B14.32 Bijlage 32 onderbouwing Laborijnlocatie - cultuurhistorische waardestelling.pdf
Tekst van het document
Spoorzone Doetinchem Cultuurhistorische waardestelling
CO N
CEP
T Juni 2025
Inhoudsopgave
Inleiding
1
Spoorzone gebiedscontour
2
Historische ontwikkeling & archeologie
3 t/m 8
Cultuurhistorische waardestelling
9 t/m 14
Stedenbouwkundig plan Spoorzone
15 t/m 16
Toelichting gebouwen
17 t/m 42
Eventuele waardevolle elementen
43 t/m 44
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
Inleiding Voor u ligt de cultuurhistorische waardestelling van de Spoorzone in Doetinchem. De inventarisatie is gedaan in de gebieden rondom het station. Van de IJsselkade in het noorden tot aan de Fabriekstraat in het zuiden ingekaderd door de Oude IJssel, en de Terborgseweg. De reden voor dit document is om een verdiepende slag te maken in het aanwezige cultuurhistorisch erfgoed dat gelegen is binnen het contour van de Spoorzone. Met de beoogde toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen van de Spoorzone is het ook belangrijk dat de bestaande kwaliteiten en karaktermakers van het plangebied ook in stand worden gehouden of een nieuwe, alternatieve invulling kunnen krijgen. Dit document duikt in de ruimtelijke historische ontwikkeling van het plangebied en welke cultuurhistorische waarden hieraan verbonden zijn. Ook wordt er kort terug geblikt op het aspect cultuurhistorie zoals het in de structuurschets van 2023 werd beschreven, oftewel ‘’cultuurhistorie in de etalage’’. De waardevolle gebouwen en objecten zijn in dit document genummerd en hebben een korte toelichting over waarom ze (potentieel) waardevol zijn. De waarde kan verschillende achtergronden hebben zoals historie, architectuur, stedenbouw of de rol die het speelde of nog steeds speelt in Doetinchem.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
1
Spoorzone gebiedscontour De contour van het plangebied Spoorzone is ingebed tussen de Oude IJssel, Fabriekstraat, Terborgseweg en de IJsselkade. Deze plangrenzen zijn overgenomen uit de structuurschets en de voorbeeldverkaveling van het stedenbouwkundig plan. Het gebied rondom het station is vanuit cultuurhistorisch perspectief waardevol voor Doetinchem. Het in 1885 geopende station zorgde ervoor dat Doetinchem verbonden werd met het spoorwegnet van de regio, van Nederland en ook dat van Duitsland. Grotere (industriële) ruimtelijke ontwikkelingen buiten het ei van Doetinchem werden hierdoor aantrekkelijk. In de loop der jaren streken verschillende bedrijvigheden neer rondom het station, groot en klein. Enkele voorbeelden hiervan zijn de Verenigde IJzerfabrieken ‘DE VIJF’, Vredestein, de papierfabriek, diverse houtbedrijven en ook de agrarische industrie. Na de Tweede Wereldoorlog werd ook een rivierarm in de Oude IJssel gedempt waardoor grotere schepen konden doorvaren tot Ulft en er meer grond beschikbaar kwam voor bebouwing. Doordat aan het eind van de 20e eeuw kleine bedrijven maar ook grote fabrieken zoals de Vredesteinfabriek verdwenen kwam er veel grond beschikbaar voor nieuwe ontwikkelingen, grond die langzamerhand wordt ingevuld.
Verspreid door het plangebied liggen echter nog steeds waardevolle gebouwen en elementen die de historie van de Spoorzone blijven vertellen en hierdoor ook van grote waarde zijn voor de geschiedenis en toekomst van Doetinchem.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
2
Historische ontwikkeling & archeologie
1875
1900
1925
1950
1975
2000 Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
3
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
4
NV Houtbedrijf, 1940 (huidige locatie Laborijn).
Schadekaart na bombardementen Tweede Wereldoorlog.
Vredesteinfabriek aan de Havenstraat jaren ‘50/’60.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
5
Luchtfoto van Doetinchem met zicht op de stationsomgeving met rechts de Oude IJssel, 1926.
Emplacement station Doetinchem, 1978.
Panorama Doetinchem, 1922.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
6
Terborgseweg ter hoogte van nummer 63, jaren ‘50.
Terborgseweg 57, destijds café Dimmendaal, jaartal onbekend.
Terborgseweg en papierfabriek vlak na de oorlog.
Terborgseweg 37, jaartal onbekend.
Ophoging van het Hamburgerbroek met de Vredesteinfabriek op de achtergrond, jaartal onbekend.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
7
Vredestein gezien vanaf de Havenstraat, jaren ‘50/’60.
Spoorwegovergang Terborgseweg richting zuiden, jaren ‘50.
