Bijlage 7c Jaarstukken 2024 Westervoort

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

77

Formele fouten betreffen fouten die geen financiële consequenties hebben. Ze hebben dan ook geen gevolgen voor de financiële rechtmatigheid van de jaarrekening. Het gaat om afwijkingen op het vastgestelde beleid. Voor subsidies betreffen de formele fouten het ontbreken van stukken, het te laat versturen van beschikkingen en het te laat indienen van aanvragen. Ten aanzien van Jeugd en WMO betreffen de formele fouten het niet vastleggen van de identiteit van de aanvrager, het te laat afgegeven van een beschikking en inconsistenties tussen systemen en documenten. Maatregelen Subsidies Er is een project uitgevoerd waarin zowel het beleid als de uitvoering van subsidies onder de loep is genomen en er nieuw beleid en nieuwe processen worden ontworpen. Hierin zijn alle aanbevelingen en constateringen van de accountant meegenomen. Het nieuwe beleid is in 2025 vastgesteld. Omdat ten tijde van het vaststellen van het nieuwe beleid de deadline voor indiening van subsidie aanvragen al verstreken was, zal de impact van het nieuwe beleid vooral in 2026 zijn beslag krijgen. Jeugd en WMO Voor de registratie van zorgverlening Jeugd en WMO is in 2023 een nieuwe applicatie in gebruik genomen. Daardoor is het aantal gevallen waarin termijnen overschreden werden sterk ingeperkt. De formele fouten zullen besproken worden met de betreffende afdeling.

- Inkoopbeleid De kadernota rechtmatigheid schrijft voor dat over het veelvuldig niet naleven van de gids proportionaliteit gerapporteerd dient te worden in de paragraaf Bedrijfsvoering. In de interne controle op Europese aanbestedingen is niet geconstateerd dat het inkoopbeleid veelvuldig niet wordt nageleefd. Ook kent het inkoopbeleid een hardheidsclausule waardoor eventuele afwijkingen van het inkoopbeleid niet onrechtmatig hoeven te zijn. - M&O beleid De gemeente Westervoort kent geen nota Misbruik & Oneigenlijk gebruik. Bij de interne controle wordt hier wel op getoetst.

78

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

79

Paragraaf 6 Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn gemeenschappelijke regelingen, stichtingen, verenigingen en vennootschappen waarin de gemeente Westervoort een bestuurlijk en financieel belang heeft. Bestuurlijk belang Betreft zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Financieel belang Betreft een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Bij deelname in een vennootschap betreft het financiële belang het bezit van aandelen en het ontvangen van bijbehorend dividend. De gemeente Westervoort maakt binnen de verbonden partijen onderscheid tussen gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen. De gemeenschappelijke regelingen bestaan uit publieke partijen die samenwerken, vaak op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) of Wgr-plus. In het algemeen geldt dat voor een gemeenschappelijke regeling wordt gekozen als een gemeente het voorgestane beleid niet zelf wenst uit te voeren, maar in samenwerking met andere gemeenten of instellingen. Bij deelnemingen heeft de gemeente een pakket van aandelen van een vennootschap in bezit.

De deelname in het aandelenkapitaal vloeit vaak voort uit de van oudsher aanwezige maatschappelijke belangen, die door de vennootschappen werden of worden nagestreefd. In onderstaand overzicht wordt een overzicht van de verbonden partijen voor de gemeente Westervoort weergegeven, inclusief het financiële belang over de jaarrekening 2023, de begroting 2024 en de jaarrekening 2024. Dit geeft inzicht in de risico's die de gemeente Westervoort loopt door de betrokkenheid aan de verbonden partij. Vervolgens wordt elke verbonden partij nader toegelicht. Inhoudelijke beleidsinformatie over verbonden partijen is opgenomen in de relevante programma's. Verbonden partij* Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Veiligheids- en Gezondheidsregio GelderlandMidden (VGGM) Samenwerking De Liemers (SDL) Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) Euregio Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland incl. voormalige bijdrage SW Presikhaaf Bedrijven Gemeenschappelijke regeling 1Stroom Deelnemingen (dividend) NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Vitens N.V. Alliander N.V.

Gemeenschappelijke regelingen

Rekening 2023 € 106.558 € 1.272.066

Begroting 2024 € 129.113 € 1.423.800

Rekening 2024 € 129.113 € 1.422.575

€ 2.325.322 € 34.154 € 4.100 € 104.403 € 418.842

€ 2.706.365 € 56.200 € 4.250 € 146.726 € 420.565

€ 2.603.041 € 47.422 € 4.250 € 150.485 € 420.565

€ 2.893.939

€ 3.183.235

€ 3.169.750

€ 9.990.650

€ 11.151.000

€ 11.151.000

€ 8.003 €0 € 87.197

€ 8.000 €0 € 184.000

€ 7.581 €0 € 184.509

80

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen gevestigd in Elst Doel Partijen

Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen

Resultaat Risico’s

Versterking regionale samenwerking in de regio Arnhem - Nijmegen. Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Elke gemeente heeft één vertegenwoordiger in het algemeen bestuur. Het dagelijks bestuur telt die leden inclusief de voorzitter. De jaarlijkse bijdrage aan de Groene Metropoolregio bedraagt € 7,47 per inwoner. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 380.937 en per 31 december 2024 € 371.783. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 5.323.902 en per 31 december 2024 € 6.728.664. Het resultaat over 2024 was € 244.429 positief. Het GO is een overlegorgaan. Het heeft geen rechtspersoonlijkheid en kan niet op eigen naam rechtshandelingen aangaan. De risico’s zijn daarom zeer beperkt.

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) gevestigd in Arnhem Doel

Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelijke meldkamer.

Partijen

15 gemeenten nemen deel in de VGGM: Arnhem, Barneveld, Doesburg, Duiven, Ede, Lingewaard, Nijkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Scherpenzeel, Wageningen, Westervoort en Zevenaar.

Bestuurlijk belang

Het algemeen bestuur bestaat uit alle burgemeesters van de 15 gemeenten in Gelderland-Midden. Voor de besluiten over jaarrekening en de begroting geldt een gewogen stemrecht: voor gemeenten tot 40.000 inwoners geldt 1 stem, voor gemeenten tussen de 40.000 en 100.000 3 stemmen en gemeenten met meer dan 100.000 inwoners 5 stemmen.

Financieel belang

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het dagelijks bestuur bestaat uit de burgemeesters van Arnhem, Ede, Overbetuwe en Zevenaar en de wethouder Publieke Gezondheid van Overbetuwe. De bijdrage van de gemeente Westervoort bestaat uit een deel voor de brandweer en een deel voor publieke gezondheid. Voor 2024 was de brandweerbijdrage € 827.825 en € 594.750 voor de publieke gezondheid. De totale bijdrage in 2024 aan de VGGM is € 1.422.575. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 9.309.000 en per 31 december 2024 € 14.331.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 48.887.000 en per 31 december 2024 was dit € 47.664.000. Het gerealiseerde resultaat over 2024 was € 4.058.564 positief. VGGM heeft het risicomanagement op orde. Aan de hand van de zogenaamde 'kans x effect'-methode wordt jaarlijks een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke risico’s en een kwantificering daarvan. VGGM vindt het eigen weerstandsvermogen op basis van deze inschatting voldoende om de risico’s af te dekken.

