Overzicht informatie-uitvraag gemeenten

Gemeente Doesburg

Overzicht informatie-uitvraag gemeenten Verdieping varianten bestuurlijke herindeling Definitieve versie, 26 mei 2025

Inhoud Inhoud .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 1 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 2 1. Korte typering gemeenten ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 3 Toelichting betrokkenheidsprofielen ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 4 2.

Opgaven en visie .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 5 2.1 Toekomstvisie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 5 2.2 Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 6 2.3 Sociaal domein ...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

9 2.4 Economische ontwikkeling ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 13 3. Voorzieningenniveau ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 16 4.

Nabijheid .........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................18 4.1 Kernen-/dorpen-/wijkenbeleid ...................................................................................................................................................................................................................................................................................18 4.2 Nabijheid gemeentelijke organisatie ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 19 5. Samenwerkingsverbanden ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................21 6.

Financieel perspectief ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23 6.1 Structureel begrotingssaldo en investeringsplanning ................................................................................................................................................................................................................................................ 23 6.2 Weerstandsvermogen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 23 6.3 Woonlasten meerpersoonshuishouden.....................................................................................................................................................................................................................................................................

24 6.4 Financiële kengetallen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 24 7. Organisatie ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 26

1

Inleiding In dit document vindt u het resultaat van de uitvraag die Doesburg de afgelopen periode bij omliggende gemeenten heeft gedaan voor de ‘Verdieping varianten bestuurlijke herindeling’. Deze uitvraag volgde uit het raadsbesluit van 20 februari 2025 en het inhoudelijk kader dat daarbij door de gemeenteraad is vastgesteld. De basis van dat inhoudelijk kader is gelegd met het in 2024 uitgevoerde bestuurskrachtonderzoek en de oplegger daarbij. De gemeente Doesburg is de omliggende gemeenten Bronckhorst, Duiven, Rheden, Westervoort en Zevenaar zeer dankbaar voor de inspanning en aandacht waarmee zij de informatie hebben aangeleverd. De informatie in dit overzicht (vanaf hoofdstuk 2) is per gemeente ambtelijk geverifieerd in online gesprekken. Dit overzicht volgt de structuur van het inhoudelijk kader. Na een inleidend hoofdstuk met een korte typering van de gemeenten, volgen de Opgaven en visie (met daarin voor Doesburg belangrijke opgaven), Voorzieningenniveau, Nabijheid, Samenwerkingsverbanden, Financieel perspectief en Organisatie. Ter toelichting: de ‘krachten en kwetsbaarheden’ die in de eerste kolom worden vermeld, zijn a omstig uit het bestuurskrachtonderzoek uit 2024.

2

1. Korte typering gemeenten Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

Bronckhorst is in 2005 ontstaan door herindeling van de gemeenten Hengelo, Hummelo en Keppel, Steenderen, Vorden en Zelhem. Bronckhorst hoort qua oppervlakte tot de grotere gemeenten van Nederland. De gemeente heeft 44 kernen. De grootste kernen zijn Halle, Hengelo, Steenderen, Vorden en Zelhem.

Duiven ligt aan de snelweg de A12, ten noorden van het Pannerdensch Kanaal tussen Arnhem en de Duits-Nederlandse grens. In de gemeente liggen onder meer een meubelboulevard en grote industrieterreinen, bekend door IKEA en de grootste Intratuin van Nederland. Naast Duiven zijn Groessen en Loo dorpen in de gemeente.

Westervoort ligt ten zuidoosten van Arnhem, noordelijk van de Nederrijn, oostelijk van de IJssel, waar deze zich afsplitst. Sinds 2016 is Westervoort qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland.

Zevenaar is ontstaan uit fusies met de gemeente Angerlo (2005) en later Rijnwaarden (2018). Door de gemeente Zevenaar lopen een aantal verkeersaders: de A12 en de Betuweroute. De A15 zal in de toekomst Zevenaar en Duiven aansluiten op de A12. De gemeente heeft 12 kernen.

Rheden ligt ten oosten van Arnhem. De Veluwe vormt de noordelijke grens en de IJssel de zuidelijke grens. In het grondgebied van de gemeente liggen de stuwwal, heuvels, bossen, heidevelden en beken van de Veluwezoom en anderzijds de IJsselvallei met uiterwaarden. De gemeente heeft zeven kernen: De Steeg, Dieren, Ellecom, LaagSoeren, Rheden, Spankeren en Velp.

11.120

36.007

24.937

15.202

45.212

43.785

5.425

15.738

10.852

6.817

20.578

21.437

2,04

2,30

2,29

2,22

2,19

2,04

SES-WOA score (2024)

-0,11

0,17

0,11

0,01

0,01

-0,06

Vergrijzing (percentage 65+) (2024)

28,9

28,3

22,0

23,0

25,3

27,0

Demografische druk (2024)

83,9

86,8

71,8

76,7

80,1

84,3

Doesburg

Aantal inwoners (2024) Aantal huishoudens (2024) Gemiddelde huishoudengrootte (2024)

3

Betrokkenheidsprofielen (zie toelichting op volgende pagina)

28% Stille Overlevers 21% Alerte Families 15% Bescheiden Grijzen 11% Eigenzinnige Lokalen 11% (Re)actieve Emptynesters 8% Ik-gerichte Starters 6% Gehaaste Gezinnen 1% Idealistische Globalisten

22% Alerte Families 21% (Re)actieve Emptynesters 14% Stille Overlevers 12% Eigenzinnige Lokalen 10% Bescheiden Grijzen 10% Gehaaste Gezinnen 9% Ik-gerichte Starters 1% Idealistische Globalisten

35% Alerte Families 20% Stille Overlevers 17% Gehaaste Gezinnen 10% Bescheiden Grijzen 7% (Re)actieve Emptynesters 6% Ik-gerichte Starters 5% Eigenzinnige Lokalen 1% Idealistische Globalisten

32% Stille Overlevers 30% Alerte Families 9% Ik-gerichte Starters 8% (Re)actieve Emptynesters 7% Bescheiden Grijzen 7% Gehaaste Gezinnen 6% Eigenzinnige Lokalen 1% Idealistische Globalisten

Toelichting betrokkenheidsprofielen De betrokkenheidsprofielen zijn een segmentatiemodel ontwikkeld om de betrokkenheid, het vertrouwen en de voorkeuren op het gebied van communicatie en participatie van verschillende groepen inwoners in kaart te brengen. De kenmerken van de profielen zijn: -

Eigenzinnige lokalen (13% van Nederland): Verdeeld over alle leeftijden. Opleidingsniveau vaker praktisch. Inkomen modaal of onder modaal Bescheiden Grijzen (9% van Nederland): Leeftijd 65 jaar en ouder. Inkomen iets beneden modaal. Praktisch opgeleid. Gepensioneerd, wonen alleen of met hun partner. Alerte families (19% van Nederland): Leeftijd 30 - 65 jaar. Inkomen beneden modaal of modaal. Opleidingsniveau praktisch. Gezinnen met kinderen, wonen vaker in dorpen. Idealistische Globalisten (9% van Nederland): Leeftijd tussen de 18 en 40. Theoretisch opgeleid. Verdienen boven modaal óf gaan dit binnenkort doen. Interesse in grote maatschappelijke thema's. (Re)actieve Emptynesters (10% van Nederland): Leeftijd 45 jaar en ouder. Opleidingsniveau theoretisch. Inkomen hoger dan gemiddeld. (Pre)pensioen. Gehaaste Gezinnen (15% van Nederland): Leeftijd tussen de 30 en 65. Inkomen modaal of boven modaal. Opleidingsniveau theoretisch. Drukke gezinnen, wonen in dorpen of kleinere steden. Stille Overlevers (13% van Nederland): Leeftijd 30 tot 65 jaar. Praktisch opgeleid. Beneden modaal inkomen. Weinig vertrouwen in de overheid, niet geneigd om mee te denken. Ik-gerichte starters (15% van Nederland): Leeftijd tot 45. Praktisch of theoretisch opgeleid. Gemiddeld inkomen. Alleenstaand of samenwonend, vaak voor het eerst in een koopwoning.

