Begroting 2026 gD - bijlage 1 - boekwerk.pdf
Tekst van het document
Realisatie 2024
Begroting ná wijziging 2025
Begroting 2026
MeerjarenMeerjarenMeerjarenraming 2027 raming 2028 raming 2029
Stand per 1-1
41.344
36.231
50.764
35.253
39.692
39.621
Mutaties (saldo)
-5.113
14.533
-186
4.439
-71
895
Overheveling naar het Investeringsfonds
-
-
-15.325
-
-
-
Stand per 31-12 incl. raadsvoorstel
36.231
50.764
35.253
39.692
39.621
40.516
29
2.8 Vermogenspositie Eén van de hoofduitgangspunten van de begroting betreft voldoende weerstandsvermogen. Dat geeft de verhouding weer tussen onze weerstandscapaciteit en de financiële risico’s. Deze verhouding wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. Zoals in paragraaf 2.2 al is vermeld, stellen we vanaf de begroting 2022 de norm voor de weerstandsratio tussen de 1,0 en 1,5. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de meest recente vermogenspositie geschetst. Daarbij zijn de mutaties in de algemene reserve verwerkt, die voortvloeien uit het financieel meerjarenperspectief. Hieruit blijkt dat wanneer de beschikbare weerstandscapaciteit in de begrotingsjaren 2026-2029 wordt afgezet tegen de gekwantificeerde risico's, de gemeente Doetinchem over voldoende weerstandsvermogen beschikt. Verhouding gewenst versus beschikbaar weerstandsvermogen
2025
2026
2027
2028
2029
Bedragen x € 1.000 Totaal gekwantificeerde risico's per 31-12
23.210 22.300 22.300 22.300 22.300
Totale beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12
50.844 50.658 55.097 55.026 55.921
Ratio weerstandsvermogen
2,19
2,27
2,47
2,47
2,51
De weerstandsratio bedraagt in 2026 2,27 en loopt in de jaren er na licht op tot 2,51. Dit ligt boven de norm zoals in de begroting 2022 is vastgesteld. De weerstandsratio wordt beïnvloed door het nog te nemen besluit door u als raad. In het raadsvoorstel wordt u gevraagd in te stemmen met de toevoeging van € 15.325.000 vanuit de algemene reserve aan de reserve investeringsfonds. Onderstaand wordt de ontwikkeling van de weerstandsratio geschetst, waarbij er uit de algemene reserve een uitname is gedaan van € 15.325.000 voor de reserve investeringsfonds. De weerstandsratio bedraagt na deze uitname in 2026 1,58 en loopt in de jaren erna licht op tot 1,82. Dit ligt boven de norm zoals in de begroting 2022 is vastgesteld. Verhouding gewenst versus beschikbaar weerstandsvermogen
2025
2026
2027
2028
2029
Bedragen x € 1.000 Totaal gekwantificeerde risico's per 31-12
23.210 22.300 22.300 22.300 22.300
Totale beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12
50.844 35.333 39.772 39.701 40.596
Ratio weerstandsvermogen
2,19
1,58
1,78
1,78
1,82
Samenvattend beeld begroting inclusief het meerjarenperspectief Wij presenteren u een begroting die voldoet aan de twee hoofduitgangspunten van ons financieel begrotingsbeleid: 1. Een structureel sluitende begroting en een gezond meerjarenperspectief; 2. Voldoende weerstandsvermogen. Wij houden met deze begroting de ambitie hoog, maar zorgen ook voor een solide financiële basis voor de onzekere toekomst als gevolg van de geo-politieke dreigingen, de val van het kabinet en de verschuiving van het ravijnjaar naar 2028. Deze begroting heeft ruimte voor de gewenste investeringen in de groei van de gemeente Doetinchem, maar ook ruimte om eventuele toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen.
30
3. Beleidsbegroting
31
3.1 Het programmaplan
32
3.1.1 Programma - Doetinchem 2036 De ambitie voor Doetinchem 2036 stelde uw gemeenteraad vast in november 2023 in de omgevingsvisie Doetinchem, 'Kloppend hart van de Achterhoek'. Deze groeiambitie wordt vormgegeven met een aantal grote opgaven, die hieronder samen met een aantal voorwaardelijke opgaven worden genoemd: A. Doetinchem geeft prioriteit aan gebiedsontwikkeling in de spoorzone B. Doetinchem zet in op versnelling van woningbouwontwikkeling C. Doetinchem versterkt haar economie met toekomstbestendige werklocaties D. Doetinchem centrumstad met goede en aantrekkelijke voorzieningen E. Doetinchem investeert in een bruisende binnenstad F. Doetinchem investeert in een vitaal landelijk gebied G. Doetinchem is goed bereikbaar per fiets, openbaar vervoer en met de auto H. Doetinchem is een veilige gemeente Wat willen we bereiken? A. Doetinchem geeft prioriteit aan gebiedsontwikkeling in de spoorzone Vanuit de ambitie om in 2036 door te groeien naar 70.000 inwoners is de spoorzone aangewezen als geprioriteerde opgave. Dankzij de aanwezigheid van het OV-knooppunt, met goede verbindingen met de omliggende dorpen en de studentensteden Arnhem en Nijmegen, heeft dit gebied het in zich om dé toekomstbestendige werk- en woonlocatie van de Achterhoek te worden. In de Spoorzone komen wonen, werken, leren en ontspannen op een harmonische manier samen.
Een flink deel van de Doetinchemse woonopgave, vastgelegd in de regionale Woondeal, wordt er gerealiseerd. Er komen zo’n 2.000 woningen beschikbaar in elke prijsklasse en voor elke woningzoekende. Een sterke sociale wijk begint bij ontmoeting en verbondenheid in de dagelijkse leefomgeving. De wijk wordt daarop ingericht. Daarnaast heeft het gebied het in zich om het kloppende hart van de Achterhoek te vormen als innovatief centrum voor met name die sectoren waar de regio al sterk in is: de maakindustrie, agrofood en zorg. In de wijk krijgen langzaam verkeer, fietsverbindingen en deelmobiliteit voorrang. Uitgangspunt daarbij vormt het STOMP-principe, waarbij prioriteit wordt gegeven aan voetgangers en fietsers. Auto’s worden zo veel mogelijk geparkeerd in gebouwde voorzieningen. De Spoorzone sluit nadrukkelijk aan op de ambities van de City Deal Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling. Het laat zien hoe gezondheid, klimaatadaptatie, circulariteit, energie en sociale kwaliteit in samenhang vorm krijgen. Een robuuste groene structuur biedt niet alleen verkoeling, wateropvang en biodiversiteit, maar hebben ook een sociale en mentale kwaliteit: ze bieden ruimte voor ontmoeting, beweging en rust. Wat gaan we daarvoor doen? A.1 Uitvoeren masterplan en ontwikkelstrategie gebied spoorzone Het gebiedsprogramma Spoorzone (waarin o.m.
een Masterplan en een ontwikkelstrategie zijn opgenomen) staat op de planning om in het laatste kwartaal van 2025 vastgesteld te worden. Hierin zijn de projecten benoemd die we in de komende jaren gaan uitvoeren, zoals de herontwikkeling van de Laborijnlocatie en de ontwikkeling van de zogenaamde stationsknoop (mobiliteitsHUB, overstappunt). Daarnaast worden er gesprekken gevoerd met bedrijven die passen bij het beoogde innovatieve profiel van de spoorzone. Ook worden meer algemene zaken uitgewerkt, zoals lobby, marketing, communicatie, subsidieverwerving en placemaking. Wat willen we bereiken? B. Doetinchem zet in op versnelling van woningbouwontwikkeling In 2024 hebben we de ontwikkelstrategie wonen opgesteld en in 2025 geactualiseerd. Daarin staat aangegeven waar we de komende jaren nieuwe woningbouwontwikkelingen uitvoeren of faciliteren.