Samenwerking De Liemers (SDL) gevestigd in Duiven Doel

Het doel van de Samenwerking De Liemers is het, met behoud van de bestuurlijke zelfstandigheid, vergroten van de gemeentelijke slagkracht door bundeling van ambtelijke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Partijen Bestuurlijk belang

De gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar.

Financieel belang

Op basis van de afgesproken verdeelsleutels worden de kosten van de samenwerkingsorganisatie aan de drie gemeenten doorbelast. Voor de gemeente Westervoort bedroeg de bijdrage voor het jaar 2024 € 2.600.528. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 132.070 en per 31 december 2024 € 100.070. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 6.602.723 en per 31 december 2024 was dit € 9.245.403. Het resultaat over 2024 was nadelig € 32.000.

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

81

Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit de colleges van de drie deelnemende gemeenten. Het Dagelijks bestuur bestaat uit drie burgemeesters.

De exploitatielasten incl. eventueel niet begrote kosten worden volledig door de drie deelnemende gemeenten gedragen. Er wordt jaarlijks een begroting opgesteld die via twee tussenrapportages wordt gemonitord. Afwijkingen ten opzichte van de begroting worden dan voorgelegd aan het bestuur en aan het bestuur van de deelnemende gemeenten.

Euregio Doel

Grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen.

Partijen

De Euregio bestaat uit 55 lidorganisaties uit de grensregio Nederland-Duitsland. Dat zijn gemeenten en andere publiekrechtelijke lichamen in het werkgebied Arnhem-Nijmegen, West-Veluwe, Zuid-West-Gelderland, delen van NoordoostBrabant, het noordelijke deel van de provincie Limburg, de Kreis Kleve, de Kreis Wesel en de steden Duisburg en Düsseldorf. In dit werkgebied wonen 4,2 miljoen mensen. Gemeente Westervoort levert twee leden in het Algemeen Bestuur. De bijdrage van de gemeente Westervoort is € 4.250 en is berekend op basis van het inwoneraantal. Het eigen vermogen per 1 januari 2023 was € 2.649.561 en per 31 december 2023 € 2.577.055. Het vreemd vermogen per 1 januari 2023 was € 30.290.956 en per 31 december 2023 € 29.942.644. Het resultaat over 2023 was -/- € 86.229 negatief.

Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het algemene financiële beheer van de Euregio Rijn - Waal wordt bij begroting, jaarrekening en begrotingswijziging van de Euregio getoetst en beoordeeld door de commissie financiën en projecten en de Euregioraad. Op dit moment is met in aanmerking nemend het eigen vermogen geen sprake van grote actuele risico ’s .

Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) gevestigd in Doesburg Doel

Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang

Behartigen van gemeenschappelijke belangen van de deelnemers ten aanzien van het beheer van hun archiefbescheiden conform de Archiefwet. Daarnaast het bevorderen van publicaties over de streek aan de hand van de aanwezige archiefbescheiden. De gemeenten Duiven, Doesburg, Westervoort en Zevenaar, de RID en de RSD. Het streekarchivariaat kent een dagelijks- en een algemeen bestuur. De bijdrage van de gemeente Westervoort is € 47.422 en is berekend op basis van het inwoneraantal en op basis van afgenomen uren.

82

Omvang eigen en vreemd vermogen

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Het eigen vermogen op 1 januari 2024 was € 0 en op 31 december 2024 € 0. Het vreemd vermogen op 1 januari 2024 was € 91.954 en op 31 december 2024 € 81.379.

Resultaat Risico’s

Het resultaat over 2024 was € 0. Eventuele tekorten worden verhaald op de deelnemende gemeenten. De financiële omvang van de regeling is echter relatief klein en het risico wordt op nihil ingeschat.

Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) gevestigd in Arnhem Doel

Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De gemeenschappelijke regeling zorgt voor de behartiging van de belangen van de deelnemers over vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Met de ODRA worden de krachten gebundeld zodat sprake is van minder versnippering, een grotere mate van deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen. Gemeente Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar en de Provincie Gelderland. Het algemeen bestuur bestaat uit de colleges van B&W van de 10 gemeenten en het college van gedeputeerde staten van de provincie Gelderland, waaronder de voorzitter. Het dagelijks bestuur bestaat, de voorzitter inbegrepen, uit de volgende 5 leden: Provincie Gelderland 1 lid, Gemeente Arnhem 1 lid, Gemeente Overbetuwe 1 lid, Gemeenten Renkum 1 lid en gemeente Westervoort 1 lid. Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de bij het openbaar lichaam ondergebrachte basistaken. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 857.000. Per 31 december 2024 was dat € 870.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 7.099.000. Per 31 december 2024 was dit € 6.920.000. Het resultaat over 2024 was € 67.300 positief. De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico's zijn daarom zeer beperkt.

Uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar het blijft een zelfstandige gemeentelijke bevoegdheid om het resultaat van de afstemming over te nemen.

Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (DRAN) te Arnhem Doel

De BVO DRAN is ingesteld ter gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de betrokkenen met betrekking tot het tot stand brengen, ontwikkelen en in stand houden van een kwalitatief hoogwaardig herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken doelgroepenvervoer.

Partijen

Gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar. Het bestuur bestaat uit elk 1 lid van de colleges van B&W van de 18 gemeenten, waaronder de voorzitter. Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de volgende uitgangspunten: kosten op basis van gebruik en inwonersaantallen. Het eigen vermogen is nihil. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 10.690.891 en per 31 december 2024 was dit € 10.103.447. Het resultaat over 2024 was € 0.

Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

Risico’s

83

De BVO DRAN stelt jaarlijks een ontwerpbegroting op. In de begroting wordt het door elk van de deelnemers over het desbetreffende jaar verschuldigde bedragen opgenomen. Bij uittreding regelt het gemeenschappelijk orgaan de financiële gevolgen van de uittreding.

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland te Arnhem Doel Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang

Het behartigen van belangen van de deelnemers binnen het sociaal domein. Gemeenten Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Het algemeen bestuur bestaat uit 1 wethouder of burgemeester per gemeente. Het dagelijks bestuur bestaat uit 1 voorzitter en 2 leden, aan te wijzen door het algemeen bestuur. Bijdrage aan gemeenschappelijke regeling op basis van de bij het openbaar lichaam ondergebrachte taken. Per 1-1-2019 is de bijdrage van de module werkgeverschap SW overgedragen van Presikhaaf Bedrijven aan de MGR. De MGR maakt deelbegrotingen voor de verschillende modules. In 2024 zijn de volgende bijdrages betaald: voor beheer € 13.938, € 71.412 voor inkoop, € 81.190 voor onderwijs, € 75.720 voor wsp, € 2.884.952 voor WgSW, € 3.686 voor CMI en € 38.555 voor RFZ.

Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 714.000 en per 31 december 2024 € 560.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 7.149.000 en per 31 december 2024 € 4.512.000. Het resultaat over 2024 was € 0. Buiten de post onvoorzien en bestemmingsreserves is er geen weerstandscapaciteit aanwezig bij de MGR. Ten behoeve van de MGR is de 'open einde’ systematiek van toepassing waarbij bij een tekort de deelnemende gemeenten bij moeten betalen en bij een overschot geld terug krijgen. Het risico hiervoor ligt dus bij de deelnemende gemeenten.

