SGRD-Toegankelijkheidsrapport-2023

Toegankelijkheid in Doesburg 2023 Samen met het VN-verdrag Handicap

Voorwoord Voor de Stichting Gehandicapten Raad Doesburg e.o. is het VN Verdrag Handicap leidend voor een toegankelijk Doesburg. Met toegankelijkheid wordt bedoeld dat er toegankelijkheid moet zijn in alle facetten van de samenleving. Dus op veilige wijze je door de stad kunnen voortbewegen zonder dat je ieder moment van de trottoirs moet om allerlei uitstallingen te vermijden. Waarbij je rolstoel trouwens door randjes aan de goten dreigt om te vallen. Maar ook op het digitale vlak, door bijvoorbeeld een goed toegankelijke website waar alles makkelijk te vinden is. Of brieven in begrijpelijke taal. Iedereen moet ook mee kunnen doen aan activiteiten en hobby's uit kunnen voeren. Dus clubgebouwen dienen toegankelijk te zijn en vervoer goed geregeld. Ook moeten mensen, wat natuurlijk een eerste vereiste is, bij hun eigen woning kunnen komen en hulpverleners moeten hen kunnen bereiken. Dat klinkt heel logisch maar op diverse plekken in Doesburg is dat een serieus probleem. De voorzitter van de SGRD, Jelle Berends, wordt ook als ambassadeur VN Handicap dagelijks geconfronteerd met de vele problemen waar mensen met een beperking tegenaan lopen. Een klein voorbeeld, staat een milieustraat vol met dozen en ligt er glas, stapt de valide mens er gewoon overheen. Iemand op een scootmobiel of rolstoel heeft die luxe niet en wordt regelmatig geconfronteerd met een lekke band.

Wanneer het gaat om een eigen scootmobiel wordt deze weer op kosten gejaagd, is de scootmobiel van gemeente Doesburg krijgt deze indirect de rekening via WMO hulpmiddelen leverancier Kersten. De SGRD is zich ervan bewust dat een historische stad als Doesburg haar uitdagingen heeft als het gaat om fysieke toegankelijkheid. Maar dat neemt niet weg dat de SGRD blijft verwachten dat gemeente Doesburg het VN Verdrag Handicap na zal leven en de stad voor al haar bewoners tot een prettige en veilige plek maakt om te wonen.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 1 van 20

Inhoud toegankelijkheidsrapport 2023 00

Voorwoord

01

00

Inhoudsopgave

02

01

Toegang appartementen complex Ijsselkade

03

02

Rolstoelpad onderkade IJsselkade

05

03

Gootjes na revitalisering centrum Doesburg

07

04

Oversteek Koppelweg – Barend Ubbinkweg

10

05

Oversteken van de Barend Ubbinkweg – naar de dijk, Didamseweg

12

06

Afvalbeleid

14

07

Openbaar invalidentoilet

16

08

Politiebureau

17

09

Hellingbaan Koppelweg – Oude Ijsseldijk

19

10

Conclusie en aanbevelingen

20

Aangehechte Bijlage; A

Convention on the rights of persons with disabilities (ENG)

B

VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (NL)

C

Rapportage VN-verdrag handicap in Nederland 2017

D

Reacties toegankelijkheid appartementencomplex IJsselkade

E

Locatie onderzoek openbaar toegankelijk toilet Doesburg

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 2 van 20

Toegankelijkheid appartementencomplex IJsselkade Het verrijzen van het appartementencomplex aan de IJsselkade vervulde Doesburg met trots en vreugde. Terecht, want het is een mooi uitgevoerd project op een unieke plek voor de toekomstige bewoners. Toch blijkt nu dat er zaken verkeerd zijn ingeschat. Allereerst de beoogde doelgroep. Dit zouden jeugdige starters zijn maar in de praktijk blijken de appartementen voor hen veel te kostbaar te zijn. Jonge gezinnen vallen ook af want daar zijn de appartementen met maar één of twee slaapkamers te klein voor. Dus zijn er over het algemeen alleenstaanden en echtparen van middelbare en oudere leeftijd komen te wonen. Nog geen probleem, maar die kwamen er met het vorderen van de jaren echter wel. De bewoners werden ouder en daarbij vaak wat minder mobiel en afhankelijk van hulpmiddelen zoals een rolstoel of scootmobiel. Daar was een oplossing voor, er is immers een lift. Alleen is deze helaas alleen te bereiken via de buiten trap van vier brede treden, wat dus niet lukt in je rolstoel of scootmobiel. De ingang in de garage om bij de lift te komen is ook geen optie want de helling die daar genomen moet worden is te steil. Veiligheid is ook een probleem geworden. Ook de ambulance kan de appartementen slecht bereiken met hun brancards.

Bewoners vertellen de SGRD dat ambulance personeel patiënten onder de armen moesten ondersteunen om bij de ambulance te komen. Ook niet alle diensten hebben blijkbaar de code voor de parkeergarage. Een bewoner vertelt dat zij en haar man nog weleens wakker worden gebeld door ambulance personeel omdat zij niet bij de patiënt kunnen komen waar ze bij zijn geroepen. Natuurlijk hebben de bewoners aan de bel getrokken bij de gemeente Doesburg. Tot nu toe helaas tevergeefs. De beoogde oplossing, bij de trap een helling maken, stuit op veel weerstand. Jarenlange correspondentie levert dan ook geen enkel resultaat op. Maar het kan toch niet zo zijn dat de bewoners dit mooie plekje in Doesburg waar ze oud hadden willen worden op moeten geven om vier traptreden? Leven we dan niet in een tijd waar toegankelijkheid hoog in het vaandel staat? Waar met het VN Verdrag Handicap wettelijk is bepaald dat eenieder mee moet kunnen doen in de maatschappij en dus ook moet kunnen wonen waar en hoe degene het wil? VN-verdrag art. 19, 20. (zie bijlage B) Goede raad is duur misschien maar in de ogen van de SGRD kan het één en ander toch vrij makkelijk en niet te kostbaar worden opgelost. Het grote bezwaar van een hellingbaan bij de trappen was dat het te lang zou worden zodat de verkeersveiligheid in de knoop komt en er een skatebaan en hangplak zou ontstaan. Maar dat is helemaal niet nodig.

Op bijgevoegde foto's kan u zien hoe de SGRD de hellingbaan zou adviseren. Wanneer de helft van de trappen wordt opgeofferd om een zig-zag-pad aan te leggen over de breedte komt de helling niet ver de kade op en is het ook niet mogelijk om er te SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 3 van 20

skaten. De treden zijn dan weg en mensen in een rolstoel of rollator kunnen dan goed boven komen.

