Brief RAC GMR aan DB-AB 20-9-2023

Postadres Gemeente Nijmegen BM50 Postbus 9105

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen De voorzitter Algemeen bestuur De heer drs. H.M.F. Bruls Mevrouw H. Tiemens, Directeur Nijverheidsweg 2a 6662 NG Elst

6500 HG Nijmegen Bezoekadres Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen T 024 329 90 30 nijmegen.nl

Datum Betreft

20 september 2023 Advies Regioagendacommissie AB GMR 18 september 2023

Contactpersoon G.E. van der Woude g.van.der.woude@nijmegen.nl

Geachte heer Bruls, mevrouw Tiemens, De Regioagendacommissie Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (hierna: RAC GMR) bereidt de procesmatige voorbereiding en planning van de politieke besluitvorming voor alle raden van de deelnemende gemeenten van de GMR voor. Zij schept daarvoor randvoorwaarden zodat de raden de kaderstellende en controlerende taken rondom de Groene Metropoolregio en de voortgang op de regionale opgaven kunnen vervullen. Daarvoor voert zij overleg en brengt zij gevraagd en ongevraagd advies uit aan het bestuur van de GMR. Dit omvat ook het doorgeven van signalen vanuit de raden aan het Algemeen bestuur en het informeren van het Algemeen bestuur over standpunten van de raden. De RAC GMR heeft op 18 september vergaderd. Aan deze vergadering werd namens het Dagelijks bestuur deelgenomen door mw. N. Kalfs en mw. H. Tiemens, als directeur van het Regiobureau. Van die vergadering treft u bijgaand een concept-verslag aan. Om de leesbaarheid van dat verslag te vereenvoudigen benoemen wij in deze brief een aantal zaken, welke u kunt betrekken bij de vergadering van het Algemeen bestuur op 29 november as. De leden van de RAC GMR worden ook geacht de afzonderlijke Raden te informeren. Om die reden zal deze informatie ook naar deze Raden worden verzonden.

Wij vragen uw aandacht voor de volgende gespreksthema’s, die tijdens de vergadering van de RAC GMR de revue zijn gepasseerd. Inhoudelijke programmering, tijdsduur en vorm regiobijeenkomst 6 oktober 2023 De bijeenkomst kent anno nu 13 aanmeldingen. Volgens de leden van de RAC GMR is dit mede debet aan de complexiteit van het Regioarrangement en de samenhang met andere ruimtelijke plannen en visies van de regio. Een punt van zorg die herkend werd vanuit mw. Kalfs. Voorts geeft men aan dat een save the date, alsmede de uitnodiging de vereiste diepgang, duiding en bovenal het belang voor

Brieven en huisstijldocumenten / sjab = Brief

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

gemeenteraden ontberen. Daarbij zal een vingerwijzing naar het echte programma een positieve uitwerking kunnen hebben. Alhoewel de RAC GMR eerder heeft geworsteld over het tijdstip en vorm van de regionale bijeenkomsten voor de raden en uiteindelijk heeft gekozen voor de vrijdagmiddag, valt niet uit te sluiten dat er raadsleden zullen zijn die vanwege hun werk niet kunnen deelnemen aan de bijeenkomst. Dat gezegd zijnde zal de uitnodiging wel met een extra urgentie onder de aandacht worden gebracht van de raadsleden uit de regio. Tussenrapportage 2023 Groenemetropoolregio Het AB heeft de Tussenrapportage 2023 op 6 september jl. vastgesteld. Uit de voorbespreking en bespreking in het bijzijn van mw. Kalfs en mw. Tiemens bleek dat de leden van de RAC GMR prijs stellen op het informeren van hun raden over deze tussenrapportage. In het door u verkozen proces van vaststelling door het AB is daar hun inziens onvoldoende aandacht voor geweest. Los van de vraag welke formele positie de raden innemen ten aanzien van de besluitvorming over zo’n tussenrapportage, meent de RAC GMR dat inhoudelijke rapportages over het reilen en zeilen van de GMR altijd ter attentie moeten worden gebracht van de raden. Het is aan hen of zij daar iets van willen vinden en eventueel hun bestuurders daarin zaken willen meegeven voor in het AB.

