20-03-2025 Presentatie LES Doetinchem.pdf

Doetinchem is netbewust. Richting en focus met de LES. Raadspresentatie gemeente Doetinchem 20 maart 2025

© Arcadis 2024

©Stichting Achterhoek Toerisme

Agenda • • • • • • • • •

Netcongestie Knelpunten Energiesysteem van de toekomst Hoe zijn we tot de Lokale Energie Strategie (LES) gekomen? Over de LES en sturende principes De7 thema’s van de LES Prioriteren: niet alles kan Twee cases Leerpunten en conclusies

© Arcadis 2022

21/3/25

2

Hoe geven we ondanks netcongestie sturing aan de energietransitie en de groei van Doetinchem? • Energietransitie leidt tot elektrificatie: aardgasvrije woningen, elektrisch vervoer, gasloze productieprocessen in industrie etc • Netcongestie ontstaat door tekorten op het net: • Bedrijven krijgen geen extra capaciteit meer

• Op termijn kan zelfs het aansluiten van woningen een probleem worden • Het net moet uitgebreid worden en dat vraagt ruimte

• Groei en ontwikkeling van de gemeente komt onder druk als we niets doen Congestie voor elektriciteitsafname dd 13 maart 2025 © Arcadis 2022

21/3/25

3

Knelpunten en dilemma’s vragen om een programmatische aanpak • Hoe worden we energieneutraal in 2050?

• Hoe geven we de warmtetransitie vorm? • Blijft er voldoende elektriciteit voor de woningbouw (6300 tot 2036)? • Kunnen bedrijven verduurzamen als ze geen extra elektriciteit krijgen? • Waar laten we de trafohuisjes en kabels van Liander?

• Hoe organiseren we dit allemaal met mensen en budgetten? Teveel vragen om één voor één te beantwoorden, integrale benadering en sturing is nodig.

Daarom de LES (lokale energiestrategie).

© Arcadis 2022

21/3/25

4

Perspectief: het energiesysteem van de toekomst Ons energiesysteem ziet er in de toekomst heel anders uit • Van centrale naar decentrale opwek • Voorspelbare opwek <->weersafhankelijkheid

• Duurzame energie over in zomer, tekort in winter • Duurzame gassen als waterstof i.p.v. fossiel • Warmte van andere bronnen, zoals de bodem • Aanpassing nodig bij alle gebruikers (bedrijven, huishoudens) De transitie is zichtbaar aan de gang • Uitbreiding elektriciteitsnetten • Aanvraag voor grootschalige opslag in batterijen, ook in Doetinchem

• Slimmer opereren met energyhubs op bedrijventerreinen © Arcadis 2022

21/3/25

5

De totstandkoming van de LES was een co-creatieproces De energietransitie gaat over meer dan techniek:

• Sociaal: eerlijk verdelen van de kosten, bestrijden energie armoede • Draagvlak: kan en wil iedereen meedoen? • Ruimte: de strijd om m2 tussen energie – wonen – ondernemen – natuur

En een integrale benadering vraagt om afstemming: • Meerdere afdelingen zijn betrokken, niet alleen ‘duurzaamheid’ • Hoe ontwikkelen we expertise en borgen we energie in de projecten? • Hoe wegen we belangen en sturen we keuzes?

• Afstemming met klankbordgroep: gemeente, Sité, Liander, TenneT, 8RHK

© Arcadis 2022

21/3/25

6

De LES is een programmatische aanpak met sturende principes voor richting en focus Voorbeelden ( 6 van 10 totaal):

• Doetinchem is in 2050 energieneutraal. • De gemeente stelt per gebiedsontwikkeling een energiestrategie op en hanteert de principes van netbewust bouwen. • Stem opwek en vraag naar elektriciteit zoveel mogelijk op elkaar af, zodat het net optimaal wordt benut. • Benut schaarse duurzame warmtebronnen zoals bodemenergie. • Stimuleer verduurzaming van de woningen en maak ze aardgasvrij. • De gemeente ondersteunt de samenwerking tussen bedrijfsleven en netbeheerders bij netcongestie.

© Arcadis 2022

21/3/25

7

7 thema’s vormen de basis van de aanpak Thema

Doel

Wat loopt al?

Korte termijn

Middellang

Lange termijn

Verduurzaming gebouwde omgeving

Aardgas-vrij

Warmtetransitie

Bodemenergie, Warmteprogramma

Wijk Uitvoeringsplan

Nieuwe technieken?