33
De ontwikkelstrategie geeft ons als gemeente de mogelijkheid om beter te sturen op een continue bouwstroom, een goede spreiding van woningbouw over de gehele gemeente, het gewenste woningbouwprogramma, en een goede fasering in wanneer gebouwd wordt. We hebben hiermee meer regie op onze ambitie om in 2036 te groeien naar 70.000 inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? B.1 Uitvoering geven aan de ontwikkelstrategie wonen In de ontwikkelstrategie staat een lijst met prioritaire woningbouwlocaties. In 2026 en verder ontwikkelen we plannen voor deze locaties om bij te dragen aan het realiseren van ongeveer 400 woningen per jaar. Projecten waarmee we in 2025 zijn gestart, krijgen vervolg in 2026. Bij het MPO wordt de raad jaarlijks geïnformeerd over de voortgang. Wat willen we bereiken? C. Doetinchem versterkt haar economie met toekomstbestendige werklocaties Samen met ondernemers en organisaties werken we aan het verder versterken van de economie. Hierbij kennen we de ambitie om Doetinchem neer te zetten als de banenmotor in een krachtige Achterhoekse economie, ruimte te bieden voor ondernemerschap en bedrijvigheid en talent op alle niveaus te boeien en te binden. Hierbij kent de gemeente Doetinchem een unieke beleving door haar mentaliteit, voorzieningen en groene omgeving.
Wat gaan we daarvoor doen? C.1 Uitvoering geven aan de strategische economische koers In 2026 werken we aan 4 hoofddoelen die uitgewerkt zijn in het economisch programma: 1. We zetten in op vergroting van de beroepsbevolking en het binden van talent door aantrekkelijke woonmilieus te creëren, in te zetten op studentenhuisvesting en bedrijven als interessante werkgevers te promoten; 2. We stimuleren actief innovatie in specifieke sectoren zoals de maakindustrie, de agro-foodsector en de zorg door samen met de regio AI-toepassingen in te zetten zodat bedrijven elkaar onderling kunnen vinden en versterken, vouchers in te zetten die innovatie op deze gebieden versnellen. Het accountmanagement van de gemeente wordt meer ingericht rond deze sectoren; 3. We versterken onze centrumfunctie door de ontwikkeling van de binnenstad en de spoorzone en dragen dat ook uit o.a. met marketing, de inzet op rijks werkgelegenheid en gebruikmakend van de kansen die "Elke Regio Telt!" biedt voor de Achterhoek; 4. We werken aan de ontwikkeling van toekomstbestendige werklocaties door in te zetten op versterking van bestaande bedrijfslocaties zowel binnenstedelijk als in het buitengebied en op de ontwikkeling van een nieuw lokaal en regionaal bedrijventerrein. Deze hoofddoelen pakken wij op in samenwerking met het onderwijs, bedrijfsleven, medeoverheden en andere beleidsdomeinen zoals zorg en wonen.
C.2 Benutten in- en uitbreidingspotentie van onze bedrijventerreinen In 2026 gaan we verder met de aanbevelingen uit het onderzoek naar de in- en uitbreidingspotentie van onze bedrijventerreinen, met als doel het bieden van meer ruimte voor bedrijven. Dit doen we door bestaande bedrijventerreinen beter te benutten samen met de aangestelde gebiedsmakelaar. Er wordt daarnaast gewerkt aan de ontwikkeling van bedrijventerrein Verheulsweide-Zuid en er worden locaties in beeld gebracht voor een nieuw lokaal en regionaal bedrijventerrein. We werken hierbij nauw samen met onze buurgemeenten. Deze actie is ook onderdeel van hoofddoel 4 onder C1.
34
Wat willen we bereiken? D. Doetinchem centrumstad met goede en aantrekkelijke voorzieningen Door het veelzijdige centrum met diverse voorzieningen en de ligging aan de Oude IJssel is de stad aantrekkelijk voor verschillende doelgroepen. Ook elders in de gemeente wordt de groene kwaliteit benut en koesteren we onze (rijks)monumenten. Met aantrekkelijke wandel- en fietsroutes is er een verbinding tussen de stad en het landelijk gebied. De conclusies en aanbevelingen uit het onderzoek naar voorzieningen dat in 2025 wordt afgerond, worden betrokken bij de uitvoering van de ontwikkelstrategie en de diverse projecten. Wat gaan we daarvoor doen? D.1 Uitvoering geven aan de Koersnotitie - en Uitvoeringsagenda Vrijetijdeconomie Om uitvoering te geven aan de Koersnotitie Vrijetijdseconomie 2020-2030 is voor de periode 2025-2026 de Uitvoeringsagenda Vrijetijdseconomie geactualiseerd. In de uitvoeringsagenda zijn projecten en activiteiten opgenomen die worden uitgevoerd in de periode 2025-2026.
Het gaat hierbij om ontwikkelingen bij kasteel Slangenburg zoals realiseren van een bezoekerscentrum voor kastelen, buitenplaatsen en landgoederen in de Achterhoek, vergroten van de aantrekkelijkheid van de binnenstad voor toeristen en gasten, realiseren van recreatieve routes, paden en toeristische overstappunten, beleven van natuur en de Oude IJssel als recreatieve vaarweg en het regionaal bundelen van marketing campagnes. D.2 Inzetten op behoud van cultuurhistorisch erfgoed Cultuurhistorisch erfgoed levert een belangrijke bijdrage aan de aantrekkelijkheid en identiteit van de gemeente. Daarom ondersteunen we eigenaren van gemeentelijke monumenten met een subsidieregeling voor de instandhouding van hun monument. We werken samen met het Stadsmuseum en oudheidkundige verenigingen aan verdere visualisatie van het historische verhaal van de (binnen)stad. We zijn gesprekspartner bij vraagstukken rondom religieus erfgoed en begraafplaatsen. En continueren onze rol in het subsidiëren en faciliteren de Stichting Open Monumentendag Doetinchem en verstrekken aan de Stichting Doetinchemse Molens een jaarlijkse exploitatiesubsidie. In 2026 analyseren we het landschappelijk erfgoed en van andere cultuurhistorische waarden in het buitengebied.
Dit helpt ons karakteristieke cultuurhistorische elementen (zoals bijvoorbeeld erfindeling en landschapsstructuren) behouden bij de toekomstige transformatie van functies in het landelijk gebied. Achterhoekbreed werken we samen met de provincie en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed aan het ondersteunen bij gewenste en/of noodzakelijke transformaties van agrarisch erfgoed. Wat willen we bereiken? E.Doetinchem investeert in een bruisende binnenstad Doetinchem werkt aan een toekomstbestendige en bruisende binnenstad, waar inwoners van onze gemeente en bezoekers van buiten graag komen. Er wordt binnen de binnenstadsvisie gewerkt aan een uitvoeringsprogramma dat inhoud geeft aan “Doetinchem als podium van de Achterhoek”: knooppunt van cultuur, horeca, evenementen, stedelijk wonen en werken, winkelen en toerisme. Wat gaan we daarvoor doen? E.1 Uitvoering geven aan gebiedsuitwerking Hamburgerkwartier We reconstrueren de Hamburgerstraat met onder meer vergroening voor een prettiger verblijfsklimaat te zorgen. Hiermee zetten we de eerste stap in de ontwikkeling van de binnenstad. Ook de plannen voor het Simonsplein en de eerste fase van het Raadhuisplein worden uitgewerkt.
35
E.2 Opstellen beeldkwaliteitsplan voor de binnenstad We maken een beeldkwaliteitsplan met een beschrijving hoe de binnenstad eruit gaat zien met bestrating, straatmeubilair, verlichtingsarmaturen, uitgelichte gevels, gastvrije terrassen en veel meer groen. Dit geeft kaders en inspiratie voor uitwerking per straat of kwartier. E.3 Uitwerking (langzaam) verkeer binnenstad We werken het mobiliteitsplan uit in een voorstel waarin de voetganger op één staat. Onder andere door verbetering van de fietsroutes rond het Ei en heldere toegangen voor gemotoriseerd verkeer gedurende bepaalde toegangstijden. Wat willen we bereiken? F. Doetinchem investeert in een vitaal landelijk gebied We investeren in de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, verdroging en leefbaarheid in het landelijk gebied. Door het opstellen van regels voor wonen, projecten uit te voeren gericht het tegengaan van verdroging en in te blijven zetten op lokale ontwikkelingen proberen we ons landelijk gebied leefbaar en vitaal te houden. In 2026 willen we het nieuwe Wonen Landelijk Gebied verder implementeren. Afhankelijk van het succes van de bijeenkomst Jongeren Wonen Landelijk Gebied, beoordelen we of dit een jaarlijks evenement kan worden. Voor andere doelgroepen zal aandacht zijn voor erfdelen, meergeneratie-erven en behoud van karakteristieke gebouwen en erven middels nieuwe woonvormen.