Specifiek voor het besluit van het AB dat de budgetbeheerder (directeur), binnen de opgave kan schuiven met budgetten van speerpunten, zijn er vanuit de RAC GMR kritische kanttekeningen geplaatst. Daarbij is vanuit mw. Kalfs en mw. Tiemens aangegeven dat dit formeel kan en mag omdat de GMR een collegeregeling is en voorts omdat het mag op basis van de zogeheten budgethoudersregeling en mits de inhoudelijke doelen van de opgave gehaald worden. Ongeacht de rechtmatigheid van het besluit van het AB, waarvan de RAC GMR kennis van hebben genomen van het standpunt namens het DB en directie, geeft men de wens te kennen voor een actieve informatie aan de raden met betrekking tot besluiten zoals onderhavige. Mw. Kalfs heeft aangegeven dat zij niet de wens voor een raadsregeling heeft vernomen, maar wel de behoefte van de raden om pro-actieve informatie over dit soort besluiten. Daarbij is toegezegd dat hier in de toekomst scherper naar gekeken zal worden. Bespreking & terugkoppeling evaluatie GMR In de vergadering van het RAC GMR is het gesprek gevoerd aan de hand van de vragen hoe het DB en directie reflecteren op de evaluatie en hoe men de betrokkenheid van de raden daarbij ziet. Mw. Kalfs heeft aangegeven dat het rapport vier aanbevelingen kent die verder onderzocht moeten worden. Daarbij zijn we pas 2 jaar onderweg en is niet alles in beton gegoten.

Toegezegd werd dat het rapport aan de raden wordt aangeboden, met de punten die het AB heeft vastgesteld. Vanuit de RAC GMR is extra aandacht gevraagd voor het specifieke vraagstuk van de governance en wie, wat wanneer om welke reden besluit. Daarbij is ook een kanttekeningen geplaatst bij de positie en rol van de bestuurlijke overlegtafels. Bepleit werd om hier het goede gesprek over te voeren met de RAC GMR en de raden. Besloten is dat de evaluatie naar de raden verzonden wordt vanuit de GMR. Daarbij geldt vanuit de RAC GMR het uitdrukkelijke advies om dit rapport te bespreken in de afzonderlijke raden. Voorts kan het daarna nog in de RAC GMR terugkeren voor bespreking. Meer in het algemeen geldt het volgende advies. Afgaande op de twee besluiten die het AB heeft genomen op 6 september jl., te weten de TURAPS en de evaluatie van de GMR, kan geconstateerd worden dat het AB soms besluiten neemt die voor de raden qua informatiewaarde van belang kunnen zijn. Destijds is een bewuste keus gemaakt om de ritme van de vergaderingen van de RAC GMR te

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 2 van 8

ontkoppelen van die van het AB, omdat ‘het AB’ in een collegeregeling nu eenmaal minder besluiten neemt dan in een andersoortige gemeenschappelijke regeling. Het verdient aanbeveling om daar waar het AB in weerwil van het voorgaande toch besluiten neemt die voor raden van belang kunnen zijn, expliciet aandacht te besteden in die besluitvorming aan de mogelijke rol en positie van de raad en de informatievoorziening aan die raden. Dat kan een positieve bijdrage leveren aan het regionale gevoel van betrokkenheid van raadsleden uit de regio. Met vriendelijke groet, Wimer Heemskerk, Voorzitter Regioagendacommissie GroeneMetropoolregio Arnhem-Nijmegen

Bijlage: Concept-verslag RAC GMR 18 september 2023

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 3 van 8

CONCEPT-VERSLAG Regioagendacommissie Datum Tijd Locatie Voorzitter Toelichting

18-09-2023 19:30 - 22:00 raadszaal Nijmegen Wimer Heemskerk De agenda voor dit overleg wordt twee weken van tevoren gepubliceerd. DB en directie welkom vanaf 19.50 uur.

