Bijlage 7c Jaarstukken 2024 Westervoort

8 niet bekend 74,6% niet bekend 337 133,1

14 niet bekend 76,7% niet bekend niet bekend niet bekend

9 niet bekend 70,4 % 46,4 836,6 (2023) 181,8 (2023)

70,6% 30,9% 343,5

71,6% 32,0 331,7

71,4 % niet bekend 331,6

73,2 % 54,2% (2023) 343,6

222,2

niet bekend

288,3

203,1

niet bekend

720

730

720

7%

7%

niet bekend

niet bekend

2%

2%

niet bekend

niet bekend

2,8%

2,7%

2,2 %

2,3%

2,5 38

niet bekend 45

niet bekend niet bekend

niet bekend niet bekend

Gemiddelde WOZ-waarde woningen x € 1.000 Nieuwbouw woningen per 1.000 woningen Huishoudelijk restafval (kg per inwoner) Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Geweldmisdrijven per 1.000 inwoners Diefstal uit woning per 1.000 inwoners Vernieling en misdrijven tegen openbare orde en gezag per 1.000 inwoners Verwijzingen HALT per 10.000 jongeren Jongeren met delict voor rechter % Demografische druk % Niet-sporters % Banen per 1.000 inwoners van 15-64 jaar Vestigingen ( van bedrijven) per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar Netto arbeidsparticipatie Functiemenging Personen met een bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners van 15-64 jaar) Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Achterstand onder jeugd % kinderen in uitkeringsgezin Achterstand onder jeugd % werkloze jongeren % Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen Relatief verzuim per 1.000 leerlingen

Jaarstukken Westervoort 2024 - Verplichte indicatoren

Jongeren met jeugdhulp % van allle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdreclassering Jongeren met jeugdbescherming

49

15,9%

17,5%

16,8%

13,7%

niet bekend 1,5%

0,5% 1,3%

niet bekend 0,9%

0,4% 1,0%

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl . Meest recente gegevens mei 2025. Bovenstaande indicatoren worden op deze site ververst zodra er nieuwe informatie beschikbaar is.

50

Jaarstukken Westervoort 2024 - Hoofdstuk 3 Paragrafen

Hoofdstuk 3 Paragrafen Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5 Paragraaf 6 Paragraaf 7 Paragraaf 8 Paragraaf 9

Lokale heffingen Weerstandsvermogen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Wet open overheid Duurzaamheid

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

51

Paragraaf 1 Lokale heffingen Inleiding In het begrotingsjaar 2024 vormen de lokale heffingen 13% van de totale baten van de gemeente. De lokale heffingen zijn daarmee een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. In deze paragraaf gaan we in op het gemeentelijke beeld, door de hoogte van de woonlasten voor een gemiddeld huishouden en de hoogte van de opbrengsten uit de lokale heffingen. De opbrengsten uit lokale heffingen worden vervolgens per heffingssoort uitgesplitst en toegelicht. Als laatste zijn de gegevens vanuit de Atlas van de lokale lasten en de provinciale databank van 2023 en 2024 opgenomen. Gemeenten in Nederland heffen belastingen, leges en heffingen. De gemeenteraad bepaalt welke gemeentelijke lokale lasten inwoners betalen en ook de hoogte van de tarieven. In deze paragraaf wordt het volgende onderscheid gemaakt: · Belastingen De opbrengsten uit belastingen zijn niet gelabeld en kunnen daarom voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. De onroerendzaakbelasting (OZB) en hondenbelasting behoren tot deze categorie. · Leges Leges worden geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Leges worden ook wel retributies genoemd. Onder andere het aanvragen van een rijbewijs of omgevingsvergunning, lijkbezorgingsrechten en marktgelden behoren tot deze categorie.

Bij het heffen van leges gelden beperkingen: er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald. · Heffingen Heffingen worden geheven voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen uitsluitend besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. De heffingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer in rekening mag brengen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Dit uitgangspunt geldt bij het bepalen van de tarieven in de verordening. Inkomstenoverzicht Het totaal van de baten uit lokale heffingen in 2024 is € 7.838.000. De realisatie ligt € 59.000 hoger dan de begroting. De verdeling naar soort inkomsten is in onderstaande tabel weergegeven. Rekening

Subtotaal belastingen Subtotaal leges en overige opbrengsten Subtotaal heffingen Totaal

Begroting Begroting 2024 v.w. 2024 n.w.

Rekening

Afwijking 2024 34 98 -73 59

2023 3.538 628

3.913 455

3.903 632

2024 3.937 730

3.171 7.337

3.244 7.612

3.244 7.779

3.171 7.838

52

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

In de volgende onderdelen worden de lokale heffingen verder toegelicht. Bij de belastingen wordt daarbij ook aandacht besteed aan de kwijtschelding en de bezwaren en beroepen op WOZbeschikkingen. Bij de rechten en (bestemmings)heffingen wordt ingegaan op de kostendekking. Belastingen nader toegelicht Zoals eerder aangegeven zijn de inkomsten uit belastingen niet gelabeld. Deze kunnen voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. Financiën De totale opbrengst uit belastingen is uitgekomen op € 3.937.000. Hiermee wordt de opbrengst uit belastingen in 2024 € 34.000 hoger dan begroot in 2024. De lagere opbrengst van de OZB (€ 11.000) is voornamelijk het gevolg van leegstand. Inkomsten uit belastingen OZB woningen OZB niet-woningen Hondenbelasting BIZ Totaal

Rekening 2023 2.852 567 119 0 3.538

Begroting Begroting 2024 v.w. 2024 n.w. 3.197 599 129 57 3.982

Tariefontwikkeling OZB eigenaar woningen OZB eigenaar niet-woningen OZB gebruiker niet-woningen Hondenbelasting 1e hond Hondenbelasting 2e hond Hondenbelasting 3e hond en volgende honden, per hond Hondenkennel

3.187 599 117 0 3.903

Rekening

Afwijking

2024 3.180 595 115 47 3.937

2024 -7 -4 -2 47 34

2024 0,1477% 0,3168% 0,2422% 96,93 133,02 257,47 229,95

2023 0,1362% 0,3039% 0,2359% 96,93 133,02 257,47 229,95

De tarieven zijn ten opzichte van het tarief 2023 verhoogd met een inflatiepercentage van 4,2%. Daarna zijn de tarieven nog aangepast aan de resultaten van de herwaardering 2024. Dat betekent een aanpassing van de bij de begroting 2024 vastgestelde tarieven OZB, en wel met een verhoging van 8,4% voor woningen en een verhoging met 3,5% voor niet-woningen. De WOZ-waarde 2024 is eind januari 2025 gelijktijdig met de aanslag gemeentelijke belastingen 2025 aan de burgers kenbaar gemaakt. De bezwaren die worden ingediend tegen de WOZ-beschikkingen is deels in eigen beheer en deels door externe inhuur afgehandeld. In 2024 zijn er 207 bezwaarschriften ontvangen en afgehandeld. Dit is 2,8% van de door de gemeente Westervoort verzonden WOZ-beschikkingen. Landelijk gezien is er tegen 3,9% van de beschikkingen bezwaar ingediend. Op alle bezwaren is door de gemeente uitspraak gedaan. Er lopen momenteel geen beroepen. Leges en overige opbrengsten nader toegelicht Leges worden geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Denk aan het aanvragen van een rijbewijs of een omgevingsvergunning. Deze leges worden ook wel retributies genoemd. Bij het heffen van leges heeft de gemeenteraad te maken met beperkingen. Er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald.