In de a eelding aan de rechterzijde staat hoe de profielen zich verhouden tot de assen vertrouwen en betrokkenheid.

4

23% Stille Overlevers 21% Alerte Families 13% Bescheiden Grijzen 12% Eigenzinnige Lokalen 12% (Re)actieve Emptynesters 9% Gehaaste Gezinnen 9% Ik-gerichte Starters 1% Idealistische Globalisten

26% Stille Overlevers 16% Alerte Families 14% (Re)actieve Emptynesters 14% Ik-gerichte Starters 11% Bescheiden Grijzen 8% Eigenzinnige Lokalen 6% Gehaaste Gezinnen 5% Idealistische Globalisten

2. Opgaven en visie 2.1 Toekomstvisie Beschrijving van de kern van de toekomstvisie en de totstandkoming ervan (waar van toepassing). Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

Na een uitgebreid traject (inhoudelijk en participatief) heeft de gemeenteraad van Doesburg in juni 2021 een beknopte versie van de toekomstvisie vastgesteld, die leidend is voor hoe de gemeente stuurt (bv. in structuur van de begroting). De drie pijlers/ opgaven daarin zijn: 1) Evenwichtig en leeftijdsbestendig woon- en vestigingsklimaat; 2) Verbindende en versterkende sociale aanpak; 3) Kwaliteitstoerisme en toegankelijke natuurrecreatie.

In Bronckhorst fungeert de Omgevingsvisie als strategische visie. Strategische opgaven daarin zijn: sterke dorpen; slimme economie; gezonde leefomgeving; energie en lee limaat; landschappelijke kwaliteit. Ook zijn inmiddels twee omgevingsprogramma's opgesteld, namelijk voor werklocaties en landelijk gebied.

Het coalitieakkoord 2023-2026 fungeert als strategische visie. Centrale thema’s daarin zijn: doorpakken op woningbouw; duurzaamheid en; herijking sociaal domein. Verdere uitgangspunten: financiële gezondheid, zorgvuldig proces bestuurlijke toekomst en meerwaarde regionale samenwerking. Uitdagingen uit de recent uitgevoerde SWOT (2024) zijn: strategisch vermogen versterken; ontwikkelkansen op wonen en economie goed benutten én in evenwicht brengen met koesteren van het bestaande; op een nieuwe manier bouwen aan verbinding en vertrouwen in de relatie met inwoners.

Het coalitieakkoord 2022-2026 fungeert als strategische visie. Centrale thema’s daarin zijn: bouwen van meer woningen; duurzaamheid; versterken van het sociaal domein en inclusiviteit voor iedereen; een aantrekkelijker dorpscentrum en; veiligheid. Uitgangspunten daarbij zijn werken aan het vertrouwen in de politiek en een duurzame financiële positie. Behoud van bestuurlijke zelfstandigheid van Westervoort was ook een uitgangspunt. Voortschrijdende inzichten en verder onderzoek vormden in 2024 aanleiding om in te zetten op een fusie in de Liemers.

De strategische visie van Zevenaar ligt vast in verschillende documenten (Omgevingsvisie, Visie sociaal domein, Woonzorgvisie, Liemerse economische visie en Beleidskader vrijetijdseconomie). Belangrijke thema’s en ambities daaruit komen in de onderstaande rubrieken aan de orde. Daarnaast is ook het raadsbesluit ‘Financieel gezonde toekomst’ (2024) van belang, waarin de kaders zijn vervat voor de route om voor 2029 tot een sluitende begroting te komen.

De strategische visie van Rheden ligt vast in verschillende documenten, namelijk het coalitieakkoord, het Koersdocument samenleving, de Koers voor de omgevingsvisie en de Programmabegroting 20252028 en 1e begrotingswijziging daarbij (m.b.t. de opgave om te bezuinigen). Rheden streeft naar: versterking van de eigen kracht en samenkracht van de samenleving (sociale en economische basis); bescherming en versterking van natuur en watersystemen, en; kwaliteit en verduurzaming van de leefomgeving. Bijzondere aandacht heeft het cultuurhistorisch erfgoed (landgoederen, monumenten). Rheden hecht grote waarde aan regionale samenwerking en samenwerking met buurgemeenten.

5

2.2 Ruimtelijke ontwikkeling Beschrijving van Wonen (woningvoorraad, woningbouwprogramma), Duurzaamheid (RES en warmtetransitie) en Uitdagingen op ruimtelijke ontwikkeling.

Doesburg Wonen Woningvoorraad (2024): 5.441 Verdeling woningen (2022): 53,4% koop; 39% corporatiehuur; 7,6% overige huur. Met de Woondeal GMR (2023) is voor de gemeente Doesburg een nieuwbouwambitie (plancapaciteit) vastgelegd van 390 woningen tot 2030, waarvan 80 sociale huur. Kracht: De woningbouwambitie van de gemeente lijkt realiseerbaar. Kwetsbaarheid: De verduurzaming van de woningvoorraad blijft achter.

Bronckhorst Wonen Woningvoorraad (2024): 16.453 Verdeling woningen (2022): 70,9% koop; 18,3 corporatiehuur; 10,8% overige huur. Met de Woondeal Achterhoek (2022) is voor de gemeente Bronckhorst een nieuwbouwambitie (plancapaciteit) vastgelegd van 1150 woningen tot 2030, waarvan 305 sociale huur. In de omgevingsvisie (2022) staat een hogere de ambitie om 17002200 woningen toe te voegen tot 2030. Concreet gaat het (uitgaande van een plancapaciteit van 130%) om 200 adaptief (flexwoningen, splitsen en wonen in bijgebouw); 1150 inbreiding (transformaties, gemeentelijke locaties, bijz. doelgroepen); 650 uitbreiding (toevoegen woonwijken rondom de 5 grote kernen). De realisatie van woningen op vrijkomende agrarische bedrijven (200) valt buiten de reguliere aantallen uit de Woondeal. Sociale huur is vooral te realiseren rondom de grote kernen. Als kracht in aanpak wordt benoemd: 1) werken met een kernaanpak waarin per kern de behoefte in beeld wordt gebracht en koppelkansen tussen wonen en andere opgaven worden benut (bv. wonen en lee aarheid, stimuleren van ontmoeting en

Duiven Wonen Woningvoorraad (2024): 10.876 Verdeling woningen (2022): 67,2% koop; 26,6% corporatiehuur; 6,1% overige huur.

Westervoort Wonen Woningvoorraad (2024): 6.816 Verdeling woningen (2022): 59,5% koop; 31,2% corporatiehuur; 9,2% overige huur.

Zevenaar Wonen Woningvoorraad (2024): 20.723 Verdeling woningen (2022): 63,8% koop; 28,2% corporatiehuur; 7,9% overige huur.

Rheden Wonen Woningvoorraad (2024): 21.310 Verdeling woningen (2022): 55,2% koop; 28,9% corporatiehuur; 15,8% overige huur.

Met de Woondeal GMR (2023) is voor de gemeente Duiven een nieuwbouwambitie (plancapaciteit) vastgelegd van 1.000 woningen tot 2030, waarvan 235 sociale huur.

Met de Woondeal GMR (2023) is voor de gemeente Westervoort een nieuwbouwambitie (plancapaciteit) vastgelegd van 670 woningen tot 2030, waarvan 160 sociale huur.

Met de Woondeal GMR (2023) is voor de gemeente Zevenaar een nieuwbouwambitie (plancapaciteit) vastgelegd van 1.950 woningen tot 2030, waarvan 440 sociale huur.

Met de Woondeal GMR (2023) is voor de gemeente Rheden een nieuwbouwambitie (plancapaciteit) vastgelegd van 1060 woningen tot 2030, waarvan 110 sociale huur.