Aanwezig

Wijchen – K. Hoogteijling; Duiven - W. Smit; Zevenaar – K. Godschalk; Arnhem – N. Eppich; Zevenaar - B. Liselotte van Die; Mook & Middelaar -; T. Broekmans; Lingewaard - H. Arends; Berg & Dal - C. de Greeff; Druten - K. Arts; Arnhem – C. Quint; Arnhem – M. Neutkens; Renkum – O. Velthuizen; Renkum – D. Firet; Overbetuwe - M. de Vries; Overbetuwe – H. Mulder / Beuningen – R. Arians / Beuningen – D. Schaftenaar / Nijmegen – M. Smit / Nijmegen – C. de beer / Rozendaal - W. Akker / Westervoort – H. Lippinkhof / Westervoort – J. van Weelden

; 00

Weblink voor de live-uitzending vanaf 19.50 uur.

01

Opening (vaststellen vergaderquorum), mededelingen en Vaststellen agenda Regioagendacommissie 18 september 2023 Aanwezig vanuit het dagelijks bestuur – mw. Nelly Kalfs – burgemeester Lingewaard. Vanuit het Regiobureau: H(arriet) Tiemens - directeur Regiobureau. Afmeldingen: 1. Martijn Verharen - Wijchen 2. Maartje Maas - Nijmegen 3. Michelle van Doorn - Nijmegen 4. Ronald Hunse - Heumen 5. Saskia Tuinder - Heumen 6. Jos Verstegen - Berg & Dal 7. Jelte Kolkman - Rheden 8. Erik Wassing - Montferland 9. Linda Meeuwsen - van Rhijn - Druten 10. Carl Dolmans - Druten (vervangen door plv. Kees Arts) 11. Boudewijn van de Geijn - Rheden 12. Loes Hupkes – Rozendaal 13. Hanneke Roozendaal – Mook & Middelaar 14. Erik Klappers – Duiven Afwezig zonder kennisgeving: 15. Bart Bauhuis – Doesburg 16. Hendrik Vels – Doesburg 17. Corrie Dolmans-Klumper – Lingewaard 

Voorzitter: stelt vast dat het vergaderquorum is gehaald.

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 4 van 8

02

Ingekomen stukken 1. Beantwoording brief Juridische procedures RES - Dhr. R. Barends. 2. De agenda van het Algemeen bestuur (AB) van 6 september 2023. Speciale aandacht voor het besluit van het AB bij agendapunt 6 Tussenrapportage 2023 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Besluit: vaststellen Tussenrapportage 2023 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Bijlagen: Beslisdocument AB Tussenrapportage 2023 Tussenrapportage Groene Metropoolregio 2023. De bijlagen treft u hier aan: ……. 3. Brief van dhr. Barends Kennsnetwerk A-N van 25 augustus met diverse bijlagen. De ingekomen stukken worden ter kennisname vastgesteld door de RAC GMR.

03

Datum vergadering RAC GMR van 16-10-2023 Bij een eerdere vergadering is aangegeven dat deze datum zich niet leent voor een vergadering vanwege de herfstvakantie. Een andere datum is niet voorhanden. Althans de eerstvolgende mogelijk alternatieve data liggen te dicht op de vergadering in november daarna. Het voorstel is deze vergadering te laten vervallen. Ook in vooronderstelling dat rondom die datum geen belangrijke besluiten zullen plaatsvinden. Aangegeven wordt dat een alternatieve datum in oktober moeilijk, zo niet te vinden is. Na discussie besluit de RAC GMR dat de datum van 16 oktober voorlopig blijft staan en dat bekeken wordt wie er kan deelnemen. Dit om mogelijke belangrijke onderwerpen toch te kunnen bespreken in oktober. Als het doorgang vindt dan zal het waarschijnlijk digitaal plaatsvinden.