Afbeelding 1: Het betreft hier een situatieschets.

Afbeelding 2: Het betreft hier een situatieschets. De SGRD vraagt met klem om grondig naar deze mogelijkheid te kijken. Het College heeft al toegezegd om wanneer er een goed voorstel komt zij ook met Waterschap Rijn en IJssel wil overleggen om het woongenot van de minder mobiele bewoners weer terug te laten keren. De bewoners zelf zouden natuurlijk enorm blij en gelukkig zijn. Hiervan getuigen enkele op schrift gestelde reacties die u in dit rapport kan lezen. (bijlage F)

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 4 van 20

Rolstoelpad onderkade IJsselkade Voor iedereen is het prettig om er eens even tussenuit te gaan, weg van de dagelijkse beslommeringen. Dat geldt ook voor mensen met een beperking. Voor hen is het fijn om zich verzekerd te weten van goed vervoer en verzorging, zonder problemen genieten. Een veel gebruikte optie in ons waterlandje een tochtje over de rivieren, waar je onderweg nog mooie historische steden aan kan doen ook. Op het eerste gezicht lijkt Doesburg dan met de IJsselkade dichtbij het centrum een prachtige gelegenheid. Een mooie kans voor toeristen om van onze mooie Hanzestad te genieten. Helaas stuiten mensen met fysieke belemmeringen dan op onoverkomelijke problemen. Want het rijden in bijvoorbeeld een rolstoel is een bijzonder pijnlijke aangelegenheid. Dan botsen zij namelijk zo heen en weer op de basaltblokken dat ze er makkelijk nog een hernia aan over houden. Dus haken zij al snel weer af en blijven ze op de boot wachten tot hun mede passagiers weer terug zijn en de tocht weer verder gaat. De SGRD krijgt ook signalen dat bijvoorbeeld de Zonnebloem en andere rederijen om deze redenen niet (meer) aanleggen bij de IJsselkade en dat is toch een gemiste kans. Want ook toeristen met een beperking die onze Hanzestad willen bezoeken moeten daar toe in staat worden gesteld.

Sterker nog, volgens het VN Verdrag Handicap moet gemeente Doesburg hen die gelegenheid bieden omdat met dit verdrag is bepaald dat iedereen mee moet kunnen doen in de samenleving. VN-verdrag art. 9, 14, 18, 19, 30. (zie bijlage B)

Is dit op te lossen? Natuurlijk. Zonder al te veel problemen eigenlijk. Dat de basaltblokken moeten blijven liggen begrijpt de SGRD. Het gaat om de kade, het stadsgezicht van een oude Hanzestad, dat ga je maar niet zo asfalteren. Maar offer bij een kademuur een kleine strook op, breed genoeg voor een rolstoel. Als voorbeeld, laat direct naast de kademuur een pad aanleggen met SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 5 van 20

een dubbele rij 50x50 tegels. Hier kunnen rolstoelgebruikers, mensen met een rollator en driewielfietsen het geschud en gebonk over de basaltblokken ontwijken.

Afbeelding 3: Het betreft hier een situatieschets Hiermee kunnen niet alleen toeristen met een beperking zonder problemen over de kade gaan, ook Doesburgers die beperkt zijn kunnen dan van de uitkijk over het water genieten. Want heel veel mensen vinden het heerlijk om over het water uit te kijken, boten te zien varen. Maar laten we er voor zorgen dat schepen met de doelgroep van de SGRD ook zorgeloos aan kunnen leggen en de opvarenden een heerlijke dag in Doesburg kunnen genieten. En wat misschien helpt om u over de streep te helpen, dit zal voor de economie in Doesburg ook goed zijn. Want al die mensen én hun begeleiding gaan shoppen en eten, bezoeken musea. Levert dus een heleboel blije ondernemers op. Nationale onderzoeken wijzen op een stijging van tot 45% van de bezoekersaantallen bij goede toegankelijkheid.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 6 van 20

Gootjes in het centrum van Doesburg Terwijl de revitalisatie in de binnenstad nog in volle gang was bereikten ons al verontruste geluiden van ((elektrische)) rolstoelgebruikers. Het hoogteverschil met de gootjes voor de afwatering werden van een weliswaar klein maar daarmee niet minder gevaarlijk vanwege een onmogelijk randje. Er kwamen rolstoelen vast te zitten in de gootjes en zelfs klapten er stoelen om.

Bij de revitalisatie zijn er ook banken geplaatst in de winkelstraten wat natuurlijk bijzonder fijn is. Helaas zijn er nu ook banken zo dicht bij de goten geplaatst dat mensen met een beperking deze nagenoeg niet veilig kunnen bereiken. Dat is natuurlijk bijzonder jammer.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 7 van 20

Daarom heeft de SGRD contact gezocht met gemeente Doesburg waar in eerste instantie de reactie kwam dat de goot definitief was. Toch kwam het in augustus tot een overleg met de project-ambtenaar waarmee we op locatie de problemen besproken. Het idee wat hier uit voort kwam was dat er op bepaalde plekken in de Ooipoortstraat de goten op een breedte van anderhalve meter afgetrild zouden worden aan beide kanten van de straat. Door dit op verschillende plaatsen in de straat te doen zou er over de hele lengte van de straat diverse plaatsen waar overgestoken zou kunnen worden. In de Meipoortstraat, waar de renovatie nog plaats moest vinden. zouden deze oversteekpunten al direct met de aanleg meegenomen worden. Hier was de SGRD bijzonder blij mee maar helaas bleek in het voorjaar van 2023 bij de feestelijke opening dat er geen sprake was van veilig oversteken voor rolstoelen en rollators. Ook andere (valide) weggebruikers struikelden over de goten. Er zijn daadwerkelijk valpartijen geweest waarbij letsel is opgelopen, zoals bijvoorbeeld een arm uit de kom. Ook zijn er diverse ondernemers niet ingenomen met de gootjes zoals ze nu liggen. Zij lopen namelijk schade op bij het laden en lossen. Met name vertelt personeel van Gall & Gall dat met hun trolleys nu de flessen beschadig raken.