Gemeenschappelijke Regeling 1Stroom te Westervoort Doel

Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Deelnemingen

Het bewerkstelligen van een kwalitatief goede en doelmatige uitvoering door het openbaar lichaam van de door de gemeenten aan het openbaar lichaam overgedragen of gemandateerde taken. Gemeenten Duiven en Westervoort. Het algemeen bestuur bestaat uit de voltallige colleges van B&W van de gemeenten. Het dagelijks bestuur bestaat uit 4 leden, twee van elke gemeente: één wethouder en de burgemeester. De kosten van de fusieorganisatie worden voor 63% ten laste gebracht van Duiven en voor 37% ten laste van Westervoort. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 405.896 en per 31 december 2024 was dit -/- € 168.820. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 3.827.959 en per 31 december 2024 was dit € 4.284.049. Het resultaat over 2024 was € 285.923 negatief. De jaarrekening omvat geen actualisatie van de meerjarige risico's en een uitleg wat er met risico's van het afgelopen jaar is gebeurd. Dit omdat deze risico’s, als ze er al zouden zijn gedekt worden vanuit een bijdrage door de gemeenten.

84

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 6 Verbonden partijen

NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) gevestigd te Den Haag Doel Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Aandeelhouders zijn de Staat der Nederlanden, provincies, gemeenten, waterschappen en andere openbare lichamen. De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten kent een raad van commissarissen en een raad van bestuur en directeuren. Gemeente Westervoort is aandeelhouder. Gemeentelijke aandelenpakket van 3.510 aandelen à € 2,50 nominaal. Dit betekent een belang van € 8.775. De dividenduitkering over 2023 was € 7.581. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 4.721.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 4.777.000.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 110.819.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 123.164.000.000 Het positieve resultaat over 2024 bedraagt € 294.000.000. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Vitens N.V. gevestigd te Zwolle Doel Partijen Bestuurlijk belang Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het leveren van drinkwater en de instandhouding van het leidingnetwerk. Provincies en gemeenten. Vitens N.V. kent een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. Gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders. Gemeentelijke aandelenpakket van 16.023 aandelen. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 677.700.000. Per 31 december 2024 was dit € 713.600.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 2.237.400.000. Per 31 december 2024 was dit € 2.398.400.000. Het resultaat over 2024 bedraagt € 34.500.000. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Alliander N.V. gevestigd te Arnhem Doel

Partijen Bestuurlijk belang

Financieel belang Omvang eigen en vreemd vermogen Resultaat Risico’s

Het voorzien in energie en in het transport daarvan. De deelname in Alliander is een uitvloeisel van de opsplitsing van het energiebedrijf Nuon in een energie- en transportdeel. Het energiedeel is verkocht aan Vattenfall. Provincies en gemeenten. Alliander heeft een Raad van bestuur en een Raad van commissarissen. De gemeente Westervoort is een van de aandeelhouders en heeft stemrecht per aandeel. Uitstaande aandelen Alliander gemeente Westervoort 145.643. Het eigen vermogen per 1 januari 2024 was € 4.749.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 6.038.000.000. Het vreemd vermogen per 1 januari 2024 was € 6.897.000.000. Per 31 december 2024 was dit € 6.918.000.000. Het resultaat over 2024 bedraagt € 976.000.000. Het financieel risico is verlies van maximaal de nominale waarde van de aandelenportefeuille en het begrote bedrag aan dividend in onze begroting.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

85

Paragraaf 7 Grondbeleid Aanleiding, opbouw en sturingsmogelijkheid van de paragraaf Grondbeleid Inleiding Deze paragraaf bevat een doorkijk in de achtergronden en ontwikkelingen op het gebied van het grondbeleid en de grondexploitaties. De gemeentelijke grondexploitatie is een instrument voor de ontwikkeling en realisatie van ruimtelijke plannen. Het is de financiële vertaling van het ruimtelijke plan en wordt in de initiatieffase gebruikt om de economische haalbaarheid van een plan te kunnen vaststellen. In het vervolg van het traject is de bestuurlijk vastgestelde grondexploitatieberekening het kader voor de uitvoering. Met een gemeentelijke grondexploitatie voert de gemeente een functionele grondpolitiek en heeft daarbij een regierol. Het is een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd door gronduitgifte worden terugverdiend. Aan de actieve grondexploitatie zijn substantiële risico’s verbonden. Kader Voor het grondbeleid gelden de landelijke richtlijnen van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). De richtlijnen zijn toegelicht in de "Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019)" van de Commissie BBV. Het lokale kader waarbinnen wordt geopereerd is de Nota grondbeleid, vastgesteld bij raadsbesluit van 14 april 2008.

De Nota kiest in beginsel voor “actief grondbeleid”, maar biedt mogelijkheden voor een gemeentelijke faciliterende rol, waar het risico grotendeels bij marktpartijen/initiatiefnemers ligt. De Nota grondbeleid wordt op dit moment aangepast, waarbij het huidige grondbeleid uit 2008 wordt gemoderniseerd. Waardoor het situationele grondbeleid meer invulling gaat krijgen. De gemeente kan meerdere rollen spelen bij een gebiedsontwikkeling. Van het louter faciliteren van particuliere initiatieven (reactieve rol) tot het zelf risicovol tot ontwikkeling brengen van gronden (initiërende rol). Actualiteit Sinds 2023 is de economie afgekoeld, na een periode van hoge inflatie en stijgende rente. De economische groei in 2023 was slechts 0,2%, en in 2024 wordt een groei van 1,7% verwacht. Voor 2025 en 2026 wordt een gematigde groei van 1,3% voorspeld. De Nederlandsche Bank wijst echter op de bestaande onzekerheid door factoren zoals geopolitieke spanningen en handelsbeperkingen. De toenemende concurrentie van de Chinese markt en de mogelijke herverkiezing van Trump als president van de Verenigde Staten kunnen gevolgen hebben voor de Europese economische positie. De importtarieven die Trump tijdens zijn verkiezingscampagne noemde, kunnen aanzienlijke effecten hebben op de Europese exportmarkt. Hoewel de inflatie volgens de Nederlandsche Bank afneemt, gebeurt dit langzamer dan verwacht.