Spoorwegovergang Terborgseweg richting noorden, 1966.
Oud NS station gezien vanaf de Terborgseweg, jaren ‘50.
Emplacement Doetinchem gezien vanaf Havenstraat, 1975.
Terborgseweg ter hoogte van Plantenstraat, 1935.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
8
Cultuurhistorische waardestelling Om de historie en ruimtelijke gelaagdheid van de Spoorzone te waarborgen is er een cultuurhistorische quickscan gedaan binnen het gebiedscontour. Per gebouw en object (nieuwbouw uitgesloten) is er gekeken naar de architectuur, historische context en stedenbouwkundige ligging. Op basis van deze criteria is er een grove en voorlopige waarde gelegd op een gebouw of object inclusief een korte beschrijving ervan. Gemeentelijke monumenten zijn ook meegenomen in deze waardestelling. De gebouwen in dit document zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, namelijk: Gemeentelijk monument, karaktermaker, potentieel karaktermaker en eventuele waardevolle elementen.
26 28
25
27
1 24
2
23 3 4
22
Deze categorieën worden ter verduidelijking voor de verschillende kaarten nader toegelicht:
7 5
8 6 9
Gemeentelijk monument: Gebouwen of objecten met een erg hoge waarde die ook officieel zijn toegewezen. 10
Karaktermaker: Gebouwen of objecten die niet als monument zijn aangewezen maar ruimtelijk gezien wel waardevol zijn vanwege de herkenbaarheid, historie, architectuur of ligging in het gebied. Potentieel karaktermaker: Gebouwen of onderdelen van complexen die over enige waarde beschikken. Nader onderzoek is hierbij nodig maar beschikken over hoge potentie.
20
21
11 19 17
12 16
Eventuele waardevolle elementen: Nader onderzoek en inventarisatie is nodig bij dit gebouw of onderdeel van het complex.
13
18 15 14
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
9
1 Terborgseweg 24
2 Terborgseweg 30
3 Terborgseweg 40
• Bouwjaar: 1938 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1855 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1911 • Gemeentelijk monument
4 Terborgseweg 44
5 Terborgseweg 56 & 58
6 Terborgseweg 62 & 64
• Bouwjaar: 1920 • Karaktermaker
• Bouwjaar 56: 1935 • Bouwjaar 58: 1910 • Potentieel karaktermakers
• Bouwjaar: 1930 • Potentieel karaktermaker
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
10
7 Terborgseweg 43
8 Terborgseweg 51 & 53
9 Terborgseweg 63
• Bouwjaar: 1948 • Potentieel karaktermaker
• Bouwjaar: ca. 1897 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1880 • Gemeentelijk monument
10 Stationsplein 8
11 Terborgseweg 108
12 Terborgseweg 114 & 116
• Bouwjaar: 1983 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1920 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1937 • Karaktermaker
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
11
13 Fabriekstraat 10
14 Fabriekstraat 20
15 Ambachtstraat 22
• Bouwjaar: 1960 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1960 • Potentieel karaktermaker
• Bouwjaar: 1947 • Potentieel karaktermaker
16 Ambachtstraat 14
17 Industriestraat 1
18 Industriestraat 15
• Bouwjaar: 1947 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1947 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1957 • Potentieel karaktermaker
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
12
19 Havenstraat 5
20 Havenstraat 10
21 Havenstraat 1
• Bouwjaar: 1955 • Karaktermaker
• Bouwjaar: vanaf 1955 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1934 • Gemeentelijk monument
22 C. Missetstraat 19-21
23 C. Missetstraat 5
24 Spinbaan 13
• Bouwjaar: 1933 • Karaktermaker
• Bouwjaar: vanaf 1954 • Karaktermaker
• Bouwjaar: vanaf 1925 • Karaktermaker
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
13
25 Spinbaan 4 tot 12
26 Terborgseweg 18
27 Kommedwarssteeg 49 tot 97
• Bouwjaar 4 tot 10: 1935 • Bouwjaar 12: 1927 • Potentieel karaktermakers
• Bouwjaar: 1933 • Karaktermaker
• Bouwjaar: 1955 • Karaktermaker
28 IJsselkade 1
• Bouwjaar: 1955 • Karaktermaker
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
14
rpslinten
nten
Stedenbouwkundig plan Spoorzone
Fabriek voor dierenvoeding aan de Oude IJssel
Fooddock Deventer
Nieuwe plekken aan het water
monumenten
ch waardevol
m
3. Cultuurhistorie in de etalage 26
Verschillende ‘karaktermakers’ kenmerken het gebied. We benutten deze verschillende cultuurhistorische en landschappelijke karakteristieken op een geheel, eigentijdse wijze.