Reden genoeg voor de SGRD om weer aan de bel te trekken. Bij overleg met de ambtenaar bleek dat het 'moeilijk lag' omdat de goten een afwater functie hebben. Toch zou er (nogmaals) gekeken worden naar de mogelijkheid om de goten op de afgesproken plaatsen af te trillen. Hierbij rijst dan wel de vraag waarom dit vorig jaar al niet is gebeurd. De SGRD vraagt zich af of er door de diverse partijen wel echt naar dit plan is gekeken en voelt zich hier dus niet echt serieus genomen. Duidelijk is wel dat als deze problematiek vooraf was meegenomen (VN-verdrag handicap art. 4)(zie bijlage B), dit veel geld had SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 8 van 20

kunnen besparen. Een tweede (nieuwe) plan is om roosters over de goten te leggen waar dus iedereen veilig overheen kan rijden en het water gewoon kan weglopen. Voorwaarde hiervoor is wel dat deze diefstal veilig vastgelegd kunnen worden wat in deze tijd helaas nodig blijkt te zijn. Met dit plan kan de SGRD zeker ook instemmen en kan iedereen een veilige wandeling door de stad bezorgen. Op 6 november ontving de secretaris van de SGRD de toezegging van de project-ambtenaar dat er in ieder geval op vier plaatsen een veilige oversteek aangelegd zou worden. Te weten 1x in de Ooipoortstraat (thv doorgang met Kloostertuin), 1 x in Kerkstraat en 2x in Meipoorstraat zal de toegankelijkheid enigszins worden verbeterd. Maar nog lang niet voldoende volgens de SGRD in de zin van het VN-verdrag Handicap.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 9 van 20

Oversteek Barend Ubbinkweg – Koppelweg Het oversteken van de Barend Ubbinkweg is op veel plaatsen een gevaarlijke aangelegenheid. Bij de Linie is er een zebrapad voor voetgangers en voor (driewiel)fietsers, scootmobielen een oversteek met hekjes om de snelheid te beperken. Dit vereist wel de nodige stuurkunsten en manoeuvres die lang niet iedereen in huis heeft. Het oversteken van de Koppelweg naar het fietspad aan de Barend Ubbink weg kent geen enkele verkeersmaatregel en is ronduit levensgevaarlijk. Voor mensen in scootmobielen, rolstoelen, met rollators en ook fietsers. Het verkeer komt van beide kanten op vaak hoge snelheid aangereden waardoor er van rustig en veilig oversteken geen sprake is.

De SGRD pleit hier voor het nemen veiligheidsmaatregelen. U zou hierbij kunnen denken aan een rotonde, snelheidsbeperkende maatregelen of een (beveiligd) zebrapad voor voetgangers en mensen met een hulpmiddel of fiets.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 10 van 20

De oversteek is essentieel om vanaf de wijk Ooi en het Havenkwartier Doesburg in te gaan. Men moet de Barend Ubbinkweg oversteken naar de Beinum, naar het centrum maar ook om op de (driewiel- of rolstoel-) fiets naar de Linie te gaan. Aan de kant van de Linie is immers geen fietspad, alleen een trottoir en autoweg. Reden genoeg dus om het voor Doesburgers met eenvoudige middelen weer veiliger te maken.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 11 van 20

Oversteken Barend Ubbinkweg – naar de dijk, Didamse weg Het oversteken van de Barend Ubbink vanaf het fietspad over de dijk nabij de Didamseweg is mogelijk nog gevaarlijk dan het oversteken elders op de Barend Ubbinkweg. Zoals op de foto's te zien is wordt het zicht op de Didamseweg sterk beperkt door beplanting aan de rand van de weg en omdat de weg lager ligt. Dit heeft tot gevolg dat overstekende wandelaars, fietsers en scootmobiel gebruikers de auto's pas kunnen zien als (deze enkele meters van de oversteekplaats verwijderd zijn. Aangezien het verkeer door niets belemmerd wordt en de oversteek niet echt duidelijk is voor het autoverkeer ligt de snelheid vaak erg hoog. Dit maakt deze oversteek, in onze ogen, tot een van de gevaarlijkste oversteekplaatsen in Doesburg.

De SGRD zou dan ook willen aandringen op het nemen van verkeersremmende maatregelen op dit punt. Het zicht op het oversteekpunt richting de dijk vanaf het fietspad langs de Barend Ubbinkweg zou ook verbeterd moeten worden. En natuurlijk zou een duidelijke oversteekplaats als een zebrapad een goede (aanvullende) veiligheidsmaatregel zijn. Zeker als deze, net zoals overigens bij SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 12 van 20

het zebrapad bij de Linie en het door de SGRD geadviseerde zebrapad bij de oversteek vanaf de Koppelweg, beter beveiligd worden.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 13 van 20

Afvalbeleid in Doesburg Sinds het in gebruik nemen van de ondergrondse afvalcontainers heeft de SGRD het afvalbeleid in Doesburg scherp gemonitord. Er was veel verzet tegen de ondergrondse afval containers van de Doesburgers maar ook veel angst bij onze achterban. Want waar konden zij hun afval kwijt? Konden zij wel bij de containers komen of waren deze te ver weg? Want loop bijvoorbeeld maar eens met een dertig liter afvalzak naar de container als je COPD hebt. In gesprekken met het College is over allerlei problemen zoals de afstanden en de toegankelijkheid gesproken. Gevolg hiervan was dat er tot opluchting van de SGRD veel problemen werden opgelost. Zo kwamen er ondergrondse afvalcontainers bij, werd de toegang waar nodig verbeterd. Helaas zijn er later alleen weer containers weggehaald. Zoals achter een appartementencomplex op de Kraakselaan zodat de bewoners nu toch weer een behoorlijke afstand af moeten leggen. Toch een aandachtspuntje vinden wij van de SGRD. Een probleem dat zich echter in de loop van de tijd voor ging doen was het illegaal dumpen van afval rond de containers bij vooral de milieustraatjes. Dat ligt regelmatig bezaaid met vuilniszakken met restafval, dozen en zakken oud papier en tot overmaat van ramp, heel veel kapot glas. Want door dat kapotte glas zijn er al vele lekke banden gehaald.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 14 van 20

Mensen die goed ter been zijn kunnen te voet komen of hun fiets op veilige afstand zetten. Maar mensen met bijvoorbeeld een rollator, rolstoel, driewielfiets of scootmobiel hebben die luxe niet want hun hulpmiddel zijn hun benen. Zoals de SGRD begrijpt is de gemeente druk doende om dit aan te pakken, meer controle en milieustraatjes aanvegen bijvoorbeeld. Misschien zou met Circulus Berkel ook gesproken kunnen worden dat ook de papier en glascontainers tijdig geleegd worden. Zodat de mensen, met en zonder beperking, hun afval kwijt kunnen. Want natuurlijk zit hier ook een stukje verantwoordelijkheid van de mensen zelf bij. Je gooit je rommel niet zomaar over straat. Maar dan moet er wel gezorgd worden dat wanneer je met je lege flessen en oud papier bij de milieustraat komt dat de containers open kunnen. Net zoals de containers voor het restafval natuurlijk. Een andere frustratie bij de milieustraatjes is het dumpen van klein en groot huisraad. Van wasrekjes tot bankstellen. Dit zou naar de werf bij Den Helder gebracht moeten worden. Maar wat als je geen vervoersmogelijkheden hebt? Niemand in je netwerk die je te hulp kan schieten? Op laten halen door Circulus Berkel, wordt er gezegd, kan je zo een afspraak mee maken. Onderzoek wijst echter uit dat dit niet zo eenvoudig is als wordt voorgespiegeld.