In 2024 wordt een inflatie van ongeveer 2,9% voorzien, met een verdere afname naar 2,0% in 2025. De lonen zijn in 2024 gemiddeld met 6,0% gestegen, wat een positieve invloed heeft gehad op de koopkracht. Deze stijging van de koopkracht is echter niet volledig in lijn met de afname van de inflatie, wat het proces trager maakt. Het verschil tussen inflatie en loonstijging resulteert in een koopkrachtstijging van 2,7%. In 2025 wordt echter een lagere loonstijging verwacht, waardoor de koopkrachtstijging vrijwel stagneert. De kostenontwikkeling voor grond, weg en waterbouw (GWW) is de laatste jaren sterk beinvloed door een aantal externe en interne factoren. Net als in de algemene bouwsector hebben stijgende materiaalkosten, arbeidskosten en energieprijzen invloed op de kosten van GWW projecten. Ten opzichte van 1 januari 2024 zien we een prijsstijging van + 4.50%. Voor de komende jaren wordt

86

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

verwacht dat de prijzen van GWW-sector gematigd zullen blijven stijgen, vooral door de blijvende druk op de arbeidskosten en materiaalkosten. Geopolitieke onzekerheden kunnen de economische stabiliteit van Nederland en Europa verder onder druk zetten. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft het moeilijk om de inflatie effectief te verminderen. De rente is sinds juli 2024 licht gedaald, maar deze daling verloopt traag, omdat de inflatie minder snel afneemt dan eerder werd voorspeld. De herverkiezing van Trump kan invloed hebben op de wereldwijde inflatie. Als hij zijn belofte van een importwerend beleid waarmaakt, kan dit de inflatie verder opstuwen en de rentetarieven verhogen. Dit zou de Nederlandse exporteconomie voor uitdagingen stellen, met de nodige economische onzekerheden in het vooruitzicht. Te midden van deze bredere economische context neemt de gemeente Duiven een voorzichtige en behoudende benadering aan ten opzichte van haar grondexploitaties. Kosten worden reëel begroot en opbrengsten worden conservatief geraamd, met als achterliggende gedachte om niet te optimistisch te zijn over de financiële vooruitzichten. Hierbij sluiten we aan bij de gedragslijn die is vastgelegd in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording).

Als algemeen uitgangspunt voor de toe te rekenen kosten naar de grondexploitatie geldt dat alleen de kosten die tot het project worden gerekend die: · Zijn geautoriseerd op basis van een projectdocument en opdracht; · Vermeld worden in de kostensoortenlijst zoals opgenomen in artikel 8.15 van het Omgevingsbesluit; · Zijn toe te rekenen tot de ontwikkel- en uitvoeringskosten die in geval van een particulier initiatief ook bij deze particulier in rekening zouden gebracht kunnen worden op basis van de Omgevingswet (voormalig grondexploitatiewet) en opgenomen zijn op de zogenaamde limitatieve lijst Planning uitgifte woningbouwgronden De gemeente kent een in omvang beperkte grondexploitatie. De Schans en De Clossei zijn de enige complexen in de grondexploitatie. De gronden van De Schans zijn aan een ontwikkelende marktpartij verkocht. De kavels zijn in de drie deelplannen (Wonen achter de dijk, Het Geerken en Fort Geldersoord) ingedeeld en de stand is als volgt: · Wonen achter de Dijk, alle kavels zijn hier verkocht, · Het Geerken, alle kavels zijn hier verkocht, · De Raad van State heeft het bestemmingsplan vernietigd, het plan is onder de huidige omstandigheden niet te realiseren in verband met de beeldkwaliteit die is opgenomen in het vigerende bestemmingsplan. Momenteel wordt er bekeken op welke wijze het plan toch nog gerealiseerd kan worden.

Opbouw van de paragraaf Grondbeleid Allereerst wordt het financiële resultaat gekwantificeerd van de grondexploitatie. Voor het bepalen van de vermogenspositie zijn twee zaken van belang. Ten eerste de uiteindelijke resultaten van de Complexen. De uitgangspunten voor de resultaatberekening worden verderop in deze paragraaf beschreven. Ten tweede de risico's van grondexploitaties. Ook hierop wordt verderop in deze paragraaf ingegaan. Er wordt een verschillenanalyse op hoofdlijnen gemaakt tussen de berekende exploitatieresultaten van 1 januari 2024 en van 1 januari 2025 Sturingsmogelijkheid grondexploitaties Op projectniveau De bestuurlijk vastgestelde grondexploitatie vormt het financiële kader voor de verdere ontwikkeling en uitvoering van het project. Immers de grondexploitatie is de vertaling van het ruimtelijk plan in: · Grond- en ruimtegebruik.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

87

· Programma (woningdifferentiatie, segmentatie bedrijventerrein etc.) · Kwaliteit en kosten inrichting openbare ruimte. · Planning en fasering van het uitvoeringsprogramma. · Opbrengsten (marktconformiteit, functioneel prijsbeleid). · Rekenparameters (rente, kosten- en opbrengstenstijging). Wijzigingen van één of meerdere van deze uitgangspunten leiden direct tot wijziging van het geprognosticeerde exploitatieresultaat. Bij het maken van keuzes worden de financiële consequenties daarom altijd in de afweging betrokken. De financiële bewaking, eventuele (bij)sturing en rapportage vindt dus plaats op projectniveau (per complex). Op jaarverslagniveau De paragraaf Grondbeleid van het jaarverslag geeft onder andere integraal inzicht in de resultaten van de gezamenlijke grondexploitaties. De op projectniveau gemaakte keuzes zijn, zoals hiervoor is aangegeven, in deze paragraaf Grondbeleid opgenomen. De eerder vastgestelde projectkaders c.q. uitgangspunten van de betreffende projecten worden in beginsel niet ingrijpend gewijzigd opgenomen in de grondexploitatie of de paragraaf Grondbeleid, zonder dat hier (op projectniveau) een geautoriseerd besluit toe is genomen. De cijfermatige jaarlijkse actualisering van de exploitatiebegrotingen van alle complexen wordt voor de samenstelling van deze paragraaf Grondbeleid dienovereenkomstig gedaan.

Allereerst worden de financiële mutaties over het verslagjaar in het rekenmodel verwerkt, actuele ontwikkelingen en inzichten financieel gekwantificeerd en vervolgens ingepland in de restantlooptijd van het complex. Dit resulteert in een geactualiseerd resultaat van het complex. Financieel resultaat grondexploitaties Programmatische uitgangspunten Woningbouw In onderstaande tabel staan de woningaantallen weergegeven die de komende jaren gepland staan in het project de Schans, onderverdeeld in de verschillende deelplannen. Het betreft het jaartal van de verwachte gronduitgifte waarvan is aangenomen dat deze samenvalt met de start van de bouw van de woningen. Ingeval de actualiteit leidt tot een gewijzigd bouwprogramma met nieuwe ruimtelijke kaders zal de gemeente binnen haar bevoegdheden van de Wro de gewijzigde invulling faciliteren (=herprogrammeren). Tabel planning kaveluitgifte woningbouw gemeentelijke grondexploitatie Complex/deelplan in aantal woningen De Clossei De Schans / Fort Geldersoord Totaal

Totaal 0 20 20

2025 0 0 0

2026 0 0 0

2027 0 20 20

Uitgangspunten en parameters In deze paragraaf worden de uitgangspunten en parameters beschreven die ten grondslag liggen aan de (actualisatie van de) grondexploitatieberekeningen van de complexen. Rentepercentage Er is gerekend met een rentepercentage van 0,68% over de gehele looptijd. Parameter voor kostenstijging In de berekeningen is de parameter voor kostenstijging per jaar als volgt gesteld op:

88

Jaren 2025 GWW-Kosten 4.50% Plankosten 5.50%

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

2026-2027 3.50% 3.50%

2028-2034 2.00% 2.00%

Dit sluit aan op de landelijk gehanteerde percentages. Deze percentages zijn ontleend aan ‘Outlook Grondexploitaties 2025’ van Metafoor. Parameter voor opbrengstenstijging In het geval van De Schans en De Clossei zijn er al afspraken gemaakt met betrekking tot de prijs, deze ligt vast. Daarom kan er geen opbrengstenstijging worden berekend. Prijspeil Uitgegaan is van het actuele prijspeil 1 januari 2025 voor alle kosten. Hierbij zijn de te maken kosten geactualiseerd aan de hand van het prijzenboek Metafoor 2025 dan wel geïndexeerd aan de hand van de daarvoor berekende index van het CBS. Kostencalculaties In de initiatieffase van plannen zijn de calculaties gebaseerd op samengestelde elementprijzen. Naarmate de voorbereiding en uitwerking vordert vindt op basis van definitief ontwerp een verfijning plaats op besteksniveau. Berekening financieel resultaat grondexploitaties Inleiding In de vorige paragraaf zijn de uitgangspunten en parameters beschreven die ten grondslag liggen aan de actualisatie van de exploitatieopzetten van het complex De Schans. Boekwaarden In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de boekwaarden van het complex De Schans en de Clossei in exploitatie in het verslagjaar weergegeven. Daaruit blijkt dat de boekwaarde met € 284.410 is afgenomen van € -892.740 naar € -608.330.

De belangrijkste reden dat de boekwaarde is afgenomen zijn de inkomsten die zijn ontvangen van De Clossei. Boekwaarde mutatie 2024 1-1-2024

Complex in exploitatie Woningbouw De Clossei De Schans Totaal in exploitatie

-118.972 -773.768 -892.740

-291.013 -6.603 -297.616

Boekwaarde 31-12-2024 172.041 -780.371 -608.330

Resultaten grondexploitatie complexen Toekomstbeeld resultaten In onderstaande tabel is voor het complex De Schans en de Clossei de boekwaarde (saldo van reeds gemaakte kosten en opbrengsten per 1 januari 2025) aangegeven en de te verwachten kosten en opbrengsten vanaf 2025. Dit resulteert in een saldo c.q. resultaat op eindwaarde, ofwel het voor gecalculeerde resultaat op de datum dat naar verwachting het totale complex gerealiseerd is. Daarnaast is het resultaat naar 1 januari 2025 contant gemaakt (= opstartwaarde) om ze onderling vergelijkbaar te maken.

Complex

Boekwaarde 31-12-2024

Nog te realiseren Kosten Opbrengsten

Resultaat 01-01-2025 Eindwaarde Startwaarde (2025)

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

Woningbouw De Clossei De Schans Totaal

172.041 -780.371 -608.330

89

688.604 249.223 937.827

190.000 328.823 518.823

-341.981 -749.934 -1.091.915

-335.276 -706.679 -1.041.955

Het resultaat van het complex De Schans en de Clossei is verliesgevend. Het verlies op Eindwaarde 1-1-2025 is -€ 730.242. Hierbij is gerekend met een rentepercentage van 2,0% (volgens BBV). Het verlies uit de vorige jaarrekening bedroeg op eindwaarce -€ 1.091.915. Het verlies valt nu hoger uit omdat er extra kosten bij zijn gekomen voor het bouw- en woonrijp maken bij De Clossei. Verliesvoorziening Voor exploitaties met een geraamd tekort wordt een voorziening (op startwaarde) volgens BBV getroffen om de berekende toekomstige tekorten af te dekken. Dit is een wettelijk voorgeschreven maatregel. Het rentepercentage (disconteringsvoet) bij deze berekening is door de BBV gesteld op 2%. Voor de verliesgevende exploitaties de Schans en de Clossei betekent dit dat de verliesvoorziening aangevuld moet worden met € 297.731 om het totale verlies van € 1.091.915 op te vangen. Te treffen voorziening verliesgevend complex Complex Woningbouw De Clossei De Schans Totaal

Benodigd 1-1-2025 341.981 749.934 1.091.915

Verliesvoorziening Aanwezig 31-12-2024 124.060 688.124 812.184

Correctie/ aanvulling 217.922 61.809 279.731

Risicoanalyse Grondexploitaties Inleiding De actieve grondexploitatie is voor de gemeente een bedrijfsmatig proces, dat zich over de langere termijn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrijke voorinvesteringen die later in de tijd, voornamelijk door gronduitgifte, worden terugverdiend. Gelet op de planperiode (einddatum van het langstlopende complex) en de geprognosticeerde omzetten zijn aan het exploiteren van gronden risico’s verbonden. Te onderscheiden zijn: · Algemene economische risico’s. · Projectgebonden risico’s. Uitgangspunt is dat de risico’s zoals nu gepresenteerd, worden meegenomen in de Monte Carlo-analyse om inzicht te krijgen in de mogelijke uitkomsten per grondexploitatie om zodoende het gemeentelijke weerstandsvermogen in beeld te krijgen. Algemene economische risico’s Vooral bij het in exploitatie nemen van redelijk omvangrijke uitleg- en uitbreidingslocaties loopt de gemeente vanwege de relatief lange looptijd en hoge omzetten financiële risico’s. In het algemeen zijn aan het exploiteren van ruimtelijke plannen de volgende risico’s verbonden: · De uitgifte van bouwgronden start later, terwijl de voorinvesteringen al wel (deels) zijn gedaan. De fasering van de investeringen en opbrengsten in de tijd verlopen niet volgens oorspronkelijke inschatting/planning waardoor er renteverliezen optreden.

· Er dient zich een rentestijging aan, die niet kan worden gecompenseerd door een verhoging van de opbrengsten uit grondverkoop.

90

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

Een deel van deze risico’s (o.a. de rentebijschrijving op de boekwaarde) is niet of nauwelijks beïnvloedbaar maar kan wel voorzien worden op basis van eerdere getallen en prognoses. Overige risico’s zijn enigszins beïnvloedbaar maar kan niet duidelijk voorzien worden of het scenario zal uitkomen. Uit bedrijfseconomisch oogpunt is het verstandig om uit te gaan van “reële en behoedzaam scenario’s”, die vervolgens afgewogen kunnen worden tegen elkaar in de Monte Carlo-analyse. Zo zijn de volgende algemene risico’s opgenomen voor elke grondexploitatie: · Een stijging van het rentepercentage; · Stijging (of daling) van de opbrengsten; · Hogere plankosten als gevolg van verlenging van de looptijden. Projectgebonden risico’s Hierna worden de specifiek projectgebonden risico’s van de in exploitatie genomen gronden nader toegelicht en waar mogelijk gekwantificeerd. Toereikendheid plankostenbudgetten Het is reëel te veronderstellen dat er een risico bestaat dat noodgedwongen programmawijzigingen optreden. Ook kan sprake zijn van langere doorlooptijden van de in exploitatie genomen complexen. De ervaring leert dat er hierdoor een reële kans is dat in de complexen geraamde plankostenbudgetten niet toereikend zijn. Lagere verwachte opbrengst Het is mogelijk dat de verwachte opbrengsten van gronden, waar eerder op gerekend werd, lager uitvallen dan gepland.