28
25
27
1 24
Denk hierbij bijvoorbeeld aan monumentale en beeldbepalende bebouwing. Maar ook landschappelijk zijn er waardevolle structuren als de Oude IJssel met historische meandering en de groene gordel om de binnenstad. Dit zijn karakteristieke elementen voor de ontwikkeling. Ze geven herkenbaarheid en eigenheid aan het gebied. We leggen de nadruk op het behouden van erfgoedwaarden met oog voor de veranderende eisen van de tijd. Het behoud van erfgoed en de ontwikkeling van de spoorzone gaan zo hand in hand en versterken de culturele identiteit van het gebied.
2
23 3 4
22
Cultuurhistorie in de etalage
aardevol
5
8 6
Papierfabriek Zanders, Duitsland, Karres en Brands 9
Papierfabriek Doetinchem
Verre toekomst?
Zichtlijnen Historische dorpslinten
Fabriek voor dierenvoeding aan de Oude IJssel
Rijksmonumenten
56
Gemeentelijke monumenten
Fooddock Deventer
57
10
Nieuwe plekken aan het water
Cultuurhistorisch waardevol Oude IJssel arm
3. Cultuurhistorie in de etalage
20
21
Verschillende ‘karaktermakers’ kenmerken het gebied. We benutten deze verschillende cultuurhistorische en landschappelijke karakteristieken op een geheel, eigentijdse wijze.
11 19 17
Denk hierbij bijvoorbeeld aan monumentale en beeldbepalende bebouwing. Maar ook landschappelijk zijn er waardevolle structuren als de Oude IJssel met historische meandering en de groene gordel om de binnenstad. Dit zijn karakteristieke elementen voor de ontwikkeling. Ze geven herkenbaarheid en eigenheid aan het gebied. We leggen de nadruk op het behouden van erfgoedwaarden met oog voor de veranderende eisen van de tijd. Het behoud van erfgoed en de ontwikkeling van de spoorzone gaan zo hand in hand en versterken de culturele identiteit van het gebied.
12 16
13
18 15 14 Papierfabriek Zanders, Duitsland, Karres en Brands
Papierfabriek Doetinchem
Verre toekomst?
56
nten
umenten
7
57
Fabriek voor dierenvoeding aan de Oude IJssel
Fooddock Deventer
Nieuwe plekken aan het water
Zichtlijnen Historische dorpslinten Rijksmonumenten Gemeentelijke monumenten
Fabriek voor dierenvoeding aan de Oude IJssel
Fooddock Deventer
Nieuwe plekken aan het water
Cultuurhistorisch waardevol Oude IJssel arm
Verschillende ‘karaktermakers’ kenmerken het gebied. We benutten deze verschillende cultuurhistorische en Verschillende ‘karaktermakers’ kenmerken het gebied. We landschappelijke karakteristieken op een geheel, eigentijdse
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
15
SPOORZONE DOETINCHEM
Spelregelkaart (concept)
Ruimtelijke spelregels Dichtheid & Openheid
Werkgelegenheid
Bandbreedte dichtheid (in Floor Space Index, FSI)
3.5 FSI: 3.5
6.000 m2
3.5
25%
FSI: 3.5
FSI: 3.5
21.000 m2 BVO
21.000 m2 BVO
25 % Werkprogramma
3.5 of
21.000 m2 BVO
5% 5% Voorzieningen
4.500 m2 BVO
900 m2 BVO
Voorbeeldberekening werkgelegenheid
Bandbreedte openheid (in Ground Space Index, GSI) 70% bebouwd
Maximaal 70% van de kavel is bebouwd. Zo ontstaat ruimte voor pleinen, hofjes en doorsteken.
Stedenbouwkundige spelregels Legenda 1. Ontwikkelvelden Ontwikkelvelden Werk en Leren Ontwikkelvelden Stationskwartier Ontwikkelvelden Oude IJsseloevers Ontwikkelvelden Ambachtelijke Stedelijkheid
2. Dichtheid/functiemix 3.5
Maximale dichtheid (FSI)
25%
Minimaal % werken (kantoor, bedrijven)
5-10%
Bandbreedte % voorzieningen (horeca, verblijfsaccommodaties, consument en zakelijke dienstverlening, sportieve en recreatieve voorzieningen, detailhandel, maatschappelijk en culturele voorzieningen)
Hoogte
Korrelgrootte
Mobiliteit
Actief groen
De bouwhoogte varieert van 5 t/m 8 bouwlagen met op bijzondere plekken accenten tot 12 bouwlagen. Binnen het samengestelde blokken kunnen er meerdere bouwhoogtes worden gehanteerd
Binnen de ontwikkelvelden komen verschillende gebouwtypen die hun eigen uitstraling en architectuur hebben, met goed afleesbare verschillen in hoogte, gevelindeling, materiaal en kleur.
