Regiorapport Gezondheidsmonitor (2020-2021)

ggdgm.nl

Gezond in Gelderland-Midden Gezondheidsmonitor 2020-2021

Algemene kenmerken De samenstelling van de bevolking (geslacht, burgerlijke staat, woonsituatie, leeftijdsverdeling en migratieachtergrond) heeft invloed op de gezondheid van inwoners in Gelderland-Midden. Wonen er bijvoorbeeld meer ouderen dan kan dat een reden zijn dat het totaalbeeld van de gezondheid verschilt.

Burgerlijke staat

Migratieachtergrond NL 2020

Niet-Westers

Westers

Nederland

GM 2020

6%

33%

20%

eenoudergezinnen

huishoudens met thuiswonende kinderen

woont alleen

GM 2016: 6% NL 2020: 6%

GM 2016: 34% NL 2020: 33%

GM 2016: 20% NL 2020: 20%

Sociaaleconomische status De positie van mensen op de maatschappelijke ladder noemen we sociaaleconomische status (SES). Inkomen, opleidingsniveau en werksituatie zijn hiervoor belangrijke graadmeters. SES heeft invloed op de gezondheid. Mensen met een lage opleiding leven zeven jaar korter dan mensen met een hboof universitaire opleiding. In deze rapportage wordt opleiding als graadmeter voor SES gebruikt.

12%

Opleiding

heeft moeite met rondkomen GM 2016: 18% NL 2020: 13%

22%

heeft geen €1000 voor onverwachte uitgave

Inkomen

GM 2016: 28%

15% heeft financiële problemen

Werksituatie Volledig arbeidsongeschikt 18-64 jaar

Heeft een bijstandsuitkering 18-64 jaar

naar SES

Heeft betaald werk 18-64 jaar

In Gelderland-Midden is 87% van de inwoners van 65 jaar en ouder gepensioneerd. In 2016 was dit 73%. Landelijk ligt dit in 2020 op 86%.

Leefstijl Leefstijl is een breed begrip. Het gaat om het gedrag van mensen en de keuzes die zij maken. Leefstijl gaat over het gebruik van genotmiddelen zoals tabak en alcohol maar ook over voeding en beweging.

Beweegt voldoende 18-64

65+

Mannen

Vrouwen

SES laag

SES hoog

58% 42%

56% 52%

43% 60%

GM 2016: 57%

GM 2016: 53%

GM 2016: 42%

GM 2016: 40%

GM 2016: 53%

GM 2016: 62%

Sport wekelijks 18-64

65+

SES laag

SES hoog

57% 36%

29% 48%

GM 2016: 57%

GM 2016: 34%

GM 2016: 37%

Roken

Voldoet aan richtlijn (%)

naar SES

naar leeftijd

(drinkt niet of max. 1 glas per dag)

GM 2020

GM 2016

van de 18-64-jarigen

is lid van een sportvereniging

GM 2016: 67%

Alcohol

rookt tabaksproducten (%)

35%

Gewicht heeft overgewicht (%)

Lichamelijke gezondheid Je lichamelijke gezondheid is bepalend voor het dagelijks leven. Hier brengen we lichamelijke gezondheid in beeld. Dit doen we aan de hand van resultaten over aandoeningen en beperkingen in het dagelijks leven. Verder hebben we vragen gesteld over slapen. Mensen van 65 jaar en ouder vroegen we ook of ze gevallen zijn in de 3 maanden vóór de vragenlijst.

Beperkingen

15%

heeft minimaal één beperking met horen, zien of mobiliteit

GM 2016: 15%

NL 2020: 14%

Aandoeningen en beperkingen in het dagelijks leven

33%

heeft één of meer langdurige ziekten of aandoeningen

GM 2016: 35%

32%

NL 2020: 32%

is (ernstig) beperkt in het dagelijks leven vanwege problemen met de gezondheid

NL 2020: 30%

16%

6%

slaapt over het algemeen slecht

ervaart hierdoor negatieve invloed op het dagelijks leven

Vallen (65+) is de afgelopen 3 maanden wel eens gevallen 65-74

75+

16% 26%

SES laag

SES hoog

18% 22%

6%

gebruikt slaap- of kalmeringsmiddelen

30%

van de

65-plussers die vielen, liepen hierbij de lichamelijk letsel op

Mentale gezondheid Mentaal gezonde personen kunnen omgaan met tegenslagen en zijn tevreden met hun sociale relaties. Psychische ongezondheid kan zorgen voor allerlei klachten, zoals stress, zenuwachtigheid, angsten en depressies. Maar ook lichamelijke klachten als hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid of buikpijn kunnen ontstaan.