Deze uitgangspunten gelden bij het bepalen van de tarieven in de

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

53

verordening. In deze paragraaf wordt de kostendekking van de leges weergegeven zowel bij vaststelling van de tarieven in de verordening als bij de realisatie. Financiën De totale opbrengst uit leges en overige opbrengsten ligt bij de jaarrekening 2024 met een bedrag van € 730.000 ruim € 88.000 hoger dan de verwachtte begroting 2024 na wijziging. De voornaamste verschillen treden op bij de: Leges Burgerzaken Er zijn meer werken reisdocumenten en rijbewijzen verstrekt dan voorzien. Leges omgevingsvergunningen De realisatie woningbouw en de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft voor veel meer aanvragen gezorgd. Leges Lijkbezorging Er is een hogere opbrengst lijkbezorgingsrechten omdat er meer grafrechten zijn verkocht dan begroot. Rekening 2023

Begroting 2024 v.w.

Begroting 2024 n.w.

Rekening 2024

Afwijking 2024

183 14

270 4

270 4

329 5

59 1

1

2

2

12

10

28

19

19

33

14

10

5

5

0

-5

10

7

7

12

5

278

88

276

243

-33

28 64

25 28

25 28

29 59

4 31

12 628

7 455

7 643

8 730

1 88

Leges P1: Burgerzaken P1: APV en bijzondere wetten P2: Gehandicaptenparkeerkaarten P3: Wegen binnen de bebouwde kom P3: Bestemmingsplannen en vrijstellingen P3: Bouw-, aanleg- en reclamevergunning P3: Leges omgevingsvergunningen Overige opbrengsten P2: Sportaccommodaties P3: Lijkbezorgingsrechten P3: Marktgelden Totaal

Kostendekking leges Zoals eerder aangegeven mogen de geheven leges niet winstgevend zijn, maar ten hoogste alle kosten voor de dienstverlening dekken. In onderstaand overzicht is de kostendekking voor de leges, lijkbezorging en marktgelden in beeld gebracht. Leges Salariskosten (inclusief overhead)

-464

Lijkbezorgingsrechten -95

Marktgelden -10

54

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Leges Materiële kosten Totaal lasten Totaal baten Saldo Dekkingspercentage werkelijk Dekkingspercentage begroot

-211 -676 633 -42 94 91

Lijkbezorgingsrechten -42 -136 59 -77 43 35

Marktgelden -3 -14 8 -6 57 54

Heffingen nader toegelicht Heffingen worden in rekening gebracht voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen alleen besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. Deze heffingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Het gaat hierbij om de afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de heffingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Voor deze heffingen wordt de kostendekking daarom weergegeven. Financiën De totale opbrengst uit de bestemmingsheffingen van € 3.171.000 liggen in lijn met de verwachtingen daarover in de begroting 2024 bij de vastgestelde verordeningen. Rekening

Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

2023 1.466 1.705 3.171

Begroting Begroting 2024 v.w. 2024 n.w. 1.617 1.807 3.424

Tariefontwikkeling Afvalstoffenheffing vastrecht Afvalstoffenheffing verzamelcontainer meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing verzamelcontainer éénpersoonshuishouden Reinigingsrechten Afvalstoffenheffing per lediging 140 liter container restafval Afvalstoffenheffing per lediging 240 liter container restafval Afvalstoffenheffing per storting ondergrondse container Rioolheffing per aansluiting

1.617 1.807 3.424

Rekening

Afwijking

2024 1.514 1.802 3.316

2024 -103 -5 -108

2024 165,00 272,69 204,52 165,00 8,32 10,32 1,15 253,48

2023 161,11 254,28 190,71 161,11 7,60 9,48 1,06 240,95

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing is een kostendekkende heffing. Loon- en prijsstijgingen en ook (vervangings)investeringen hebben invloed op de stijging van het tarief. Afvalinzameling gebeurt op basis van DIFTAR. Er wordt onderscheid gemaakt tussen grondgebonden huishoudens en hoogbouwaansluitingen. Verder wordt er onderscheid gemaakt in een vastrecht en een variabel tarief. Het variabele tarief is een tarief dat per aanbieding van de container of per storting van een zak in een ondergrondse container moet worden betaald. De kosten van kwijtschelding zijn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd. Ook alle aanbestedingsvoordelen zijn verwerkt in de tarieven. Er is bij de begroting uitgegaan van een gemiddelde van 8 aanbiedingen en 42 stortingen per jaar. Bij het vaststellen van de begroting 2024 is besloten tot het volledig kostendekkend maken van de tarieven. De tarieven zijn niet aangepast met de voor 2024 verwachte inflatie van 4,2% in verband met de 100% kostendekkendheid. De variabele tarieven zijn voor het jaar 2024 in verband met het principe "de vervuiler betaald" verhoogd ten opzichte van 2023.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

55

De werkelijke opbrengst van de afvalstoffenheffing is € 103.000 lager dan geraamd. Dit bedrag bestaat uit een nadeel op vastrecht van € 20.000 en variabel recht € 55.000. De lagere opbrengst bij het vastrecht wordt voor een nadeel van € 14.780 veroorzaakt door leegstand. De stortingen in verzamelcontainers zijn hoger dan begroot en veroorzaken een voordeel van € 17.000. Het overige nadeel op vastrecht € 18.000 is het gevolg van het feit dat er minder woningen en bedrijven zijn aangeslagen dan begroot. Bij het variabele recht zijn de ledigingen en stortingen lager dan voorzien. Er zijn minder ledigingen van containers en er is ook sprake van minder stortingen. Het totale nadeel op de variabele heffing bedraagt € 41.560. Kostendekking Afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000 Lasten Afvalinzameling en verwerking Doorberekening Veegkosten Kwijtschelding BTW Salariskosten Overhead Overige baten Totaal netto lasten (A) Lasten niet meegenomen in de heffing Baten Opbrengst heffingen Totaal netto baten (B) Baten niet meegenomen in de heffing Dekkingspercentage (B:A)

Realisatie 2024

Begroot 2024

-1.253 -23 -63 -288 -68 -72 225 -1.542 0

-1.269 -22 -96 -298 -83 -72 222 -1.618 -13

1.514 1.514 0 98%

1.617 1.617 0 100%

De kosten voor het inzamelen en verwerken van het restafval en gft zijn iets lager dan verwacht door een lager aanbod. Er is minder grof restafval ingezameld. Er is een klein voordeel op de doorberekende salariskosten. De kwijtschelding was lager dan verwacht. Rioolheffing De totale opbrengst uit rioolheffing van € 1.802.000 is € 5.000 lager dan de begroting 2024. Kostendekking Rioolheffing Lasten Riolering Rioolgemalen Rioolheffing Watertakenplan Klimaatadaptie Doorberekening Veegkosten BTW Salariskosten Overhead Voorziening Overige baten Totaal netto lasten (A) Lasten niet meegenomen in de heffing