Parkeervoorzieningen worden zoveel mogelijk collectief opgelost in Buurthubs. De ontwikkelvelden worden zo ingericht dat het doorwaadbare gebieden worden voor voetgangers en fietsers.
De ontwikkeling van de bebouwing gaat gelijk op met een integraal duurzaamheidsconcept en een actieve leefomgeving.
Basis bouwhoogte tussen 5-8 bouwlagen Zoekgebied hoogteaccenten - 8-12 bouwlagen
P
Mogelijke locatie parkeren/parkeerhub
3. Actieve plinten, specials en rooilijnen Zoekgebied actieve plinten Zoekgebied actieve plinten Flexibele rooilijn Vaste rooilijn (beeldbepalend) Zoekgebied geactiveerde pleinen Zoekgebied doorsteek tussen kavels/bebouwing Monumenten
Mix to the Max Binnen het blok wordt gemengd. Afhankelijk van de locatie in de wijk is het wonen, leren of werken dominant. De plinten geven de mogelijkheid tot aantrekkelijke functies. Ook mixuse in gebouwen en een flexibele indeling zijn van belang.
Rooilijn
Relatie binnen-buiten
De gebouwen staan verspringend langs de straat . Er zijn openingen in de straatwand. Er lopen voor het publiek toegankelijke paden in de dwarsrichting.
De panden grenzen direct aan de openbare ruimte. Parkeren aan de gevel wordt zorgvuldig ingepast en vormgegeven. Plinten zijn minimaal 4 meter hoog en flexibel.
Cultuurhistorisch waardevol Karaktermakers
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
16
Toelichting waardevolle gebouwen Terborgseweg 24
Terborgseweg 30
Functie: Woonhuis
Functie: Bedrijfsgebouw
Bouwjaar: 1938
Bouwjaar: 1855
Architect: Onbekend
Architect: Onbekend
Monumentenstatus: Nee
Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol
Bouwkundige staat: Goed, bewoond
Bouwkundige staat: Goed, in gebruik als kantoor
Bijzonderheden: Markante jaren ‘30 villa uitgevoerd in rood baksteen.
Bijzonderheden: Vermoedelijk een oud boerenhuis dat zich in vrij gave staat bevindt.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
17
Terborgseweg 40
De stalhouderij ergens begin 20e eeuw. Functie: Autogarage en woning, voormalige stalhouderij Bouwjaar: 1911 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Ja, gemeentelijk monument Bouwkundige staat: Redelijk, bewoond en nog in gebruik als garage. Bijzonderheden: Markante en beeldbepalende bedrijfswoning.Het pand is onderdeel van de historische lintbebouwing aan de Terborgseweg en speelt als historische stalhouderij op de hoek met de Melkweg, vanwege het volume en de vormgeving van het exterieur, een beeldbepalende rol. De situering aan de belangrijke uitvalsweg is onlosmakelijk verbonden met de historische functie van stalhouderij, expeditiebedrijf en later taxi- en garagebedrijf. Bron: Waardevolle panden bedrijventerreinen, Belfort 2020
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
18
Terborgseweg 44
Aanzichten en doorsnedes van het pand Functie: Bedrijfsgebouw, voormalige villa Bouwjaar: 1920 Architect: H.J.L. Ovink Sr Monumentenstatus: Nee, wel cultuurhistorisch waardevol Bouwkundige staat: Goed, wordt gebruikt. Bijzonderheden: Statige jaren ‘20 villa, uitgevoerd in wit pleisterwerk. Tegenwoordig in gebruik als wellness. Gebouwd in opdracht van Dhr. Lagaai, directeur gasfabriek.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
19
Terborgseweg 56
Terborgseweg 58
Functie: Woonhuis
Functie: Bedrijfsgebouw
Bouwjaar: 1935
Bouwjaar: 1910
Architect: Onbekend
Architect: Onbekend
Monumentenstatus: Nee
Monumentenstatus: nee
Bouwkundige staat: Niet bekend, staat leeg
Bouwkundige staat: Goed
Bijzonderheden: Markante jaren ‘30 villa uitgevoerd in rood baksteen. Staat op het fabrieksterrein van de papierfabriek.
Bijzonderheden: Een statig pand dat op het terrein van de papierfabriek staat. Het gedeelte aan de Terborgseweg is vrij gaaf gebleven en wordt ook gebruikt door de fabriek onder andere als personeelsruimte. Het achterste gedeelte lijkt in de jaren ‘70 of ‘80 te zijn aangebouwd. In het oude gedeelte aan de straat valt het op dat er ooit al een keer een gevelreconstructie is geweest vanwege verschillende bakstenen.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
20
Terborgseweg 43
Aanzichten en plattegronden van het pand Functie: Woonhuis en winkelruimte Bouwjaar: 1948 Architect: H.J.L. Ovink Jr. & G.A.H. Clerx Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed, bewoond Bijzonderheden: Beeldbepalend naoorlogs woongebouw met winkelruimte op de begane grond. Uitgevoerd in rood baksteen.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
21
Terborgseweg 51 & 53
Terborgseweg 62 & 64
Functie: Winkel, voormalig woonhuis.