Dit kan te wijten zijn aan verschillende factoren, zoals veranderingen in de marktomstandigheden, onverwachte concurrentie van andere aanbieders, of wijzigingen in de vraag van potentiële kopers of ontwikkelaars. Een dergelijke neerwaartse afwijking van de opbrengsten kan aanzienlijke financiële implicaties hebben voor de grondexploitatie en kan resulteren in verlies van potentiële inkomsten die eerder waren geprognosticeerd. Planwijziging Een lagere opbrengst als gevolg van een planwijziging kan zich voordoen wanneer bepaalde aspecten van het oorspronkelijke plan worden gewijzigd, waardoor een kleiner aantal eenheden gerealiseerd kunnen worden voor uitgifte. Uitkomsten Monte Carlo-analyse De Monte Carlo-analyse is ingezet om de effect(en) van de bovengenoemde risico's op alle grondexploitaties te evalueren. In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de financiële risico’s weergegeven in hun meest waarschijnlijke scenario en daarbij de algehele financiële gezondheid van de projecten in zijn totaliteit. In de risicoanalyse is de winstuitname over het jaar 2024 niet meegenomen. Tabel: Resultaten Weerstandsvermogen uit Monte Carlo-analyse Risico per project De Schans De Clossei

Huidige stand waarschijnlijke situatie -749.933 -779.968 -341.981 -353.193 Totaal:

Verschil -30.034 -11.212 -41.246

De uitkomsten van de Monte Carlo-analyse geven dat zowel De Schans als De Clossei mogelijk negatiever uitvallen dan er initieel is geraamd. Dit is voornamelijk te verklaren omdat er weinig speelruimte is binnen beide projecten voor ‘positieve’ risico’s. Verschillenanalyse actieve grondexploitatie ultimo 2024 met ultimo 2025

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 7 Grondbeleid

91

In de tabel hierna worden de verschillen van de uitkomsten van de paragraaf Grondbeleid 2024 vergeleken met de paragraaf Grondbeleid 2025. Tabel vergelijking resultaat per complex

Resultaat 01-01-2025 Complex Woningbouw De Clossei De Schans Totaal

Eindwaarde

- 341.981 - 749.934 - 1.091.915

Contante waarde - 335.276 - 706.679 - 1.041.955

+ 0,68% index Resultaat Verschil 01-01-2024 Eindwaarde 2024-2025

131.653 - 730.242 - 598.589

- 210.328 - 19.691 - 230.019

De verschillenanalyse vindt plaats tussen de grondexploitaties peildata 1 januari 2024 en 1 januari 2025. Om de resultaten onderling vergelijkbaar te maken, is het resultaat van het jaarverslag 2024 geïndexeerd met een jaar rentestijging van 0,8%. Het eindresultaat op eindwaarde bedraagt per saldo -€ 1.091.915 (negatief) per 1 januari 2025. Het resultaat is ten opzichte van vorig jaar verslechterd met € 230.019. De ontwikkeling en de voortgang van het complex de Schans hebben vertraging opgelopen. Hierdoor is er een nadeel ontstaan als gevolg van kostenstijgingen en rente. Woningbouwlocatie de Clossei heeft dit jaar alles verkocht, maar de kosten vallen hoger uit dan eerder was geraamd. Hierdoor is geprognosticeerd dat het een verliesgevende exploitatie zal zijn. Hierdoor is het verschil ten opzichte van het vorige jaar stevig opgelopen. Het verlies dat is geconstateerd in de ontwikkeling van de Schans in de MPG van 2024 zet zich door in de MPG van 2025. Zo is het verlies toegenomen, de verklaring zit hem voornamelijk in de toename van de plankosten en de uren die op het project zijn geschreven. Dit is voornamelijk toe te schrijven omdat het plan bij de Raad van State is gekomen. De raming voor bouw- en woonrijp maken zijn nu aangepast op basis van de laatste inzichten.

Paragraaf 8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf van de Wet Open overheid (Woo) verplichte openbaarheidsparagraaf wordt verantwoording afgelegd over de uitvoering van de Woo in het verslagjaar 2024. Voor de implementatie van de Wet Open Overheid ontvangen de gemeenten Rijksgelden, waarvan onder andere capaciteit voor functioneel beheer en de aanschaf van noodzakelijke applicaties worden bekostigd. Afgelopen jaar is er in dit kader aan een aantal zaken gewerkt: Er is een Inrichtingskader Informatiebeheer vastgesteld waarin de uitgangspunten voor het op orde krijgen van de informatiehuishouding beschreven staan. Vervolgens is er een meerjaren plan en actieplan 2024-2025 verbeteren informatiehuishouding vastgesteld om de uitgangspunten in de praktijk te kunnen brengen. · De i-Navigator -een hulpmiddel waarmee de complete informatiehuishouding van onze organisatie centraal in kaart kan worden gebracht en beheerd- is voor al onze processen bijna volledig ingevuld aan de hand van interviews met proceseigenaren. · In het kader van het actief openbaar maken van informatie zijn de informatiecategorieën van de eerste tranche per 1 november 2024 online gepubliceerd evenals een extra categorie: collegevoorstellen en bijlagen. Ook zijn we aangesloten op de Woo-index.

92

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)

· Medewerkers zijn geïnformeerd en getraind door middel van workshops rondom Schrijven voor Openbaarheid, anonimiseren en archiveren in JOIN. · Het proces rondom het afhandeling van Woo-verzoeken is verder geoptimaliseerd. · Informatie beter vindbaar en meer toegankelijk maken op onze websites. Dit doen we samen met onze Woo-contactpersonen, het webteam en het klantcontactcentrum. · Voorbereiding implementatie e-depot. · Verbonden partijen (gemeenschappelijke regelingen) zijn meegenomen in de wettelijke verplichtingen vanuit de Woo en verzocht hierop in te spelen voor zover het impact heeft op hun bedrijfsvoering. Door gebrek aan capaciteit bij het cluster informatiemanagement zijn de volgende zaken nog niet afgerond in 2024: · Op- en vaststellen van een handboek Kwaliteitszorg informatiebeheer; · Opstellen van een visie op zaakgericht werken; · Periodieke monitoring kwaliteit informatiebeheer. Paragraaf 9 Duurzaamheid In 2024 is besloten om per 2025 te gaan samenwerken op het gebied van inzameling van huishoudelijk afval met Circulus. Het doel van de toetreding tot Circulus is het wegnemen van de kwetsbaarheid van de gemeente en het realiseren van een duurzame efficiënte samenwerking. Hierdoor kunnen de duurzaamheidsdoelstellingen beter en sneller gerealiseerd worden.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Hoofdstuk 4 Jaarrekening

93

Hoofdstuk 4 Jaarrekening 4.0 Inleiding jaarrekening De jaarrekening bestaat uit (een toelichting op) 4.1 Financieel beeld 2024 4.2 Exploitatie 2024 4.3 Balans 2024 4.4 Rechtmatigheidsverklaring 4.1 Financieel beeld 4.1.1 Resultaat Het resultaat 2024 bedraagt € 1.074.991 voordelig. Het resultaat is daarmee € 1.526.757 hoger dan was voorzien bij de najaarsnota. Het college is niet gelukkig met dit financiële verschil tussen het geraamd resultaat bij de najaarsnota en het werkelijk resultaat bij de jaarrekening. De grootste verschillen zijn op pagina 4 van de jaarstukken toegelicht. Hierna zijn die verschillen nog kort weergegeven. Een uitgebreide verschillenanalyse vindt u terug vanaf bladzijde 100.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 11. 12. 13. 14. 15.