Heeft hoog risico op angststoornis of depressie 18-64

65+

Mannen

Vrouwen

SES laag

SES hoog

7%

4%

6%

7%

9%

5%

GM 2016: 7%

GM 2016: 4%

GM 2016: 6%

GM 2016: 7%

GM 2016: 9%

GM 2016: 5%

Stress Ervaart (heel) veel stress

Gebieden waarop stress werd ervaren in de afgelopen 4 weken (18–64 jaar)

naar leeftijd

Top 3 gebieden Nederland (18-64 jaar) 1. Werk (14%) 2. Familie (7%) 3. Gezondheid (7%)

Veerkracht Veerkracht gaat over het vermogen om je aan te passen aan de fysieke, mentale en sociale uitdagingen van het leven. Gezondheidsvaardigheden gaan over het vinden, begrijpen, beoordelen en toepassen van (gezondheids)informatie. Net als digitale vaardigheden zijn gezondheidsvaardigheden belangrijk als het gaat om veerkracht.

Gevolgen van de coronacrisis

5%

naar leeftijd

van de hele doelgroep heeft onvoldoende gezondheidsvaardigheden Bij 75-plussers is dit 12%.

20% van de 65-plussers heeft onvoldoende digitale vaardigheden

Onvoldoende controle over eigen leven 18-64

65+

9%

13%

GM 2016: NL 2020:

8% 8%

GM 2016: NL 2020:

Veerkracht 2020

2016

12% 14%

naar SES

Mensen met een lage veerkracht geven aan minder goed te kunnen omgaan met tegenslagen, minder goed oplossingen te kunnen vinden in moeilijke situaties en minder snel te herstellen na moeilijke periodes.

Fysieke leefomgeving De fysieke leefomgeving gaat over bijvoorbeeld gebouwen, wegen, parken, een schone lucht en bossen. De fysieke leefomgeving heeft invloed op de gezondheid van mensen. Deze invloed kan negatief zijn (bijvoorbeeld slechte luchtkwaliteit) of positief (bijvoorbeeld uitnodigen tot bewegen).

Matige tot ernstige geluidhinder

Matige tot ernstige geurhinder

Top 3 Gelderland-Midden 2016

Top 3 Gelderland-Midden 2016

1. Brommers/scooters (37%) 2. Buren (27%) 3. Wegverkeer <50 km/u (25%)

1. Open haard / allesbrander (14%) 2. Landbouw- en veeteeltactiviteiten (11%) 3. Riolering / zuivering (10%)

Hitte

70%

kan verkoeling vinden in de tuin of buurt

Groen in de buurt

74%

79%

kan verkoeling vinden in huis

GM 2016: 76%

geeft een rapportcijfer van 7 of hoger voor groen in de buurt

naar leeftijd

Woning en woonomgeving

In onze regio geeft 90% van de inwoners hun woning een rapportcijfer van 7 of hoger.

In onze regio geeft 88% van de inwoners hun woonomgeving een rapportcijfer van 7 of hoger.

Sociale leefomgeving De sociale leefomgeving van een persoon wordt bepaald door de mate waarin hij of zij het gevoel heeft ‘ergens bij te horen’, onderdeel is van een buurt, een groep of een netwerk. De sociale leefomgeving is belangrijk. Van mensen die niet meer helemaal zelfredzaam zijn, wordt verwacht dat ze een beroep kunnen doen op hun sociale netwerk. En van mensen die wel zelfredzaam zijn wordt verwacht dat anderen een beroep op hen kunnen doen.