Functie: Woonhuis
Bouwjaar: ca. 1897
Bouwjaar: 1930
Architect: Onbekend
Architect: Onbekend
Monumentenstatus: Nee
Monumentenstatus: Nee
Bouwkundige staat: Onbekend, deels in gebruik door winkel.
Bouwkundige staat: Goed, bewoond.
Bijzonderheden: Fraai dubbel woonhuis van eind 19e eeuw omgebouwd met een winkel op de begande grond. Het gebouw lijkt afgezien van de winkelruimte en grijs geverfde gevel aan de straatzijde nog in gave staat.
Bijzonderheden: Karakteristieke 2-kaps woning uit de jaren ‘30, grotendeels onaangepast.
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
22
Terborgseweg 63
Het pand in gebruik als hotel, jaartal onbekend. Functie: Maatschappelijke opvang, van oorsprong hotel/cafe Bouwjaar: 1880 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Ja, gemeentelijk monument Bouwkundige staat: Goed, in gebruik Bijzonderheden: Markant hotelgebouw uit de 19e eeuw. Het gebouw is op de hoek van de Terborgseweg en Emmastraat gesitueerd waardoor het veel aanzicht heeft en ook onderdeel uitmaakt van het visite kaartje van Doetinchem. Dit gebouw uit circa 1880 werd in 1920 omgevormd tot Hotel Emma en later in gebruik genomen als bretelen dassenfabriek. Na 1968 is het enige jaren in gebruik geweest als kantoorgebouw voor de Waterleidingmaatschappij Oost-Gelderland tot de nieuwbouw verderop aan de Terborgseweg gereed was. Bron: Inventarisatie industrieel erfgoed Doetinchem BBA 2010 Zicht op de Terborgseweg met rechts het hotel, jaartal onbekend. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
23
Stationsplein 8
Vooraanzicht station Doetinchem
Functie: Station Doetinchem Bouwjaar: 1983
Architect: Peter Kilsdonk Monumentenstatus: Nee, maar er is een cultuurhistorische waardestelling. Bouwkundige staat: Goed, nog in gebruik als horeca/wachtruimte Bijzonderheden: Uniek Nederlands stationsgebouw ontworpen door Peter Kilsdonk in de tijd dat de NS nog een eigen architectenbureau had. Na een periode dat NSstations vooral functioneel en sober moesten zijn is dit een ontwerp die de NS weer een uitgesproken gezicht moest gaan geven. Een opvallend gebouw met veel verschillende interessante en unieke details.
Station Doetinchem 1995, met overkragende begroeiing op het dak. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
24
Terborgseweg 108
De boerderij met het houtbedrijf op de achtergrond, 1940. Functie: Voormalige boerderij Bouwjaar: 1920 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed, in gebruik Bijzonderheden: Voormalige stadsboerderij in gave staat met aangebouwde schuur en met een bijbehorende schuur op het erf. Het laat een belangrijke historische laag zien in de stedelijke ontwikkeling van Doetinchem.
De oude boerderij vanaf de Terborgsweg, jaartal onbekend. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
25
Terborgseweg 114 & 116
Muursteen met de tekst: A.J. - G.B.O. 6/8 - 37. Functie: Woonhuis Bouwjaar: 1937 Architect: Onbekend, A.J. - G.B.O? Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed/redelijk, wordt op het moment van schrijven verbouwd en bewoond. Bijzonderheden: Een typische 2-kaps woning uit de jaren ‘30 met karakteristieke bijgebouwen die grenzen aan het achterliggende industriële pand.
De bijgebouwen achter nummer 116. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
26
Fabriekstraat 10
Houtbuigerij Doetinchem Fabriekstraat, voormalig eigenaar was firma Van Haarlem. Jaren ‘60. Functie: Voormalige houtbuigerij Doetinchem, tegenwoordig verschillende bedrijfshallen. Bouwjaar: 1960 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed/redelijk, in gebruik. Bijzonderheden: Voormalige houtbuigerij Doetinchem in de Fabriekstraat op industrieterrein Hamburgerbroek. Voormalig eigenaar van dit pand was de firma Van Haarlem. Het is een karakteristiek fabriekspand met een heldere en sterke vormentaal.