Ook willen we onderzoeken op welke wijze wij dit soort processen kunnen ondersteunen, zoals bijvoorbeeld het inrichten van een platform of dashboard. We zien verder veel stoppende agrarische bedrijven. Voor het behoud van de leefbaarheid is een bepaalde ondergrens in het aantal agrarische bedrijven wenselijk. Per gebied kunnen we beoordelen welke acties nodig zijn om een aantrekkelijk boerenlandschap te behouden. Eind 2026 starten we met een evaluatie van het beleid Wonen Landelijk Gebied en op welke onderdelen bijstelling wenselijk is. Wat gaan we daarvoor doen? F.1 Uitwerking opgaven voor Slangenburg en Gaanderen Er is een beleidsuitwerking Wonen Landelijk Gebied opgesteld dat streeft naar verbetering van de leefbaarheid door onder andere de inzet van woningbouw voor jongeren en versterking van de biodiversiteit. Door initiatieven te faciliteren wordt aan de doelstelling voldaan. Met de uitvoeringsregel Solitaire bedrijvigheid wordt aan andere economische dragers in het landelijk gebied ontwikkelingsruimte gegeven. Concrete projecten worden beoordeeld en vergund waar mogelijk. Andere opgaven hebben een directe relatie met de Aanpak Droogte en Wateroverlast Achterhoek en Liemers. Het landelijk gebied ten oosten van Doetinchem is als sleutelproject aangewezen.
Met dit project wordt in beeld gebracht welke aanpak helpt om de landbouw en natuur in dit gebied te versterken en meer klimaatrobuust te maken. De uitvoering daarvan duurt meerdere jaren en is mede afhankelijk van regionale processen en beschikbare financiële middelen.
36
Wat willen we bereiken? G.Doetinchem is goed bereikbaar per fiets, openbaar vervoer en met de auto We spelen in op de veranderende behoefte aan mobiliteit, die door de groei van het aantal inwoners harder groeit. Onze focus is zoveel mogelijk aansluiten op de bestaande infrastructuur door in te zetten op flexibele, duurzame en veilige kilometers en het verbeteren van de bereikbaarheid van voorzieningen. Daarbij zetten we de fietsers en voetgangers, in het kader van het STOMP principe (STOMP: ‘stappen’, ‘trappen’, ‘openbaar vervoer’, ‘mobility as a service’ en ‘privéauto’), centraal. Ook is er aandacht voor duurzaamheid. Denk daarbij aan meer groen, aandacht voor klimaatadaptatie en het toevoegen van laadpalen in de openbare ruimte. Wat gaan we daarvoor doen? G.1 Investeren in bereikbaarheid en verkeersveiligheid In 2026 en verder investeren we op de verbetering van de centrumring waarbij een vijftal rotondes worden omgebouwd naar kruispunten met verkeerslichten. Om te voorkomen dat elke ontwikkeling een eigen doorvertaling krijgt van het STOMP principe is het goedkoper en beter (herkenbaar beeld) om dit voor de gehele gemeente op te stellen. Opstellen van dit beleid is ook onderdeel van het vastgestelde mobiliteitsplan en bijbehorende uitvoeringsprogramma. De snelheid die we accepteren binnen de bebouwde kom gaat zoveel mogelijk naar 30 km/u.
De komende jaren zal een substantieel bedrag benodigd zijn voor de aanpassingen van de infrastructuur door de ontwikkeling van de West-Achterhoek. Eveneens zijn middelen nodig voor de ontsluiting van het Slingeland Ziekenhuis. Hierover vinden gesprekken plaats met de provincie. Zodra er duidelijkheid is over de hoogte en de verdeling van de kosten zullen wij aan u een voorstel voorleggen. G.2 Concretiseren van parkeermaatregelen In 2026 krijgt de uitwerking in concrete maatregelen op het gebied van parkeren krijgt in 2026 vervolg. Gedacht kan worden aan voorzieningen, bewegwijzering en tarieven. G.3 Continueren en uitbreiden campagnes verkeersveiligheid We blijven verschillende verkeersveiligheidscampagnes uitvoeren, zoals: ‘Doortrappen’, ‘High Five’ en ‘het praktisch verkeersexamen’. In 2026 breiden we onze inzet uit met het organiseren van campagnes voor tieners (middelbare scholen) (conform motie). Wat willen we bereiken? H. Doetinchem is een veilige gemeente We zetten meer in op veiligheid en zorg om in gezamenlijkheid met onze partners in de veiligheids- en zorgketen naar de voorkant van de (overlast)problematiek te komen. De georganiseerde criminaliteit en haar ondermijnende effecten terugdringen is een nadrukkelijke wens.
Wat gaan we daarvoor doen? H.1 Continueren aanpak ondermijning We werken met diverse partijen samen bij de aanpak van ondermijning (ondermijnende criminaliteit). Doordat de gemeente de wettelijke taak heeft op het gebied van de aanpak van ondermijning en er zowel landelijk en regionale steeds meer ingezet wordt gepleegd op de aanpak van ondermijning, nemen de werkzaamheden jaar na jaar toe: • Het verminderen van de gelegenheid, aantrekkelijkheid of vanzelfsprekendheid van meedoen aan criminele activiteiten.
37
•
De samenleving/bestuurders/ambtenarenapparaat blijvend bewust maken van het probleem ondermijning en actief laten aansluiten. • Vergroten informatiepositie en weerbaarheid van de gemeente. • Barrières opwerpen en grenzen stellen (BIBOB, Opiumwet art. 13b, APV etc.), waarmee voorkomen wordt dat criminele organisaties of personen misbruik maken van legale structuren of zich weten te vestigen. • Investeren in de jeugd (toezicht jeugd en jongerenwerk) en in het toezicht in de openbare ruimte. Dit koppelen we ook aan het (nieuwe) handhavingsbeleidsplan. • Illegale activiteiten in het buitengebied in het kader van ondermijning actief opzoeken en aanpakken. • Illegale activiteiten op bedrijventerreinen in het kader van ondermijning actief opzoeken en aanpakken. Dit vereist dat er voldoende toezicht, (beleids- en programmacapaciteit) en bestuurlijk juridische opvolging moet zijn. Welke verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van deze doelstellingen? We werken samen met: • BUHA BV • Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) • Amphion Cultuurbedrijf • Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) • Regio Achterhoek (8RHK ambassadeurs) • EUREGIO • Euregio Rijn-Waal Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen in deze begroting. Wat mag het kosten?
38
Programma 1 bedragen x € 1.000
Realisatie 2024
Begroting ná wijziging 2025
Begroting Meerjarenraming Meerjarenraming Meerjarenraming 2026 2027 2028 2029
7.554
24.668
20.573
8.266
8.280
-
-
-
-
-
-
Het geraamde totaal van baten
7.554
24.668
20.573
8.266
8.280
10.543
Onttrekking aan de reserves
1.182
2.135
-
-
-
-
Het geraamde resultaat van baten
8.736
26.803
20.573
8.266
8.280
10.543
30.629
52.087
45.706
33.420
33.662
36.138
-
-
1.085
882
925
1.009
Het geraamde totaal van lasten
30.629
52.087
46.791
34.302
34.587
37.147
Toevoegingen aan de reserves
2.135
-
-
-
-
-
32.764
52.087
46.791
34.302
34.587
37.147
-23.075
-27.419
-25.133
-25.154
-25.382
-25.595
-
-
-1.085
-882
-925
-1.009
-23.075
-27.419
-26.218
-26.036
-26.307
-26.604
-953
2.135
-
-
-
-
-24.028
-25.284
-26.218
-26.036
-26.307
-26.604
Omschrijving BATEN Bestaand beleid Nieuw beleid
10.543
LASTEN Bestaand beleid Nieuw beleid
Het geraamde resultaat van lasten SALDO Bestaand beleid Nieuw beleid Het geraamde totaal saldo van baten en lasten Saldo onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves Het geraamde resultaat programma 1
Indeling programma per taakveld In de onderstaande tabel zijn de baten en lasten van het begrotingsjaar uitgesplitst per taakveld. Hierbij is eveneens onderscheid gemaakt in bestaand en nieuw beleid. De indeling per taakveld en activiteit is opgenomen in paragraaf 4.1.2 De toelichting op het overzicht van baten en lasten.