Woningbouw

70.000 inwoners

Netbewuste nieuwbouw

Energiestrategie per gebied

Coalities met ontwikkelaars

Verduurzaming en ontwikkeling van bedrijventerreinen

CO2-reductie

Verduurzaming van terreinen

Energyhubs

Bedrijventerrein als energiecluster

Opwek duurzame elektriciteit

Energieneutraal

RES 2.0

Uitvoeringsstrategie zon op dak

Volgt uit update RES 2.0

Ontwikkeling elektriciteitsnet

Uitbreiding huidige net

Integraal programmeren

Meer onderstations en trafo huisjes

Wijkgerichte aanpak Liander

Duurzame gassen

Inzicht krijgen

Inzicht in vraag naar duurzaam gas

Onderzoek

Duurzame mobiliteit

Faciliteren

© Arcadis 2022

Uitrol laadinfra

Uitbreiding Doet.-Langerak

Innovatie 21/3/25

8

Het prioriteren van activiteiten Niet alles kan

• De gemeente heeft beperkte capaciteit in mensen en middelen • De veelheid aan projecten vraagt om het maken van keuzes • Voorkom dat keuzes in het ene project belemmeringen opwerpen voor een ander

Er zijn praktische handvatten die kunnen helpen bij het stellen prioriteiten • Is er al een energiestrategie of –systeem ontwikkeld voor het te ontwikkelen gebied die voorziet in de toekomstige vraag en afgestemd met de netbeheerder? • Waar is de activiteit voorwaardenscheppend voor en zijn opvolgende activiteiten voldoende geborgd (planningtechnisch, financieel)? • Staan de seinen op groen na integrale verkenning op ruimte, koppelkansen, participatie? • Is de netbeheerder gekend in de impact van ontwikkelingen en zijn deze inpasbaar? © Arcadis 2022

21/3/25

9

Voorbeeld case: Uitbreiding van het elektriciteitsnet in Wehl Het elektriciteitsnet in Wehl wordt voorbereid op de toekomst: •

Om woningen en bedrijven aardgasvrij te maken, wordt uitgegaan van individuele warmtepompen

•

Er zullen steeds meer elektrische auto’s komen

•

Er staan 17 middenspanningsruimtes (blauw) en er komen er 13 bij (groen). Planning (op moment van tekenen)

Start voorbereiding aannemer

Q3 2025

Schop in de grond

Q1 2026

Afronding werkzaamheden

Q3 2026

Versturen laatste communicatiebrief

2 weken na afronding werkzaamheden

© Arcadis 2025

Bron: Liander; Buurtaanpak met Middenspanningsruimtes Wehl 21/3/25

10

Voorbeeld case: Herontwikkeling Spoorzone (1) De gemeente Doetinchem heeft grote plannen met de Spoorzone:

• 1.000 - 2.500 woningen • 2.000 - 3.000 arbeidsplaatsen, • onderwijs, maatschappelijke voorzieningen, cultuur en commercie, • bomen en water. Vragen:

Ontwikkeling Spoorzone Doetinchem

• Hoe kunnen we de Spoorzone zo slim mogelijk en op tijd voorzien van duurzame elektriciteit en warmte? • Hoe kunnen wij de Spoorzone netbewust of netneutraal ontwikkelen met zo min mogelijk impact op het elektriciteitsnet? Behoefte: een concreet energieprogramma voor de Spoorzone dat inzicht biedt in het meest optimale energiesysteem. © Arcadis 2022

21/3/25

11

Voorbeeld case: Herontwikkeling Spoorzone (2) Voor een duurzaam energiesysteem dat ook het net zo min mogelijk belast (netcongestie beperken) moeten we een aantal vragen beantwoorden, zoals: • Kiezen we bij het verwarmen voor een collectief systeem met een warmtenet of een individueel systeem met warmtepompen? En waar halen we die warmte dan vandaan: Lucht? Bodem? • Welke mogelijkheden zijn er voor opwek van energie in de wijk en maken we dit passend aan de behoefte aan energie? • Wat doen we met opslag van energie zodat we pieken in het elektriciteitsnet kunnen voorkomen of verschuiven? Collectief (in bijvoorbeeld een buurtbatterij of groot watervat) of individueel (in thuisbatterijen)? • De bouw duurt enige jaren, hoe kunnen we het energiesysteem gefaseerd invoeren?

• Wie zijn de belangrijkste stakeholders?

© Arcadis 2022

21/3/25

12

Leerpunten en conclusies waar de LES bij gaat helpen • Energie is een bepalende factor geworden

• Neem energie vroegtijdig mee bij planontwikkeling • Netcongestie zal voorlopig niet verdwijnen • Werk aan de inzet van bodemenergie voor de warmtetransitie. • Waterstof en groengas zijn vooralsnog weinig kansrijk

• Doetinchem pakt haar projecten vanaf nu netbewust aan

Tot slot: met een slimme integrale aanpak:

• slaan we ons zo goed als mogelijk door de barrieres van netcongestie heen • ontwikkelen we het energiesysteem van de toekomst • behalen we ook de doelen (duurzaamheid, woningbouw, bedrijvigheid) © Arcadis 2022

21/3/25

13

Dank voor uw aandacht!

joris.pouw@arcadis.com Adviseur energietransitie 06-153 69 579

Arcadis. Improving quality of life.

© Arcadis 2022

© Arcadis 2022