afhankelijk van de mogelijkheden van het elektriciteitsnet willen we de uitvoering opschalen naar de hele wijk Dichteren. B5 Onderzoek naar een warmtenet in Gaanderen Samen met de gemeente Oude IJsselstreek onderzoeken we de vervolgstappen voor een mogelijk warmtenet in enkele buurten in Gaanderen. Het warmtenet kan gevoed worden met warmte uit de zuiveringsinstallatie in Etten. B6 Opstellen van een plan van aanpak circulaire economie en hier uitvoering aan geven Een circulaire economie is een economie zonder verspilling. Hiervoor willen we een systeem creëren waarin water, energie en grondstoffen niet verloren gaan, maar zoveel mogelijk behouden en zo efficiënt mogelijk worden hergebruikt.

66

Dit vraagt om anders denken en doen. Waar mogelijk sluiten we kringlopen en voorkomen we afval en verspilling door het maximaliseren van de waarde van grondstoffen en producten. In 2024 gaan we een plan van aanpak circulaire economie vaststellen waarin we ons op drie speerpunten focussen, namelijk 1) circulaire gebiedsontwikkeling, 2) voedsel en landbouw en 3) een circulaire gemeentelijke organisatie. Voor de speerpunten 4) circulaire ondernemers en industrie en 5) consumentengoederen sluiten we aan bij regionale en provinciale projecten, waarbij de gemeente de rol van facilitator op zich neemt. We sluiten ons aan bij initiatieven zoals de Cirkelregio Achterhoek en LEADER. Tot slot geven we uitvoering aan de oprichting van een circulair ambachtscentrum door Buha in samenwerking met verscheidene lokale partners. B7 Continueren van de aanpak bestrijding energiearmoede Al jaren stimuleren we het treffen van energiebesparende maatregelen aan woningen. Omdat in 2022 de energieprijzen ontzettend zijn gestegen is energiearmoede enorm onder de aandacht gekomen. Niet iedereen heeft de financiële ruimte om energiebesparende maatregelen aan hun woning te treffen. We hebben tot eind 2025 middelen vanuit het Rijk ontvangen voor het bestrijden van energiearmoede. We zetten de aanpak, welke we eind 2022 hebben ingestoken, voor het bestrijden van energiearmoede daarom voort.

Die aanpak bestaat uit de 'bespaarhulp aan huis' en de 'witgoedregeling'. In 2024 willen we met die aanpak 100 huishoudens kunnen helpen met het besparen van energie. Dit doen we door advies van de bespaarcoach, het treffen van eenvoudige energiebesparende maatregelen en het vervangen van oud witgoed voor nieuw energiezuinig witgoed. Naast die twee aanpakken zetten we de isolatiesubsidie voort. Het subsidieplafond, voor het helpen van 200 eigenaren van koopwoningen, is in 2023 niet bereikt waarmee we de regeling ook in 2024 kunnen openhouden. Met behulp van middelen uit het Nationaal Isolatie Programma vanuit het Rijk, hebben we eind 2023 ook een isolatiesubsidie gemaakt voor de doelgroep net boven de energie armoede grens. Met deze subsidieregeling willen we, tot 2027, 545 huishoudens stimuleren om energiebesparende maatregelen te treffen aan de woning. Voor al deze aanpakken en maatregelen geld dat communicatie over de regelingen van belang is. Wat willen we bereiken? C. Doetinchem heeft een vitaal landelijk gebied. Het landelijk gebied bepaalt de groene uitstraling van onze gemeente met een prachtige afwisseling tussen bebouwd en onbebouwd gebied. Dat willen we graag zo houden, vitaal en in een goede balans. In het landelijk gebied komen steeds meer grote opgaven samen, die vaak een beroep doen op de schaars beschikbare ruimte.

Actuele thema's met een impact op het landelijk gebied zijn onder meer de energietransitie, klimaatadaptatie, het versterken van de natuur en biodiversiteit, recreatie en toerisme, de landbouw(transitie) en de daarmee gepaard gaande sloop of hergebruik van stallen en transformatie van erven. We willen al deze opgaven op een goede manier samen brengen in het landelijk gebied en daarmee ons platteland vitaal houden. Wat gaan we daarvoor doen? C1 Aan de slag met het uitvoeringsprogramma VLGG De agrarische sector is een belangrijke pijler in ons landelijk gebied. De sector wordt de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld, onder meer door de stikstofproblematiek. 67