Daarnaast wordt gestreefd naar circa 100 flexwoningen tot 2030. Voor de nieuw op te starten woningbouwplannen is het uitgangspunt qua onderverdeling: sociale huur: 30%; middeldure huur en betaalbare koop: 17-20%; betaalbare koop hoog: 17-20%; dure koop/huur: 30-33%. Waar in Duiven van oudsher sprake was van uitleglocaties is nu ook steeds vaker sprake van inbreiding. Het doortrekken van de A15 zal voor Duiven zowel qua bedrijvigheid als qua woningbouwontwikkeling een extra impuls geven.

Daarnaast wordt gewerkt aan de opgave van 2031 tot 2040 met de toevoeging van 388 woningen (Westervoort Noord). De huidige plancapaciteit is voldoende in relatie tot de verwachte behoefte, maar te weinig voor de Woondeal. Dit komt omdat Westervoort Noord grotendeels pas na 2030 ontwikkeld zal worden. In Westervoort is zowel van uitbreiding sprake als ook van inbreiding. Het laatste in de Spoorzone. Diversificatie van de woningvoorraad is een belangrijke ambitie, ook als instrument in het sociaal domein.

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: de ambtelijke organisatie is op ruimte goeddeels passend bij de opgaven. Op specifieke disciplines (zoals verkeer) is blijvend aandacht nodig, maar dat lukt tot op heden goed.

Als kracht in de aanpak worden dezelfde elementen genoemd als bij Duiven.

In de praktijk koerst Zevenaar op de oplevering van ca. 1800 woningen. De realisatie met 150200 woningen per jaar moet hierin voorzien. De onderverdeling 2/3 betaalbaar waarvan 30% sociaal is het uitgangspunt. Daarnaast wordt al gewerkt aan de opgave 2031 tot 2040 met nog eens de toevoeging van 2.500 woningen (stationsomgeving). Toevoegingen betreffen zowel de kern Zevenaar (aantallen) als de woningtoevoeging in de kleine kernen (naar behoefte). De nieuw toe te voegen woningvoorraad zal voornamelijk bestaan uit één en twee persoonswoningen ter aanvulling op het reeds ruim aanwezige aanbod van eengezinswoningen. Op het doortrekken van de A15 is in Zevenaar in plannen al geanticipeerd en ook in aanpassingen van het onderliggend wegennet. Qua

Concreet gaat het om de transformatie van het ziekenhuis in Velp naar ca. 760 woningen en om 200 flexwoningen in de komende 15 jaar. Daarnaast nog enkele kleine clusters van nieuwbouwwoningen. Op langere termijn verwacht Rheden een woningbouwuitbreiding van ca 3.000 woningen te kunnen realiseren. Vanuit de Woonzorgvisie zet Rheden in op voldoende huisvesting voor ouderen en andere inwoners die zorg of een passende woning nodig hebben (33% levensloopgeschikt). Ook voor andere groepen zet Rheden in op voldoende aanbod. Rheden heeft de groen-blauwe waarden hoog in het vaandel. Door de ligging tussen stuwwal en rivier zijn transformatie van bedrijventerreinen en landbouwgronden, meervoudig gebruik van ruimte en verdichting belangrijkste opties. Daarbij is ook het vitaliseren van kwetsbare wijken van belang.

6

Doesburg

Duurzaamheid Qua duurzaamheid is lokaal de doelstelling: in 2050 alle verplaatsingen duurzaam, energieverbruik teruggebracht met 33% ten opzichte van 2017 en 100% energiegebruik duurzaam opgewekt.

Bronckhorst aantrekkelijke openbare ruimte); 2) werken met marathons (inzet op natuurlijke momenten van: CV ketel kapot, verhuismoment, verbouwmoment) en sprints (specifieke (subsidie)acties rondom isolatie) subsidies).

Duiven

Duurzaamheid Qua duurzaamheid is lokaal de doelstelling: in 2050 energieneutraal.

Duurzaamheid Qua duurzaamheid is lokaal de doelstelling: in 2050 energieneutraal en in 2030 41%.

Duurzaamheid Qua duurzaamheid is lokaal de doelstelling: in 2050 energieneutraal.

Duiven levert een substantiële bijdrage aan de realisatie van de RES-doelstellingen door grootschalige opwek van zonneen windenergie. Concreet zijn er 6 windmolens operationeel en is er overleg over nieuwe windmolens. De realisatie van een zonnepark van 20 ha. is onherroepelijk. Duiven is al voor 58% aangesloten op het warmtenet (hoogste in Gelderland). Voor bedrijventerreinen is er een integrale gebiedsgerichte aanpak en bedrijventerrein Innofase is de enige Smart Energy Hub pilot in provincie Gelderland.

De gemeente Westervoort faciliteert op dit moment geen ontwikkeling van windprojecten of windzoekgebieden. Ook werkt de gemeente op dit moment niet aan een proces om dit in de toekomst mogelijk te maken. Westervoort is voor 42% aangesloten op het warmtenet.

De afspraken en ambities uit de RES worden ingevuld. Grootschalige opwek (waarvoor een addendum m.b.t. De gemeente Doesburg participatie en lokaal eigendom faciliteert op dit moment geen van toepassing is) is één van de ontwikkeling van windprojecten sporen in de lokale routekaart. of windzoekgebieden. Ook werkt Als wind in het zoekgebied de gemeente op dit moment niet Keppel Eldrik tot realisatie komt, aan een proces om dit in de haalt Bronckhorst het RES-bod. toekomst mogelijk te maken. De transitievisie Warmte zet in op all electric (Bronckhorst heeft veel monumenten, een groot buitengebied en 44 kernen wat de kansen voor collectieve warmtenetten klein maakt). Eind 2026 resulteert dat in een warmteprogramma eind 2026

Westervoort

Zevenaar bedrijvigheid biedt het doortrekken extra kansen.

Rheden

Als kracht in aanpak wordt benoemd: 1) partnerschap met Als kracht in aanpak wordt woningbouwcorporaties en benoemd: integrale regionaal trekkerschap van fairsamenwerking intern en extern; share verdeling van woonruimte meer regie door de vestiging van voor aandachtsgroepen; 2) voorkeursrecht op 5 locaties; integrale wijkaanpak voor samen met de markt voorkomen kwetsbare wijken (fysieke en van vertraging en parallel sociaal-economische plannen. Ook zet Zevenaar in op versterking); 3) wijkaanpak het beter benutten van de aardgasvrije wijk incl. bestaande voorraad door Maatschappelijke Energie specifiek beleid m.b.t. het Diensten Organisatie (MEDO), splitsen en optoppen van zodat inwoners zelf onderdeel woningen evenals mogelijk worden van de verduurzaming maken van extra bouwvolume op van hun wijk; 4) met inwoners bestaande woonkavels. samen indienen dorpendeal bij de provincie; 5) verduurzaming monumenten.

Als kracht in de aanpak worden dezelfde elementen genoemd als bij Duiven.

7

Duurzaamheid Qua duurzaamheid is de lokale doelstelling: in 2050 energieneutraal (waaronder aardgasvrij) en in 2030 55% gereduceerd.

Duurzaamheid Qua duurzaamheid is de lokale doelstelling: in 2040 energieneutraal.

Door de ligging is er geen ruimte voor windenergie en slechts De afspraken en ambities uit RES beperkt ruimte voor zon op land. 1.0 worden ingevuld; windpark Er zijn twee zonnevelden, een Bijvanck is gerealiseerd en aanbesteding voor een derde en operationeel; overige een project voor solarparking. zoekgebieden wind zijn/worden Ook wordt ingezet op opgenomen in de warmteopwekking op grote Omgevingsvisie; Zevenaar daken. Door landelijke participeert in het RESontwikkelingen en netcongestie warmtecluster AVR, stelt een ligt Rheden nog niet op koers Warmteprogramma op en is richting het doel van 2040. bezig met concrete warmtenet Rheden onderzoekt de projecten (stad Zevenaar, Spijk, ontwikkeling van een eigen of Angerlo). regionaal warmtebedrijf, waarbij lokaal energiestromen worden Als kracht in aanpak wordt gedeeld. Dit in een benoemd: ‘samen met de innovatieproject samen met de samenleving’ met GMR. Daarnaast heeft energiebetaalbaarheid en armoede veel aandacht. In

Doesburg

Bronckhorst Als kracht in aanpak wordt benoemd: de uitvoering door energieloket Achterhoek met de eerder genoemde marathons en sprints; het aanbod voor isolatiesubsidie vanuit de NIP gelden van het Rijk; volkshuisvestingsfonds subsidie voor de Bloemenbuurt in Zelhem en voor woningen in het buitengebied; aanpak energiearmoede in samenwerking met het sociaal domein en met een eigen energiecoach.