Op de eerste plaats wordt er maar eens in het kwartaal uitgereden door Circulus Berkel. Kan je dus zomaar ruim twee maanden met je overtollige huisraad in je maag zitten. Ook worden er alleen gebundelde pakketten meegenomen die niet groter zijn dan 1 kuub. Probeer daar maar eens een bank in te proppen. Dit kost (momenteel) ook nog eens €30,75 per keer, dus je kan maar zo een jaar met een aan stukken gezaagd bankstel zitten en dan een kleine €100,-- kwijt zijn om het op te laten halen. Hier moeten dus echt andere oplossingen voor komen, vanuit Circulus Berkel of gemeente Doesburg. Ook zou er wat moeten gebeuren aan de kosten van afval zelf wegbrengen naar de werf, die zijn in vergelijking met andere gemeenten hoog. Enkele voorbeelden: Apeldoorn, hier kan de eerste 400 kg gratis weg gebracht worden. Arnhem, de eerste zes bezoeken aan de werf zijn gratis. In Rheden kan men het grof vuil tot 1 kuub 1x per jaar gratis op laten halen. Meer en vaker kan op afspraak, de kosten hiervan liggen fors lager dan in Doesburg. Tot 1 kuub 1 tot 2 kuub 2 tot 3 kuub 3 tot 4 kuub

€ 15,45 € 35,54 € 47,38 € 59,23

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 15 van 20

Openbaar toegankelijk invaliden toilet in het centrum van Doesburg Vanaf 2006, dus inmiddels al 17 jaar, streeft de SGRD erna om een openbaar toegankelijk invalidentoilet in het centrum van Doesburg te krijgen. Maar helaas is het niet verder gekomen dan een toilet op de parkeerplaats de Bleek. Prettig voor de toeristen die aankomen in Doesburg en parkeren op de Bleek, maar voor de mens met een beperking geen oplossing. Want al eens geprobeerd om een kwartier in een rolstoel met hoge nood over de kinderkopjes te hobbelen? Gegarandeerd dat u te laat bij het toilet aankomt. Nee, er moet echt een faciliteit in het centrum komen. Maar het lukt blijkbaar maar niet om een plek te vinden. Daarom werd in februari 2022 de vraag bij de SGRD gelegd. “Zoeken jullie eens een mooie plek,” verzocht het College. De SGRD had daar wel ideeën voor en dat resulteerde in november in een locatie onderzoek met twee uitgewerkte plannen, deze is als bijlage E bijgevoegd, en is in november 2022 aan het College uitgereikt. Bij navraag in februari 2023 vertelde het College dat er maar liefst een dossier met tien plannen klaar lag en dat aan het einde van het jaar hier een beslissing over zou vallen. De SGRD wachtte weer af. Onze twee plannen zitten ook bij het dossier waarvan we van overtuigd zijn dat het goede mogelijkheden zijn. Maar wanneer een ander voorstel beter is, sluiten we ons er graag bij aan.

Tenslotte gaat het om het grote doel, een openbaar toegankelijk invalidentoilet in het centrum van Doesburg. Het loopt inmiddels naar het einde van 2023, de spanning loopt op. Op welke plaats gaat in het Doesburgse centrum voorjaar van 2024 dan eindelijk de schep in de grond voor het toilet? (zie bijlage E)

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 16 van 20

Het Politiebureau Al is het nog maar enkele dagen in de week open, maar gelukkig beschikt Doesburg nog over een eigen politiebureau. Gelegen aan de Halve Maanweg ook op een mooi centraal punt in Doesburg. Helaas was het politiebureau vanaf de voorliggende parkeerplaats alleen toegankelijk met een stenen trap, onbereikbaar dus voor mensen met een rollator of rolstoel.

Een oplossing zou kunnen zijn dat er een rolstoelhelling gerealiseerd zou worden onder de ramen links van de ingang. Deze zou de toegankelijkheid voor rolstoel- en rollator gebruikers aanzienlijk verbeteren. Dit hadden wij al aangegeven in ons Toegankelijkheidsrapport van 2018 en aangezien hier geen adequate oplossing kwam nog eens aangehaald in het rapport van 2022. Tot onze vreugde kon de SGRD onlangs constateren dat ons idee om de toegankelijkheid te verbeteren is overgenomen en een hellingbaan onder de ramen is gerealiseerd. Wanneer u de bijgevoegde foto's van de oude en de nieuwe situatie met elkaar vergelijkt zal u net als de SGRD tot slotsom komen dat de Doesburger met een beperking nu ook het politiebureau kan bezoeken.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 17 van 20

Als SGRD zijn wij bijzonder verheugd dat onze inzichten de juiste bleken en deze als zodanig zijn uitgevoerd.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 18 van 20

Hellingbaan naar de Oude IJssel De dijk langs de Oude IJssel is een unieke wandelroute in Doesburg. Maar helaas voor mensen die wat slechter te been zijn is de wandeling te lang. Daar moet wat aan gebeuren besloten Ben en Tanja Kruk van Doesburgerinitiatief. Er werd contact gelegd met de Stichting Gehandicapten Raad Doesburg e.o. die er direct oren naar had om hier iets moois te laten gebeuren. Ook de Wijkraad Ooi zei graag haar medewerking toe.