De provincie heeft hiervoor de Gelderse Maatregelen Stikstof (GMS) vastgesteld. Ook de versterking van de natuur, de waterkwantiteit en -kwaliteit zijn hierbij actuele thema’s. Het Rijk werkt hiervoor aan het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De Provincie Gelderland is hierbij als uitvoerende partij aan zet en wij als gemeente faciliteren dit proces. Een transitie naar meer duurzamere vormen van landbouw zoals natuurinclusieve en/of kringlooplandbouw, zijn noodzakelijk. Ook neemt het aantal gestopte en stoppende bedrijven toe en vraagt om een gerichte aanpak voor de vrijkomende agrarische erven. Naar verwachting wordt de provinciale aanpak, het VLGG (Vitaal Landelijk gebied Gelderland), in het najaar door de Provinciale Staten vastgesteld. De gemeente Doetinchem kan naar verwachting in 2024 aan de slag met het uitvoeringsprogramma om de vertaalslag te maken naar een aanpak voor het landelijk gebied van de gemeente Doetinchem. C2 Opstellen beleidsnota landelijk gebied We werken vanuit de coalitieagenda aan een integrale visie op ons landelijke gebied waarin de waarden van landbouw, natuur, recreatie, biodiversiteit en klimaatadaptatie naar voren komen. Met de (ontwerp)omgevingsvisie sturen we naar een landelijk gebied in balans waar we prettig kunnen wonen en werken in een toekomstig landelijk gebied.

Veel opgaven waar we voor staan doen een beroep op de beperkte ruimte. We willen meerdere opgaven bij elkaar brengen en koppelkansen benutten. Ook willen we aandacht voor het behoud van karakteristieke cultuurhistorische elementen zoals erfindeling en landschapsstructuren. In 2024 werken we aan het opstellen van een beleidsnota Vitaal landelijk gebied. De beleidsnota wordt een strategisch document dat gericht is op het bevorderen en behouden van vitaliteit op het platteland. Het is bedoeld om beleidsdoelen en acties vast te stellen om duurzame ontwikkeling, economische groei, sociale cohesie, cultuurhistorie en milieubescherming in het landelijk gebied te stimuleren en in balans te brengen. C3 Opstellen beleidsuitwerking wonen landelijk gebied Om het landelijk gebied vitaal te houden en leegstand/verrommeling te voorkomen willen we de komende jaren ook kansen bieden voor kleinschalig wonen in het landelijk gebied. In de Woonvisie Stadse allure - dorpse gemoedelijkheid zijn de kansen benoemd voor flexibel splitsingsbeleid van bestaande woonboerderijen, woonconcepten zoals erfdelen of knooperven of extra ruimte bieden voor mantelzorgwoning(en) op erven. Er vindt hiervoor een nadere afweging en uitwerking specifiek plaats voor het landelijk gebied, waarbij er ook gebiedsafhankelijke keuzes gemaakt kunnen worden.

We gaan daarom een beleidsuitwerking formuleren op het gebied van wonen in het landelijk gebied. C4 Uitvoering geven aan een nieuwe lokale ontwikkelstrategie (LOS) LEADER Achterhoek is een regionaal ontwikkelingsprogramma voor het landelijk gebied. Het is een initiatief van de Europese Unie dat tot doel heeft duurzame plattelandsontwikkeling te ondersteunen en te bevorderen in verschillende regio's in heel Europa. In de periode 2015-2022 heeft LEADER Achterhoek in totaal 80 inwonerprojecten gesubsidieerd ter verbetering van de leefbaarheid van onze regio. De subsidieregeling LEADER en de daarbij behorende bottom-up werkwijze heeft bijgedragen aan veel energie en enthousiasme in het gebied. Vanaf 2023 loopt een nieuwe LEADER periode. Voor de nieuwe LEADER is een nieuwe lokale ontwikkelstrategie (LOS) opgesteld. Vanaf 2024 wordt hieraan uitvoering gegeven. C5 Uitvoeringsagenda opstellen voor voedsel en landbouw LEADER Achterhoek heeft in de periode 2016 - 2022 hard gewerkt aan het stimuleren en verbinden van voedselinitiatieven binnen haar subsidieprogramma (speerpunt Heerlijckheid Achterhoek).