39
Baten per taakveld (bedragen x € 1.000)
Bedrag Bedrag Lasten per taakveld bestaand nieuw beleid (bedragen x € 1.000) beleid
Bedrag Bedrag bestaand nieuw beleid beleid
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
16.472
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
16.472
8.3 Wonen en bouwen
3.245
2.1 Verkeer en vervoer
10.845
149
1.2 Openbare orde en veiligheid
248
8.3 Wonen en bouwen
5.449
181
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
187
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
4.724
135
5.5 Cultureel erfgoed
128
2.2 Parkeren
3.370
270
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
114
1.2 Openbare orde en veiligheid
2.067
100
3.4 Economische promotie
70
3.1 Economische ontwikkeling
1.455
250
2.2 Parkeren
40
5.5 Cultureel erfgoed
715
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
39
3.4 Economische promotie
459
2.3 Recreatieve havens
22
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
105
3.1 Economische ontwikkeling
7
2.3 Recreatieve havens
45
-
2.5 Openbaar vervoer
2.1 Verkeer en vervoer Totaal baten programma 1
20.573
Totaal lasten programma 1
45.706
1.085
Voor de ontwikkeling van het bestaande beleid verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.1.2 De toelichting op het overzicht van baten en lasten. In dit hoofdstuk wordt per programma en per taakveld de ontwikkeling van de baten en lasten gespecificeerd per activiteit. De samenvattende tabel van het nieuwe beleid is opgenomen in paragraaf 2.4 Ontwikkelingen. In de onderstaande tabellen wordt een toelichting gegeven op het nieuwe beleid. Nummer 1
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Onderhoud Amphiongarage
Bedragen per begrotingsjaar 2026
2027
2028
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Lasten
270
123
127
215
Saldo
-270
-123
-127
-215
Rens Steintjes
Het onderhoud van de Amphiongarage is per abuis in het verleden niet opgenomen in de lijst met accommodaties. Dit moet alsnog gebeuren. De meerjarenonderhoudsbegroting toont aan dat de opgenomen bedragen de komende jaren noodzakelijk zijn. Nummer 2
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Juridisch adviseur ruimtelijke ontwikkeling
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
2026
2027
2028
Baten
-
-
-
Lasten
132
132
132
132
-26
-26
-26
-26
-106
-106
-106
-106
Naar taakveld 0.4 Overhead (nummer 58) Saldo
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Ingrid Lambregts
De gemeente heeft de wens om het aantal woningen in de periode van 10 jaar te laten groeien met 6.000 woningen.
40
Daarmee neemt de vraag toe om ruimtelijk-juridisch advies bij o.a. de start van een initiatief, in het (voor)overleg met initiatiefnemers, mogelijke inzet voor pre-mediation en het behandelen bezwaar en beroep (bouw en handhaving). Vanwege de gestegen vraag, wordt inzet van een extra juridisch adviseur voor ruimtelijk omgevingsrecht aangevraagd (schaal 10) in de begroting 2026. Nummer 3
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2026 2027 2028 2029 Gebiedsontwikkeling Oude IJssel: beheer Baten en onderhoudskosten
-
-
-
- Aanmelding begroting 2026
Lasten
114
114
114
114
Saldo
-114
-114
-114
-114
Rens Steintjes
In het meerjarenonderhoudsprogramma 2025 is vastgesteld dat door de hoogwaardigere invulling van het project hogere beheerkosten het gevolg zijn. Nummer 4
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Omgevingsprogramma economie
Bedragen per begrotingsjaar 2026
2027
2028
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Lasten
250
250
-
-
Saldo
-250
-250
-
-
Robbert Hummelink
We werken aan een omgevingsprogramma economie, dat binnenkort door ons wordt vastgesteld. Daarin geven wij als college aan hoe wij de doelen uit de omgevingsvisie willen bereiken. Voor de maatregelen en projecten om dat te bereiken vragen we budget in deze begroting. Over het omgevingsprogramma economie wordt u als gemeenteraad binnenkort geïnformeerd. Concreet is de inzet gericht op het versnellen van urgente opgaven, het versterken van innovatiekracht, het binden van talent en het ondersteunen van centrum- en gebiedsontwikkelingen voor bedrijventerreinen. Met het vaststellen van het omgevingsprogramma economie zijn diverse beleidsregels verouderd. Hiervoor zal u gevraagd worden die beleidsregels in te trekken, nadat dit is geactualiseerd. Nummer 5
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar
Oorsprong
Portefeuillehouder
2026 2027 2028 2029 Beheersmaatregelen zorg en (sociale) Baten veiligheid
-
-
-
- Aanmelding begroting 2026
Lasten
100
-
-
-
Saldo
-100
-
-
-
Mark Boumans
In het afgelopen jaar hebben we gemerkt dat het gevoel van sociale veiligheid in Doetinchem afneemt. Dit is een landelijk beeld en ook in Doetinchem zijn de klachten over een gevoel van sociale veiligheid in wijken en buurten toegenomen. Dit geldt voor meerdere plekken in de gemeente, en zowel voor de binnenstad als ook voor de wijken buiten het centrum en de dorpen. Het komende jaar gaan er meerdere bouwactiviteiten plaatsvinden rond de stationsomgeving. Dit zou het gevoel van onveiligheid kunnen aanwakkeren bij reizigers. Het risico bestaat dan dat mensen sneller geneigd kunnen zijn deze plek te mijden en vervolgens een ander vervoermiddel kiezen. Met het bedrag van € 100.000 kan een extra investering worden gedaan om de veiligheid te verbeteren.
41
Nummer 6
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Verkeersveiligheid
Bedragen per begrotingsjaar 2026
2027
2028
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Lasten
20
20
20
20
Saldo
-20
-20
-20
-20
Rens Steintjes
Door het budget verkeersveiligheid met € 20.000 te verhogen kunnen campagnes worden georganiseerd voor de tieners (middelbare scholen). Verder worden deze middelen gebruikt voor projecten zoals doortrappen, city deal fietsen en de verkeersveiligheid voor schoolomgevingen. Nummer 7
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid Verkeerstellingen
Bedragen per begrotingsjaar 2026
2027
2028
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Lasten
15
15
15
15
Saldo
-15
-15
-15
-15
Rens Steintjes
Om een helder beeld te houden op de verkeerstromen en adequaat te kunnen reageren op klachten, voeren we al jaren verkeerstellingen uit. Jaarlijks wordt het budget dat daarvoor beschikbaar is, overschreden. Voorgesteld wordt om het budget structureel te verhogen. Nummer 8
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar Oorsprong 2026
VNOG
2027
2028
Portefeuillehouder
2029
Baten
-
-
-
Lasten
135
135
135
135
- Perspectiefnota 2026
Saldo
-135
-135
-135
-135
Mark Boumans
De gemeentelijke bijdrage aan de VNOG stijgt vanaf 2026 met name als gevolg van de loon- en prijsindex en door enkele autonome ontwikkelingen. De bijdrage 2026 in de Programmabegroting 2026-2029 VNOG is voor de gemeente Doetinchem € 135.220 hoger dan de prognose meerjarenbegroting 2025-2028 (jaarschijf 2026). Nummer 9
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Onderzoek naar culturele panden
Bedragen per begrotingsjaar Baten
2026
2027
2028
-
-
-
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Lasten
25
-
-
-
Saldo
-25
-
-
-
Jorik Huizinga
In 2026 doen we onderzoek naar toekomstmogelijkheden voor (cultuur)panden. Het betreft hier een vervolg op het onderzoek dat in 2025 afgerond is voor de panden waar onze culturele partners op dit moment gehuisvest zijn. Op basis van de resultaten bestaat de wens om breder te kijken naar vastgoed dat voor de culturele sector relevant is, in lijn met onze ambities uit de cultuurvisie. De kosten van het vervolgonderzoek worden op € 25.000 geschat.
