6.2 Briefschrijver, artikel mogelijke oplossingen stikstofprobleem.pdf
Tekst van het document
(geanonimiseerd) Mogelijke
oplossingen
®
®
e
,®
ee, ‘ee ©. Li
het stikstofprobleem.
voor
Ge
e
…,®
,_
concentratie Ge
ee, ae e,®:
:e:
8.
>
Ds
ese © 8
®
…
Là
no,
emissie
@
depositie
EN De
totale stikstof
depositie (depositie neerslag) bestaat uit verschillende stikstoftypen (Ammoniak: NH3, Salpeterzuur: HNO3, Stikstofoxiden: NO, en organisch stikstof: Ureum). De
Wet
=
Natuurbescherming is de Nederlandse wet (1 januari 2017), die de bescherming van natuurgebieden, soorten en bos regelt, waarbij de natuurbeschermingsinspanningen van de rijksoverheid zich beperken tot datgene wat de Europese regelgeving verplicht stelt. Op het moment van ingang van deze wet voldeed Nederland al niet aan de normen van deze wet en zou er al een beperking van vergunningen moeten plaatsvinden. Nederland zag voortijdig de bui al aankomen en ging in 2015 met de PAS-wet van start (Programma Aanpak Stikstof): Vergunningen werden verleend op grond van corrigerende maatregelen, die in de toekomst gerealiseerd konden worden. Maar die aanpak voldoet niet, zo oordeelde de Raad van State, de hoogste bestuursrechter van het land. Eind 2018 tikte het Europees
Hof
van
Justitie
Nederland
al op
de
vingers. In
mei
2019
is de
PAS-wet
door de Raad van State naar de prullenbak verwezen en vanaf dat moment kunnen er geen bouwvergunningen meer worden verleend voor projecten, die de stikstofuitstoot verhogen in de buurt van Natura 2000-gebieden en lopen zelfs voorlopige vergunningen de kans om ingetrokken te worden. Het stilleggen van 18.000 projecten, waarvan het merendeel bouwprojecten zijn, zal leiden tot een economische ramp, faillissementen, ontslagen en onrust bij mensen die op een woning wachten. Rechter geeft Greenpeace gelijk in stikstofzaak: overheid moet hard ingrijpen om natuur te beschermen. (22 januari 2025) De
Nederlandse
staat
moet
vóór eind 2030
het stikstofoverschot
in
Pagina
1
van
6
(geanonimiseerd) minstens
de helft van de Nederlandse natuur hebben opgelost. Lukt dat niet, dan zal de overheid een boete van 10 miljoen euro aan Greenpeace moeten betalen. Het kabinet kreeg een behoorlijke veeg uit de pan. “De maatregelen van het vorige kabinet waren al ruim onvoldoende om de doelen te halen”, benadrukte de rechtbankvoorzitter.
Op 23 januari 2025 meldt de directeur van het Economisch Instituut de Bouw, Taco van Hoek: “De vergunningen aanvraag voor de bouw
voor van
10.000
woningen kunnen door de uitspraak van de hoogste bestuursrechter dit jaar al vertragingen geven” belastingbetaler draait
woningzoekenden hebben geen dak boven hun hoofd en de verantwoordelijken ontspringen de fatale dans. Kosten van herstel: 10 tot 15 miljard Euro. De
er
de
weer
voor
op,
Nederlandse Stikstofwet: Het stikstofoverschot in de natuur
moet
in 2025
natuuroppervlak zijn opgelost.
In
2030
moet
stijgen. Die doelen zijn
in
zicht,
De
Als je
niet
nu
op
40%
het
van
dat percentage naar 50% ondanks de harde wettelijke plicht.
oog voor hebt zijn de effecten van stikstof overal te zien in Nederland. In de duinen groeien veel stikstof minnende grassen en bomen. Op grasvelden is de
er
rijkdom aan
bloemen
afgenomen. Heidegebieden
zijn minder vlinders dan
vroeger.
In bossen
is meer
raken bedekt met gras.
Er
ondergroei
die
van
planten
gedijen bij stikstof. Uit recent onderzoek
blijkt dat schimmelpopulaties in landbouwgebieden afnemen als er stikstof bij komt. van
de universiteit
van
Leuven
De
ondergrondse draden, die meterslang kunnen zijn, wisselen signalen uit tussen planten en wisselen voedingsstoffen uit tussen planten, de bodem en bacteriën. Schimmels hebben een nuttige functie. Die
verdwijnen
onder invloed
van
stikstof:
Door de grote verscheidenheid aan bronnen van stikstof is de neerslag overal anders. Daardoor lijken het lokale problemen. Bij elkaar genomen vormen al
die lokale bronnen
een
van
de grootste
bedreigingen voor het natuurlijk
evenwicht op aarde.