68

Na de pioniersfase volgt nu met Platform Achterhoek Food, losgekoppeld van LEADER, een opbouwfase. Achterhoek breed met een meerjarige aanpak. Met een voorgestelde follow-up willen we verder bijdragen aan de doelen die de regio Achterhoek en de gemeente Doetinchem hebben ten aanzien van de productiewijze en nuttigen van gezond en duurzaam voedsel. In de loop van 2023 wordt een plan van aanpak circulaire economie ontwikkeld. In dit plan van aanpak leggen we ook focus op het thema Voedsel & Landbouw. In 2024 wordt de uitvoeringsagenda opgesteld. C6 Vaststellen maatregelen/oplossingen aanpak droogte achterhoek Ook in het landelijk gebied zien we de gevolgen van klimaatverandering. Vooral de gevolgen van droogte zijn zichtbaar in natuur en landbouw. We werken regionaal intensief samen via het project Aanpak Droogte Achterhoek. Veel partijen zijn hierbij betrokken zoals o.a. waterschap, provincie, gemeenten en natuur- en landbouworganisaties. In 2021-2022 is de problematiek en opgave in beeld gebracht door een zogenaamd Feitenbeeld op te stellen. Hieruit blijkt dat we 100 mm extra water moeten vasthouden om het watersysteem meer in balans te brengen. Dit komt neer op een gemiddelde grondwaterstandsverhoging van 40 cm. De aanpak vergt maatwerk en wordt gebiedsgericht en integraal met andere opgaven opgepakt.

Het project Aanpak Droogte Achterhoek zit in de fase van verkenning van maatregelen/ oplossingen en handelingsperspectieven. Daarover vind begin 2024 besluitvorming plaats. De droogteproblematiek van de Achterhoek wordt ook provinciaal en landelijk stevig geagendeerd (o.a. via VLGG en regioarrangement). Wat willen we bereiken? D. Doetinchem werkt aan complexe ruimtelijke opgaven We staan landelijk en ook lokaal voor grote opgaven die ruimte vragen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de grote woningbouwopgave, de landbouwtransitie, de duurzame energieopwek en klimaatverandering. De Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking treedt, vraagt om een integrale benadering van deze vraagstukken. Dus meerdere aspecten in de fysieke leefomgeving in samenhang bekijken. Dat gebeurt op nationaal, provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Zodat we samenwerken en samen op zoek gaan naar mogelijkheden om dit soort grote ruimtelijke vraagstukken aan te pakken. Wat gaan we daarvoor doen? D1 Herijken omgevingsvisie Lokaal leggen wij ons integrale beleid vast in onze eerste omgevingsvisie eind 2023. De omgevingsvisie is een samenhangende visie met onze ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaan we in op de grotere maatschappelijke opgaven, waar we als eerste mee aan de slag gaan om onze groeiambitie te realiseren.

De omgevingsvisie is opgesteld met een blik op de toekomst met de kennis van nu. Na het vaststellen van de omgevingsvisie werken we verder aan het integrale beleid voor de fysieke leefomgeving. De uitkomsten worden met een herijking onderdeel van de omgevingsvisie om hem zo actueel te houden. Dit is een cyclisch beleidsproces. D2 Uitwerken van het regioarrangement Regionaal werken we aan het regioarrangement als opmaat voor provinciaal en nationaal beleid. Het Rijk wil met alle provincies afspraken maken over hoe wij grote opgaven goed ruimtelijk kunnen inpassen. Zij vraagt hiervoor een ruimtelijk voorstel van de provincie. 69

De Provincie Gelderland heeft besloten haar ruimtelijk voorstel vanuit haar zeven regio’s op te bouwen op basis van een regioarrangement per regio. In dat kader werken we met provincie, regio en waterschap aan het regioarrangement Achterhoek. Daarin maken we afspraken over het gezamenlijk perspectief voor hoe we de nationale opgaven en doelen in samenhang aanpakken voor de komende 20 tot 30 jaar. Eind 2023 stellen we het eerste regioarrangement vast, met daarin agenderende onderwerpen. Na vaststelling van het regioarrangement werken we dat verder uit in 2024, als onderdeel van een cyclisch beleidsproces. Wat willen we bereiken? E. Doetinchem heeft een leefomgeving die schoon, heel en veilig is De gemeente heeft een taak in het onderhouden van de openbare ruimte. Dit doen we volgens de gedachte schoon, heel en veilig. De uitvoering van deze taken zijn grotendeels uitbesteed aan Buha B.V. In het mobiliteitsplan zijn wegen aangewezen die de komende jaren heringericht/ gereconstrueerd moeten worden in verband met de staat van onderhoud en de verkeersveiligheid. Hierbij wordt waar mogelijk verbinding gelegd met klimaatadaptatie en vervanging riolering. Daarnaast hebben we als gemeente een zorgplicht ten opzichte van onze bodem.