Dit had echter in de praktijk nog wel wat voeten in de aarde van die dijk, want de dijken zijn heilig in Nederland. Logisch want zonder die dijken zou Nederland voor zestig procent onder water staan. Zaak dus om met een goed plan te komen voor Waterschap Rijn en IJssel. Dat deed Doesburger initiatief, met het ontwerp van een hellingbaan met loopbrug om het natste stuk te overbruggen. Zo kunnen mensen met rollators, scootmobielen en of andere hulpmiddelen zonder problemen naar boven komen. En ook de valide Doesburgers kunnen nu zonder bang te hoeven zijn voor natte voeten of uit te glijden zorgeloos naar boven lopen. Om daar van het unieke uitzicht te genieten over de Oude IJssel met alle boten die daar varen. De Stichting Gehandicapten Raad Doesburg e.o. dankt Doesburgerinitiatief, Waterschap Rijn en IJssel en gemeente Doesburg voor het mogelijk maken van deze unieke hellingbaan. De hellingbaan werd aan het einde van de Week voor de Toegankelijkheid feestelijk geopend met toespraken van onder andere Ben Kruk, Birgit van Veldhuizen, wethouder gemeente Doesburg en Antoinet Looman van Waterschap Rijn en IJssel.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 19 van 20

Conclusie en aanbevelingen Wat kunnen we nu als conclusie uit dit rapport trekken? Allereerst dat het VN Verdrag Handicap als leidraad moet dienen als het gaat om ontwikkelingen op alle gebieden. Dat er volgens het VN Verdrag art.4 bij alles ervaringsdeskundigen betrokken dienen te worden wat betrekking heeft op mensen met een beperking. Dit gebeurt nu nog te weinig. Dit had bijvoorbeeld kunnen voorkomen dat veel Doesburgers in het gerevitaliseerde centrum hinder ondervinden van de gootjes. De SGRD zou natuurlijk graag zien dat de door haar aangedragen punten aangepast worden voor een veilig en toegankelijk Doesburg. Zodat het oversteken van de Barend Ubbinkweg veilig wordt bijvoorbeeld en toeristen met een beperking ook op een verantwoorde manier van de kade het centrum in kunnen gaan. Dat de bewoners van het appartementencomplex op de IJsselkade allemaal hun huis in en uit kunnen gaan en de hulpdiensten hen in geval van nood kunnen bereiken. Gelukkig worden er wel dingen bereikt zoals het in dit rapport besproken rolstoelpad bij het politiebureau. Of de mede door medewerking van gemeente Doesburg tot stand gekomen hellingbaan naar de Oude IJsseldijk. Dat zijn mooie zaken maar het gaat te langzaam. En er moet nog zoveel gebeuren, zoveel problemen moeten opgelost worden.

Zoals bij het afvalbeleid en wat te denken van de zich voortslepende zoektocht om het openbare toegankelijk toilet een plaats in het centrum te geven. De conclusie van de SGRD is dan ook dat er met het VN Verdrag Handicap in de hand moet worden gekeken naar alle ontwikkelingen in Doesburg. Maar ook dat de expertise van ervaringsdeskundigen in wordt geroepen om problemen voor te zijn. Over niet te lange tijd wordt er weer een rapportage opgemaakt voor de VNcommissie Handicap. We hopen oprecht dat we kunnen melden dat Doesburg in onze ogen een positieve ontwikkeling doormaakt.

SGRD Toegankelijkheidsrapport 2023

pag. 20 van 20

Convention on the Rights of Persons with Disabilities and Optional Protocol

UNITED NATIONS

CONVENTION ON THE RIGHTS OF PERSONS WITH DISABILITIES Preamble The States Parties to the present Convention, (a) Recalling the principles proclaimed in the Charter of the United Nations which recognize the inherent dignity and worth and the equal and inalienable rights of all members of the human family as the foundation of freedom, justice and peace in the world, (b) Recognizing that the United Nations, in the Universal Declaration of Human Rights and in the International Covenants on Human Rights, has proclaimed and agreed that everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth therein, without distinction of any kind, (c) Reaffirming the universality, indivisibility, interdependence and interrelatedness of all human rights and fundamental freedoms and the need for persons with disabilities to be guaranteed their full enjoyment without discrimination, (d) Recalling the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, the International Covenant on Civil and Political Rights, the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination, the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, the Convention on the Rights of the Child, and the International Convention on the Protection of the Rights of All

Migrant Workers and Members of Their Families, (e) Recognizing that disability is an evolving concept and that disability results from the interaction between persons with impairments and attitudinal and environmental barriers that hinders their full and effective participation in society on an equal basis with others, (f) Recognizing the importance of the principles and policy guidelines contained in the World Programme of Action concerning Disabled Persons and in the Standard Rules on the Equalization of Opportunities for Persons with Disabilities in influencing the promotion, formulation and evaluation of the policies, plans, programmes and actions at the national, regional and international levels to further equalize opportunities for persons with disabilities, (g) Emphasizing the importance of mainstreaming disability issues as an integral part of relevant strategies of sustainable development,

(h) Recognizing also that discrimination against any person on the basis of disability is a violation of the inherent dignity and worth of the human person, (i)

Recognizing further the diversity of persons with disabilities,

(j) Recognizing the need to promote and protect the human rights of all persons with disabilities, including those who require more intensive support, (k) Concerned that, despite these various instruments and undertakings, persons with disabilities continue to face barriers in their participation as equal members of society and violations of their human rights in all parts of the world, (l) Recognizing the importance of international cooperation for improving the living conditions of persons with disabilities in every country, particularly in developing countries, (m) Recognizing the valued existing and potential contributions made by persons with disabilities to the overall well-being and diversity of their communities, and that the promotion of the full enjoyment by persons with disabilities of their human rights and fundamental freedoms and of full participation by persons with disabilities will result in their enhanced sense of belonging and in significant advances in the human, social and economic development of society and the eradication of poverty, (n) Recognizing the importance for persons with disabilities of their individual autonomy and independence, including the freedom to make their own choices, (o) Considering that persons with disabilities should have the opportunity to be actively involved in decision-making processes about policies and programmes, including

those directly concerning them, (p) Concerned about the difficult conditions faced by persons with disabilities who are subject to multiple or aggravated forms of discrimination on the basis of race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national, ethnic, indigenous or social origin, property, birth, age or other status, (q) Recognizing that women and girls with disabilities are often at greater risk, both within and outside the home, of violence, injury or abuse, neglect or negligent treatment, maltreatment or exploitation, (r) Recognizing that children with disabilities should have full enjoyment of all human rights and fundamental freedoms on an equal basis –2–

with other children, and recalling obligations to that end undertaken by States Parties to the Convention on the Rights of the Child, (s) Emphasizing the need to incorporate a gender perspective in all efforts to promote the full enjoyment of human rights and fundamental freedoms by persons with disabilities, (t) Highlighting the fact that the majority of persons with disabilities live in conditions of poverty, and in this regard recognizing the critical need to address the negative impact of poverty on persons with disabilities, (u) Bearing in mind that conditions of peace and security based on full respect for the purposes and principles contained in the Charter of the United Nations and observance of applicable human rights instruments are indispensable for the full protection of persons with disabilities, in particular during armed conflicts and foreign occupation, (v) Recognizing the importance of accessibility to the physical, social, economic and cultural environment, to health and education and to information and communication, in enabling persons with disabilities to fully enjoy all human rights and fundamental freedoms, (w) Realizing that the individual, having duties to other individuals and to the community to which he or she belongs, is under a responsibility to strive for the promotion and observance of the rights recognized in the International Bill of Human