Realisatie 2024

Begroot 2024

-511 -112 -16 0 0 -23 -111 -251 -217 -676 4 -1.913 0

-878 -164 0 0 0 -20 -160 -172 -149 -265 -1.808 0

56

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

Baten Opbrengst heffingen Totaal netto baten (B) Baten niet meegenomen in de heffing Dekkingspercentage (B:A)

1.802 1.802 0 94%

1.807 1.807 3 100%

Op rekeningbasis zijn de kosten gelijk aan de opbrengsten. Het verschil tussen de kosten en opbrengsten wordt gestort in de voorziening "riolering artikel 44 lid 2". Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 676.000. Er was een storting van € 265.000 voorzien. De storting is € 411.000 hoger doordat er per saldo een voordeel is ontstaan op klein dagelijks onderhoud van riolering en gemalen, uitvoering van projecten en doorgeschoven investeringen. Daarnaast waren er geen calamiteiten. Kwijtschelding en lastenverlichting De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. In de gemeente Westervoort kan door belastingplichtigen (particulieren en zzp'ers) kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing en de hondenbelasting (1e hond). Kwijtschelding wordt verleend op basis van 120% van de bijstandsnorm, waarbij ook een vermogenstoets plaatsvindt. Ligt het netto besteedbare inkomen op of onder het bijstandsniveau, dan wordt volledige kwijtschelding verleend. Bij een gering hoger inkomen kan sprake zijn van een gedeeltelijke kwijtschelding. In al deze gevallen zal het beschikbare vermogen beneden de toegestane norm moeten liggen. In 2023 is voor een totaalbedrag van € 72.000 kwijtschelding verleend. Kwijtschelding Rekening 2023 -72

Rekening 2024 -68

Ontwikkeling van de lokale lastendruk In de begroting 2024 was een lastendrukstijging van 4,65% voorzien. De werkelijke lastendruk 2024 daalde met 0,7%. In onderstaand overzicht is de lastendruk voor 2024 weergegeven voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: OZB-waarde woning € 318.000, afvalstoffenheffing vastrecht en 8 ledigingen (240-liter container), rioolheffing (vast bedrag). De OZB is berekend op basis van de gemiddelde waarde in 2024 van € 318.000 (2023 € 310.000). De gemiddelde lokale lastendruk in Gelderland is € 997 (Bron: Coelo). De gemiddelde WOZ waarde steeg op basis van de informatie van de waarderingskamer met 2,5%. In de begroting is rekening gehouden met een daling van 2,7%. Ontwikkeling lastendruk 2024 Onderdeel OZB-eigenaar Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

2023 (in €) 494 242 241 977

2024 (in €) stijging (in %) 470 -5,0% 247 2,1% 253 4,9% 970 -0,7%

In onderstaand overzicht is de lastendruk van de gemeente Westervoort weergegeven in vergelijking tot een aantal andere Gelderse gemeenten. Hiervoor maken we gebruik van cijfers

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 1 Lokale heffingen

57

uit de Provinciale databank waarbij gekeken wordt naar de gemiddelde lokale belastingdruk per inwoner. Om een vergelijk te kunnen maken zijn de cijfers voor 2023 ook weergegeven. Gemeente Aalten Arnhem Brummen Doesburg Doetinchem Duiven Nijmegen Oude IJsselstreek Westervoort Winterswijk Zevenaar Zutphen Montferland Bronckhorst Rheden

2024 341 632 584 476 514 476 712 470 484 481 537 512 494 485 484

2023 326 591 517 473 492 469 661 424 452 464 489 503 454 461 448

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 1. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken om niet voorziene financiële tegenvallers te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of waarvoor verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. De gemeente Westervoort acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risicoinventarisatie uitgevoerd. 2. Risicoprofiel De risico's van de gemeente Westervoort zijn in onderstaand overzicht in kaart gebracht. Nummer Risico Openeinderegelingen 1.1 Jeugdzorg 1.2 Participatie (BUIG) 1.3 Wet maatschappelijke ondersteuning 1.4 Armoedebeleid 1.5 Woonplaatsbeginsel Overige risico's 2.1 Pandemieën Bedrijfsvoering

Kans 80% 50% 90%

Financieel gevolg Minimum Maximum 400.000 750.000 100.000 250.000 50.000 500.000

Risico Gemiddeld 460.000 87.500 247.500

70% 90%

50.000 50.000

250.000 850.000

105.000 405.000

5%

100.000

250.000

8.750

58

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

3.1 3.2 4.1 4.2 4.3 4.4

Personeel 1Stroom Databeveiliging Financieel Algemene uitkering Plan de schans Aftreden bestuurder Overige risico's Totaal

50% 90%

250.000 50.000

500.000 200.000

187.500 112.500

70% 70% 30% 25%

250.000 0 50.000 2.100.000 3.450.000

1.000.000 100.000 250.000 2.100.000 7.000.000

437.500 35.000 45.000 525.000 2.656.250

Opgemerkt moet worden dat bij de risico-inventarisatie geen rekening is gehouden met een mogelijke economische recessie. Dit komt tot uiting in de vorm van prijsstijgingen bij de lasten en de investeringen. Voor de komende jaren is in de begroting hiermee al rekening gehouden. De risico's van nieuwe wet- en regelgeving, zoals de omgevingswet en de wet inburgering zijn nog niet financieel vertaald. 3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van gemeente Westervoort bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Het positieve resultaat over 2024 bedraagt € 1,075 miljoen, de algemene reserve is eind 2024 € 4,17 miljoen positief. Tabel 3: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand Algemene reserve 31-12-2024 Resultaat 2024 Bestemmingsreserves Stille reserve Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit

4.170 1.075 0 0 0 0 5.245

Vrij aanwendbare bestemmingsreserves Van de aanwezige bestemmingsreserves is bij het vaststellen van de nota weerstandsvermogen geconcludeerd dat zij niet vrij aanwendbaar zijn, omdat bij beschikking over de reserve dekkingsproblemen ontstaan. Er is daarom geen ruimte. Stille reserves De bijdrage van stille reserves aan de weerstandscapaciteit ramen wij op nul. Onbenutte belastingcapaciteit De resterende belastingcapaciteit geeft inzicht in de mogelijkheden voor nog te heffen lokale lasten. Door het afschaffen van de drempeltarieven is de hoogte van de onroerendezaakbelastingen niet meer gemaximeerd. Kijken we naar de tarieven die het Rijk hanteert bij een eventuele aanvraag in het kader van het artikel-12 beleid, dan dienen deze te voldoen aan een redelijk peil. Voor 2024 hanteert het Rijk een gemiddeld percentage van 0,1614% ( meicircularie 2023) van de vastgestelde WOZ-waarde. Onze eigen gemiddeld tarief voor 2024 ligt boven dat tarief. Onvoorzien De post onvoorzien mag worden opgevat als een buffer voor onvoorziene tegenvallers. Het dekt lasten die onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar zijn. De post onvoorzien is in 2024 middels begrotingswijzigingen naar nihil gebracht.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