Duiven Als kracht in de aanpak wordt benoemd: 1) werken met een multidisciplinair programmateam Duurzaamheid met eigen programma- en projectmanagement. Hierdoor lukt het om zelfstandig te werken aan projecten en om duurzaamheidsopgaven binnen taakvelden zoals afvalbeheer, civiele werken en groenbeheer, maatschappelijk vastgoed en ruimtelijke projecten in een vroegtijdig stadium in te kunnen brengen; 2) samenwerking in de regio’s Groene Metropoolregio, werkregio De Liemers en ook met de werkregio Achterhoek.

Westervoort

Uitdagingen ruimte Als uitdagingen in ruimtelijke ontwikkeling worden benoemd: het bereiken van inwoners en zorgen voor voldoende capaciteit bij aannemers en installateurs in de warmtetransitie; mogelijke procedures m.b.t. grootschalige opwek en wind; onvoldoende duidelijkheid m.b.t. aanwijzen gebied langs de IJssel als zoekgebied voor kernenergie door de Provincie Gelderland.

Uitdagingen ruimte Als uitdagingen in ruimtelijke ontwikkeling worden benoemd: 1) een gemeentebrede isolatieaanpak en het schrijven van het warmteprogramma; 2) integrale opgave op duurzaamheid in het grote bedrijvencluster aan de A12 in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven.

Uitdagingen ruimte Als uitdagingen in ruimtelijke ontwikkeling worden benoemd: 1) een gemeentebrede isolatieaanpak en het schrijven van het warmteprogramma; de ontwikkelingen rondom netcongestie; 2) ontwikkeling en bebouwing Westervoort Noord en centrumontwikkelingen.

Zevenaar Rheden betrouwbaarheid als samenwerking met de uitgangspunten in een woningbouwcorporaties is ontwikkeling met onzekerheden. gestart met een doelgroepenaanpak (i.s.m. buurtklusbedrijven) voor het isoleren van sociale huurwoningen. Met duurzaamheidssubsidies wordt ook het isoleren van particuliere woningen gestimuleerd. Als kracht in aanpak wordt benoemd: 1) integrale benadering (“iedereen moet mee kunnen doen”) met subsidies, ondersteuning en leningen voor alle inwoners; 2) investeren in participatie, activering en bewustwording (samenwerking met bewonersinitiatieven, incl. activiteitenagenda en jaarlijks duurzaamheidsfestival); 3) faciliteren community en versterken netwerk rondom duurzaamheid.

8

Uitdagingen ruimte Als uitdagingen in ruimtelijke ontwikkeling worden benoemd: middelen (kwantitatief/ kwalitatief en financieel); veel ontwikkelingen in hetzelfde gebied (ruimteclaim, integrale afwegingen); complexiteit van de opgaven, onduidelijkheid vanuit Den Haag (zoals trage of uitblijvende wet- en regelgeving).

Uitdagingen ruimte Als uitdagingen in ruimtelijke ontwikkeling worden benoemd: 1) netcongestie (korte termijn) en houdbaarheid van het gehele energienet (lange termijn); 2) stikstof aanpak Veluwe (korte termijn); 3) wet- en regelgeving rondom aardgasvrije wijken en (daarmee) toegang tot grootschalige investeringsmiddelen; 4) druk op de ruimte voor woningbouw, economie, mobiliteit, energie, recreatie & toerisme. In balans met de groen-blauwe leefomgeving.

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

2.3 Sociaal domein Beschrijving van Visie, missie en/of ambitie (incl. maatwerk in relatie tot algemene voorzieningen) en Uitdagingen sociaal domein

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

Krachten: De Doesburgse organisatie opereert nabij de doelgroepen in het sociaal domein.

Visie, missie en/of ambitie In het sociaal domein heeft Bronckhorst de volgende speerpunten van beleid: Gezond en weerbaar, werken aan gezonde jeugd; Vitaal ouder worden, nu en in de toekomst; Bronckhorst inclusief, vanzelfsprekend en toegankelijk; Samenredzaamheid in de keren; Iedereen een stevige basis, bestrijding en voorkoming van armoede; Realisatie van transformatie, versterking voorliggend veld, inkoop en ontwikkeling sociaal team. De gemeente werkt integraal aan de hand van drie pijlers: kansengelijkheid, preventie & gezondheid en sterke samenleving.

Visie, missie en/of ambitie Duiven werkt vanuit de missie van ‘positieve gezondheid’ aan een toekomstbestendig sociaal domein. Er is een sociaal loket vanuit het gemeentehuis, in lijn met de visie op het sociaal domein van: 1) meerdere, integraal samenwerkende poorten waar inwoners hulp kunnen vragen; 2) zichtbaarheid en laagdrempelige en passende zorg in de wijken/bij partners in huis; 3) duidelijke regie en in een maatwerk-benadering: 4) een stijl van aanspreken die past bij de hulpvraag. Duiven wil ondersteuning die passend, snel en dichtbij geboden wordt.

Visie, missie en/of ambitie In Westervoort zijn een nieuwe missie en visie voor het sociaal domein momenteel vrijwel in concept gereed voor aanbieding aan de raad (mei 2025). De huidige visie ‘Samen Sterk’ stamt uit 2021 en heeft als missie een sterk sociaal domein waarin iedere inwoner optimaal kan meedoen en een betekenisvol en veerkrachtig leven leiden en waar inwoners zelf actief bijdragen aan een veilige en inclusieve leefomgeving. Ook is de nadrukkelijke visie om het voorliggend veld te versterken.

Visie, missie en/of ambitie Zevenaar werkt aan de mogelijkheden voor iedereen om een eigen, zelfstandig en betekenisvol leven te leiden. Dit vanuit een stabiele (financiële) basis en gelijke kansen voor iedereen. In een prettige en gezonde leefomgeving. Met en voor elkaar. Het sociale netwerk, gezondheid en lee aarheid staan daarbij centraal, met als uitgangspunten: inclusie; positieve gezondheid; preventie; normaliseren; investeren; denken in oplossingen.

Visie, missie en/of ambitie Het streven in het sociaal domein is dat alle inwoners in de gemeente op een prettige manier samen kunnen leven. De visie bevat 4 hoofdelementen: 1) vergroten van de bestaanszekerheid; 2) versterken van de sociale basis; 3) versterken van de gezondheid & vitaliteit en; 4) integrale wijkaanpak bij wijken met grootstedelijke problematiek. In Rheden is de vergrijzing hoog en wordt een geringe demografische groei voorzien. De sociaal-economische problematiek is relatief groot (gemiddeld lage sociaal economische status). Dit vraagt sturen via o.a. woningbouw, toewijzing van sociale huurwoningen en het stimuleren van economische ontwikkelingen.

Kwetsbaarheden: Gegeven de bevolkingssamenstelling van Doesburg en de problematiek die speelt, is de slagkracht van de organisatie beperkt. Een kracht van Doesburg, 'maatwerk', is tegelijk ook een zwakte, want op termijn niet meer organiseerbaar. Stakeholders missen bij de gemeente partnerschap.