Mantelzorg geven 18-64

65+

SES laag

SES hoog

15% 17%

15% 16%

GM 2016: 14%

GM 2016: 14%

GM 2016: 15%

Sociale uitsluiting Voelt zich matig of sterk sociaal uitgesloten 19-64 jaar

65 jaar en ouder

GM 2016: 15%

15%

van de

mantelzorgers voelt zich overbelast GM 2016: 16%

Vrijwilligerswerk

28%

doet

vrijwilligerswerk GM 2016: 32% NL 2020: 25%

naar leeftijd GM 2016: 5%

GM 2016: 3%

SES laag

SES hoog

GM 2016: 8%

GM 2016: 3%

Kwaliteit van leven Kwaliteit van leven gaat het over het eigen oordeel van de persoon over zijn of haar welbevinden. In de Gezondheidsmonitor brengen we de kwaliteit van leven in beeld aan de hand van eenzaamheid, ervaren gezondheid en de mate van gelukkig en tevreden voelen. Dit zijn subjectieve waarden, door de persoon zelf beoordeeld.

Eenzaamheid Voelt zich (zeer) ernstig eenzaam 18-64

65+

11% 10% GM 2016: 10%

GM 2016: 8%

Mannen

Vrouwen

11% 10% GM 2016: 10%

GM 2016: 10%

SES laag

SES hoog

13% 8% GM 2016: 13%

GM 2016: 8%

Gelukkig voelen

Tevreden zijn

(zeer) goed (%)

rapportcijfer 7 of hoger (%)

rapportcijfer 7 of hoger (%)

naar SES

naar leeftijd

Ervaren gezondheid

GM 2020

GM 2016

Zorggebruik Hoe gezonder mensen zijn, hoe minder zij gebruik maken van zorg. Het zorggebruik wordt in de Gezondheidsmonitor niet onderzocht. Wel vragen we bij mensen van 65 jaar en ouder of ze bepaalde (huishoudelijke) activiteiten nog zelfstandig kunnen uitvoeren.

Dagelijkse activiteiten (65+) heeft moeite met of kan niet zonder hulp

Top 3 Gelderland-Midden 2016 (65-74 jaar)

Top 3 Gelderland-Midden 2016 (75 jaar en ouder)

1. Zwaar huishoudelijk werk doen (28%) 2. Bedden verschonen en opmaken (26%) 3. Kleren wassen en strijken (21%)

1. Zwaar huishoudelijk werk doen (62%) 2. Bedden verschonen en opmaken (55%) 3. Kleren wassen en strijken (44%)

Colofon Gezondheidsmonitor De GGD Gelderland-Midden heeft in 2020 namens de gemeenten, in samenwerking met GGD GHOR NL, RIVM en CBS, een gezondheidsmonitor onder zelfstandig wonende volwassenen (1864-jarigen en 65-plussers) uitgevoerd. Op basis van een steekproef zijn inwoners uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen over hun gezondheid, leefstijl, participatie, zelfredzaamheid en veerkracht. In Gelderland-Midden zijn 21.983 mensen van 18-64 jaar en 16.519 mensen van 65 jaar en ouder uitgenodigd voor deelname aan de gezondheidsmonitor. In totaal hebben 8.614 1864-jarigen (respons: 39%) en 9.067 65-plussers (respons: 55%) deelgenomen aan het onderzoek.

Nog vragen? Een uitgebreid overzicht van alle resultaten staat in de tabellenboeken. Voor vragen kunt u contact opnemen met de onderzoekers van GGD Gelderland-Midden via onderzoek@vggm.nl.

Afkortingen GM

Gelderland-Midden

SES

Sociaaleconomische status. In deze rapportage wordt de hoogst behaalde opleiding als indicator voor sociaaleconomische status gebruikt. SES laag: hoogst behaalde diploma is lager onderwijs, mavo of lbo SES midden: hoogst behaalde diploma is havo, vwo of mbo SES hoog: hoogst behaalde diploma is hbo of wo

In deze rapportage zijn de cijfers van ‘SES midden’ soms weggelaten vanwege de overzichtelijkheid. Deze cijfers staan wel in het tabellenboek.

GGD Gelderland-Midden is onderdeel van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden

GGD Gelderland-Midden Postbus 5364 6802 EJ ARNHEM T E I

0800 8446 000 ggd@vggm.nl www.ggdgm.nl