Bronnen
van
N-emissie
B A. Vuurwerk > B.
Uitlaatgassen door fossiele brandstoffen zoals auto’s, Pagina
2
van
6
(geanonimiseerd) BC.
23
januari
2025
schepen, vliegtuigen, fabrieken en centrales; Mest van koeien, varkens en kippen.
Emissie
stikstofoxiden
van
(NOx)
naar
bron, 2022
21% 2,3 % mas
33,9 %
3,6 % 10,1 % 13,4 %
B
Wegverkeer
EN
Overige mobiele bronnen
EEE
Industrie
BR
Binnenvaart
EE
Energiesector
BN
Particulier huishouden
Ee
Landbouw
B
Overige stationaire bronnen
B
Luchtvaart
en
afval
eh
S Emissie
ammoniak
van
(NH3)
naar
bron, 2022
0,5 %
90,8 %
BR
Landbouw
BR
Industrie
en
afval
BN
Particulier huishouden
Ees
Wegverkeer
BER
Diensten. water
BN
Overige bronnen
en
bouw
ela —
Pagina
3
van
6
(geanonimiseerd) Ad
A. Vuurwerk.
(KNO3)
Nitraat
vuurwerk
verantwoordelijk
is
dat heeft te maken
en
de
voor
dat KNO3
lichtflitsen
bij het afsteken
zuurstof levert
voor
van
een
verbranding. Als verbrandingsrest zal er KNO2 (nitriet) overblijven en dit is een zeer agressieve stof bij inademen. Maar daarmee is de zaak niet afgedaan: Bij de ontbranding van vuurwerk ontstaan temperaturen van 1000 tot 1600°C, soms zelfs 2000°C, en bij deze temperaturen verbrandt de aanwezige stikstof (N2) uit de lucht tot NO en NO2. Ad
B.
Uitlaatgassen door fossiele brandstoffen schepen, vliegtuigen, fabrieken en centrales.
zoals
auto’s,
Overigens vindt oxidatie (verbranding) van stikstof ook plaats bij het verstoken van gas, olie en kolen. Bij hoge verbrandingstemperaturen een
benzine-
Met
een
dieselmotor
en
in de
gemonteerde
auto
onschadelijke
gassen
Een
rendement
De
werkelijke
ontstaan
stikstof 90%
van
en
moet
stikstofoxiden!
katalysator kan
men
NO2
in de
omzetten
zuurstof.
hierbij haalbaar zijn.
blijkt veel hoger dan verwacht (en zit zomaar een factor 5 tot 10-maal hoger dan de normen) terwijl benzine in de praktijk ver onder de normstelling blijkt te zitten. Ik heb
NO2-uitstoot
ook
in
idee
geen
om
welke
van
diesels
hoeveelheden
het gaat,
maar
dat de
bovengenoemde processen enorme hoeveelheden stikstofmonoxide stikstofdioxide vrijkomen moge duidelijk zijn.
Ad
C.
Mest
van
koeien, varkens
en
dubbelrol.
Ammoniak
speelt
in het
de bodem
op
te
leveren.
kippen.
Enerzijds is ammoniak (NH3) opgelost in water basisch en wordt het in de lucht in regendruppels of mist omgezet in ammoniumionen (NH4+). Een deel van het salpeterzuur dat in de lucht aanwezig is wordt op deze wijze door ammoniak geneutraliseerd. Anderzijds kan ammoniak, eenmaal neergeslagen op de bodem, door bacteriën worden omgezet in salpeterzuur dat aan de verzuring juist weer bijdraagt. Het nettoresultaat van deze twee processen blijkt verzuring van van
het
milieu
Ammoniak
een
milieu
en
gevolg
In
een
Nederland van
is ongeveer
30%
van
de
verzuring
ammoniak.