Overzicht belangrijkste verschillen naar omvang P1: TV 0.7 Gemeentefonds P2: TV 6.1 Nood- en crisisopvang Oekraïnse vluchtelingen P1,2,3 Bijdrage 1Stroom P3 TV 8.2 Westervoort Noord P1: TV 0.1 Storting pensioenvoorziening wethouders P2: TV 5.1 Combinatiefuncties P2 TV 6.4 Sociale Werkvoorziening P3 TV 2.1 Wegen binnen de bebouwde kom P1 TV 0.1 Onderzoek onafhankelijkheid P2 TV 5.1 Stimulering sport P2 TV 6.3 BBZ/BUIG P3 TV 7.4 Circulaire economie P3 TV 7.2 Klimaatadaptatie P2: TV 6.5 Reïntegratie Totaal

Bedrag 976 670 -415 282 -281 189 185 154 149 84 81 80 80 -76 2.158

Hoe heeft het financiële verschil na de najaarsnota kunnen ontstaan? Het significante verschil tussen het geraamd resultaat en het resultaat bij de jaarrekening roept vragen op. Nog belangrijker is hoe het in de toekomst voorkomen kan worden. Een analyse van de financiële afwijkingen levert onderstaande inzichten op: 1. Er wordt terughoudend omgegaan met het verlagen van de beschikbare budgetten. 2. Door de arbeidsmarktkrapte is minder adequaat gestuurd op de beschikbare budgetten. 3. De overgang van het werken op kantoor naar het werken thuis zorgt dat de kwaliteit van het budgetbeheer afneemt. De nieuwe werkelijkheid vraagt om het inbouwen van andere checks and balances. 4. Van sommige financiële ontwikkelingen na 30 september was de omvang op voorhand niet in te schatten. 5. Er wordt onvoldoende relatie gelegd tussen de beschikbare middelen en de uitvoering van werkzaamheden.

94

Jaarstukken Westervoort 2024 - 4.1 Financieel beeld

Het aanzienlijke verschil bij de jaarrekening vraagt in de nabije toekomst om een strakkere monitoring van de (risico)budgetten en een extra inspanning om het specifieke karakter van de financiële regelgeving van gemeenten goed voor het voetlicht te brengen. Verschillen van deze omvang dienen in het vervolg voorkomen te worden. Nadere toelichting resultaat 2024 In het voordelig resultaat van € 1.075.000 kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een verschil tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het gerealiseerde resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen de beide resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat vaak onderverdeeld in een structureel en incidenteel resultaat. Een voordelig structureel resultaat laat zien dat de structurele lasten volledig zijn gedekt met structurele baten. Een uitgebreidere toelichting op het structureel resultaat vindt u terug bij de toelichting op de financiële positie. In onderstaande tabellen is het gerealiseerde resultaat 2024 volgens het hierboven beschreven onderscheid weergegeven.

Saldo baten en lasten en gerealiseerd resultaat Ontwikkeling resultaten 2024 1. 2. 3.

Primitieve begroting Begroting na vastgestelde wijzigingen Jaarrekening

Saldo baten en lasten 1.319 -1.170 1.528

Mutaties reserves -300 718 -453

Gerealiseerd resultaat 1.019 -452 1.075

Structureel resultaat 1.637 1.528

Incidenteel resultaat -617 -453

Gerealiseerd resultaat 1.019 1.075

Structureel en incidenteel resultaat Ontwikkeling resultaten 2024 1. 2.

Primitieve begroting Jaarrekening

4.1.2 Overzicht van baten en lasten

P1 Bestuur Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

P2 Maatschappij Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

P3 Omgeving Lasten

Rekening 2023 -5.235 728 -4.508

Begroting 2024 v.w. -3.969 714 -3.256

Begroting 2024 n.w. -4.264 805 -3.459

Rekening 2024 -4.570 849 -3.721

Afwijking 2024 -306 45 -261

Rekening 2023 -34.337 11.885 -22.452

Begroting 2024 v.w. -28.003 5.714 -22.289

Begroting 2024 n.w. -33.026 7.355 -25.671

Rekening 2024 -35.117 10.576 -24.725

Afwijking 2024 -2.091 3.221 1.130

Rekening 2023 -7.630

Begroting 2024 v.w. -7.688

Begroting 2024 n.w. -8.335

Rekening 2024 -8.854

Afwijking 2024 -519

Jaarstukken Westervoort 2024 - 4.1 Financieel beeld

Baten Gerealiseerd totaal saldo

Algemene dekkingsmiddelen Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Overhead Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Onvoorzien Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Vennootschapsbelasting Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Mutatie reserves Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo

Totaal Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo Mutatie reserve Saldo na bestemming

95

4.565 -3.065

3.910 -3.778

4.097 -4.238

4.947 -3.908

850 330

Rekening 2023 --649 37.109 36.460

Begroting 2024 v.w. -1.097 37.035 35.938

Begroting 2024 n.w. -1.071 39.007 37.936

Rekening 2024 -789 39.592 38.803

Afwijking 2024 282 585 867

Rekening 2022 -5.215 309 -4.905

Begroting 2024 v.w. -5.683 273 -5.410

Begroting 2024 n.w. -6.011 273 -5.738

Rekening 2024 -5.383 272 -5.106

Afwijking 2024 628 4 632

Rekening 2023 0 0 0

Begroting 2024 v.w. -25 0 -25

Begroting 2024 n.w. -25 0 -25

Rekening 2024 0 0 0

Afwijking 2024 -25 0 -25

Rekening 2023 0 0 0

Begroting 2024 v.w. 0 0 0

Begroting 2024 n.w. 0 0 0

Rekening 2024 0 0 0

Afwijking 2024 0 0 0

Rekening 2023 -3.056 2.683 -373

Begroting 2024 v.w. -500 200 -300

Begroting 2024 n.w. -2.410 3.128 718

Rekening Afwijking 2024 2024 -3.061 -651 2.608 -521 -453 -1.171

Rekening 2023 -53.066 54.596 1.530 -322 1.207

Begroting 2024 v.w. -46.327 47.646 1.319 -300 1.019

Begroting 2024 n.w. -52.707 51.537 -1.170 718 -452

Rekening Afwijking 2024 2024 -54.714 -2.007 56.242 4.705 1.528 2.698 -453 -1.171 1.075 1.527

4.1.3 Financiële positie Conclusie financiële positie De financiële positie over 2024 is goed te noemen. In 2024 is sprake van een positief structureel resultaat. Dit betekent dat de structurele lasten volledig zijn gedekt met structurele baten. De

96

Jaarstukken Westervoort 2024 - 4.1 Financieel beeld

schuldquotes blijven ruim binnen de bandbreedte van de categorie minst risicovol. Hoewel de solvabiliteit voor een gemeente van ondergeschikt belang is, blijft deze met een percentage van 16% het meest risicovol. De ratio weerstandsvermogen is hoger dan de norm van 1,0 die de raad heeft vastgesteld. Het weerstandsvermogen kan daarmee als minst risicovol worden gekwantificeerd. Tenslotte is op grond van het kengetal over de financiële risico’s bij de grondexploitaties weinig reden tot zorg. Naar de toekomst toe blijven we aandacht vragen voor de ontwikkeling van de structurele exploitatieruimte. Het risico van een economische recessie is door de oorlog in de Oekraïne, de importheffingen die de Verenigde Staten invoeren en de crisis Gaza-Israël aanwezig. Ook het nieuwe normenkader, vergrijzing, huishoudelijke ondersteuning, tariefontwikkeling in de Wmo en Jeugd en het uitgesteld ravijnjaar hebben de nodige impact. De financiële positie verandert de komende jaren. Er zijn bezuinigingen nodig om het begrotingsjaar 2026 sluitend te krijgen. In de zojuist vastgestelde Voorjaarsnota 2025 zijn hiervoor maatregelen vastgesteld waardoor er in alle jaren een overschot ontstaat. De algemene reserve neemt hierdoor naar verwachting toe tot € 11,2 miljoen in 2028. Toelichting financiële positie De conclusie bij de financiële positie is gebaseerd op de pijlers onder het financieel beleid.