Het is onduidelijk of dit woonhuis vroeger bij het fabriekcomplex hoorde. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
27
Fabriekstraat 20
Details van de constructie in de kleinere hal. Functie: Voormalige wagenfabriek Böhmer Prefab Wagenbouw Bouwjaar: 1960 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed, is onlangs gerenoveerd waarbij sandwichpanelen tegen de gevel zijn gezet en de originele bakstenengevel niet meer te zien is. Bijzonderheden: Twee grote volumes die vroeger als assemblage, kantoor en opslagruimte hebben gediend voor de wagenbouwfabriek. Het smalle maar diepe gebouw naast het hoofdgebouw heeft een interessante draagstructuur die deels gebogen zijn. Het is niet duidelijk of dit van beton is of dat het wellicht houten spanten van Nemaho kunnen zijn.
Details van de constructie in de kleinere hal. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
28
Ambachtstraat 22
De steenhouwerswerkplaats van Schoot in 2025. Functie: Steenhouwerswerkplaats Schoot natuursteen Bouwjaar: 1947 Architect: G.J. Graafsma Doetinchem Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Matig/slecht, nog steeds in gebruik maar met veel gebreken en achterstallig onderhoud. Bijzonderheden: Ambachtstraat 22 is voor de gemeente Doetinchem cultuurhistorisch waardevol vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde. Het fabrieksgebouw is sociaal-economisch van belang vanwege de bijdrage aan de ontwikkeling en uitbreiding van de bouw- en steenhouwersnijverheid na de Tweede Wereldoorlog in Doetinchem. Bron: Waardevolle panden bedrijventerreinen, Belfort 2020 De dakconstructie van de steenhouwerswerkplaats in 2025. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
29
Ambachtstraat 14
Aanzichten Oostenrijkse noodwoning. Functie: Woonhuis met bijbehorende bedrijfsgebouwen Bouwjaar: 1947 Architect: Onbekend, fabrikant Thermobau G.M.B.H. uit Wenen Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol. Bouwkundige staat: Goed/redelijk. Bewoond. Bijzonderheden: Deze woning betreft een zogenaamde ‘Oostenrijkse noodwoning’. In het kader van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog werden deze woningen als houten pre-fab pakketten geïmporteerd uit Oostenrijk. Deze werden per trein naar Nederland vervoerd en werden slechts in een paar dagen tijd door lokale aannemers in elkaar gezet. Op deze manier zijn er verspreid door het hele land ruim 800 woningen gerealiseerd. Aan de Winnipegstraat in Doetinchem staan ook vier noodwoningen.
Oostenrijkse noodwoningen aan de Winnipegstraat. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
30
Industriestraat 1
De markante entreepartij van het fabrieksgebouw. Functie: Fabrieksgebouw Komeetstaal Bouwjaar: 1947 Architect: H. Thijssen Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol. Bouwkundige staat: Goed/redelijk, in gebruik. Bijzonderheden: In 1947 stichtten A.A. en M.E. Merk de metaalwarenfabriek ‘Komeetstaal’. De fabriek legde zich toe op de productie van verspanende gereedschappen voor de metaalverwerkende industrie. Het complex is een gaaf bewaard voorbeeld van een met één bouwlaag onder een plat dak vormgegeven fabrieksgebouw uit de late jaren ’40 van de 20e eeuw. De vormgeving van latere uitbreidingen is afgestemd op het oorspronkelijke deel zodat een uniform architectonisch beeld ontstaan is. Het gebouw levert verder een belangrijke bijdrage aan het oeuvre van de regionaal bekende architect H. Thijssen uit Doetinchem. Bron: Waardevolle panden bedrijventerreinen, Belfort 2020
Eerste steen gelegd op 11 oktober 1947. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
31
Industriestraat 15
Bebouwing langs de Industriestraat, jaren ‘60. De sheddaken zijn een herkenningspunt. Functie: Bedrijfspand Bouwjaar: 1957 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed/redelijk. In gebruik. Bijzonderheden: Het gebouw is een kenmerkend bedrijfspand uitgevoerd in rode bakstenen met twee sheddaken. De stedenbouwkundige ligging en het karakteristieke voorkomen doen het gebouw opvallen in het gebied en is hiermee een waardevol karaktermaker.