Rights, (x) Convinced that the family is the natural and fundamental group unit of society and is entitled to protection by society and the State, and that persons with disabilities and their family members should receive the necessary protection and assistance to enable families to contribute towards the full and equal enjoyment of the rights of persons with disabilities, (y) Convinced that a comprehensive and integral international convention to promote and protect the rights and dignity of persons with disabilities will make a significant contribution to redressing the profound social disadvantage of persons with disabilities and promote their participation in the civil, political, economic, social and cultural spheres with equal opportunities, in both developing and developed countries, Have agreed as follows:

–3–

Article 1 Purpose The purpose of the present Convention is to promote, protect and ensure the full and equal enjoyment of all human rights and fundamental freedoms by all persons with disabilities, and to promote respect for their inherent dignity. Persons with disabilities include those who have long-term physical, mental, intellectual or sensory impairments which in interaction with various barriers may hinder their full and effective participation in society on an equal basis with others. Article 2 Definitions For the purposes of the present Convention: “Communication” includes languages, display of text, Braille, tactile communication, large print, accessible multimedia as well as written, audio, plain-language, human-reader and augmentative and alternative modes, means and formats of communication, including accessible information and communication technology; “Language” includes spoken and signed languages and other forms of non spoken languages; “Discrimination on the basis of disability” means any distinction, exclusion or restriction on the basis of disability which has the purpose or effect of impairing or nullifying the recognition, enjoyment or exercise, on an equal basis with others, of all human rights and fundamental freedoms in the political, economic, social, cultural, civil or any other field.

It includes all forms of discrimination, including denial of reasonable accommodation; “Reasonable accommodation” means necessary and appropriate modification and adjustments not imposing a disproportionate or undue burden, where needed in a particular case, to ensure to persons with disabilities the enjoyment or exercise on an equal basis with others of all human rights and fundamental freedoms; “Universal design” means the design of products, environments, programmes and services to be usable by all people, to the greatest extent possible, without the need for adaptation or specialized design. “Universal design” shall not exclude assistive devices for particular groups of persons with disabilities where this is needed.

–4–

Article 3 General principles The principles of the present Convention shall be: (a) Respect for inherent dignity, individual autonomy including the freedom to make one’s own choices, and independence of persons; (b)

Non-discrimination;

(c)

Full and effective participation and inclusion in society;

(d) Respect for difference and acceptance of persons with disabilities as part of human diversity and humanity; (e)

Equality of opportunity;

(f)

Accessibility;

(g)

Equality between men and women;

(h) Respect for the evolving capacities of children with disabilities and respect for the right of children with disabilities to preserve their identities. Article 4 General obligations 1. States Parties undertake to ensure and promote the full realization of all human rights and fundamental freedoms for all persons with disabilities without discrimination of any kind on the basis of disability. To this end, States Parties undertake: (a) To adopt all appropriate legislative, administrative and other measures for the implementation of the rights recognized in the present Convention; (b) To take all appropriate measures, including legislation, to modify or abolish existing laws, regulations, customs and practices that constitute discrimination against persons with disabilities; (c) To take into account the protection and promotion of the human rights of persons with disabilities in all policies and programmes;

–5–

(d) To refrain from engaging in any act or practice that is inconsistent with the present Convention and to ensure that public authorities and institutions act in conformity with the present Convention; (e) To take all appropriate measures to eliminate discrimination on the basis of disability by any person, organization or private enterprise; (f) To undertake or promote research and development of universally designed goods, services, equipment and facilities, as defined in article 2 of the present Convention, which should require the minimum possible adaptation and the least cost to meet the specific needs of a person with disabilities, to promote their availability and use, and to promote universal design in the development of standards and guidelines; (g) To undertake or promote research and development of, and to promote the availability and use of new technologies, including information and communications technologies, mobility aids, devices and assistive technologies, suitable for persons with disabilities, giving priority to technologies at an affordable cost; (h) To provide accessible information to persons with disabilities about mobility aids, devices and assistive technologies, including new technologies, as well as other forms of assistance, support services and facilities; (i) To promote the training of professionals and staff working with persons with

disabilities in the rights recognized in the present Convention so as to better provide the assistance and services guaranteed by those rights. 2. With regard to economic, social and cultural rights, each State Party undertakes to take measures to the maximum of its available resources and, where needed, within the framework of international cooperation, with a view to achieving progressively the full realization of these rights, without prejudice to those obligations contained in the present Convention that are immediately applicable according to international law. 3. In the development and implementation of legislation and policies to implement the present Convention, and in other decision-making processes concerning issues relating to persons with disabilities, States Parties shall closely consult with and actively involve persons with disabilities, including children with disabilities, through their representative organizations. 4. Nothing in the present Convention shall affect any provisions which are more conducive to the realization of the rights of persons with disabilities and which may be contained in the law of a State Party or international law in force for that State. There shall be no restriction upon or derogation from any of the –6–

human rights and fundamental freedoms recognized or existing in any State Party to the present Convention pursuant to law, conventions, regulation or custom on the pretext that the present Convention does not recognize such rights or freedoms or that it recognizes them to a lesser extent. 5. The provisions of the present Convention shall extend to all parts of federal States without any limitations or exceptions. Article 5 Equality and non-discrimination 1. States Parties recognize that all persons are equal before and under the law and are entitled without any discrimination to the equal protection and equal benefit of the law. 2. States Parties shall prohibit all discrimination on the basis of disability and guarantee to persons with disabilities equal and effective legal protection against discrimination on all grounds. 3. In order to promote equality and eliminate discrimination, States Parties shall take all appropriate steps to ensure that reasonable accommodation is provided. 4. Specific measures which are necessary to accelerate or achieve de facto equality of persons with disabilities shall not be considered discrimination under the terms of the present Convention. Article 6 Women with disabilities 1.