42
Nummer 10
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Leefbaarheid ontwikkelgebieden
Bedragen per begrotingsjaar 2026
2027
2028
-
-
-
Baten
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting 2026
Lasten
50
50
50
-
Saldo
-50
-50
-50
-
Rosa Giesen
Als gevolg van ruimtelijke ontwikkelingen kan de leefbaarheid van de directe omgeving tijdelijk onder druk komen te staan. Om in de tussentijd toch een aangename en positieve impuls te geven gaan we aan de slag met sociale en fysieke interventies waar we de inwoners waar mogelijk bij betrekken. Deze manier is een belangrijke stap om gebieden in transitie positief op de kaart te zetten richting de toekomst. Hiervoor wordt voor de komende 3 jaar € 50.000 per jaar in de begroting opgenomen. Nummer 11
Bedragen x € 1.000
Omschrijving nieuw beleid
Bedragen per begrotingsjaar 2026 2027 2028
Investeringen (Meerjaren Investeringsplan - MIP)
Baten
-
-
-
Oorsprong
Portefeuillehouder
2029 - Aanmelding begroting Divers 2026
Lasten
-
69
358
404
Saldo
-
-69
-358
-404
De specificatie van de investeringen is opgenomen in hoofdstuk 4.2.1. De financiële positie, onderdeel d. Investeringen.
43
3.1.2 Programma - Sociale en veerkrachtige samenleving Samen groeien, gewoon doen De gemeenteraad heeft in 2024 het Integraal beleidskader sociaal domein 2024-2036 Samen groeien, gewoon doen vastgesteld. Samen groeien, gewoon doen betekent voor ons het gewone leven centraal stellen en doen wat nodig is. Dat is de visie achter ons beleid voor het sociaal domein. We kiezen voor een samenhangende aanpak. Dat vraagt om een integrale aanpak over de domeinen heen. We werken aan vier sociale opgaven: 1. Bestaanszekerheid als basis onder een sociaal en veerkrachtig Doetinchem; 2. Verstevigen sociale basis in buurten en wijken; 3. Kansrijk opgroeien en een leven lang leren; 4. Gezond en gelukkig leven. In de Uitvoeringsagenda 2025-2026 Samen groeien, gewoon doen hebben we de vier sociale opgaven uitgewerkt in concrete acties en activiteiten. Tevens hebben we overkoepelende acties en activiteiten beschreven die niet specifiek zijn toe te schrijven aan een afzonderlijke sociale opgave. Met deze uitvoeringsagenda’s maken we de vertaalslag van beleid naar uitvoering door middel van concrete acties en activiteiten. Het integraal beleidskader sociaal domein en de uitvoeringsagenda’s staan centraal in ons werk. Deze lijn zetten we door in het programma Sociale en veerkrachtige samenleving in deze begroting 2026.
We focussen op en geven prioriteit aan de acties en activiteiten in de uitvoeringsagenda’s. 2026 wordt een belangrijk jaar voor de realisatie hiervan. Wat willen we bereiken? A. Bestaanszekerheid als basis onder een sociaal en veerkrachtig Doetinchem Bestaanszekerheid is de basis. Daarvoor moeten de basisvoorwaarden op orde zijn. De zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen, de zekerheid van werk, de zekerheid die een goede gezondheid of toegang tot goede zorg biedt en de zekerheid van mee kunnen doen in de samenleving. Maar ook de zekerheid van een dak boven je hoofd in een geschikte en betaalbare woning of bij een passende opvangplek voor dak- en thuisloze mensen die (tijdelijk) bestaansonzekerheid ervaren. We zien bestaanszekerheid ook echt als basis onder een sociaal en veerkrachtig Doetinchem. We werken aan het versterken van bestaanszekerheid door middel van een brede benadering en samenwerking met partners. We maken werk van werk. Werk en inkomen, en daarmee financiële stabiliteit, vormen een belangrijke pijler onder bestaanszekerheid. We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt en ondersteunen mensen bij het vinden en behouden van werk. We stellen het ontwikkelperspectief centraal en we investeren in de ontwikkeling van onze inwoners, in een zo regulier mogelijke omgeving.
Wat gaan we daarvoor doen? A.1 We voeren de plannen uit die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Bestaanszekerheid als basis onder een sociaal en veerkrachtig Doetinchem Vanuit de uitvoeringsagenda komen we tot concrete maatregelen, zoals de City Deal ‘fietsen voor iedereen’, de voorzieningenwijzer en diverse projecten vanuit de Rondkomers gericht op jongeren en ondernemers. We zorgen ervoor dat we voldoen aan de uitgangspunten van de basisdienstverlening voor Schuldhulpverlening. We gaan aan de slag met ‘Sociaal incasseren’ en we intensiveren ‘vroegsignalering betalingsachterstanden’ en vergroten hiermee ons bereik en resultaat. In 2026 gaan we aan de slag met de ‘Participatiewet in balans’ en haken we aan op de verbeteragenda van het Rijk om beschut werken te vereenvoudigen en te verbeteren.
44
We maken afspraken met Laborijn over de monitoring en verantwoording van de Wet Inburgering 2021. Onderdeel van de uitvoeringsagenda zijn acties en maatregelen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang, waaronder de inbedding van het Achterhoekse actieplan dak- en thuislozen met bijbehorende actiepunten. In 2026 gaan we verder met het project ‘Vroegsignalering in de wijk, grip op onbegrip’, onder andere door de inzet van de verbindingsofficier waarmee we komen tot een preventieve aanpak en interventies voor mensen met onbegrepen gedrag. A.2 We zetten in op toekomstbestendige huisvesting voor dak- en thuisloze mensen In 2025 heeft het college een besluit genomen over de tijdelijke huisvesting, voor maximaal vijf jaar, voor de nachtopvang, dagopvang en winterplekken voor dak- en thuisloze mensen. We zijn bezig met het realiseren van de tijdelijke huisvesting voor de maatschappelijke opvang en werken we verder aan de voorbereidingen voor permanente huisvesting voor de dag- en nachtopvang. A.3 We investeren in onbenut arbeidspotentieel In 2025 is het Werkcentrum Achterhoek van start gegaan. Het Werkcentrum is er voor iedereen die vragen heeft op het gebied van werk en scholing. Zowel voor werkzoekenden (mensen met en zonder werk) als voor werkgevers.
Aangezien binnen een groot aantal sectoren op de Achterhoekse arbeidsmarkt nog steeds een urgent tekort aan personeel is willen we het onbenut arbeidspotentieel uit de gemeente Doetinchem aanspreken. Wij zetten lokaal (en regionaal) in op acties om Doetinchem aantrekkelijk te maken als werkgemeente, onder andere met de campagne Onverwachte Hoek. De in de afgelopen jaren ingezette online campagne ‘Maken we werk van’ is succesvol gebleken. In 2026 wordt in samenwerking met het Werkcentrum deze lijn voortgezet, en ondernemen we activiteiten en experimenten om dit onbekende talent aan te boren en te mobiliseren, zodat we de vraag naar arbeidskrachten op de arbeidsmarkt zo goed mogelijk bedienen. Wat willen we bereiken? B. Verstevigen sociale basis in buurten en wijken De sociale basis gaat over wat er nodig is om een prettige, verbonden gemeenschap te ondersteunen. Het gaat om wat de samenleving binnen de gemeente Doetinchem nodig heeft om een samenleving te zijn. De sociale basis is van iedereen en kleurt een dorp, wijk of buurt. Mensen wonen bij elkaar in de stad of in een van onze dorpen of buurtschappen, in een wijk en buurt en bij elkaar in een straat. Deze mensen vormen samen met hun familie en vrienden een sociaal netwerk.