04

Vaststellen besluitenlijst 26 juni 2023 & ter kennisname advies RAC GMR aan Algemeen bestuur & brief RAC GMR aan de raden 1. De regioagendacommissie stelt het verslag en besluitenlijst met inachtname van mogelijke wijzigingen vast. 2. Het advies van de regioagendacommissie aan het Algemeen bestuur en de brief van de regioagendacommissie aan de Raden zijn ter kennisname. Het verslag wordt zonder opmerkingen vastgesteld.

05

Termijnkalender GMR versie september 2023 (gewijzigd tov vorige vergadering) De voorzitter geeft de secretaris de gelegenheid tot een reflectie.

06

Schorsing vergadering & heropening om 19.50 uur in bijzijn Dagelijks bestuurder en directie GMR

07

Inspraak Dhr. Barends spreekt in. Zijn inspraak is aan dit verslag gehecht. De heer Ramon Barends spreekt in namens het Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen. Hij verwijst naar het ter plekke uitgereikte document Ronde door de Regio. Dankbaarheid en tevredenheid is uitgesproken over het gesprek met Dimitri Horsthuis-Tangelder over de communicatie met de RES. Verder zijn er 5 brieven rond de Kwartaalrapportages Q1 en Q2 ter informatie gezonden. Mooie documenten over wat er gebeurd in de regio. De Regio is geëvalueerd en dat is goed. Het AB en RAC zijn hoogover en bestuurlijk. Het DB zet lijnen uit en dat is goed. Stuur niet te veel, doe het samen met het AB. De RAC wil zelf alleen op proces sturen en dat blijft jammer. Maak de agenda en verslag van het BOT openbaar en deel deze. Daarnaast blijft het jammer dat de RAC niet helemaal openbaar vergadert. Tenslotte is er een waarderend woord over de Regio Deal die nu vormgegeven wordt. De heer Barends sluit af met het stellen van de vraag aan de RAC of zij het op prijs stellen om een beknopte samenvatting te krijgen van de behandeling van de Perspectiefnota/Voorjaarsnota/Kadernota. Hij dankt in deze Airborne-maand voor de democratie en vrijheid om ook in de Regio te spreken.

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 5 van 8

08

Mededelingen vanuit bestuur en directie Van deze mogelijkheid wordt geen gebruik gemaakt.

09

Inhoudelijke programmering, tijdsduur en vorm regiobijeenkomst 6 oktober 2023 (vervolgagendering) Tijdens de laatste vergadering van de Regioagendacommissie zijn de uitgangspunten voor de regiobijeenkomst bepaald. Op basis daarvan zijn de save the dates verzonden en is deze definitieve uitnodiging opgesteld. De Regioagendacommissie kan nog tips en aanbevelingen meegeven voor de inhoudelijke programmering. Wimer: Er zijn save the dates verzonden. Nadien is vorige week nog een scherpere versie van de uitnodiging verzonden naar de griffies & raden en leden van de RAC. Daarbij is meer nadruk gelegd.  Tiemens: Het Regioarrangement staat centraal tijdens de bijeenkomst. Er worden vier ateliers ingericht waarin men informatie ontvangt, kan delen en vragen kan stellen. Het doel is de betekenis te doorgronden. Spreekt de hoop uit dat er voldoende raadsleden aanwezig zijn.  Voorzitter: De RAC GMR heeft tijdens de voorbespreking aangegeven dat de inhoud dun was bij save the date.  Mulder – Overbetuwe: spreekt de zorg uit over de opkomst. Op basis van deze uitnodiging verwacht hij geen grote deelname. Zijn advies is op voorhand leesvoer mee te geven zodat men zich kan verdiepen.  Tiemens: leesvoer heeft u in de vorm van het Regioarrangement. Om dat te verlevendigen wordt nu juist 6 oktober georganiseerd. Zij doet een oproep aan de leden van de RAC om mederaadsleden te mobiliseren.