Westervoort werkt nu met een sociaal loket vanuit het gemeentehuis. Het ligt in lijn met de ‘oude’ visie zowel als de conceptvisie sociaal domein om wijkgericht en/of ambulant te gaan werken. De verwachting is dat voorliggende voorzieningen op die manier beter benut worden en er sneller en gerichter naar wordt doorverwezen.

Bronckhorst vindt het belangrijk om haar verantwoordelijkheid te nemen en vluchtelingen een veilige plek te geven. Bronckhorst kiest voor het opvangen van jonge vluchtelingen omdat dit een aanvullend is op onze vergrijsde bevolkingsgroep. Daarnaast geeft het opvangen van jonge vluchtelingen de mogelijkheid om kleinere opvanglocaties te realiseren (passend bij de aard en de schaal van de gemeente) in plaats van 1 grote opvanglocatie

Dit vergt een goed werkende toegang, verankerd in een Sterk Lokaal Team en in een goede samenwerking met partners. Maatschappelijke partners zijn essentieel voor het in de wijk of in de kern aanwezig zijn en voor het opbouwen van sterke gemeenschappen waarin elkaar helpen en ondersteunen weer vanzelfsprekend wordt.

Voor de toegang geldt dat de inwoners en hun netwerk altijd centraal staan. Ondersteuning De bevolkingssamenstelling kent en zorg wordt zo licht en dichtbij De bevolkingssamenstelling van relatief gezien veel ouderen en als mogelijk geboden, vanuit de Westervoort kent relatief veel weinig jongeren. In de sociale basis (inclusief algemene inwoners in uitkering en met lage woonzorgvisie zijn dit ook voorzieningen). Professionele en sociaal economische status. Het specifieke doelgroepen. Het geïndiceerde Wmo en Jeugdzorg wordt aangeduid als een aandeel ouderen leidt in is altijd aanvullend op gemeente met stedelijk Zevenaar tot extra aandacht ondersteuning vanuit de sociale problematiek. voor het versterken van sociale basis en tijdelijk van aard, gericht netwerken en het inzetten op op zelfregie en normalisering van 9

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

voor alle vluchtelingen volgens de opgave. Voor de toegang geldt dat sociaal consulenten de inwoner/het gezin en hun vragen als vertrekpunt nemen. Ze richten zich op het activeren en versterken van de eigen kracht van de betrokkenen en hun sociale netwerk. De inwoner heeft een duidelijke eigen rol en verantwoordelijkheid bij de invulling van het eigen traject. De sociaal consulent ondersteunt volgens de methodiek van één gezin, één plan en één regisseur. Er wordt eerst een beroep gedaan op de eigen kracht van het gezin met zijn sociale netwerk en alleen waar nodig wordt ook een beroep gedaan op inzet van professionals en voorzieningen.

Zevenaar

Rheden

vitaal ouder worden om te voorkomen dat de al forse Wmo kosten verder uit de pas lopen met inkomsten.

de situatie zodat de inwoner weer verder kan. Rheden behandelt niet alle dorpen en wijken gelijk. Elk dorp, elke wijk of elk initiatief is anders, en vraagt een andere manier van ondersteunen passend bij die situatie (gerichte acties in een wijk of dorp waar veel ontwikkelingen samenkomen zoals hoog zorggebruik, armoede en eenzaamheid). Zo is Rheden effectiever en blijft het betaalbaar. De komende jaren zet Rheden sterk in op vermindering van uitgaven en een proces van continue verbetering en innovatie.

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: de duidelijke visie en vertaling daarvan naar concrete uitvoeringsplannen, incl.

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: 1) sterke betrokkenheid van inwoners en (maatschappelijke) partners; 2)

Bronckhorst heeft de bevolkingssamenstelling van een plattelandsgemeente en scoort goed op de SES-WOA indicator van het CBS. Grijze Druk is hoger dan bij andere gemeenten met 25.000-50.000 inwoners. Het aantal bijstandsgerechtigden is relatief lager dan in de andere Achterhoekse gemeenten. De kosten per uitkeringsgerechtigde liggen lager dan gemiddeld en ook hebben inwoners gemiddeld een jaar korter een uitkering dan het landelijk gemiddelde van 65 maanden. Als kracht in de aanpak wordt benoemd: de werkwijze met integrale teams in de uitvoering van Jeugdwet, wmo en

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: 1) concreet loopt een beweging (‘Blijfwijk’) waar partners, gemeente en inwoners

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: 1) 1Stroom werkt vanaf dit jaar (2025) datagedreven om resultaten te 10

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

participatiewet. Inwoners met een zorg- en/of ondersteuningsvraag kunnen terecht bij het sociale team (in dienst bij onze gemeente) waarbij vraagstukken die spelen op het gebied van welzijn, wmo jeugd, opvoeding, inburgering, schulden en werk integraal opgepakt worden door één aanspreekpunt (sociaal consulent). Consulenten hebben een bredere kijk en basiskennis en zijn in staat om de juiste kennis en expertise aan te haken.

op gelijkwaardige basis samen werken op de domeinen wonen, zorg, welzijn en woonomgeving; 2) 1Stroom werkt vanaf dit jaar (2025) datagedreven om resultaten te monitoren en bij te sturen; 3) er wordt dit jaar (2025) onderzocht wat de consequenties van wijkgericht en ambulanter werken zijn en hoe wijkgericht werken ingericht kan worden; 4) recent is een structuur voor afdeling overstijgend samenwerken opgezet. Dat legt een basis om op alle niveaus integraal te werken. De betrokkenheid van inwoners en organisatiekracht van inwoners is groot. Uitdagingen Lange termijn uitdaging is (naast het verbeteren en financieel houdbaar maken van de Jeugdzorgaanpak) zorgen dat de lokale basis en het vangnet betaalbaar blijft en dat inwoners die dat nodig hebben hulp kunnen blijven ontvangen. Dit door: 1) domein- en organisatieoverstijgend werken in netwerken met (externe & interne) partners op complexe vraagstukken zoals extramuralisering, tekort aan zorgpersoneel en woningen; 2) wijk- en dorpsgemeenschappen versterken: meer op gelijkwaardige voet met bewoners. Dit met als doel dat inwoners (nog) meer naar elkaar omkijken.

monitoren en bij te sturen; 2) er wordt dit jaar (2025) onderzocht wat de consequenties van wijkgericht werken ingericht kan worden; 3) recent is een structuur voor afdeling overstijgend samenwerken opgezet. Dat legt een basis om op alle niveaus integraal te werken. De betrokkenheid van inwoners en organisatiekracht van inwoners is groot.

specifieke visie op de toegang en de samenwerking met de sociale basis. De koers van en voor de organisatie is helder. In Zevenaar wordt zowel binnen als buiten de organisatie steeds meer en beter samengewerkt. Er ontstaan voorbeelden van samenwerking tussen gemeente, woningbouwverenigingen en welzijns- en zorgpartijen.

werken vanuit 8 leidende principes, afgesproken samen met partners en inwoners; 3) het Rhedens Model wordt breed gedragen vanuit de lokale Organisaties; 4) Rheden is een landelijke voorloper op domeinoverstijgende samenwerking vanuit het samenredzaamheidsperspectief (deelname Buurtsaam, vaak gevraagd voor landelijke bijeenkomsten als Thuis in de Zorg).

Uitdagingen Voor Westervoort gelden dezelfde uitdagingen als in Duiven.

Uitdagingen Uitdagingen in Zevenaar in het sociaal domein zijn: 1) terugdringen van de uitgaven in het sociaal domein naar het niveau van referentiegemeenten (benchmark 2024); 2) realiseren landelijke programma’s als IZA, GALA, WOZO, Hervormingsagenda, etc.; 3) realiseren sterke sociale basis waarin mensen er voor elkaar zijn in de maatschappelijke context die steeds individualistischer en complexer wordt.

Uitdagingen Uitdagingen in Rheden in het sociaal domein zijn: 1) versterking sociale basis; 2) integrale Wijk-aanpak; 3) reductie en beheersing uitgaven in het sociaal domein.