Wat gaan we daarvoor doen? E1 Uitvoering van extra taken op grond van de wet bodembescherming De Wet bodembescherming houdt op te bestaan en bodem wordt per 1 januari 2024 geregeld onder de Omgevingswet. Dan worden nagenoeg alle bodemtaken – en dossiers vanuit de provincie overgedragen aan de gemeente. Dit betekent een forse uitbreiding van het takenpakket van de gemeente. Een groot deel van de extra werkzaamheden betreft vergunningverlening, toezicht en handhaving bij bodemprojecten. Deze taken worden namens de gemeente door de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) uitgevoerd. Hiervoor dienen extra financiële middelen te worden aangewend omdat er op Rijks- en/of provinciaal niveau vooralsnog geen middelen meekomen. Op basis van een eerste impactanalyse van de ODA is gebleken dat de (structurele) jaarlijkse kosten ruim € 100.000 meer bedragen, waarvan we veronderstellen dat de benodigde dekking meekomt van de provincie. Wij zetten in op duurzaam bodembeheer waarbij geen onomkeerbare gevolgen ontstaan in de ondergrond en de waarde van de ondergrond behouden blijft voor toekomstige generaties. Hierbij streven wij naar balans tussen het gebruik van de bodem en diepere ondergrond voor bijvoorbeeld landbouw, bodemenergie en waterwinning en het beschermen van de bodem tegen aspecten als bodemverontreiniging, uitputting, verdichting, vermesting en verdroging.

Bij het maken van ruimtelijke keuzes betrekken wij eerder en explicieter dan nu de (on)mogelijkheden van de bodem en ondergrond. Dit betekent ook dat de huidige bodemkwaliteit en -eigenschappen meer dan nu de toekomstige inrichting bepaalt zonder dat (veelal dure) menselijke ingrepen nodig zijn om de bodemkwaliteit geschikt te maken voor een bepaalde bestemming (‘water en bodem sturend’). Bij bouw en civieltechnische projecten worden, waar dit nodig is voor ontwikkeling, verontreinigde bodems gesaneerd (‘werk met werk maken’). Hierdoor verbetert de leefomgevingskwaliteit.

70

E2 Continueren van de aanpas PFAS locaties We zetten in op het saneren van verontreinigde bodems waar dit risico's oplevert voor mens en/of milieu. Zo ook de aanpak van de Per Fluor Akylstoffen (PFAS)-locaties. Met behulp van een bijdrage van het Rijk (SPUK-geld (Specifieke uitkering)) worden in 2024 een tweetal PFASlocaties aangepakt. Deze projecten zijn in 2023 gestart. Wij zetten in op een continuering van de SPUK-subsidie en gaan nader bepalen in hoeverre een gemeentelijke bijdrage nodig is voor toekomstige saneringen. E3 Reconstructie wegen In 2024 werken we aan de herinrichting / reconstructie van de volgende wegen: JF Kennedylaan, Wijnbergseweg / Doetinchemseweg en de Vijverbergroute (Rekhemseweg / Lijsterbeslaan). E4 Uitvoering maatregelen grondstoffenplan 2020-2024 We voeren de maatregelen vanuit het Grondstoffenplan 2020-2024 uit. Wie hebben we daarbij nodig (verbonden partijen) ? Verbonden partijen en/of andere partijen die bijdragen aan de realisatie van deze doelstellingen zijn: Verbonden partijen - ODA; - Buha. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen (zie paragraaf 4.6). Andere partijen - Politie; - Inspectie; - Provincie Gelderland; - Waterschap Rijn en IJssel; - Wijknetwerk; - Sité Woondiensten.

Wat zijn de nieuwe ontwikkelingen in de begroting 2023? Dit betreffen onderstaande ontwikkelingen zoals toegelicht in de vastgestelde kadernota 2024 en de ontwikkelingen zoals geschetst in hoofdstuk 2.5 van deze begroting.

71

Nr.

Aanmeldingen Kadernota 2024

Struct./ Incid. S of I

2024

2025

2026

2027

0

-53

-53

-53

S

Bedragen * € 1000,3 Aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving 25

Kostenstijging investeringsproject Vijverbergroute (krediet 2,7 miljoen)