Samen met de meer formele netwerken, zoals verenigingen, clubs, vrij toegankelijke voorzieningen, wijkcentra en inloopvoorzieningen in de wijk, vormt dit de sociale basis. Wij zien de waarde hiervan. We zetten in op het verstevigen van de sociale basis zodat het gaat dienen als ‘hoofdveld’, waar ook lichte, alledaagse vragen zelfstandig (samen of alleen) worden opgepakt als onderdeel van het gewone leven. Daarmee wordt de verschuiving naar meer gebruik maken van het ‘hoofdveld’ vormgegeven en verleggen we onze focus naar wat er kan worden opgelost binnen de sociale basis. In de sociale basis zoeken we naar collectieve oplossingen voor individuele hulpvragen. Een sociale basis waarin zelf- en samenredzaamheid centraal staan. Wat gaan we daarvoor doen? B.1 We voeren de plannen uit die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Verstevigen sociale basis in buurten en wijken We kiezen ervoor om het gewone leven centraal te stellen. Wij kiezen als vertrekpunt dat een hulpvraag niet altijd een probleem is waar een zorg- of ondersteuningstraject bij hoort. Veel dingen die we meemaken horen bij het normale leven.
45
De sociale basis is zichtbaar, laagdrempelig en beschikbaar voor iedereen. Door te investeren in voorzieningen die dichtbij huis en laagdrempelig toegankelijk zijn voor inwoners, bouwen we aan een sterke sociale basis. Vanuit de uitvoeringsagenda geven we in 2026 onder andere uitvoering aan onze visie op wonen en zorg ‘Umkieken naor’, onze nieuwe aanpak voor hulp bij het huishouden en gaan we het mantelzorg- en vrijwilligersbeleid herijken en/of vernieuwen, en zetten we stappen om de ABCDwerkwijze breder uit te rollen. B.2 We werken toe naar een stevig lokaal team, zoals geformuleerd in landelijke akkoorden en programma’s waaronder de Hervormingsagenda Jeugd Vanuit diverse landelijke akkoorden en programma’s, waaronder de Hervormingsagenda Jeugd, hebben we de opdracht om toe te werken naar een ‘stevig lokaal team’. De gemeente staat aan de lat voor krachtige, goed bereikbare lokale teams die aanwezig zijn op plekken waar inwoners van nature komen, direct hulp bieden en, als nodig, schakelen met professionals in het sociaal domein, voorzieningen in de sociale basis en aanvullende expertise. Hiervoor gebruiken we onder andere het Verkenningsinstrument Toegang (VIT), dat ons helpt om onze toegangsfunctie en de inrichting van ons lokaal team (Buurtplein) te optimaliseren.
Daarbij krijgen de lokale teams de komende jaren ook een grotere rol bij het begeleiden en bijstaan van gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveiligheid (o.a. geweld in afhankelijkheidsrelaties). Hiervoor werken we verder aan de regionale en lokale doorontwikkeling van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Daarvoor is het nodig om Buurtplein te versterken, zowel als stevig lokaal team volgens landelijke richtlijnen als in samenwerking met andere (bovenregionale) uitvoeringspartners. In 2026 gaan we samen met Buurtplein aan de slag met een aantal businesscases waarmee Buurtplein meer zelf hulp en ondersteuning gaat bieden (individueel, collectief en in samenwerking met andere partijen), waardoor de inzet van individuele voorzieningen jeugdhulp en maatwerkvoorzieningen Wmo kan worden voorkomen. B.3 We gaan aan de slag met de nieuwe aanpak Hulp bij het huishouden - De basis op orde De gemeenteraad heeft in juni 2025 de nota ‘Hulp bij het huishouden: De basis op orde’ vastgesteld. We willen hulp bij het huishouden toegankelijk en beschikbaar houden voor inwoners die dit écht nodig hebben. Daarom richten we de hulp bij het huishouden in als maatwerkvoorziening en beleggen de toegang volledig bij Buurtplein. Dit betekent dat we geen algemene voorziening schoonmaakhulp meer aanbieden, maar terugkeren naar de basis.
De nieuwe inrichting biedt ook mogelijkheden om aan de slag te gaan met initiatieven in het voorliggend veld die zich richten op het behouden en versterken van de vitaliteit. In de tweede helft van 2025 vinden de voorbereidingen plaats voor de inkoop en contractering met ingang van 1 januari 2026, waaronder het bepalen van de nieuwe tarieven (op basis van kostprijsonderzoek). De overgang naar de nieuwe situatie vraagt zorgvuldigheid. 2026 is een overgangsjaar. In dit nieuwe beleid staan verschillende doelstellingen. Na twee jaar evalueren we deze doelstellingen. We willen weten hoe de doelstellingen zijn uitgepakt en hoe inwoners de nieuwe werkwijze ervaren. B.4 We sturen en houden grip op de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen Wmo en individuele voorzieningen jeugdhulp op basis van nieuwe contracten met zorgaanbieders Per 1 januari 2026 werken we met nieuwe regionale contracten met zorgaanbieders voor Wmo en Jeugdhulp. Deze contracten zijn tot stand gekomen op basis van een nieuwe aanbestedingsprocedure in 2025. Deze procedure bestond uit zeven aanbestedingen op basis waarvan de aanbieders zijn geselecteerd. De nieuwe contracten zijn gebaseerd op aangescherpte en geactualiseerde uitgangspunten voor de regionale inkoop Wmo en Jeugdhulp.
De belangrijkste wijzigingen waar de nieuwe contracten op zijn gebaseerd zijn een betere segmentering van de producten en een andere financieringssystematiek.
46
Op basis hiervan verwachten we beter te kunnen sturen en grip te houden op de uitgaven voor de maatwerkvoorzieningen in het kader van de Wmo en de Jeugdwet. Daarnaast blijven we sturen op het behalen van inhoudelijke doelstellingen en maatregelen in het kader van de transformatie van de zorg. De financiële effecten hebben we meegenomen in de prognoses voor de meerjarenbegroting 2026 e.v. B.5 We sturen gericht op het aanbod in de sociale basis Onderdeel van het hervormen van het jeugdhulpstelsel is de opdracht dat minder jeugdigen gebruik maken van individuele voorzieningen jeugdhulp. Dit sluit goed aan op onze lokale ambities in het Integraal beleidskader sociaal domein 2024-2036 Samen groeien, gewoon doen en de bijbehorende uitvoeringsagenda waarmee we inzetten op het verstevigen van de sociale basis in buurten en wijken en onze beweging van het ‘voorliggend veld’ naar ‘hoofdveld’. De sociale basis in Doetinchem is de afgelopen jaren versterkt door nauwe samenwerking tussen lokale organisaties en initiatieven. We erkennen de uitdagingen zoals vergrijzing, druk op maatwerkvoorzieningen en de noodzaak tot preventie. Tegelijkertijd hebben we een duidelijke behoefte aan grip: op uitgaven, resultaten en samenwerking, zodat de sociale basis toekomstbestendig is, effectief blijft functioneren en bijdraagt aan het realiseren van onze beleidsdoelstellingen.
In 2025 brengen we in beeld waar we op dit moment staan met de inrichting van de sociale basis. De uitkomsten hiervan zijn leidend voor de wijze waarop we in 2026 gericht de sociale basis doorontwikkelen. Ondertussen werken we aan een businesscase voor een BSO+ (buitenschoolse opvang). We richten ons daarbij op kinderen met een extra ondersteuningsvraag. Met een BSO+ voorkomen we dat deze kinderen na schooltijd gebruik moeten maken van de individuele voorziening dagbesteding jeugdhulp. Andere voorbeelden zijn uitbreiding van aanbod gericht op herstel bij mentale problemen en/of gericht op een doelgroep met een autismespectrumstoornis, door een voorliggende maatschappelijke voorziening. Wat willen we bereiken? C. Kansrijk opgroeien en een leven lang leren Door veilig en gezond op te groeien, goed onderwijs te genieten, vrienden te maken, onbekommerd buiten te spelen en zich te ontplooien, krijgen kinderen de goede start die zo belangrijk is. Wij zetten ons in voor een gezonde en kansrijke toekomst voor ieder kind, ongeacht in welk gezin of in welke wijk het geboren wordt of opgroeit. Bij kansrijk opgroeien en een leven lang leren hoort een doorlopende ontwikkelingslijn. Als we investeren in een goede start voor elk kind, dan bouwen we aan het fundament van gezondere generaties.