 De Vries – Overbetuwe: Heeft het Regioarrangement nog niet kunnen vinden in de stukken.  Godschalk - Zevenaar: mist sense of urgency in de uitnodiging.  Velthuizen – Renkum: mist enthousiasme vanuit het AB & DB.  Schaftenaar – Beuningen: Vindt het niet de taak van de RAC GMR om mensen te enthousiasmeren voor de GMR.  Arians – Beuningen: Geeft aan dat hij zich graag coöperatief opstelt. Maar geeft aan dat dat niet eenvoudig is met dit thema. Waar gaat dit stuk over en waar beslis ik concreet over. Het abstractieniveau en complexiteit is hoog en dat gaat ten koste van duidelijkheid, dat leidt tot afhaken.  Arends – Lingewaard: teksten zijn te abstract, maar dit is ook eigen aan dit stadium. Maar de kaarten zijn lastig leesbaar zelfs op 150%. Materiaal svp in andere vorm voor 6-10 aanreiken.  Tiemens: in de raden zijn presentaties gegeven. Drie produkten zelfde inhoud. De opgave is dat onze problemen kenbaar worden en/of zijn in het land. Dus wordt ingezet op een raadsbijeenkomst met kaarten met toelichtingen. Abstractie is mede debet aan de samenwerking met 18 gemeenten, een provincie en 4 ministeries. Straks wordt het concreter in de gebiedsuitwerkingen.  Smit – Duiven: voelt geen druk of 6 oktober wel of geen succesvolle deelname kent.

10

Tussenrapportage 2023 Groenemetropoolregio Het Algemeen bestuur zal naar verwachting de Tussenrapportage 2023 van de GMR vaststellen. De highlights uit het rapport kunnen door het DB en/of Directie worden toegelicht en de leden van de RAC GMR kunnen desgewenst vragen stellen.  De voorzitter nodigt het DB en directie uit voor het geven van een reflectie.

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 6 van 8



 



        11

Mw. Kalfs: er is ooit gekozen voor een collegeregeling. Op basis daarvan is vanuit de budgethoudersregeling besloten dat lopende het jaar actuele zaken zijn die budget benodigen. Bijv. om een subsidie aanspraak te in te kunnen dienen op basis van eigen financiële middelen. De opgave moet wel gehaald worden. Misschien had u vooraf geïnformeerd moeten worden, maar formeel is het aan het DB & AB. Godschalk – Zevenaar: voor hem hoeft het niet terug naar de raden, maar als we helemaal niets weten, dan kunnen we onze eigen portefeuillehouders niet iets meegeven. Tiemens: de gemeenschappelijke regeling is op zichzelf verschillend in te regelen. Het kan anders. We gaan ook bestuderen of een raadsregeling passender zou zijn om de kassiersfunctie een plek te geven. Het voorbeeld van het Regioarrangement begint een half jaar van tevoren. Als we dat ook gaan doen voor deze rapportages dan ontbreekt simpelweg de tijd. Betrokkenheid van het RAC zou kunnen. Volgend jaar bekijken we de agenda weer opnieuw. Betere aansluiting. Dat is nog iets anders dan de raden er volop bij te betrekken. Schaftenaar – Beuningen: raden hebben budgetrecht. Dus raden moeten er in gekend worden. Dit voor de verantwoording en controle. Hij vindt het een vrij fundamentele ingreep. Tiemens: Vraagt aandacht voor twee zaken. Juridisch hebben we juist gehandeld. Het tweede is de andere gevoelens die u ervaart.

Velthuizen – Renkum: het gaat om het gevoel om de RAC GMR te betrekken bij de regio. Gaat niet om keuzes, wie die zou moeten maken, maar om het proces. Smit – Nijmegen: we zitten hier ook om de raden goed en tijdig geïnformeerd te krijgen. Arians – Beuningen: dit leidt tot minder enthousiasme bij de Beuningse raad. Het gaat om betrokkenheid en zorg. Lippinkhof – Westervoort: Bepleit actieve informatieplicht colleges. Godschalk – Zevenaar: als dat zo zijn dan hadden we geen RAC GMR nodig gehad. Kalfs: ik hoor u zeggen dat de RAC niet een raadsregeling ambieert, maar wel de behoefte heeft aan geïnformeerd worden over dit soort besluiten. Daar gaan we naar kijken. De Greeff – Berg & Dal: vindt voorstel Kalfs goed.

