Raadsinformatienota Voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie Arnhem-Nijmegen

Informatienota raad – openbaar Onderwerp

Voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie Arnhem-Nijmegen

Zaakdossier

Z/25/059050 - D/25/183408

Portefeuillehouder

Wethouder B. van Veldhuizen

Raadsprogramma

1. Evenwichtig en leeftijdsbestendig woon- en leefklimaat

Datum collegebesluit

24 juni 2025

Afdeling

Energietransitie en circulariteit

Functie

Regisseur energietransitie

Kennis nemen van de voortgangsrapportage juli 2025 Regionale Energiestrategie Arnhem-Nijmegen. Inleiding In de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken 16 gemeenten, de provincie, 3 waterschappen en netbeheerder Liander samen aan duurzame energie met een Regionale Energie Strategie (RES). In de RES staat hoe we in onze regio van fossiele energie overschakelen op duurzame elektriciteit en duurzame warmte. Ook kijken we in de RES naar de bijbehorende energie infrastructuur en het energiesysteem als geheel. Om een beeld te hebben bij de voortgang van de RES-regio’s, heeft het Nationaal Programma RES (NPRES) alle RES-regio’s gevraagd om in 2025 een voortgangsrapportage op te leveren. In de voortgangsrapportage RES ArnhemNijmegen is bondig beschreven wat er in de regio tot dusver is gebeurd, waar de regio nu staat en waar de regio naartoe werkt. Samenvatting Het doel van de voortgangsrapportage is om de deelnemers aan, en stakeholders van, de RES te informeren over de voortgang van de RES Arnhem-Nijmegen. Deze voortgangsrapportage wordt conform vraag van het NPRES - tweejaarlijks opgeleverd. De eerste voortgangsrapportage verscheen in juli 2023. De status van de voortgangsrapportage is informerend. Er worden geen strategische en/of beleidsmatige keuzes in gemaakt.

Het NPRES krijgt met de voortgangsrapportages een inkijk in de stand van zaken van de RES Arnhem-Nijmegen (en de overige RES-regio’s) in juli 2025. De voorgangsrapportages vormen daarmee een belangrijke bron voor de (landelijke) RES-monitor die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) eind 2025 presenteert. Zodoende wordt ook in beeld gebracht of de 30 regio’s samen op koers liggen voor de landelijke doelstelling van tenminste 35TWh in 2030. In de voortgangsrapportage wordt onderscheid gemaakt tussen een drietal inhoudelijke sporen; 1 elektriciteit (grootschalige opwek) 2 warmte (de bovenlokale warmteverdeling) en 3 integraal programmeren.

Pagina 1 van 3

Voor elektriciteit en warmte zijn in de RES 1.0 doelen gesteld en afspraken gemaakt. Integraal programmeren is gericht op (het omgaan met) netcongestie en is de afgelopen twee jaar uitgewerkt. In de verrijkte RES 2024 is deze uitwerking beschreven. Voor de duurzame elektriciteitsopwekking is de stand van zaken kwantitatief en kwalitatief weergegeven, conform de methodiek die is aangereikt vanuit NPRES. In de RES 1.0 is een regionaal bod van 1.62TWh vastgelegd, ook is er een aantal afspraken gemaakt over hoe er wordt samengewerkt om dat te realiseren. In deze voortgangsrapportage beschrijven wij wat er de afgelopen tijd gebeurd is binnen de RES GMR Arnhem-Nijmegen, waar we nu staan en waar we naartoe werken. Dit doen wij zowel kwantitatief als kwalitatief en voor zowel elektriciteit als warmte. Ook beschrijven we in deze voortgangsrapportage de behaalde successen, knelpunten en leermomenten. Het kwantitatieve deel voor elektriciteit is beschreven volgens de methodiek die door NPRES is aangereikt, zodat de voortgangsrapportages van alle regio's met elkaar te vergelijken zijn. Om de kwantitatieve voortgang van de RES-regio’s te monitoren en om deze met elkaar te kunnen vergelijken, wordt gebruik gemaakt van het begrippenkader RES (versie januari 2023).

In dit begrippenkader zijn afspraken gemaakt over definities, rekenregels, kengetallen en bronnen die regio’s gebruiken ten aanzien van de doelstellingen. Door dezelfde begrippen en kaders te hanteren, is de data van de 30 regio’s voor NPRES makkelijker te analyseren en te vergelijken. Consequenties •

De regio Arnhem-Nijmegen streeft naar het realiseren van 1,62 TWh aan duurzame elektriciteit. Er is een grote disbalans in de verhouding tussen zon (89%) en wind (11%). Deze onbalans veroorzaakt overbelasting van het elektriciteitsnet op zonnige dagen. De regio zet daarom meer in op windenergie, met een streven naar een 50/50-verdeling tussen zon en wind per elektriciteitsstation.

•

De projecten zullen niet allemaal in 2030 gerealiseerd zijn. Effect van netcongestie, wachttijd van behandeling door de Raad van State, onzekerheid over windnormen en recente provinciale restricties voor zon op landbouwgrond, zijn een paar belangrijke oorzaken van het niet behalen van doeljaar 2030.

•

Ongeveer 44% van de projecten binnen de RES 1.0 worden getroffen door netcongestie. Dit betekent niet dat al deze projecten onmogelijk zijn. Er zijn handelingsperspectieven. Netcongestie remt vooral de realisatie van zon-op-dak-projecten en leidt tot onzekerheid over het behalen van de doelstellingen voor 2030 op dat punt.

•

Voor de uitvoering van de warmtetransitie zal de vraag naar duurzame elektriciteit toenemen. Collectieve warmtenetten en hun warmtebronnen hebben daarbij, afhankelijk van de warmtebron, een minder groot elektriciteitsverbruik dan individuele warmtepompen, maar gemiddeld neemt de vraag naar duurzame elektriciteit voor de warmtetransitie ten opzichte van fossiele brandstoffen toe.

•

De noodzaak voor een schone, betrouwbare en lokale energievoorziening wordt groter vanwege klimaatverandering, stijgende energieprijzen en geopolitieke spanningen.

Pagina 2 van 3

Tegelijkertijd wordt het energiesysteem ingewikkelder door overbelasting van het elektriciteitsnet en de noodzaak om verschillende energiebronnen tegelijk in te zetten. •

Samenwerking is essentieel: het energiesysteem van de toekomst gaat over veel meer dan alleen windmolens en zonnevelden. Het vraagt om een integrale aanpak van elektriciteit, warmte en infrastructuur, waarbij samenwerking tussen overheden, netbeheerders, maatschappelijke organisaties en inwoners cruciaal is.

Communicatie N.v.t. Bijlage(n) Voortgangsrapportage juli 2025 RES Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

Pagina 3 van 3