States Parties recognize that women and girls with disabilities are subject to multiple discrimination, and in this regard shall take measures to ensure the full and equal enjoyment by them of all human rights and fundamental freedoms. 2. States Parties shall take all appropriate measures to ensure the full development, advancement and empowerment of women, for the purpose of guaranteeing them the exercise and enjoyment of the human rights and fundamental freedoms set out in the present Convention. Article 7 Children with disabilities 1. States Parties shall take all necessary measures to ensure the full enjoyment by children with disabilities of all human rights and fundamental freedoms on an equal basis with other children. –7–

2. In all actions concerning children with disabilities, the best interests of the child shall be a primary consideration. 3. States Parties shall ensure that children with disabilities have the right to express their views freely on all matters affecting them, their views being given due weight in accordance with their age and maturity, on an equal basis with other children, and to be provided with disability and age-appropriate assistance to realize that right. Article 8 Awareness-raising 1. States Parties undertake to adopt immediate, effective and appropriate measures: (a) To raise awareness throughout society, including at the family level, regarding persons with disabilities, and to foster respect for the rights and dignity of persons with disabilities; (b) To combat stereotypes, prejudices and harmful practices relating to persons with disabilities, including those based on sex and age, in all areas of life; (c) To promote awareness of the capabilities and contributions of persons with disabilities. 2.

Measures to this end include:

(a) designed:

Initiating and maintaining effective public awareness campaigns

(i)

To nurture receptiveness to the rights of persons with disabilities;

(ii) To promote positive perceptions and greater social awareness towards persons with disabilities; (iii) To promote recognition of the skills, merits and abilities of persons with disabilities, and of their contributions to the workplace and the labour market; (b) Fostering at all levels of the education system, including in all children from an early age, an attitude of respect for the rights of persons with disabilities; (c) Encouraging all organs of the media to portray persons with disabilities in a manner consistent with the purpose of the present Convention; –8–

(d) Promoting awareness-training programmes regarding persons with disabilities and the rights of persons with disabilities. Article 9 Accessibility 1. To enable persons with disabilities to live independently and participate fully in all aspects of life, States Parties shall take appropriate measures to ensure to persons with disabilities access, on an equal basis with others, to the physical environment, to transportation, to information and communications, including information and communications technologies and systems, and to other facilities and services open or provided to the public, both in urban and in rural areas. These measures, which shall include the identification and elimination of obstacles and barriers to accessibility, shall apply to, inter alia: (a) Buildings, roads, transportation and other indoor and outdoor facilities, including schools, housing, medical facilities and workplaces; (b) Information, communications and other services, including electronic services and emergency services. 2.

States Parties shall also take appropriate measures:

(a) To develop, promulgate and monitor the implementation of minimum standards and guidelines for the accessibility of facilities and services open or provided to the public; (b) To ensure that private entities that offer facilities and services which are open or provided to the public take into account all aspects of accessibility for persons with disabilities; (c) To provide training for stakeholders on accessibility issues facing persons with disabilities; (d) To provide in buildings and other facilities open to the public signage in Braille and in easy to read and understand forms; (e) To provide forms of live assistance and intermediaries, including guides, readers and professional sign language interpreters, to facilitate accessibility to buildings and other facilities open to the public; (f) To promote other appropriate forms of assistance and support to persons with disabilities to ensure their access to information;

–9–

(g) To promote access for persons with disabilities to new information and communications technologies and systems, including the Internet; (h) To promote the design, development, production and distribution of accessible information and communications technologies and systems at an early stage, so that these technologies and systems become accessible at minimum cost. Article 10 Right to life States Parties reaffirm that every human being has the inherent right to life and shall take all necessary measures to ensure its effective enjoyment by persons with disabilities on an equal basis with others. Article 11 Situations of risk and humanitarian emergencies States Parties shall take, in accordance with their obligations under international law, including international humanitarian law and international human rights law, all necessary measures to ensure the protection and safety of persons with disabilities in situations of risk, including situations of armed conflict, humanitarian emergencies and the occurrence of natural disasters. Article 12 Equal recognition before the law 1. States Parties reaffirm that persons with disabilities have the right to recognition everywhere as persons before the law. 2. States Parties shall recognize that persons with disabilities enjoy legal capacity on an equal basis with others in all aspects of life. 3.

States Parties shall take appropriate measures to provide access by persons with disabilities to the support they may require in exercising their legal capacity. 4. States Parties shall ensure that all measures that relate to the exercise of legal capacity provide for appropriate and effective safeguards to prevent abuse in accordance with international human rights law. Such safeguards shall ensure that measures relating to the exercise of legal capacity respect the rights, will and preferences of the person, are free of conflict of interest and undue influence, are proportional and tailored to the person’s circumstances, apply for the shortest time possible and are subject to regular review by a competent, independent and impartial authority or judicial body. The – 10 –

safeguards shall be proportional to the degree to which such measures affect the person’s rights and interests. 5. Subject to the provisions of this article, States Parties shall take all appropriate and effective measures to ensure the equal right of persons with disabilities to own or inherit property, to control their own financial affairs and to have equal access to bank loans, mortgages and other forms of financial credit, and shall ensure that persons with disabilities are not arbitrarily deprived of their property. Article 13 Access to justice 1. States Parties shall ensure effective access to justice for persons with disabilities on an equal basis with others, including through the provision of procedural and age-appropriate accommodations, in order to facilitate their effective role as direct and indirect participants, including as witnesses, in all legal proceedings, including at investigative and other preliminary stages. 2. In order to help to ensure effective access to justice for persons with disabilities, States Parties shall promote appropriate training for those working in the field of administration of justice, including police and prison staff. Article 14 Liberty and security of person 1. States Parties shall ensure that persons with disabilities, on an equal basis with others: (a)

Enjoy the right to liberty and security of person;

(b) Are not deprived of their liberty unlawfully or arbitrarily, and that any deprivation of liberty is in conformity with the law, and that the existence of a disability shall in no case justify a deprivation of liberty. 2. States Parties shall ensure that if persons with disabilities are deprived of their liberty through any process, they are, on an equal basis with others, entitled to guarantees in accordance with international human rights law and shall be treated in compliance with the objectives and principles of the present Convention, including by provision of reasonable accommodation.

– 11 –

Article 15 Freedom from torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment 1. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. In particular, no one shall be subjected without his or her free consent to medical or scientific experimentation. 2. States Parties shall take all effective legislative, administrative, judicial or other measures to prevent persons with disabilities, on an equal basis with others, from being subjected to torture or cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Article 16 Freedom from exploitation, violence and abuse 1. States Parties shall take all appropriate legislative, administrative, social, educational and other measures to protect persons with disabilities, both within and outside the home, from all forms of exploitation, violence and abuse, including their gender-based aspects. 2. States Parties shall also take all appropriate measures to prevent all forms of exploitation, violence and abuse by ensuring, inter alia, appropriate forms of gender- and age-sensitive assistance and support for persons with disabilities and their families and caregivers, including through the provision of information and education on how to avoid, recognize and report instances of exploitation, violence and abuse.