Bespreking & terugkoppeling evaluatie GMR Eerder heeft het DB aangekondigd een opdracht te verstrekken voor een evaluatie. Sommige leden van de Regioagendacommissie zijn hiervoor eveneens geïnterviewd. Bijgaand treft u die evaluatie aan.  Voorzitter: heeft vanuit het voorgesprek van de RAC GMR twee vragen aan Kalfs & Tiemens. Er is een evaluatie geweest, hoe nu verder en hoe ziet u de betrokkenheid van de raden daarbij?  Kalfs: Het rapport kent vier aanbevelingen die verder onderzocht moeten worden. We zijn nu twee jaar op pad, niet alles is in beton gegoten. Het rapport wordt aan de raden aangeboden. Met de punten die het DB aan het AB heeft aangeboden. Hoe is het rapport door het RAC ontvangen?  Hoogteijling – Wijchen: vraagt aandacht voor de governance. Zij vraagt zich af wat de status en positie is van de bestuurlijke overlegtafels. De kernvraag is wat, wanneer door wie wordt besloten en waarom. Bepleit het goede gesprek met de RAC over de governance en verlies jezelf niet in de structuurdiscussies. Vraag de raden dus niet om advies, maar voer hierover het goede gesprek.  Tiemens: De governance is een gesprek via aanbeveling 1. Het DB en bestuurlijke opgavemanagers bereiden daarvoor een voorstel. Dat hoeft nog niet perse via een aanpassing van de regeling. Alles is verticaal georganiseerd, met onvoldoende aandacht voor de horizontale besluitvorming.

Voor wat betreft het vierde punt, er is sprake van teveel

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 7 van 8





  

12

informatie en wellicht onvoldoende georganiseerd. Welke informatie hebben de raden dan nodig voor sturing op de regionale opgaven. Desgevraagd door voorzitter. Is dat dan met deze RAC GMR of met de raden? Tiemens: in ieder geval met de RAC GMR, vraag is of zo’n gesprek wel zin heeft met alle raden. Hoogteijling - Wijchen: het biedt ook de kans, hoe maken we aan onze collegaraadsleden het belang van de GMR duidelijk, dit gezien het belang omdat het vaak ruimtelijke ontwikkelingen betreft die voor gemeenten van belang is. Arends – Lingewaard: vraagt aandacht voor derde adviespunt. Gaat om de term netwerkdirectie. Geeft de wens voor duiding van het stuk bij de aanbiedingsbrief bij de raden. Tiemens: Netwerkdirectie daarmee worden de gemeentesecretarissen bedoeld. Daarbij gaat het om de capaciteit voor de uitvoering. Bedrijfsvoering dus, voor raden minder interessant. Schaftenaar – Beuningen: vindt het een zorg dat de raden geen deelgenoot zijn geweest van het proces van de evaluatie. Tiemens: Er is een keus gemaakt voor lean & mean. Het ging er om een snel beeld te krijgen wat goed gaat en wat beter zou kunnen. De voorzitter: geeft de RAC leden het advies mee het bespreken in hun raden. Voorts kan het daarna nog in de RAC GMR terugkeren voor bespreking.

Rondvraag en sluiting vergadering De eerstvolgende vergadering is op 27 november 2023 in de raadszaal van de gemeente Nijmegen. (ovb besluit onder agendapunt 03). Voorzitter: geeft aan dat veel van de thema’s in de RAC GMR langs een open gesprek verlopen. Hij nodigt de leden van de RAC GMR uit om tips en adviezen aan te reiken voor de vormgeving van de gesprekken die in deze commissie worden gevoerd. Voorzitter: sluit de vergadering.

Regioagendacommissie Groene Metropoolregio

Pagina 8 van 8