leidt ook tot vermesting
en
kan
net
als door
het lozen
van
Pagina
4
van
6
(geanonimiseerd) afvalwater
met
teveel
een
aan
nitraat
fosfaat,
en
in het
oppervlaktewater
voedingsstoffen veroorzaken. De algengroei in het water kan explosief toenemen. Deze vermesting vindt ook plaats op het land. Planten die goed gedijen op mestrijke gronden, zoals brandnetels, krijgen de overhand terwijl planten die op schrale gronden groeien verdwijnen. Tot slot kan het uit ammoniak ontstane nitraat het grondwater vervuilen. De ammoniak ontsnapt uit de stallen of komt in de lucht terecht na bemesting van het land (emissie). Via regenwater komt de ammoniak in de bodem of het water terecht (depositie). een
overmaat
Om
de
aan
uitstoot
stikstofoxiden
van
te verminderen
impasse van de stikstofproblematiek suggesties: B Stoppen met vuurwerk. B
Vrachtverkeer,
B
Eens
B
Vrachtauto's, tankwagens
per maand
of elektrische B B
evenals een
te
komen
en
heb
dus
uit de
ik de
volgende
Duitsland, op zondag verbieden. autovrije zondag. in
en
bussen:
motoren
omzetten
op
waterstof
aandrijving.
Vrachtwagens op diesel in steden verbieden. Woningbouw: prefab fabricage. De werkzaamheden vinden plaats een
fabriekshal
apparatuur.
B
grote auto’s ontmoedigen. Aanschaf van kleinere auto’s voor woon-werkverkeer promoten (bijv. door belastingvermindering). Op alle snelwegen door natuurgebied een max. snelheid van 100 km/h.
B
Woon-werkverkeer
B
B
Aanschaf
elektrische
met
in
van
bij voorkeur met de (elektrische) fiets (vergoeding). Op de snelwegen één rijstrook voor vrachtverkeer en dus voor vrachtverkeer
B
inhaalverbod
een
uur.
Het
inhalen
het
begin
van
Het
vervoer
door
tussen
vrachtwagens
7
en
leidt tot
10
uur
tussen
en
oponthoud
en
is
16
en
19
dikwijls
files. vracht
van
voor
grote afstanden
per trein
of
schip
(grotere lading!) promoten. B
Ervoor
zorgen,
verstrekken B
B
B
dat
van
bij hun werk gaan wonen door het verhuiskostenvergoeding en de reiskosten 20 km te beperken.
mensen
een
dichter
vergoeding tot max. Openbaar vervoer sterk uitbreiden en zorgen dat meer mensen er meer gebruik van gaan maken. Invoering van een vierdaagse werkweek van 9 uur per dag. Uiteraard geldt dit alleen voor bedrijven, die zich dit qua productie en werkzaamheden
kunnen
Een
ontwikkelen
programma
grote zeeschepen
om
permitteren. om
te zetten
Dat
leidt tot minder
autoverkeer.
de
brandstof “zware
stookolie”
naar
brandstofcellen
met
voor
waterstof of
Pagina
5
van
6
(geanonimiseerd) kernenergie. Het
zijn bepaald geen prettige maatregelen,
maar
het
is
nu
kiezen
of
delen! Om
de
uitstoot
van
ammoniak
(en CO2)
te verminderen
het
volgende voorstel: gebruikmaking van vrij gekomen CO2 (in plaats van ondergrondse opslag) lanceer ik het volgende voorstel waar overigens nog geen ervaring mee is opgedaan: We maken gebruik van het proces met een gaswasser. Maar nu gebruiken we geen zwavelzuur maar afgevangen CO2. Chemisch is het mogelijk dat NH3 en CO2 met elkaar reageren: Met
30
ton
44
We
hebben
ton
18
hierbij
92
een
proces,
ton
dat zowel
voor
de
emissies
van
ammoniak
oplossing is: Het is geen totaaloplossing, maar draagt wel bij aan een gedeeltelijke oplossing van het stikstofprobleem. De reagentia zijn in ieder geval in grote hoeveelheden beschikbaar. en
kooldioxide
ton
een
Bovendien
zijn de toe te passen technieken bekend en ook niet kostbaar. Er ontstaat bij deze reactie dus ammoniumcarbonaat, ook wel vlugzout genoemd. Ik heb er ook de hoeveelheden bij gezet welke in verhouding nodig zijn. Ammoniumcarbonaat is een goede meststof en kan dus nuttig ingezet of geëxporteerd worden. Het
verstandig om hiervoor een centrale fabriek te bouwen waar boerderijen hun ammoniak oplossing naar toe kunnen brengen. is
Pagina
6
van
6