Met meer gelijke kansen, waarbij iedereen talenten kan ontwikkelen en waarbij iedereen de kans krijgt op een gezonde toekomst. Dit geldt niet alleen voor kinderen en jongvolwassenen, maar ook voor volwassenen en ouderen. Iedereen heeft het nodig om zich een leven lang te blijven ontwikkelen, zodat je zoveel mogelijk de regie kunt houden op je eigen leven en keuzes. We kiezen ervoor om het gewone leven centraal te stellen. Een stevige pedagogische basis stimuleert de ontwikkeling van kinderen en ondersteunt ouders bij het opvoeden. Dit draagt bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien en helpt bij het omgaan met alledaagse problemen, ook als het even tegenzit. Het liefst met zo min mogelijk medicijnen, etiketten en professionele (geïndiceerde) hulp. We kiezen als vertrekpunt dat een hulpvraag niet altijd een probleem is waar een zorg- of ondersteuningstraject bij hoort. Veel dingen die we meemaken, horen bij het normale leven. Wat gaan we daarvoor doen? C.1 We voeren de plannen uit die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Kansrijk opgroeien en een leven lang leren We zetten in op het versterken van het alledaagse gewone leven van gezinnen.
47
Sommige hulpvragen horen bij het alledaagse leven en kunnen beantwoord worden in de context van het kind en het gezin. Sterke sociale netwerken van ouders dragen vervolgens weer bij aan een stabiele context voor de kinderen om in op te groeien. We willen een aantrekkelijke onderwijs- en werkgemeente zijn en blijven. Daarom creëren we ruimte voor talent en innovatie. Onder andere met onze Educatieve Agenda Doetinchem - Doetinchem als onderwijsstad voor de toekomst, aantrekkelijke en eigentijdse onderwijshuisvesting en door het versterken van de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt. We investeren in de maatschappelijke participatie van nieuwkomers én oudkomers. En met basisvaardigheden op orde nemen we drempels weg en creëren we kansen. Vanuit de uitvoeringsagenda blijven we in 2026 inzetten op POH Jeugd. In 2025 hebben we de inrichting van het jongerenwerk geëvalueerd. In 2026 gaan we aan de slag met onze hernieuwde aanpak ‘Jongerenwerk in Doetinchem: Klaar voor de toekomst’. C.2 We bereiden ons voor op een nieuwe planperiode Onderwijsachterstandenbeleid 2027-2030 Het huidige beleidsplan Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) Doetinchem loopt van 2023 t/m 2026. In 2026 starten we met de voorbereidingen van de nieuwe planperiode 2027 t/m 2030. Hiervoor werken we samen met betrokken partners zoals de kinderopvang en het basisonderwijs.
Onder het Onderwijsachterstandenbeleid valt ook de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE). Gemeente en uitvoeringspartners hebben gezamenlijke verantwoordelijkheden voor de totale doelgroep 2- tot 12-jarigen. Voor de financiering van het OAB ontvangen gemeente en scholen specifieke middelen van de Rijksoverheid. In 2026 zullen we op basis van de evaluatie/resultaten van de huidige planperiode en landelijke ontwikkelingen de nieuwe planperiode voorbereiden. Hierbij willen we als gemeente een kwalitatieve slag maken gericht op het bieden van een goede en ontwikkelingsrijke start voor alle Doetinchemse kinderen. C.3 We geven uitvoering aan de Wet van school naar duurzaam werk en komen tot een sluitende jongerenaanpak Met de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk krijgen scholen, gemeenten en Doorstroompunten meer taken, verantwoordelijkheden en mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk. Door de komst van de wet van school naar duurzaam werk gaan de programma’s Vroegtijdig school verlaters (VSV) en Actieplan Achterhoekse jongeren 2.0 op in het nieuwe regionaal programma. Deze ontwikkelingen zijn een kans voor de Achterhoek om te komen tot een sluitende aanpak voor al onze jongeren. Voor sommige jongeren verloopt die ontwikkeling naar zelfstandigheid niet vanzelfsprekend.
Jongeren kunnen op allerlei gebieden moeilijkheden ervaren die vragen om extra hulp of ondersteuning. Denk aan opleiding, sociale contacten, geld, huisvesting, werk, gezondheid, omgaan met alcohol of drugs. Specifieke en adequate ondersteuning is dan geboden. Met onze brede en sluitende Achterhoekse jongerenaanpak zetten we hierop in. Gezamenlijk zorgen we ervoor dat jongeren in onze regio opgroeien naar een gezond, gelukkig en succesvol leven in onze steeds complexere maatschappij. C.4 We formaliseren onze regionale samenwerking in het sociaal domein en komen tot een regionale visie jeugdhulp Eind 2022 formuleerden de Achterhoekse gemeenten een opdracht om de regionale samenwerking voor het sociaal domein te actualiseren. Daarna is een proces doorlopen waarbij is ingegaan op de vraag hoe te komen tot een toekomstbestendige samenwerking die de benodigde robuustheid in bedrijfsvoering en wendbaarheid in regionale samenwerking ondersteunt. Inmiddels zijn er op landelijk niveau ontwikkelingen die vanuit de Jeugdwet verplichten tot een samenwerking op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).
48
In de basis geeft de Wet gemeenschappelijke regelingen hiervoor 3 opties: een centrumregeling, een bedrijfsvoeringsorganisatie en een openbaar lichaam. Na onderzoek en het inwinnen van extern advies komen we in 2026 tot een juridisch houdbare en bestuurlijk werkbare governancevorm voor de uitvoering van inkoop maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo, contract- en leveranciersmanagement (CLM), toezicht op zorgaanbieders en wettelijke taken op het gebied van Jeugdhulp, waaronder de Regionale Expertisetafel, Jeugdbeschermingstafel en Regionale Toeleidingstafel. In 2026 gaan we ook aan de slag met een regionale visie jeugdhulp op basis van het Ontwerpbesluit Rijk met betrekking tot Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg en Hervormingsagenda Jeugd. C.5. We versterken de jeugdgezondheidszorg naar een meer integrale aanpak en versterken de samenwerking in de keten Het Algemeen Bestuur (AB) van de GGD NOG heeft in februari jl. ingestemd met een onderzoek naar een toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg (JGZ). Redenen om het onderzoek nu uit te voeren zijn onder andere het vernieuwde landelijk professioneel kader JGZ (LPK) en wijzigingen in het Rijksvaccinatieprogramma. Het doel van het onderzoek is de jeugdgezondheidszorg te versterken en op een toekomstbestendige manier in Noord- en Oost-Gelderland organiseren.
In het onderzoek staat centraal hoe de gemeenten hun inwoners het beste kunnen bedienen. Dit moet leiden tot een verbeterde samenwerking in de keten in 2026. Wat willen we bereiken? D. Gezond en gelukkig leven Een goede gezondheid wordt niet alleen bepaald door leefstijl, genen of de toegang tot zorg, maar ook door (onder andere) de sociale omgeving, fysieke omgeving en voorspelbaar inkomen en werk. Door in al het beleid hier rekening mee te houden, kunnen gezondheidsverschillen kleiner worden. Wij streven naar gezondheid in alle beleidsdomeinen. Gezondheid is veel meer dan fysieke en mentale gezondheid. Het gaat ook over meedoen, zingeving, een fijne woonplek en financiële onafhankelijkheid. Dit noemen we Positieve Gezondheid. Hierbij gaan we uit van een brede benadering van gezondheid die bijdraagt aan het vermogen van mensen om met de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven om te gaan. Het bevorderen van gezondheid en het verminderen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen heeft een positief effect op maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Het accent ligt op het voeren van de eigen regie, veerkracht en het geven van betekenis aan het leven. Het verkleinen van vermijdbare sociaaleconomische gezondheidsverschillen maakt integraal onderdeel uit van onze sociale opgaven.