Deze zijn aangevuld met de wettelijk voorgeschreven kengetallen (inclusief de ratio weerstandsvermogen). Bij de weging van de kengetallen is gebruik gemaakt van het overzicht signaalwaarden uit het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) van de provincies. Formeel gezien hebben deze signaalwaarden geen functie als normeringinstrument. Dit geldt niet voor het kengetal van de ratio weerstandsvermogen. Dat kengetal is beoordeeld op het beleid dat door de raad is vastgesteld. Kengetal ultimo jaar

1 Structurele exploitatieruimte 2 Netto-schuldquote 3 Netto-schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 4 Weerstandsvermogen 5 Grondexploitatie 6 Belastingcapaciteit 7 Solvabiliteitsratio

Kengetallen Westervoort JRR BGR JRR 2023 -0.49%

2024 3,59%

2024 %

31% 27%

57% 51%

1,53

Signaalwaarden GTK 2024 Minst Neutraal Meest risicovol risicovol > 0%

0%

< 0%

26% 22%

< 90% 90-130% < 90% 90-130%

> 130% > 130%

1,28

2,17

> 1,0

0,8 - 1,0

< 0,8

0,15% 103%

0% 114%

0% 103%

< 20% 20-35% < 95% 95-100%

> 35% > 100%

16%

14%

16%

> 50%

< 20%

20-50%

Jaarstukken Westervoort 2024 - 4.1 Financieel beeld

4.2 Exploitatie De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van 3 programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen een programma te realiseren. In de jaarrekening dienen de volgende posten (onderdeel van programma 1 Bestuur) afzonderlijk te worden opgenomen: 1. Algemene dekkingsmiddelen 2. Kosten van overhead 3. Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting 4. Onvoorzien Het onderdeel exploitatie is opgebouwd uit: 4.2.1 Waarderingsgrondslagen 4.2.2 Exploitatie het overzicht van baten en lasten 4.2.3 Toelichting op de baten en lasten 4.2.4 Overige exploitatie onderdelen

97

98

Jaarstukken Westervoort 2024 - 4.2 Exploitatie

4.2.1 Waarderingsgrondslagen De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften die het Besluit begroting en verantwoording de gemeente daarvoor geeft.

1

2

Exploitatie Resultaatbepaling Baten en lasten m.u.v. grondexploitaties

Waardering

Toelichting

Historische kosten

Baten en lasten: worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Uitzondering: Personeelslasten van vergelijkbaar volume worden toegerekend aan de periode waarin de uitbetaling plaatsvindt (bijv. verlof). Baten en lasten op dezelfde wijze gerangschikt als in de begroting. Mutaties reserves zijn afzonderlijk in de staat van baten en lasten gepresenteerd. Winsten: worden genomen als ze op balansdatum gerealiseerd zijn. Verliezen: worden genomen als ze bij opmaken van de jaarrekening bekend zijn. Vennootschapsbelasting: gemeente is vennootschapsplichtig voor de ondernemersactiviteiten. In de jaarrekening 2024 is geen belastinglast opgenomen.

Baten en lasten grondexploitaties

Waardering overeenkomstig de cumulatieve bestedingen minus opbrengsten door verkopen en subsidies, dan wel lagere marktwaarde.

Uitgangspunten baten en lasten: De baten zijn gebaseerd op een marktconformiteitstoets, residuele grondwaardeberekening of een taxatierapport. Bij de lasten van bouw- en woonrijp maken is gebruik gemaakt van intern opgestelde gedetailleerde berekeningen. Parameters grondexploitatie: 1. Financieringsrente: 2. Kostenindexatie: 3. Opbrengstenindicatie: Winstneming: vindt plaats volgens de Percentage of Completion (POC)-methode. Dit is een methode om de verantwoording van de resultaten over de looptijd van de grondexploitatie naar rato van de verrichte prestaties te laten plaatsvinden.

Jaarstukken Westervoort 2024 - 4.2 Exploitatie

99

4.2.2 Het overzicht van baten en lasten

Omschrijving

Realisatie 2024 Begroting 2024 Begroting 2024 voor wijziging na wijziging Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo 714 -3.865 -3.152 805 -4.264 -3.459 849 -4.570 -3.721 5.714 -28.003 -22.289 7.355 -33.026 -25.671 10.576 -35.117 -24.541 3.910 -7.688 -3.778 4.097 -8.335 -4.238 4.947 -8.854 -3.908 10.338 -39.556 -29.218 12.257 -45.625 -33.368 16.372 -48.541 -32.169

Programma's: P1 Bestuur P2 Maatschappij P3 Omgeving Totaal programma's Algemene dekkingsmiddelen: 3.932 -503 3.428 3.909 -548 3.361 3.899 -615 3.284 Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkeringen 32.898 -374 32.524 34.539 -406 34.133 35.109 0 35.109 Dividend 104 -2 102 192 -2 190 192 -4 188 Saldo van 102 -115 -12 367 -115 252 392 -169 223 de financieringsfunctie Overige 0 -103 -103 91 -133 -42 0 0 0 algemene dekkingsmiddelen 37.036 -1.097 35.938 39.098 -1.204 37.894 39.592 -789 38.803 Totaal algemene dekkingsmiddelen Kosten van de overhead 274 --5.673 -5.399 274 -6.011 -5.738 277 -5.383 -5.106 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting Gerealiseerde totaal saldo 47.648 -46.326 1.323 51.537 -52.706 1.169 56.242 -54.714 1.528 van baten en lasten Toevoegingen en 200 -500 -300 3.128 -2.410 718 2.608 -3.061 -453 onttrekkingen aan reserves Gerealiseerde resultaat 47.848 -46.826 1.022 54.665 -55.116 -451 58.850 -57.775 1.075

4.2.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten Hierna wordt een toelichting gegeven op diverse aspecten van het overzicht van baten en lasten. Achtereenvolgens wordt ingegaan op: · een analyse van afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de realisatie per programma · een overzicht van de aanwending van het bedrag voor onvoorzien · een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma ten minste de belangrijkste posten afzonderlijk worden gespecificeerd · een overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Hierna is per onderdeel zoals opgenomen in het overzicht van baten en lasten een analyse opgenomen van de belangrijkste afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de jaarstukken.