Uitdagingen Uitdagingen in Bronckhorst in het sociaal domein zijn: 1) toekomstbestendig maken van het stelsel rondom Jeugdzorg en Wmo, waar (passend bij de landelijke trend) juist sprake is van intensievere, complexere en langere zorgtrajecten; 2) maatschappelijke integratie van amv's, statushouders en Oekraïens-ontheemden. Bronckhorst gaat conform de huidige verdeelsleutel twee opvanglocaties voor amv's realiseren. Uitdagingen daarbij zijn: integreren/ meedoen/ inburgering, voldoende onderwijs, toeleiding naar werk en zorg, juist in de onzekerheid vanuit het landelijk beleid; 3) toekomstbestendig wonen: het behouden en versterken van welzijn, lee aarheid en naoberschap en passend wonen voor mensen met een zorg of

Op korte termijn is de uitdaging: 1) een integrale (afdeling overstijgende) aanpak, op strategisch, tactisch en 11

Doesburg

Bronckhorst ondersteuningsvraag en investeren in zorg.

Duiven

Westervoort

operationeel niveau binnen het gemeentehuis; 2) resultaatgericht werken: opzetten van een monitor met geschikte data om te kunnen sturen op resultaten; 3) samenwerken met externe partners en inwoners (‘community up’) en de vragen die daarbij horen zoals: Met welke hulpverlening kunnen de inwoners elkaar helpen? Wat betekent het voor de gemeente(raad) en gemeentelijke processen als inwoners meepraten of meebepalen?

12

Zevenaar

Rheden

2.4 Economische ontwikkeling Beschrijving van Economie en Toerisme en recreatie.

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

Economie Aantal banen (2023): 4020 Banen per 1000 inwoners: 479,9 Toename banen sinds 2001: +5%

Economie Aantal banen (2023): 15.300 Banen per 1000 inwoners: 564,4 Toename banen sinds 2001: +19,3%

Economie Aantal banen (2023): 19.200 Banen per 1000 inwoners: 1001,7 Toename banen sinds 2001: +44,4%

Economie Aantal banen (2023): 3.190 Banen per 1000 inwoners: 275,2 Toename banen sinds 2001: +5,3%

Economie Aantal banen (2023): 19.430 Banen per 1000 inwoners: 577,9 Toename banen sinds 2001: +10,8%

Economie Aantal banen (2023): 18.240 Banen per 1000 inwoners: 577,7 Toename banen sinds 2001: +9,3%

Bronckhorst kent geen losstaand economisch beleid. Het is onderwerp in de omgevingsvisie, het coalitieakkoord en begroting(en) met drie hoofdambities: 1) Aantrekkelijke werklocaties (behoefte aan meer en kwalitatief goede terreinen en inzet van vrijkomende agrarische bedrijven); 2) Sterk ondernemersklimaat (goede en snelle dienstverlening, soepele regelgeving, begeleiden vergunningaanvragen), en; 3) Innovatie en circulaire economie. Daarbij ligt focus op Agrocomplex en Food, Maakindustrie, Vrijetijdseconomie en Zorg. Ook verbeteren van de winkelgebieden is een ambitie. Dit alles steeds in samenhang met andere opgaven.

Duiven is regionaal gezien een grote werkgever en wil die rol in de toekomst ook behouden en waar mogelijk versterken. Ook wil Duiven uitvoering geven aan de Liemerse Economische Visie van Duiven, Westervoort, Zevenaar, Montferland en Doesburg. Ondernemers worden belangrijk gevonden omdat zij veel mogelijk maken in de lokale gemeenschap.

Kernambities van Westervoort op Economie zijn: 1) detailhandel zoveel mogelijk concentreren in het centrum, terugdringen leegstand en toewerken naar een toekomstbestendig centrum; 2) versterken samenwerking op bedrijventerrein Het Ambacht en toekomstbestendig maken/ verduurzamen; 3) uitvoering geven aan de Liemerse Economische Visie. Ondernemers worden belangrijk gevonden omdat zij veel mogelijk maken in de lokale gemeenschap.

De meeste werkgelegenheid in Zevenaar is te vinden in de zorg, industrie, detailhandel en zakelijke dienstverlening. Sterke en groeiende economische sector in Zevenaar en de Liemers is logistiek en ook de vrijetijdseconomie is in opmars. Ambities zijn: economisch harder groeien (banen voor toekomstige generaties); economische sneller vernieuwen (innovatie) en beter samenwerken (ondernemersgemeente). Economische ontwikkeling wordt als essentieel gezien voor de welvaart, het welbevinden en het woon- en lee limaat in de gemeente Zevenaar.

Rheden gaat in haar visie (2022) uit van brede welvaart als basis voor economische ontwikkeling (niet groei, maar bloei). Rheden zet t.a.v. nieuwe bedrijvigheid in op bedrijven die bijdragen aan de kwaliteiten van de gemeente, waarbij duurzaamheid en innovatie belangrijk zijn. Met name bij industrie is een goede balans met leefomgeving en natuur essentieel.

Krachten: De economische kracht van Doesburg zit in toerisme. Er zijn mogelijkheden voor verdere ontwikkeling van het toerisme als economische kracht. Kwetsbaarheden: Het ontbreekt Doesburg aan mensen en middelen om beleid te maken en strategisch te sturen op de economie. Doesburg focust eenzijdig op toerisme als het op de economie aankomt. Doesburg heeft onvoldoende geld en middelen om in toerisme als economische kracht te investeren en deze kracht te behouden. Doesburg realiseert haar eigen economische doelen niet.

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: maatwerk leveren door accountmanagers, met oog voor toekomstige ontwikkelingen, in samenwerking met Doetinchem en Oude-IJsselstreek; faciliterend en stimulerend voorwaarden scheppen voor het bedrijfsleven om zich zo goed mogelijk te kunnen blijven ontwikkelen.

Als kracht in de aanpak wordt benoemd: 1) het werken vanuit de één-loketgedachte, het hebben van bedrijfscontactfunctionarissen en een Bedrijventeam (wekelijks overleg en monitoring tussen EZ, RO, Realisatie en Beheer en Vergunningverlening over alle ontwikkelingen van en bij ondernemers); 2) de aanspreekbaarheid van bestuurders door ondernemers; 3) de aard van de bedrijvigheid: veel verschillende soorten bedrijven kunnen een plek vinden in Duiven: lokaal en regionaal, logistiek, zware milieucategorieën tot aan perifere detailhandel.

De bedrijvigheid in de gemeente is een mix van industrie, handel, zorg, dienstverlening en recreatie. Dieren en Velp hebben een regionale winkelfunctie Als kracht in de aanpak wordt voorziening. Rheden wil zowel benoemd: 1) het werken vanuit kwantitatieve (inclusie) als de één-loketgedachte, het kwalitatieve werkgelegenheid hebben van Als kracht in de aanpak wordt creëren, met aandacht voor bedrijfscontactfunctionarissen, benoemd: 1) in de samenwerking werkzekerheid en regionale en een Bedrijventeam (wekelijks met ondernemerscollectieven arbeidsmarktparticipatie, vooral overleg en monitoring tussen EZ, komt de gemeente Zevenaar door opleidingen en RO, Realisatie en Beheer en steeds meer in de rol van samenwerking met lokale Vergunningverlening over alle verbindende partij, die bedrijven en ontwikkelingen van en bij uitvoeringskracht in de onderwijsinstellingen in het ondernemers); 2) de samenleving weet te Triple Helix programma aanspreekbaarheid van mobiliseren; 2) de nadruk op VeluwezOOOM. bestuurders door ondernemers. dóen in het (gezamenlijke) uitvoeren van projecten gericht Als kracht in de aanpak wordt op een goed benoemd: Triple Helix met ondernemingsklimaat uit de ondernemers, onderwijs en Economische Agenda Zevenaar. overheid (o.a. door periodiek overleg; binnenkort beschikt 13

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Toerisme en recreatie Toerisme en recreatie zijn belangrijke economische dragers, en zorgen voor vitale kernen en een vitaal platteland. Voldoende recreatiemogelijkheden dragen bij aan gezondheid, welbevinden en beter lee limaat voor inwoners. Belangrijkste speerpunten zijn: belee are en rendabele landgoederen en kastelen (via de campagne Tot Slot!; stadje Bronkhorst als waardevolle parel; voldoende en aantrekkelijke recreatieve mogelijkheden in het agrarisch gebied; verbinding en onderlinge ontsluiting van recreatieve voorzieningen in gemeente en regio.

Toerisme en recreatie Kernambitie van Duiven op het gebied van toerisme en recreatie is de promotie van de Liemers als aantrekkelijke regio voor bezoekers, consumenten, bedrijven en nieuwe inwoners, omdat ze een positieve economische bijdrage hebben in het gebied. Dit gebeurt door samenwerking in het merk ‘Kijk verder in de Liemers’.

Toerisme en recreatie Kernambitie van Westervoort is dezelfde als van Duiven.

Uitdagingen Uitdagingen op Economie zijn: 1) ruimte voor groei lokale

Uitdagingen Uitdagingen op Economie zijn: 1) netcongestie; 2) ondernemers

Uitdagingen Uitdagingen op Economie zijn: 1) fysieke ruimte om (nieuwe) 14

Zevenaar

Rheden

Rheden over een Economische Adviesraad); elk winkeldorp (Dieren, Velp en Rheden) heeft een BIZ met een budgettaire verankering ten behoeve van versterking van de aantrekkelijkheid; versterking winkelgebieden, door herinrichting, maar ook door meer functies te laten landen; transformatie bedrijventerreinen naar werk en wonen; lokale inkoop verankerd in de bedrijfsvoering en onderdeel van het partnerschap; professionalisering dienstverlening; werken aan, en met, een lokale brede welvaartsmonitor. Toerisme en recreatie Toerisme en recreatie Kernambitie is dat in 2030 Rheden heeft een aantrekkelijk Zevenaar en de Liemers een landschap (1 miljoen bezoekers aantrekkelijke en bekende Posbank, nabijheid toeristisch-recreatieve waterrecreatie, netwerk van bestemming zijn voor fiets- en wandelpaden, dagjesmensen en verblijfsgasten landgoederen en monumenten). uit Nederland en erbuiten. Dit Rheden streeft naar: 1) betere vanwege de mogelijkheden tot spreiding van bezoekers winkelen en de beleving van en (natuurgebieden ontzien, verblijf op en aan het water. levendigheid in dorpen Bewoners en bezoekers moeten vergroten); 2) aanbod het water kunnen beleven en kleinschalige geraakt worden door de verhalen verblijfsaccommodaties over de rivieren en de strijd met vergroten; 3) kansen Apeldoorns en tegen het water.

Kanaal meer benutten voor toerisme en recreatie; 4) winkelgebieden meer verbinden met de bezoekers van de Posbank.

Uitdagingen Uitdagingen zijn: 1) voldoende en aantrekkelijke ruimte en

Uitdagingen Uitdagingen zijn: 1) voldoende geschikt personeel; 2) promotie

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

bedrijfsleven; 2) voldoende geschikte arbeidskrachten; 3) kwalitatief en toekomstbestendig bedrijfsleven.

meekrijgen in de verduurzamingsopgave; 3) optimalisering van de dienstverlening naar ondernemers.

Uitdagingen op Toerisme en recreatie zijn: 1) verbeteren van de belee aarheid van kastelen en landgoederen met betere verdienmodellen; 2) sterker toeristisch profiel dat beter (uit)gedragen wordt door de sector (middels evenementen en bv. een nieuw te ontwikkelen 'landmark'); 3) collectiviteit en professionaliteit versterken (samenwerking toeristische platforms); 4) optimale mix en inrichting online en offline informatievoorziening.

Uitdagingen op Toerisme en recreatie zijn: 1) het verlengen van het verblijf van funshoppers en bezoekers die bedrijventerrein Nieuwgraaf en hen verleiden tot bezoek van de hele Liemers; 2) inzet op wandelen/fietsen in de natuur, vanwege het profiel van rustzoekers van de meeste bezoekers, bijvoorbeeld door aandacht voor de thema’s water en de romeinse geschiedenis; 3) ontwikkeling van een groenblauwe raamwerk in de Liemers (bv. Horsterpark, de uiterwaarden en de komgronden in de gebieden tussen de kernen) ook vanwege de functie als stedelijk uitloopgebied; 4) een goede balans in tussen levendigheid en lee aarheid bij evenementen. De huidige evenementen zijn veelal gericht op inwoners van de Liemers maar zijn ook bedoeld voor bezoekers van buiten de regio.

Westervoort

Zevenaar

Rheden

ondernemers te faciliteren; 2) ondernemers meekrijgen in de verduurzamingsopgave; 3) optimalisering van de dienstverlening naar ondernemers.

toeristisch-recreatief aanbod voor eigen inwoners en bezoekers; 2) toekomstbestendig aanbod detailhandel (transformatie en (compacter maken) binnenstad Zevenaar en realisatie Fashion Outlet Zevenaar); 3) toekomstbestendig maken bedrijventerreinen (ontwikkeling 7Poort en revitalisering Hengelder/Tatelaar).

(via samenwerking in de VeluweAlliantie en lokale partijen); 3) ontwikkeling van hoogwaardige verblijfsaccommodaties.

Uitdagingen op Toerisme en recreatie zijn: 1) bezoekers verleiden tot bezoek van de hele Liemers; 2) inzet op wandelen/fietsen in de natuur, vanwege het profiel van rustzoekers van de meeste bezoekers, bijvoorbeeld door aandacht voor de thema’s water en de geschiedenis van de tweede wereldoorlog; 3) ontwikkeling van een groenblauwe raamwerk in de Liemers (bv. rivierklimaatpark IJsselpoort, de uiterwaarden en de komgronden in de gebieden tussen de kernen) ook vanwege de functie als stedelijk uitloopgebied; 4) een goede balans in tussen levendigheid en lee aarheid bij evenementen. De huidige evenementen zijn veelal gericht op inwoners van de Liemers maar zijn ook bedoeld voor bezoekers van buiten de regio.

15

3. Voorzieningenniveau Overzicht van de voorzieningen die de gemeenten hebben. Voor de binnen- en buitensportaccommodaties en zwembaden zijn alleen de publieke voorzieningen in kaart gebracht. Voor de bibliotheek en zwembad per gemeente is ook de afstand van het Stadhuis in Doesburg naar deze voorzieningen weergegeven per fiets, auto en OV. Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

Voorzieningen Zwembaden: 0 Buitensportaccommodaties: 3 Binnensportaccommodaties: 1 Bibliotheken: 1 Culturele voorzieningen: 12 Scholen VO: 0 Jongerencentra: 1 Gezondheidscentra: 1 Buurthuizen: 0

Voorzieningen Zwembaden: 0 Buitensportaccommodaties: ? Binnensportaccommodaties: 8 Bibliotheken: 2 Culturele voorzieningen: 1 Scholen VO: 2 Gezondheidscentra: 3 Buurthuizen: 9

Voorzieningen Zwembaden: 0 Buitensportaccommodaties: 5 Binnensportaccommodaties: 6 Bibliotheken: 1 Culturele voorzieningen: 1 Scholen VO: 2 Jongerencentra: 3 Gezondheidscentra: 1 Buurthuizen: 5

Voorzieningen Zwembaden: 0 Buitensportaccommodaties: 4 Binnensportaccommodaties: 3 Bibliotheken: 1 Culturele voorzieningen: 1 Scholen VO: 0 Jongerencentra: 1 Gezondheidscentra: 1

Voorzieningen Zwembaden: 1 Buitensportaccommodaties: 48 Binnensportaccommodaties: 5 Bibliotheken: 3 Culturele voorzieningen: 3 Scholen VO: 3 Jongerencentra: 2 Gezondheidscentra: 3 Buurthuizen: 16 Speeltuinen: 152

Rheden streeft naar een basispakket aan voorzieningen per wijk, mede a ankelijk van schaalgrootte c.q. omvang verzorgingsgebied. Het gaat om: gezondheidscentra, wijkcentra, onderwijs, sport en cultuuraccommodaties en bibliotheek. De nabijheid van winkels en openbaar vervoer vindt Rheden ook van belang. In het algemeen zoekt Rheden voortdurend naar mogelijkheden tot optimalisatie (o.a. door multifunctioneel gebruik van voorzieningen, mobiele services) en innovatie.

Toelichting:  Doesburg heeft wel een zwembad, maar die is particulier  De culturele voorzieningen zijn musea, een filmhuis en een cultureel podium. Krachten*: Het toekomstperspectief van de bibliotheek is met de verhuizing naar het Stadskantoor verbeterd.

Toelichting  De culturele voorziening is een museum.  De VO-school is één school verdeeld over twee locaties.  Er is geen overzicht van het aantal jongerencentra.  De gemeente registreert gezondheidscentra niet als aparte categorie. Het zijn er in ieder geval 3.

Toelichting  De culturele voorziening is een cultureel centrum.  De VO-school is één school verdeeld over twee locaties.  De gemeente registreert gezondheidscentra niet als aparte categorie. Via zoekmachines is in ieder geval één gezondheidscentrum te vinden, maar dat kunnen er meer zijn.

Toelichting  De culturele voorziening is een cultureel centrum.  De gemeente registreert gezondheidscentra niet als aparte categorie. Via zoekmachines is in ieder geval één gezondheidscentrum te vinden, maar dat kunnen er meer zijn.  Er is geen overzicht van het aantal buurthuizen.

Kwetsbaarheden*: Sportverenigingen en hun financiële draagkracht staan op termijn onder druk, en de gemeente heeft geen middelen om in hun voorzieningen te investeren. Stakeholders op voorzieningen missen bij de gemeente partnerschap. Het gaat dan om gelijkwaardigheid, samen optrekken en navolgbaarheid van keuzes van de gemeente. 16

Toelichting  De culturele voorzieningen zijn een cultureel centrum, een museum en een theater/muziekzaal.  De VO-school is één school verdeeld over drie locaties.

Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

* Deze krachten en kwetsbaarheden komen uit het bestuurskrachtonderzoek Doesburg en zijn bedoeld als context van waaruit de informatie van de gemeenten gelezen kan worden: wat kan bijvoorbeeld bijdragen aan de kracht van Doesburg of een kwetsbaarheid compenseren? De krachten en kwetsbaarheden zijn niet op precies dezelfde wijze uitgevraagd aan de andere gemeenten. Afstand Afstand Afstand Doesburg -> Dichtstbijzijnde Doesburg -> Bibliotheek Doesburg -> Bibliotheek bibliotheek (Hengelo) - Fiets: 55 minuten, 16.6km - Fiets: 36 minuten, 10.7km - Fiets: 58 minuten, 18.9km - Auto: minimaal 18 - Auto: minimaal 10 - Auto: minimaal 22 minuten, 16.7km minuten, 10.5km minuten, 18.9km - OV: minimaal 70 minuten - OV: minimaal 23 minuten - OV: minimaal 61 minuten

Afstand Doesburg -> Hoofdlocatie bibliotheek - Fiets: 39 minuten, 12.4km - Auto: minimaal 18 minuten, 16km - OV: minimaal 58 minuten Doesburg -> Zwembad - Fiets: 36 minuten, 11.2km - Auto: minimaal 14 minuten, 14.5km - OV: minimaal 67 minuten

17

Rheden

4. Nabijheid 4.1 Kernen-/dorpen-/wijkenbeleid Beschrijving van de visie van gemeenten op kernen-, dorpen- en/of wijkenbeleid en de ervaring die ze daarmee hebben. Doesburg

Bronckhorst

Duiven

Westervoort

Zevenaar

Rheden

De krachten en kwetsbaarheden van Doesburg op dit thema gaan over betrokkenheid van inwoners bij hun gemeente.

Bronckhorst vindt het belangrijk dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen deelnemen aan beleiden besluitvormingsprocessen en dat de gemeente bereikbaar en toegankelijk is. Vanuit die visie betrekt Bronckhorst de kernen: Bronkchorst is één gemeente, maar de kernen hebben hun eigen identiteit.

Duiven ziet wijk- en dorpsraden als belangrijk voor het vergroten van de sociale cohesie en van het actief burgerschap. In Duiven zijn twee dorpsraden en één wijkraad actief. De dorps- en wijkraden vormen een belangrijke gesprekspartner voor de gemeente. De gemeente laat hen bijvoorbeeld meedenken op relevante voorstellen, en dorpsen wijkraden benaderen de gemeente zelf ook regelmatig met vragen, ideeën en zorgen. Verder maken dorpsraden dorpsplannen en organiseert de wijkraad activiteiten in de wijk. Een uitdaging bij de wijken dorpsraden is beoordelen in welke mate zij voor hun wijk of dorp spreken. Bij dorpsraden kan het feit dat zij open vergaderingen en bijeenkomsten organiseren bijdragen aan de gedragenheid van hun punten in het dorp.

Westervoort ziet wijkraden als belangrijk voor het vergroten van de sociale cohesie en van het actief burgerschap. Westervoort betrekt de wijkraden actief bij het gemeentelijk beleid, maar nodigt ook individuele inwoners uit om mee te praten. De laatste jaren neemt het aantal wijkraden namelijk af. Ook is het soms moeilijk na te gaan in welke mate wijkraden voor hun wijk spreken.

Zevenaar houdt rekening met de eigenheid van kernen en wijken bij de totstandkoming van beleid. Dit uitgangspunt hoort bij de bredere visie op inwonersbetrokkenheid: Zevenaar ziet participatie als een rode draad in de aanpak van de ambities uit het collegeprogramma. Zo is er bijvoorbeeld de Participatieraad Zevenaar, die betrokken wordt bij beleidsvoorstellen in het Sociaal Domein en is er het subsidie-instrument Zevenaar Doet, waarvoor inwoners initiatieven kunnen indienen. Zevenaar staat via dorps- en wijkraden, de Participatieraad en andere vormen van participatie in goede verbinding met de wijken en dorpen. Zevenaar vindt het belangrijk om te weten wat er speelt bij de inwoners, oog te hebben voor de eigenheid van de dorpen en wijken, en maatwerk te leveren waar nodig. Zevenaar betrekt dorps- en wijkraden ook als het gaat om de toekomst van hun kern of wijk. Ook zijn er vanuit de Dorpendeal provinciale en gemeentelijke middelen beschikbaar voor het verbeteren van de sociale cohesie in de dorpen.

Rheden ziet inwonerparticipatie als een belangrijk uitgangspunt bij de beleidsontwikkeling en uitvoering. Inwonersparticipatie vindt op verschillende schaalniveaus plaats, afhankelijk van het thema. Op dorpsniveau is er periodiek overleg met dorpsraden. Ook is iedere wethouder dorpswethouder van één of meerdere dorpen. Voor alle zeven dorpen zijn structuurvisies opgesteld met een beschrijving van hoe de dorpen er in 2030 uit zien en hoe dat samen bereikt kan worden. Belangenverenigingen, bewoners, ondernemers, instellingen en maatschappelijke organisaties zijn op diverse momenten betrokken bij de totstandkoming ervan. Sociaal-maatschappelijke organisatie Incluzio heeft een informatiepunt in drie dorpen. Hun dorpscoaches ondersteunen ook activiteiten en initiatieven in dorpen en wijken. Op buurtniveau is de buurtaanpak ‘Ik buurt mee!’ met mobiele units in de wijk, een platform waar mensen geld kunnen ophalen en vrijwilligers en middelen kunnen vinden voor hun initiatieven, en buurtvouchers. Eén keer per jaar krijgt elk woonadres een waardecheque van 7,50.