Wat gaan we daarvoor doen? D.1 We voeren de plannen uit die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Gezond en gelukkig leven We gaan voor een breed en integraal gezondheidsbeleid, soms gericht op alle inwoners en soms op specifieke groepen en/of wijken. We investeren in gezondheidsbevordering voor risicogroepen én een gezonde(re) samenleving in algemene zin. Daarbij zien we de kracht van sport, bewegen en cultuur. Dit is voor ons zowel een middel als een doel. Het doel is de directe beleving en het middel is de bijdrage aan meedoen, inclusie, zingeving, betere fysieke en mentale gezondheid en sociale vaardigheden. Hiermee leggen we de basis voor een gezond en gelukkig leven. Met het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) houden we de zorg toegankelijk voor iedereen die het nodig heeft, ongeacht waar je woont, je financiële situatie, je aandoening of je leeftijd. Met de bijbehorende transformatiemiddelen dragen we bijvoorbeeld bij aan een betere mentale gezondheid en weerbaarheid onder jeugdigen en volwassenen.
49
In 2026 gaan we aan de slag met het Aanvalsplan Sport en bewegen en ons nieuwe beleidsplan sportaccommodaties en sportieve buitenruimte. D.2 We voeren het Aanvalsplan Visie Sport en bewegen uit De gemeenteraad heeft in juli 2025 de ‘Visie sport en bewegen 2025-2036 Doetinchem: Samen sportief vooruit’ vastgesteld. Hierin hebben we onze groeiambitie voor een gezonde, sportieve en veerkrachtige samenleving vormgegeven. We geven sport en bewegen een prominentere rol in onze gemeente. De ambitie is iedereen in beweging te krijgen en te houden. Dit doen we door met het gemeentelijk sportkapitaal de voorwaarden te creëren voor inwoners om in beweging te komen. We stellen inwoners in staat in beweging te komen en te werken aan hun gezondheid. We geven uitvoering aan ambities en doelen op vijf thema’s. Om de ambities waar te maken zijn extra investeringen in sport en bewegen nodig. Hiermee houden we de huidige sportinfrastructuur in stand en kunnen we werken aan de nieuwe ambities en doelen. Dit doen we door de ambities en doelen uit te werken in een Aanvalsplan (uitvoeringsagenda). We ondersteunen en stimuleren inwoners om de juiste vorm van sport of beweging te vinden. We focussen ons op kwetsbare inwoners, onze jongste en oudste inwoners. We investeren in het versterken, ondersteunen en toekomstbestendig houden van onze sportverenigingen en sportclubs.
D.3 We maken onze sportaccommodaties toekomstbestendig Vanaf 2026 beginnen we met het verder toekomstbestendig maken van onze sportaccommodaties en de sportieve buitenruimte. We richten ons op het optimaliseren van de verschillende sportparken, waarbij ook wordt gekeken naar invulling van natuur en recreatie. Daarnaast werken we aan het herijken van de toekomst van de SaZa Topsporthal. Tot slot werken Sport-ID, BUHA en gemeente in 2026 verder aan de voorbereiding voor de nieuwbouw van Sporthal de Bongerd in de Huet. D.4 We voeren de Uitvoeringsagenda Cultuur in Doetinchem uit De Cultuurvisie Doetinchem 2024-2036 – Verbinden, verrijken en versterken met kunst en cultuur is in december 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. De acties uit deze visie zijn concreet gemaakt in de uitvoeringsagenda en zijn gericht op het behalen van de negen doelstellingen uit de visie. De doelstellingen geven aan hoe kunst en cultuur bijdraagt aan een vitale, bruisende, toekomstbestendige gemeente. De basis is een domein overstijgende blik vanuit de waarde van cultuur, die zich uitsplitst op cultureel, sociaal-maatschappelijk en economisch vlak.
In 2026 gaan we verder met acties die bijdragen aan het verbeteren van onze ontwikkelpunten en maken we ruimte voor artistiek experiment, bieden we een breed aanbod cultuureducatie, versterken we de regionale culturele infrastructuur, investeren we in sociaal welzijn met kunst en cultuur en breiden we het culturele aanbod uit en faciliteren we (amateur)kunstenaars. D.5 We doen onderzoek naar toekomstmogelijkheden voor (cultuur)panden In 2026 doen we onderzoek naar toekomstmogelijkheden voor (cultuur)panden. Het betreft hier een vervolg op het onderzoek dat in 2025 afgerond is voor de panden waar onze culturele partners op dit moment gehuisvest zijn. Op basis van de resultaten bestaat de wens om breder te kijken naar vastgoed dat voor de culturele sector relevant is, in lijn met onze ambities uit de cultuurvisie.
50
Wat willen we bereiken? E. Integraal werken versterken en het gewone leven centraal De gemeente is samen met de verschillende uitvoeringsorganisaties verantwoordelijk voor een zo integraal mogelijke dienstverlening voor onze inwoners. De verschillende wetten en regelingen werpen vaak schotten op die integrale dienstverlening voor inwoners belemmeren. Ontschotten en integraal werken is wenselijk én noodzakelijk om daadwerkelijk een integrale dienstverlening te realiseren. Als we het hebben over ontschotten en integraal werken bedoelen we dat niet alleen binnen het sociaal domein, maar ook met andere wetten en domeinen. Denk aan de samenwerking met het zorg- en medisch domein of de samenwerking met het fysieke domein voor het creëren van een gezonde en aantrekkelijke buitenruimte. Wat gaan we daarvoor doen? E.1 We voeren overkoepelende acties en activiteiten uit onder de noemer ‘Samen groeien, gewoon doen’ Naast de uitvoeringsagenda’s voor de vier sociale opgaven voeren we ook acties en activiteiten uit die niet specifiek zijn toe te schrijven aan een specifieke sociale opgave. Bijvoorbeeld omdat deze overkoepelende acties en activiteiten verder gaan dan de focus op één specifieke sociale opgave of omdat ze zich richten op een brede, integrale ketensamenwerking.
Dan gaat het onder meer over het voortzetten van het Doetinchemse Doorbraakteam, het voeren van een lokale maatschappelijke dialoog over normaliseren en het versterken van het gewone leven, onder andere door het opzetten van een publiekscampagne. Verder stellen we een plan van aanpak op hoe we de inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid kunnen borgen in onze reguliere werkprocessen. Ook gaan we aan de slag om Doetinchem toegankelijker te maken. Dit zullen wij onder andere doen op basis van de resultaten die uit het onderzoek van Ongehinderd zijn gekomen. E.2 We zetten het Doetinchemse Doorbraakteam voort In 2025 is Doetinchem succesvol gestart met het Doetinchemse Doorbraakteam. Aan de hand van de doorbraakmethode wordt gezocht naar alternatieve mogelijkheden om inwoners de ondersteuning te geven die zij nodig hebben, met name voor situaties waarin de bureaucratie ervoor zorgt dat een inwoner vastloopt. In 2026 zetten we de uitrol van het doorbraakteam verder voort. De middelen worden ingezet voor training, gebruik doorbraaktool, bureaucratievrij geld voor casuïstiek en communicatie. E.3 We starten een lokale maatschappelijke dialoog over normaliseren en het versterken van het gewone leven Onderdeel van de maatregelen van de Hervormingsagenda Jeugd is het starten van een maatschappelijk debat.
Dit koppelen we lokaal aan onze acties en activiteiten uit de Uitvoeringsagenda 2025-2026 Samen groeien, gewoon doen. We starten een lokale (publieks)campagne en bijbehorend communicatietraject gericht op normaliseren en het versterken van het gewone leven voor huishoudens, gezinnen en hun netwerk en hoe we samen een zorgzame samenleving kunnen vormen. Hierbij richten we ons op uitvoeringsorganisaties en samenwerkingspartners, maar ook richting inwoners gaan we hier actief op inzetten.
51
Welke verbonden partijen dragen bij aan de realisatie van deze doelstellingen? We werken samen met: • Buurtplein BV • Laborijn • Sport-ID • Amphion Cultuurbedrijf • GGD Noord- en Oost-Gelderland • Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) • Regio Achterhoek (8RHK ambassadeurs) Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen in deze begroting. Wat mag het kosten? Programma 2 bedragen x € 1.000
Realisatie 2024
Begroting ná wijziging 2025
Begroting Meerjarenraming Meerjarenraming Meerjarenraming 2026 2027 2028 2029
52.271
44.391
38.620
35.797
36.341
-
-
451
573
1.546
5.390