Het bedrijfspand gezien vanaf de Industriestraat, het valt direct op. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
32
Havenstraat 5
De loods aan de Havenstraat in de jaren ‘50 of ‘60. Functie: Kantoor en loods NV Handelsvennootschap Lymar Bouwjaar: 1955 Architect: H.J.L. Ovink & Zn. Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol. Bouwkundige staat: Goed/redelijk, in gebruik als opslag. Bijzonderheden: In 1955 werd in opdracht van Handelsonderneming “Lymar”, een groothandel in levensmiddelen, een magazijn met kantoor en woonhuis gebouwd aan de Havenstraat. De grossierderij was eerder gevestigd aan de Varsseveldseweg. Het ontwerp voor het complex was van het architectenbureau H.J.L. Ovink & Zn. Het complex is een gaaf bewaard voorbeeld van een vroeg naoorlogse (magazijn)hal met kantoren en woning. Het complex is van belang vanwege het materiaalgebruik. De draagconstructie van de hal uit 1955 is van belang voor de geschiedenis van de bouwtechniek. Bron: Waardevolle panden bedrijventerreinen, Belfort 2020
Luchtfoto van de loods met onder de Vredesteinfabriek en boven het ABC-complex. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
33
Havenstraat 10
De silotoren van de veevoederfabriek maakt deel uit van de Doetinchemse skyline. Functie: Veevoederfabriek Bouwjaar: 1955, met diverse uitbreidingen in 1956 en 1967 Architect: J.G.A. Heineman (1955), Centraal Bureau (1967) Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol. Bouwkundige staat: Goed/redelijk, in gebruik als opslag. Bijzonderheden: Havenstraat 10 is voor de gemeente Doetinchem cultuurhistorisch waardevol vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde. De veevoederfabriek maakt deel uit van het na de Tweede Wereldoorlog sterk ontwikkelde industrieterrein Hamburgerbroek. Het gebouw is zeer beeldbepalend vanwege het bouwvolume, de situering op de oostoever van de Oude IJssel nabij het spoor en vanwege het karakteristieke silhouet (landmark). Het silogebouw staat in directe historisch-ruimtelijke relatie tot de noordelijk gelegen haven, tevens restant van een oude rivierarm. Bron: Waardevolle panden bedrijventerreinen, Belfort 2020
Opvallende eigentijdse kunstwerken aan de gevels van de fabriek. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
34
Havenstraat 1
De complete Vredesteinfabriek in de jaren ‘60. Functie: Vredestein Rubberfabriek Bouwjaar: 1934 Architect: J.D. Postma? Monumentenstatus: Ja, gemeentelijk monument. Bouwkundige staat: Goed, gerestaureerd en in gebruik door uitzendbureau. Bijzonderheden: Voormalig ketelhuis van de Vredestein rubberfabriek. De fabriek was vanaf 1933 gevestigd in de oude gebouwen van de electromotorenfabriek ‘De Vijf’. In 2001 sloot de fabriek in Doetinchem waarna in 2004 het gehele complex werd gesloopt op de schoorsteen en ketelhuis na. In 2015 is de restauratie en herbestemming van het ketelhuis voltooid.
Vogelvluchttekening van het complex omstreeks 1940. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
35
C. Missetstraat 19-21
De oude constructiewerkplaatsen in 1975. Functie: Woning + bedrijfsruimte Bouwjaar: 1933 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed/redelijk, in gebruik als autogarage. Bijzonderheden: Voormalige constructiewerkplaats, later omgevormd naar een autodealer + garage. Een klassiek voorbeeld van een bedrijf aan huis configuratie waarbij de bedrijfsgebouwen sheddaken hebben.
De sheddaken zijn nog steeds goed zichtbaar. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
36
C. Missetstraat 5
Gevelaanzichten. Functie: Voormalige groenteveiling Bouwjaar: 1953 Architect: H.J.L. Ovink Monumentenstatus: Nee, wel cultuurhistorisch waardevol. Bouwkundige staat: Goed, in gebruik door verschillende bedrijven. Bijzonderheden: Dit bedrijf met bovenwoning werd in 1953 gebouwd naar ontwerp van architectenbureau H.J.L. Ovink voor W.G. Sars. Het groenteveilinggebouw werd al in 1954 uitgebreid en daarvan dateert ook de gevelsteen met opschrift ‘Joop Sars 20 april 1954 ’. Het sobere wederopbouwpand kenmerkt zich door kleine decoraties die op de functie wijzen. Het gebouw bestaat nog en is beeldondersteunend. Bron: Inventarisatie industrieel erfgoed Doetinchem BBA 2010
Geveldetails zoals druiven, peren en bananen verraden de voormalige functie van het pand. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
37
Spinbaan 13
Het fabriekscomplex met woning en bijbehorende werkplaatsen. Functie: Smederij - machinefabriek (Eijmers) Bouwjaar: Vanaf 1925 Architect: J.A.H. Stap, H. Stein en F.A. Bruininkweerd Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed/redelijk, in gebruik als machinefabriek Bijzonderheden: In 1925 begon W.M. Eijmers een smederij aan de Spinbaan, die later uitgroeide tot een machinefabriek. In de jaren ’50, ’60 en ’70 werd het bedrijf een aantal malen uitgebreid en werd de naastgelegen woning aangekocht die in 1930 door architect Stap ontworpen was voor slager R. Mulder. Het gebouwencomplex is sociaaleconomisch van belang vanwege de bijdrage aan de ontwikkeling en uitbreiding van de gespecialiseerde metaalverwerkende industrie die zich vanaf de eerste helft van de 20e eeuw in Doetinchem vestigde. Bron: Waardevolle panden bedrijventerreinen, Belfort 2020 De achterzijde van het complex gezien vanaf de Melkweg. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
38
Spinbaan 4 tot 12
De woonhuizen in 1935 Functie: Woningen Bouwjaar: 1927 & 1935 Architect: Onbekend Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed/redelijk, bewoond. Bijzonderheden: Spinbaan 4 tot 10 betreft een strook rijwoningen die bestaat uit 4 wooneenheden en nummer 12 betreft een vrijstaande woning uit 1927. Beide gebouwen zijn een mooi voorbeeld van vooroorlogse woningbouw uit de jaren ‘20 & ‘30 met kenmerkende elementen uit die tijd.