States Parties shall ensure that protection services are age-, gender- and disability-sensitive. 3. In order to prevent the occurrence of all forms of exploitation, violence and abuse, States Parties shall ensure that all facilities and programmes designed to serve persons with disabilities are effectively monitored by independent authorities. 4. States Parties shall take all appropriate measures to promote the physical, cognitive and psychological recovery, rehabilitation and social reintegration of persons with disabilities who become victims of any form of exploitation, violence or abuse, including through the provision of protection services. Such recovery and reintegration shall take place in an environment that fosters the health, welfare, self-respect, dignity and autonomy of the person and takes into account gender- and age-specific needs. 5. States Parties shall put in place effective legislation and policies, including women- and child-focused legislation and policies, to ensure that instances of exploitation, violence and abuse against persons with disabilities are identified, investigated and, where appropriate, prosecuted. – 12 –

Article 17 Protecting the integrity of the person Every person with disabilities has a right to respect for his or her physical and mental integrity on an equal basis with others. Article 18 Liberty of movement and nationality 1. States Parties shall recognize the rights of persons with disabilities to liberty of movement, to freedom to choose their residence and to a nationality, on an equal basis with others, including by ensuring that persons with disabilities: (a) Have the right to acquire and change a nationality and are not deprived of their nationality arbitrarily or on the basis of disability; (b) Are not deprived, on the basis of disability, of their ability to obtain, possess and utilize documentation of their nationality or other documentation of identification, or to utilize relevant processes such as immigration proceedings, that may be needed to facilitate exercise of the right to liberty of movement; (c)

Are free to leave any country, including their own;

(d) Are not deprived, arbitrarily or on the basis of disability, of the right to enter their own country. 2. Children with disabilities shall be registered immediately after birth and shall have the right from birth to a name, the right to acquire a nationality and, as far as possible, the right to know and be cared for by their parents. Article 19 Living independently and being included in the community States Parties to the present Convention recognize the equal right of all persons with disabilities to live in the community, with choices equal to others, and shall take effective and appropriate measures to facilitate full enjoyment by persons with disabilities of this right and their full inclusion and participation in the community, including by ensuring that: (a) Persons with disabilities have the opportunity to choose their place of residence and where and with whom they live on an equal basis with others and are not obliged to live in a particular living arrangement; – 13 –

(b) Persons with disabilities have access to a range of in-home, residential and other community support services, including personal assistance necessary to support living and inclusion in the community, and to prevent isolation or segregation from the community; (c) Community services and facilities for the general population are available on an equal basis to persons with disabilities and are responsive to their needs. Article 20 Personal mobility States Parties shall take effective measures to ensure personal mobility with the greatest possible independence for persons with disabilities, including by: (a) Facilitating the personal mobility of persons with disabilities in the manner and at the time of their choice, and at affordable cost; (b) Facilitating access by persons with disabilities to quality mobility aids, devices, assistive technologies and forms of live assistance and intermediaries, including by making them available at affordable cost; (c) Providing training in mobility skills to persons with disabilities and to specialist staff working with persons with disabilities; (d) Encouraging entities that produce mobility aids, devices and assistive technologies to take into account all aspects of mobility for persons with disabilities.

Article 21 Freedom of expression and opinion, and access to information States Parties shall take all appropriate measures to ensure that persons with disabilities can exercise the right to freedom of expression and opinion, including the freedom to seek, receive and impart information and ideas on an equal basis with others and through all forms of communication of their choice, as defined in article 2 of the present Convention, including by: (a) Providing information intended for the general public to persons with disabilities in accessible formats and technologies appropriate to different kinds of disabilities in a timely manner and without additional cost; (b) Accepting and facilitating the use of sign languages, Braille, augmentative and alternative communication, and all other accessible means, – 14 –

modes and formats of communication of their choice by persons with disabilities in official interactions; (c) Urging private entities that provide services to the general public, including through the Internet, to provide information and services in accessible and usable formats for persons with disabilities; (d) Encouraging the mass media, including providers of information through the Internet, to make their services accessible to persons with disabilities; (e)

Recognizing and promoting the use of sign languages. Article 22 Respect for privacy

1. No person with disabilities, regardless of place of residence or living arrangements, shall be subjected to arbitrary or unlawful interference with his or her privacy, family, home or correspondence or other types of communication or to unlawful attacks on his or her honour and reputation. Persons with disabilities have the right to the protection of the law against such interference or attacks. 2. States Parties shall protect the privacy of personal, health and rehabilitation information of persons with disabilities on an equal basis with others. Article 23 Respect for home and the family 1. States Parties shall take effective and appropriate measures to eliminate discrimination against persons with disabilities in all matters relating to marriage, family, parenthood and relationships, on an equal basis with others, so as to ensure that: (a) The right of all persons with disabilities who are of marriageable age to marry and to found a family on the basis of free and full consent of the intending spouses is recognized; (b) The rights of persons with disabilities to decide freely and responsibly on the number and spacing of their children and to have access to age-appropriate information, reproductive and family planning education are recognized, and the means necessary to enable them to exercise these rights are provided;

– 15 –

(c) Persons with disabilities, including children, retain their fertility on an equal basis with others. 2. States Parties shall ensure the rights and responsibilities of persons with disabilities, with regard to guardianship, wardship, trusteeship, adoption of children or similar institutions, where these concepts exist in national legislation; in all cases the best interests of the child shall be paramount. States Parties shall render appropriate assistance to persons with disabilities in the performance of their child-rearing responsibilities. 3. States Parties shall ensure that children with disabilities have equal rights with respect to family life. With a view to realizing these rights, and to prevent concealment, abandonment, neglect and segregation of children with disabilities, States Parties shall undertake to provide early and comprehensive information, services and support to children with disabilities and their families. 4. States Parties shall ensure that a child shall not be separated from his or her parents against their will, except when competent authorities subject to judicial review determine, in accordance with applicable law and procedures, that such separation is necessary for the best interests of the child. In no case shall a child be separated from parents on the basis of a disability of either the child or one or both of the parents. 5.

States Parties shall, where the immediate family is unable to care for a child with disabilities, undertake every effort to provide alternative care within the wider family, and failing that, within the community in a family setting. Article 24 Education 1. States Parties recognize the right of persons with disabilities to education. With a view to realizing this right without discrimination and on the basis of equal opportunity, States Parties shall ensure an inclusive education system at all levels and lifelong learning directed to: (a) The full development of human potential and sense of dignity and self-worth, and the strengthening of respect for human rights, fundamental freedoms and human diversity; (b) The development by persons with disabilities of their personality, talents and creativity, as well as their mental and physical abilities, to their fullest potential; (c) Enabling persons with disabilities to participate effectively in a free society. – 16 –

2.

In realizing this right, States Parties shall ensure that: