Afhandeling toezegging werkwijze CLM selectie zorgaanbieders + toepassing Bibob.pdf

Afhandeling toezegging wethouder Sluiter vragenhalfuur raadsvergadering 25-03-2021 en beeldvormende raadsvergadering 15-04-2021 Tijdens het vragenhalfuur in de vergadering van de gemeenteraad van 25 maart 2021 hebben een aantal fracties vragen gesteld over het verschijnsel van (hoge) winsten bij zorgaanbieders, de mogelijkheid van (niet-)selecteren van die aanbieders bij de nieuwe aanbesteding en de werkwijze van gemeenten bij het monitoren van geleverde kwaliteit en rechtmatigheid inzake zorgleveranties. Ter vergadering heeft de portefeuille hierop antwoord gegeven, en de toezegging gedaan om de raad deze antwoorden, aangevuld met enkele verduidelijkingen, schriftelijk te doen toekomen. Tijdens de beeldvormende behandeling van raadsmededeling 2021-30 Regionale aanbesteding Jeugdhulp en Wmo 2022 zijn aanvullende vragen gesteld over de mogelijkheid van het toepassen van de wet Bibob tijdens de aanbestedingsprocedure. De portefeuillehouders heeft toegezegd hierop schriftelijk terug te komen. Met dit memo geeft het college uitvoering aan deze twee toezeggingen. Is het mogelijk om aanbieders met (hoge) zorgwinsten te weren tijdens een aanbestedingsprocedure? Neen, het is juridisch niet mogelijk om aanbieders met (hoge) winsten uit te sluiten tijdens een aanbesteding.

De Aanbestedingswet1 stelt namelijk dat er door de aanbestedende dienst (=gemeente) alleen voorwaarden gesteld mogen worden die gaan over de uitvoering van de opdracht. Dat betekent dat gemeenten bijvoorbeeld wél eisen mogen stellen op het gebied van de kwaliteit van de geleverde zorg en de kwalificaties van medewerkers (dat gaat immers over de uitvoering van de opdracht), maar niet over de winsten van een aanbieder (dat zou dan gaan over de bedrijfsvoering van een onderneming). Er zijn wel een aantal zogeheten uitsluitingsgronden in de wet opgenomen, die er voor zorgen dat malafide ondernemers geweerd kunnen worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om ondernemers met criminele antecedenten. In de nieuwe aanbesteding kunnen daarvoor ook de mogelijkheden gebruikt worden die de wet Bibob daarvoor sinds kort biedt. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u graag naar onze recente beantwoording van andere raadsvragen: Beantwoording vragen D66 over criminele jeugdzorgaanbieders d.d. 22-03-2021 Beantwoording vervolgvragen PvdA over criminele zorgaanbieders d.d.18-02-2021 Beantwoording vragen PvdA over criminele zorgaanbieders d.d. 08-02-2021 En hoe zit het met het maken van winst tijdens de looptijd van contracten? Als gemeenten zijn wij er voor verantwoordelijk dat onze inwoners die zorg en ondersteuning krijgen, die zij nodig hebben.

Wij beoordelen in de eerste plaats dus de kwaliteit van de geleverde zorg. Daarnaast controleren wij of gedeclareerde zorg, ook daadwerkelijk geleverd is. Hierbij beoordelen wij dus de rechtmatigheid van ingediende facturen. Het college is het met de vragenstellers eens dat “té grote winsten” niet wenselijk zijn. Wij vinden het echter ook belangrijk om op te merken dat zorgondernemers winst mogen

1

Art. 1.10 lid 1 Aanbestedingswet 2012

maken. Het maken van winst an sich wil nadrukkelijk niet zeggen dat er per definitie sprake is van onvoldoende zorgkwaliteit of onrechtmatigheid (fraude). Eén van de mechanismen die we gebruiken om te hoge winsten te voorkomen is het zogeheten Achterhoeks Tariefmodel. Daarbij is er sprake van een maximum tarief waarbij een realistische inschatting van de kostprijs is gemaakt: medewerkers in de zorg kunnen bij dergelijke tarieven een redelijk salaris verdienen en er is ook ruimte voor een gezonde bedrijfsvoering bij de aanbieder. Onze tarieven zijn niet zo ruim dat hele grote winsten kunnen worden gemaakt, maar wel goed genoeg om zodat alle betrokkenen een “redelijke boterham” kunnen verdienen. Daarnaast noemen we dat we in onze nieuwe aanbesteding juist gaan werken aan de relatie met (minder) partijen; zo leren we die beter kennen en krijgen we meer zich op het reilen en zeilen bij zo’n organisatie. Onze inzet is er -binnen de kaders van de wet- dus op gericht om het onmogelijk te maken hele hoge winsten te boeken. Als dat alsnog het geval is, kan dat een signaal zijn dat er sprake is van onrechtmatig handelen (bijvoorbeeld: er is niet zo veel zorg geleverd als er wel in rekening werd gebracht) of vanwege het niet leveren van de afgesproken kwaliteit (bijvoorbeeld: er worden medewerkers ingezet die niet voldoende gekwalificeerd zijn).

In dat geval kunnen (en zullen) we daar op ingrijpen via ons team Contract- en Leveranciersmanagement2. Kan de wet Bibob toegepast worden tijdens de aanbestedingsprocedure? Ja, sinds 2020 is het mogelijk om ook voor aanbestedingen in de zorg een integriteitsbeoordeling ingevolge de wet Bibob in te zetten. In de inmiddels gepubliceerde Achterhoekse selectieleidraden is deze onderzoeksmogelijkheid dan ook opgenomen. We kunnen dus in de aanbestedingsfase zo’n onderzoek (laten) uitvoeren. Wij hechten er aan te vermelden dat dit alleen gebeurt in het geval dat er gerede twijfels zijn bij een bepaalde aanbieder. Dat komt omdat een Bibob-onderzoek ingrijpend, complex en arbeidsintensief is. We zullen dit dus niet bij elke aanbieder (laten) onderzoeken. Omdat het een aanbesteding is conform de Aanbestedingswet 2012, moeten inschrijvers sowieso aan diverse eisen voldoen waaronder geschiktheidseisen en het inleveren van een bekwaamheidsdossier. Hoe werkt dat dan met het monitoren en beoordelen van kwaliteit en rechtmatigheid? Naast wettelijke eisen worden in inkoopafspraken eisen gesteld die bijdragen aan de veiligheid en doelmatigheid van zorg. Daarvoor worden eisen gesteld aan de organisatie, ondersteuning, beroepskracht en het resultaat.

Aanbieders moeten daarbij voldoen aan een aantal integriteits- en kwaliteitsvereisten die past bij het type ondersteuning dat zij leveren, zoals bijvoorbeeld:

2



Zorgaanbieders dienen in het bezit te zijn van een geldig kwaliteitskeurmerk. De aanbieder moet daarvoor beschikken over een (landelijk) erkend gecertificeerd kwaliteitssysteem. D.m.v. toetsing door een onafhankelijke derde, kan de aanbieder laten zien dat hij zijn organisatie op inhoudelijk vlak goed heeft ingericht en processen adequaat borgt;



De zorgaanbieder dient te zijn aangesloten bij een branchevereniging en/of beroepsvereniging voor onder andere doorontwikkeling en zekerstelling van kwaliteit en deskundigheid;

Hierna: CLM



Zorgaanbieders dienen te werken volgens het standaard administratieprotocol en het landelijk berichtenstelsel voor het veilig en controleerbaar uitwisselen van gegevens en betalingen;



De zorgaanbieder heeft een klachtenregeling en vertrouwenspersoon voor cliënten en/of hun sociale netwerk;



Alle medewerkers die in contact komen met cliënten of vertrouwelijke gegevens moeten in het bezit zijn van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG);



Voor de jeugdzorg geldt de verplichting van een SKJ-registratie, wat mede zorgt voor een verantwoorde uitvoering van jeugdhulp;



De jaarlijks financiële verantwoording en controle draagt bij aan de juistheid en volledigheid van de realisatiecijfers. Zorgaanbieders met een omzet boven € 125.000 moeten daarnaast een goedkeurende controleverklaring van de accountant aanleveren;

Wat is de rol van het CLM en de diverse toezichthouders daarbij? Het CLM beheert de Achterhoekse zorgcontracten, houdt toezicht en doet indien nodig onderzoek. Het CLM bespreekt en toetst het naleven van de contractafspraken door de zorgaanbieders. Deze toezichtstaak beslaat een breed palet aan kwaliteitscontroles, rechtmatigheidstoetsen en fraudepreventiemaatregelen. De uitvoering van de dienstverlening van aanbieders wordt periodiek geëvalueerd. Onderwerpen zoals prestatie, verantwoording, proces, kwaliteit, contracteren en innovatie/transformatie worden dan besproken. Informatie en signalen komen meestal vanuit consulenten/buurtteams. Vaak is daaruit al goed af te leiden wat de kwaliteit van zorg en de mate van inhoudelijke betrokkenheid van zorgaanbieders bij hun cliënten is. Daarnaast is binnen de Jeugdwet vastgelegd dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd toezicht houdt op de kwaliteit van zorg bij jeugdzorgaanbieders. Gemeenten kunnen hen inschakelen wanneer zij daar reden voor zien. Voor de Wmo geldt dat gemeenten zelf een toezichthouder dienen aan te wijzen; verkorte inspecties voor de Wmo worden in opdracht van de gemeente door de GGD Noord- en Oost Gelderland uitgevoerd. Uitgebreide onderzoeken en rechtmatigheidsonderzoeken worden door de regionaal aangewezen toezichthouder en/of de lokale toezichthouder uitgevoerd.

Deze toezichthouders kunnen zich op hun beurt laten assisteren door de IGJ. Er worden verwachte en onverwachte controles gedaan waarbij aanbieders worden getoetst en gecontroleerd op doelmatigheid, doeltreffendheid, cliëntgerichtheid, veiligheid, deskundigheid en (financiële) administratie. Indien sprake is van geconstateerde onrechtmatigheid en/of ondoelmatigheid (waaronder het niet voldoen aan de overeengekomen kwaliteitseisen of het in rekening brengen van onnodige geleverde uren zorg) in/van de geleverde zorg zal (een deel) van het bedrag aan onrechtmatig en/of ondoelmatig bestempelde facturen teruggevorderd worden, een boete opgelegd worden of worden overgegaan worden tot ontbinding van het contract. Dat is in de afgelopen periode een aantal keren nodig geweest. Indien van toepassing, werd hierbij nauw samengewerkt met de collega’s binnen het justitieel kader.