De woningen zijn stedenbouwkundig sterk vanwege hun ligging naast Terborgseweg 18 Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
39
Terborgseweg 18
Gevelaanzichten Functie: Woonhuis + winkelruimte Bouwjaar: 1933 Architect: H.J.L. Ovink & Zn. Monumentenstatus: Nee Bouwkundige staat: Goed, bewoond + restaurant Bijzonderheden: Een fraai wooncomplex uit 1933 met winkelruimte op de begane grond. Het complex bestaat uit 4(?) woningen. De architectuur en situering op de hoek van de Spinbaan met de Terborgseweg zorgt ervoor dat het pand als stedenbouwkundig hoekaccent gezien kan worden. Het pand heeft karakteristieke jaren ‘30 architectuur met enkele Art-Deco elementen.
Gevelaanzichten en plattegronden van het pand. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
40
Kommedwarssteeg 49 tot 97
De praktijklokalen in de jaren ‘60. Functie: Woningen, oude praktijklokalen ATS Bouwjaar: 1955, herbestemd in 2012/2013 Architect: F.A. Bruininksweerd, herbestemming Woonwerk Architecten Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol. Bouwkundige staat: Goed, herbestemd tot woningen Bijzonderheden: Unieke en karakteristieke ‘shedwoningen’ in de voormalige praktijklokalen van de ATS. Na verhuizing van de school werd het Brewinc ontwikkeld tot cultuurcluster en de praktijklokalen naar 24 shedwoningen met gebouwd parkeren door Woonwerk Architecten.
De praktijklokalen met latere aanbouwingen in 1990. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
41
IJsselkade 1
De IJsselkade in de jaren ‘50. Functie: Cultuurcluster, voormalig Algemene Technische School Bouwjaar: 1955, herbestemd in 2011 Architect: F.A. Bruininksweerd, herbestemming Johan de Wachter Architects. Monumentenstatus: Nee, maar cultuurhistorisch waardevol Bouwkundige staat: Goed, herbestemd naar cultuurcluster. Bijzonderheden: In 1949 werd door de Vereniging ‘de ambachtsschool voor Doetinchem e.o.’ het initiatief genomen tot de bouw van een nieuwe technische school met G. Mulder als directeur. In 1953 maakte F.A. Bruininksweerd een ontwerp. De praktijklokalen van de school zijn voorzien van monumentale sheddaken. Na verhuizing van ‘t Brewinc school voor VMBO naar de in 2004 gestarte nieuwbouw aan het Zaagmolenpad (nu Metzo College genoemd), wordt de oude school herontwikkeld tot Brewinc cultuurcluster in samenwerking van Johan de Wachter Architects en projectontwikkelaar WAM & Van Duren. Bron: Inventarisatie industrieel erfgoed Doetinchem BBA 2010 Zicht op het scholencomplex vanaf de Oude IJssel, jaartal onbekend. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
42
Eventuele waardevolle elementen
1
2
3
4
6 5
Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
43
1 Terborgseweg 28
2 Melkweg 8
3 Terborgseweg 55
• Bouwjaar: 1920 • Karakteristiek woonhuis
• Bouwjaar: 1949 • Karakteristiek naoorlogs bedrijfspand.
• Bouwjaar: vermoedelijk eind 19e eeuw • Staat in het bouwlint van verschillende andere oudere bouwwerken aan de Terborgsweg.
4 Industriestraat 30
5 Industriestraat 35
6 Industriestraat 32
• Bouwjaar: 1957 • Karakteristiek naoorlogs bedrijfspand
• Bouwjaar: vermoedelijk 1955 • Bijzondere naoorlogse fabricagehal/opslag.
• Bouwjaar: 1965 • Naoorlogs bedrijfspand met kunstwerk dat vermoedelijk verdwenen of verstopt is na renovatie van het pand. Spoorzone cultuurhistorische waardestelling
44
Juni 2025