59

4. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

= € 5.245 € 2.656

1,97

De normtabel biedt een waardering van de berekende ratio. Weerstandsnorm Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De ratio van onze organisatie is ruim voldoende. Op basis van de begroting v.w. was het kengetal 1,28 Kengetallen Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Rekening 2023 31% 27%

Rekening 2024 38% 33%

Begroting 2024 v.w. 57% 51%

16% -0.49%

17% 1.12%

14% 3.59%

60

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

Grondexploitatie Belastingcapaciteit

0,15% 103%

0,90% 103%

0% 114%

Waarderingscijfer financiële kengetallen

Minst risicovol

Neutraal

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

< 90% < 90%

90 - 130% 90 - 130%

Meest risicovol > 130% > 130%

> 50% > 0% < 20% < 95%

20 - 50% 0% 20 - 35% 95 - 105%

< 20% < 0% > 35% > 105%

De toezichthouder zal ten aanzien van de kengetallen zelf geen waardeoordeel geven. Wel zal bij de beoordeling van de vastgestelde begroting getracht worden de individuele cijfers af te zetten tegen het provinciale beeld. Het blijft echter aan de gemeente zelf om haar eigen kengetallen van een waardeoordeel te voorzien. Ten aanzien van onze kengetallen kan het volgende worden opgemerkt: · De netto schuldquote ligt ruim onder de 90% hetgeen als minst risicovol kan worden aangemerkt. De daling van dit percentage is voornamelijk het gevolg van het uitstellen (niet uitvoeren) van investeringen. · De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is als gevolg van het uitstellen van investeringen flink gedaald (positief). · De solvabiliteitsratio is het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van de gemeente. De ratio stijgt door de positieve resultaten van de laatste jaren, maar wordt nog wel aangeduid als meest risicovol. · De structurele exploitatieruimte geeft aan hoeveel ruimte er is in de jaarrekening tussen structurele uitgaven en structurele inkomsten van gemeenten. · Het kengetal grondexploitatie is de verhouding tussen de waarde bouwgronden in de balans en de totale baten van de gemeente. Er is geen aandeel van de grondexploitatie in onze totale exploitatie.

Wij zijn geen gemeente die beschikt over een voorraad al dan niet in exploitatie genomen gronden. In de jaren van de crisis en ook nu nog leidt dit gelukkig wel tot relatief lage risico’s. · Ten aanzien van de belastingcapaciteit tenslotte kan worden opgemerkt dat het hier puur een vergelijkingscijfer betreft. De score geeft weer in hoeverre wij ons verhouden ten opzichte van het, door het COELO berekende, landelijke gemiddelde. De waardering is nu nog neutraal. Conclusie Weerstandscapaciteit Het jaar 2024 sluit met een positief resultaat van € 1,075 miljoen. De algemene reserve groeit in 2024 naar € 4,170 miljoen (voor resultaatbepaling) en stijgt naar verwachting in eind 2028 naar een bedrag van € 11,406 miljoen. Kengetallen De uitkomst en ontwikkeling van de financiële kengetallen is positief te noemen. Hoewel de solvabiliteit voor een gemeente van ondergeschikt belang is, blijft deze met een percentage van

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

61

16% het meest risicovol. Naar de toekomst toe blijven we aandacht vragen voor de ontwikkeling van de structurele exploitatieruimte. Het risico van een economische recessie is door de oorlog in de Oekraïne nog steeds aanwezig. Ook de grote opgaven waar onze gemeente voor staat zoals duurzaamheid en woningbouw trekken een wissel op de beschikbare structurele exploitatieruimte en mogelijk op de schuldpositie. Het is belangrijk om daar voldoende aandacht voor te hebben en te blijven houden.

62

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

63

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt een beslag op een deel van de financiële middelen. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water en gebouwen. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleidsplannen legt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten. Met de vaststelling van de programmabegroting machtigt de raad het college van burgemeester en wethouders om de uitgaven ten laste van de betreffende onderhoudsvoorzieningen te doen. Deze voorzieningen worden gevuld door een jaarlijkse storting vanuit de diverse taakvelden. De kosten van het onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. Vervangingen worden apart geactiveerd. In 2023 is gestart met het opstellen van het integrale beheerplan. Het opstellen van een beheerplan is een eis vanuit de provincie. Door capaciteitsproblemen en het niet ingevuld krijgen van vacatureruimtes is het niet gelukt om het integrale beheerplan dit jaar vast te laten stellen. De verwachting is dat dit medio 2025 wordt.

Het beleid voor het beheer en onderhoud is verwoord in de volgende nota’s: · Integraal beleid openbare ruimte (IBOR) · Watertakenplan 2022-2026 (vastgesteld in 2022) · Groot Onderhoud Gebouwen (vastgesteld in 2015) Wegen Onder ‘Wegen’ wordt grofweg verstaan: · Het klein en groot onderhoud aan verhardingen, inclusief 1 op 1 vervangingen; · Het klein en groot onderhoud aan civiele kunstwerken, inclusief 1 op 1 vervangingen; · Werkzaamheden door netbeheerders aan kabels en leidingen in gemeentegrond. Beleidskader In 2024 is het Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte door de gemeenteraad vastgesteld. Dit beleid wordt nu vertaald in beheerplannen. Verwachting is dat deze in de 2e helft 2025 aan het college wordt voorgelegd. Bij de beheerplannen wordt ook gekeken naar de invloed van areaal uitbreidingen en de indexatie van onderhoudsmaatregelen op de hoogte van het benodigde onderhoudsbudget. Voorziening achterstallig onderhoud wegen Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024

2025

2026

2027

1.328

968

468

0

360 968

500 468

468 0

0 0

Uitvoering In 2024 is vooral veel elementen onderhoud uitgevoerd. Dit bestaat uit achterstallig onderhoud wat uit de speciaal daarvoor beschikbare gelden wordt betaald. In 2024 is hieraan circa € 330.000 uitgegeven in de Brullenweide, Clossei, Commandeurlant, Gemeint, Kemfkens, Duckers Boulant, Emmerik, Ganzenpoel, Goltackers, Halve Morgen, Hessepas, Hoge Hoeve, Hoge Eind, Commanderie, Van Der Hoevestraat, Vockemaat, Rivierweg, en Willibrorduslaan. Hierbij is rekening gehouden met de aanleg van glasvezel. Vooral door tekort op de arbeidsmarkt bij aannemers was de omzet lager dan gewenst.

64

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

Naast achterstallig is ook groot onderhoud aan asfalt fietspad Schans, Lathumse Afweg en rotonde Broeklanden uitgevoerd. Tevens is het bij de inspectie geconstateerde klein onderhoud en het bij Fixi/KCC en anders gemelde klein onderhoud opgelost. Uiteindelijk is in 2024 ongeveer 30% minder aan klein onderhoud uitgegeven. Vanwege vertraging op het IBOR en langere voorbereidingstijd door personele wisselingen is het vervangen van Noordelijke Parallelweg, bruggen B31-Kemfkens, B32-Waemelslant nog in voorbereiding en is minder aan onderhoud civiele kunstwerken gedaan. De in de begroting opgenomen brug B3-Paepestraat is levensduur verlengend behandeld waardoor vervanging uitgesteld kon worden. Kabels en leidingen 2024 is op kabels en leidingen gebied flink wat kilometers de grond ingegaan. Denk aan: · grootschalige glasvezel aanleg in de kern van 2022 tot halverwege 2024, tracé >80 km. Daarna volgde nog wat na-aanleg met doorloop in 2025; · uitbreiding Middenspanning netwerk door Liander in het kader van de energietransitie gestart najaar 2023 met doorloop in 2025 van de laatste stukjes, circa 3 km tracé; De hiervoor ontvangen degeneratie vergoeding is hierdoor nog steeds vrij hoog. Voor 2025 zal de druk vrij hoog blijven door nieuw glasvezel initiatief en de netverzwaring van het elektriciteitsnet.

Kwaliteitsniveau verhardingen Elk jaar wordt een weginspectie uitgevoerd van alle verhardingen. De kwaliteit van het asfalt was bij de laatste inspectie flink gestegen. Het is belangrijk asfalt op redelijk niveau te houden om kapitaalvernietiging te voorkomen. De kwaliteit van de elementen verharding was ook gestegen ten opzichte van de vorige inspectie. Met het extra budget voor achterstallig onderhoud wordt een inhaalslag gemaakt om de kwaliteit te verbeteren. We verwachten hiervoor in 2026 de laatste werkzaamheden uit te voeren. Het positieve effect daarvan op de kwaliteit zal de komende jaren nog te zien zijn bij de inspecties. Een aandachtspunt is dat er vanwege de leeftijd opbouw van het areaal op de middellange termijn erg hoge onderhouds- en vervangings bedragen aankomen en dat steeds meer klimaatschade optreedt. De lang aanhoudende droogte maar ook verzadiging bij lange erg natte periodes hebben hun weerslag op beweging in de klei ondergrond. Vervolgens straalt dit door naar steeds meer verhardingen in de vorm van scheuren en/of verzakkingen. Voorziening onderhoud wegen Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

2024 311 588 98 801

2025 801 494 455 840

2026 840 494 711 623

2027 623 494 686 431

Groen Beleidskader In 2024 is het groenonderhoud uitgevoerd conform kwaliteitsniveau B van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). Door een lopend contract wijkt dit af van het vastgestelde onderhoudsniveau in het beleidskader IBOR. Het beheerniveau wordt pas bijgesteld bij het ingaan van het nieuwe onderhoudscontract in 2026. Voor de beplanting is dit kwaliteitsniveau C, met uitzondering van de vaste planten. Overige onderdelen als vegen en onkruidbestrijding en A-locaties hebben ook kwaliteitsniveau B gekregen. Uitvoering Naast het creëren van een veilige aantrekkelijke en groene leefomgeving ligt het zwaartepunt bij het groenbeheer steeds meer op de maatschappelijke opgaven die we hebben in relatie tot vergroenen, klimaatadaptatie, ecosysteemdiensten en biodiversiteit. Dit maakt dat we anders

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

65

zijn gaan beheren. Het beheersen van de kosten voor nu en voor de toekomst heeft hierbij onze aandacht. Het groenonderhoud is in 2024 voor het vijfde jaar conform contract uitgevoerd op beeldkwaliteitsniveau B van het CROW. Omdat het onderhoud in een gunstige periode (2019) is aanbesteed past dit binnen de vastgestelde budgetten voor kwaliteitsniveau ‘Sober’. Inmiddels staan de huidige budgetten door indexeringen onder druk. Tegenvallers door b.v. het groeizame weer zijn daarom minder makkelijk op te vangen, wat maakt dat er een overschrijding is ontstaan. Het is de verwachting dat de nieuwe aanbesteding in 2025 in de huidige markt ook zorgt voor een prijsstijging ondanks dat een lager kwaliteitsniveau wordt uitgevraagd. Het boombeheer is uitgevoerd conform handboek Bomen. Er zijn in 2024 geen particuliere bomen gekapt die op de groene kaart staan. In totaal zijn er 43 bomen gekapt en 53 stuks bomen geplant in Westervoort. De gekapte bomen staan verspreid over de gemeente. De bomen waren dood of in zeer slechte conditie door onder andere ouderdom. In 2022 is een krediet aangevraagd voor de aanplant van bomen. In 2023 en 2024 is de aanplant uitgevoerd. De focus lag hierbij waar mogelijk op de bomen in de hoofd groenstructuur. Overige aanplant/ herplant vond plaats in combinatie met b.v. het uitvoeringsprogramma ‘Klimaatadaptatie’.

Het maaibestek is eind 2022 opnieuw Europees aanbesteed en in begin 2023 gegund. Voor een meer biodivers maaibeheer is in 2021 € 7.200 extra beschikbaar gesteld. Dat is in dit nieuwe contract ingebed. Het werk is gegund aan de aannemer met de scherpste prijs. In 2024 is het onderhoud conform dit contract uitgevoerd. Het areaal wordt ouder waardoor renovaties noodzakelijk zijn. Ook de droge zomers van de afgelopen jaren hebben voor een achteruitgang in kwaliteit gezorgd met name bij de vaste planten. Uit de kwaliteitsschouw die in 2024 is uitgevoerd blijkt dit ook. Bijna 10% van het areaal voldoet niet meer aan het gestelde kwaliteitsniveau. Onderhoud groen

Budget

Begroting 2024 voor wijziging 857

Begroting 2024 incl. wijziging 967

Realisatie 2024 1.008

Riolering, gemalen en randvoorzieningen Beleidskader Het rioleringssysteem is een essentieel onderdeel van de infrastructuur en draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. De basis voor het onderhoud ervan is vastgelegd in het Water Taken Plan (WTP), dat eens per vier tot zes jaar wordt geactualiseerd. In 2022 is het Watertakenplan vastgesteld, waarin een deel van de kosten voor DPRA is opgenomen. Om financiële stabiliteit te waarborgen en de lasten voor inwoners beheersbaar te houden, is het kostendekkingsmodel doorgerekend. Dit garandeert dat de heffing niet hoger is dan strikt noodzakelijk, terwijl investeringen in een toekomstbestendig rioleringssysteem gewaarborgd blijven. Uitvoering Het reguliere beheer en onderhoud van het hoofdriool, de gemalen, kolken, drukunits en BBB’s (Berg Bezink Bassin) is volledig volgens planning uitgevoerd, waardoor de infrastructuur optimaal blijft functioneren. Daarnaast is vanuit de DPRA-oplegger een belangrijke stap gezet met het project Korte Griet: de voorbereidingen zijn succesvol afgerond en de uitvoering zal in 2025 worden voltooid.

66

Voorziening Riolering artikel 44 lid 2 BBV Stand per 1 januari Toevoeging aan de voorziening Onttrekking aan de voorziening Stand per 31 december

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

2024

2025

2026

2027

2.882 676 0 3.148

3.558 305 0 3.863

3.863 386 0 4.249

4.249 447 0 4.696

Water Beleidskader Waterbeheer is een cruciaal onderdeel van een veilige en leefbare gemeente. He onderhoud van het rioleringssysteem is vastgelegd in het Water Taken Plan (WTP), dat eens per vier tot zes jaar wordt geactualiseerd. In 2022 is het nieuwe watertakenplan vastgesteld, waarin een deel van de kosten voor Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is opgenomen. De DPRA-projecten die onder dit plan vallen, dragen bij aan klimaatadaptatie en waterveiligheid en zijn hierboven benoemt. Uitvoering Met Waterschap Rijn en IJssel is een plan opgesteld om beschoeiingen te onderhouden, vervangen of om te vormen naar natuurvriendelijke oevers. Werkzaamheden voeren we uit als er werk met werk gemaakt kan worden. Water

Budget

Begroting 2024 voor wijziging 0

Begroting 2024 incl. wijziging 0

Realisatie 2024 0

Onderhoud Gemeentelijke Gebouwen Beleidskader Voor de gemeente Westervoort is nog geen actueel beleidskader (maatschappelijk) Vastgoed. Hieraan wordt momenteel de laatste hand gelegd. Vanwege de prioriteit voor project Financieel Gezond wordt deze in de loop van 2025 in de Raad verwacht. Voor de Gemeente Westervoort zijn voor het maatschappelijk vastgoed in 2023 al wel nieuwe Meer Jaren Onderhouds Plannen (MJOP’s) gemaakt welke bij de meerjarenbegroting 2025-2028 is verwerkt. Er is in 2024 gewerkt aan een duurzaamheidsplan om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen rondom duurzaamheid en de ambities uit de routekaart maatschappelijk vastgoed. In de voorjaarsnota 2025 zullen we dat plan aanbieden. Het duurzaamheidsplan heeft een positief effect op de begroting vanwege besparingen op energielasten. In 2024 is ook gewerkt aan het wegwerken van achterstallig onderhoud. Beheerplan Voor het planmatig groot onderhoud wordt onderscheid gemaakt in de volgende twee categorieën: · Groot onderhoud met een cyclus van 2-25 jaar: vindt een reservering plaats. · Vervangingsinvesteringen met een cyclus van > 25 jaar: kapitaliseren (rente en afschrijving). · Voor het regulier onderhoud is budget opgenomen in de meerjarenbegroting. Hoewel we 2 tot 25 jaar vooruit kijken zullen we voor de begroting de beschouwingshorizon voor onderhoud gaan beperken tot 10 jaar.

Dit omdat we iedere 4 jaar het MJOP op basis van de NEN 2767 zullen gaan herzien. Verder voor uitkijken heeft dan geen zin omdat inhoudelijk beleid ook invloed heeft op de huisvestingsbehoefte.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

67

Vanuit de nieuwe geactualiseerde MJOP’s hebben we inzicht gekregen in de stand van zaken. Hierop kunnen de volgend zaken invloed hebben en deze worden dan ook jaarlijks bekeken: · Uitgevoerd onderhoud en geplande onttrekkingen, · Wijzigingen in de onderhoudscomponenten (materiaalkeuzes) · Verwerking van opname-/schouwresultaten, · Verkoop, Privatisering en/of sloop van een accommodatie, · Wijziging in onderhoudsverantwoordelijkheid (eigenaar-verhuurder/huurder-gebruiker) Westervoort werkte tot 2024 met een bestemmingreserve. Dit is volgens de BBV niet toegestaan, in de meerjarenbegroting is dat omgezet naar een voorziening groot onderhoud gebouwen. We kijken met het onderhoudsplan 10 jaar vooruit. Uitvoering In 2024 is gewerkt aan het wegwerken van achterstallig onderhoud. Dat was in 2024 met name schilderwerk waarbij veel houtrot aanwezig was. Er is was niet veel budget beschikbaar in de bestemmingsreserve en dat is een punt van zorg naar de toekomst. Huurders in Westervoort betalen wel een kostendekkende huur en verwachten een gebouw dat op orde is. In het Beleidskader (maatschappelijk) vastgoed dat naar verwachting in de loop van 2025 aan de gemeenteraad wordt aangeboden gaan we keuzes inzichtelijk maken. Voor onderhoud zal het uitgangspunt zijn sober en doelmatig maar wel zodanig dat het vastgoed blijft voldoen aan de normen die zijn vastgelegd in het bouwbesluit.

De Nieuwhof In 2024 is bekent geworden dat het project herontwikkeling Nieuwhof met een concept van wonen en zorg niet voldoende gedragen wordt door de deelnemers. Het project is dus uitgesteld. Gevolg is wel dat het onderhoud van met name het Welzijnsdeel opgepakt moet worden om het gebruik langer door te kunnen zetten. Dit zal in de voorjaarsnota 2025 worden opgenomen. Tevens lopen we aan tegen vernielingen en toenemend verbaal en soms ook fysiek geweld in het gebouw wat leidt tot hogere kosten in de exploitatie. Samen met Sociaal Domein en Openbare Orde en Veiligheid wordt tegen het licht gehouden welke technische en beheersmaatregelen (denk ook aan fysieke aanwezigheid) genomen moeten worden. Huize Vredenburg Huize Vredenburg wordt momenteel gebruikt door de Historische Kring. We zijn momenteel aan het kijken of dit pareltje van Westervoort niet breder ingezet kan worden zodat de exploitatie beter gaat draaien. Dit zal ook meegenomen worden in het accommodatiebeleid wat we in 2025 na de zomer denken op te starten. Bij Huize Vredenburg is het schilderwerk uitgevoerd. Dat was in een slechte staat met als gevolg dat sommige houten delen vervangen moesten worden. Gemeentehuis Westervoort/Huisvesting Bibliotheek en RID. De Bibliotheek wordt verplaatst naar het voormalige pand van de Hema, de vrijkomende locatie wordt verhuurd aan de RID en MGR.

Hiervoor is de voorbereiding gestart. Tegelijk worden de geplande maatregelen vanwege brandveiligheidsvoorschriften in die plannen meegenomen om de branddoorslag en brandoverslag tussen de gebruiksfuncties onderling te beperken/laten voldoen aan de wettelijke eisen. Het gemeentehuis en ook de Oekraïne opvang is in 2024 geschilderd. Er was aanzienlijk achterstallig onderhoud aangetroffen waarbij delen van het houtwerk ook vervangen moesten worden.

68

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

Onderwijsaccommodaties / gymzalen In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (IHP) vastgesteld. Het eerste project is opgestart. Onderhoud gebouwen Budget

Begroting 2024 voor wijziging 0

Begroting 2024 incl. wijziging 54

Realisatie 2024 54

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Paragraaf 4 Financiering Algemeen Per 1 januari 2001 is de wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) van kracht geworden. In het kader van deze wet dient er een treasuryparagraaf in zowel de begroting als in het jaarverslag opgenomen te worden. De wet FIDO definieert treasury als volgt: het sturen, beheersen, verantwoorden over en toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico´s. Het beleid van de gemeente Westervoort voor de treasuryfunctie is vastgelegd in het treasurystatuut welke is vastgesteld begin 2021 (als onderdeel van de Verordening financieel beheer (artikel 212 Gemeentewet)). Rentevisie In de begroting 2024 is uitgegaan van een oplopende rente. In werkelijkheid is de rente in 2024 licht gedaald.

Renterisico's De specifieke risico’s die samenhangen met de uitvoering van de treasuryfunctie bestaan voornamelijk uit renterisico’s, die worden getoetst aan twee normen. Dit zijn: · De kasgeldlimiet. · De renterisiconorm. Kasgeldlimiet De netto vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze kasgeldlimiet in 2024 weergegeven.

69

70

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Berekening kasgeldlimiet Over het eerste kwartaal is de kasgeldlimiet overschreden. In het tweede kwartaal is de kortlopende schuld afgenomen als gevolg van het aantrekken van twee langlopende geldleningen. De overschrijding van de kasgeldlimiet heeft geen gevolgen. De wet FIDO schrijft voor dat de toezichthouder vooraf geïnformeerd moet worden als de kasgeldlimiet drie opeenvolgende kwartalen wordt overschreden. Berekening ruimte t.o.v. kasgeldlimiet 2024 Gemiddelde vlottende middelen Kasgeld limiet 2023 Boven de limiet

1e kw 10.2 3.9 14.1

2e kw 11.7 3.9 15.9

3e kw 11.4 3.9 15.3

4e kw 11.8 3.9 15.7

Gemiddeld 11.1 3.9 15.2

De gemeente Westervoort is het hele jaar 2024 ruim boven de limiet gebleven.

Toegestane kasgeldlimiet Lasten (excl. mutaties in reserves) Percentage conform wet Fido, uitvoeringsregeling Toegestane kasgeldlimiet Berekening netto vlottende schuld Vlottende schuld -/- Vlottende middelen Netto vlottende middelen/schuld Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet -/- netto vlottende schuld Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)

Begroot

Werkelijk

Verschil

46.327 8,5% 3.938

53.376 8,5% 4.537

7.049 8,5% 599

13.828 19.976 -6.148

13.828 19.976 -6.148

4.557 -6.148 10.685

-599 0 -599

3.938 -6.148 10.086

Renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze renterisiconorm in 2024 weergegeven.

Berekening rente risiconorm Totale lasten Percentage regeling Rente risiconorm in bedrag Berekening rente risico Renteherziening +/+ aflossingen Renterisico Toetsing renterisiconorm Rente risiconorm Renterisico Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)

Primitieve begroting

Werkelijk

46.327 20% 9.265

46.327 20% 9.265

0 1.664 1.664

0 1.664 1.664

9.265 1.664 7.601

9.265 1.664 7.601

Dat betekent dat de gemeente Westervoort in 2024 voldoet aan de rente risiconorm.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 4 Financiering

71

Financiering Het beheer van de financieringsmiddelen is in 2024 voortgezet op dezelfde risicomijdende manier als voorheen. De tarieven van de korte en lange rente zijn in 2024 redelijk stabiel gebleven. Gemiddeld werd er door Westervoort voor langgeld 1,85% rente betaald. In 2024 is er geen behoefte geweest extra financieringsmiddelen aan te trekken. De ontwikkeling van de leningenportefeuille is in onderstaande tabel gegeven. De stand van de leningenportefeuille is ook terug te vinden bij de toelichting op de balans. Ontwikkeling leningenportefeuille Stand per 1 januari 2024 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2024

Bedrag 22.883 0 -1.664 0 21.219

Renteschema 2024 De commissie BBV heeft met ingang van 2017 geadviseerd om in de begroting en jaarrekening het rente schema op te nemen. Het rente schema is een resultaat van het taakveld treasury. In het taakveld worden alle uitgaven en inkomsten vastgelegd over de rentelasten, rente ontvangsten, de doorberekening aan investeringen, grondexploitaties en eventuele projecten en het rente resultaat. Voor 2024 is het rente resultaat € 210.620 voordelig. Externe rente lasten kort en lang geld Externe rente baten Totaal externe rente lasten Rente baten toerekening aan grondexploitatie Rente baten verstrekte leningen aan plaatselijke verenigingenRente baten lening Kredietbank Leeuwarden Totaal rente baten Totaal aan taakvelden toe te rekenen Doorbelasting van rente aan taakvelden Doorbelasting ontvangen rente aan taakvelden Rente resultaat op taakveld treasury voordeel

408 -386 22 -6 -14 --9 -29 7 -246 23 -230

Kredietrisico Naast het renterisico wordt er door de gemeente ook kredietrisico gelopen in het kader van de publieke taak. Het kredietrisico betreft het risico van het niet terug betalen van verstrekte leningen en gegarandeerde geldleningen. Gegarandeerde geldleningen Per december 2024 heeft de gemeente een toerekenbare schuld bij het WSW van € 38.717.000. Dit zijn leningen van de Stichting Plavei voor € 11.472.000, Stichting Vivare voor € 22.256.000 en Woonzorg Nederland voor een bedrag van € 4.990.000 Verstrekte leningen De gemeente Westervoort loopt risico op verstrekte geldleningen voor een totaal bedrag per 3112-2024 van € 2.327.610. In 2024 zijn de boekwaarden van de duurzaamheidslening en starterslening toegenomen met € 25.184 vanwege bijschrijving rente en is er voor totaal € 46.348 afgelost op verstrekte geldleningen aan stichtingen of verenigingen. Wet schatkistbankieren

72

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 4 Financiering

Medio december 2013 heeft de Eerste Kamer de Wet Schatkistbankieren aangenomen. De wet verplicht decentrale overheden om overtollige geldmiddelen onder te brengen in Rijksschatkist. Het gaat om het uitzetten van onze overtollige middelen boven een drempelpercentage (2% van het begrotingstotaal) met een minimum bedrag van € 1.000.000.

Conclusie: Het drempelbedrag van het schatkistbankieren is in 2024 niet overschreden.

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 4 Financiering

73

Liquiditeit Om te komen tot een goede en effectieve financiering voor de gemeente voor de korte en lange termijn is een goede en volledige liquiditeitsprognose noodzakelijk. De liquiditeitsprognose in de begroting 2024 voorspelde een positief saldo van € 6.5 miljoen eind 2024. In werkelijkheid was het saldo € 9.8 miljoen. Het verschil wordt voor 3.3 miljoen verklaard verschil in het beginsaldo 11-2024 en het positieve resultaat van 2024. Hieronder treft u de werkelijke liquiditeit aan van de gemeente Westervoort per maand in 2024: Tabel liquiditeit per maand

Debiteuren-/crediteurenbeheer Onze organisatie is erop gericht dat de vorderingen tijdig, dus uiterlijk op de vervaldatum, worden geïnd. Wanneer dit niet wordt gerealiseerd wordt er kort na de vervaldatum, volgens een vaste procedure, invorderingsmaatregelen genomen. Zogenaamde dubieuze debiteuren worden via een kosten/baten analyse op juridische haalbaarheid beoordeeld waarna of verdere invordering via de gerechtsdeurwaarder plaatsvindt of de vordering oninbaar wordt verklaard. Debiteuren privaatrechtelijk De meeste openstaande debiteuren op balansdatum zijn reeds in 2024 ontvangen. Er zijn geen debiteuren bij de deurwaarder per 31-12-2024. Debiteuren belastingen De invordering van de belastingdebiteuren 2024 is reeds opgestart. In 2024 is hiervoor reeds een herinnering, aanmaning en zijn er dwangbevelen verzonden. Het totale saldo aan belastingdebiteuren bij de gerechtsdeurwaarder per 31 december 2024 bedraagt € 82.047 . Het betreft 239 vorderingen. Deze zijn in behandeling bij het incassobureau dat de invordering verzorgt voor de gemeente. De overige belastingdebiteuren komen binnen via een betalingsregeling.

74

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Inleiding De gemeente levert een scala aan producten. Om de levering van deze producten te garanderen, hebben we ons werk op een bepaalde wijze georganiseerd; de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft betrekking op de totale gemeentelijke organisatie: zowel de ‘ambtelijke’ als de ‘bestuurlijke’. Onder bedrijfsvoering rekenen we de inzet van (productie-)middelen en de toepassing van processen bij de totstandkoming van producten. De bedrijfsvoering is met ingang van 1 januari 2018 ondergebracht in de werkorganisatie 1Stroom. De bedrijfsvoering aspecten over ICT en Inkoop zijn ondergebracht in Samenwerking de Liemers (een ambtelijk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar). Financiën, doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid De interne regels met betrekking tot de financiële beheersing van de organisatie met de daarbij behorende verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn neergelegd in de verordeningen ex artikel 212, 213 en 213a van de Gemeentewet. De relevante instrumentaria behorende bij de planning en control zijn hierop afgestemd. Het college legt over de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording af. In de verantwoording wordt aangegeven of het college van oordeel is dat er in 2024 rechtmatig gehandeld is ten aanzien van de baten en lasten en balansmutaties.

Vóór 2023 werd het oordeel over rechtmatigheid gegeven door de accountant. In de huidige situatie stelt de accountant vast of de jaarrekening getrouw is. Daarmee geeft hij meteen een oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Informatiebeleid Informatisering De gemeenteraden van de Liemerse gemeenten hebben in april 2024 besloten de I&A-visie en – strategie 2023-2025 "Beter samen" vast te stellen. De visie richt zich op wat er de komende jaren moet gebeuren op het gebied van informatievoorziening, informatiebeveiliging, innovatie en automatisering. Het gaat dan bijvoorbeeld om een robuust ICT-fundament, harmoniseren en standaardiseren, digitale volwassenheid en verhogen van informatiebeveiliging, cybersecurity en privacy. Door deze kwaliteitsimpuls kan de RID zich broodnodig ontwikkelen tot een moderne uitvoeringspartner op ICT-gebied. De gemeenten kunnen op informatievoorziening een stevige opdrachtgever en interne aanjager van ontwikkelingen op het gebied van digitalisering zijn. In dat kader worden er in samenwerking met de gemeente Zevenaar drie informatiemanagers aangesteld.

Daarnaast is er opdracht verstrekt aan M&I/Partners om nader onderzoek te doen naar de professionalisering van het functioneel beheer bij E-Depot Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg Omdat de bij het Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD) aangesloten gemeenten meer en meer digitaal werken zullen op termijn de digitale dossiers van de gemeenten overgebracht worden naar het SALD. Om in te spelen op de toekomstige digitale overbrengingen is in het voorjaar van 2024 het project e-Depot van start gegaan met als doel de deelnemende gemeenten en het SALD aan te sluiten op het e-Depot. Tijdens de uitvoering van het project e-Depot is door de projectleider een aantal keren aangegeven dat het alleen richten op een e-Depotvoorziening niet volstaat. In de loop van 2024 is er ook een behoefte uitgesproken vanuit het bestuur van het SALD om een toekomstvisie op te stellen. Deze wordt op moment van schrijven gemaakt en kan leiden tot een andere koers rondom het e-depot, namelijk een volledig pakket van een andere leverancier afnemen. Het doel is om een definitieve koers vast te stellen in 2025. Informatiebeveiliging en Privacybescherming

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

75

Er is weer vooruitgang geboekt met de verdere implementatie van de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid). Daarnaast is een start gemaakt met de doorontwikkeling van Microsoft 365. Het veilig inrichten en beveiligen van deze omgeving wordt een belangrijk onderdeel van dit traject. De focus lag nog te veel op het reageren op incidenten en zal moeten verschuiven naar het vroegtijdig herkennen en voorkomen van incidenten. De uitgestelde invoering van de voorziening voor monitoring en response (SIEM/SOC), vanuit de VNG aanbesteed, zal daar zeker een belangrijke bijdrage aan leveren. Een phishingaanval laat de noodzaak hiervan zien. Daarnaast is de eerste fase van het segmenteren van ons netwerk afgerond met het doel om de beveiligingsrisico’s te verkleinen. 1Stroom is gestart om de activiteiten in het kader van bewustwording (awareness) te integreren met een structurele en integrale aanpak. En dit is wel belangrijk, omdat de menselijke factor van groot belang is voor het waarborgen van de informatieveiligheid en privacy. De medewerkers van 1Stroom hebben allemaal een training over digitale veiligheid gevolgd en zijn daarnaast door middel van diverse nieuwsberichten op Binnenshuis geïnformeerd over informatiebeveiliging en privacy.

De organisatie heeft vele malen advies gevraagd aan de Functionaris Gegevensbescherming over de toepassing van de AVG bij de uitvoering van een grote verscheidenheid aan taken en processen. Ook is er een vervolg gemaakt met de actualisering van het verwerkingsregister. Deze maakt onderdeel uit van de i-Navigator, een beheershulpmiddel ontwikkeld om de complete informatiehuishouding van de organisatie centraal in kaart te brengen. Dit zal ook zeker een bijdrage leveren aan de verdere integratie van de privacy in de werkprocessen van onze organisatie. Er zijn 15 datalekken gemeld bij onze Functionaris Gegevensbescherming. In bijna alle gevallen was er sprake van een menselijke fout, de persoonsgegevens waren naar de verkeerde persoon gestuurd. Veelal betrof het e-mailberichten. Met de doorontwikkeling van Microsoft 365 zullen er meerdere technische mogelijkheden beschikbaar zijn om de medewerker vooraf te waarschuwen. Integriteitsbeleid Op grond van de Ambtenarenwet legt het college verantwoording af over het gevoerde integriteitsbeleid en de naleving van de gedragscode. In 2024 heeft geen schending plaatsgevonden. Frauderisicobeheersing Er is sprake geweest van een integriteitsschending. Hier is direct nader onderzoek naar gedaan. Hieruit is gebleken dat er niet volgens onze normen en waarden is gehandeld. Het dienstverband van de betreffende medewerker is beëindigd.

Naar aanleiding van deze casus wordt beoordeeld hoe processen verder geoptimaliseerd kunnen worden, om het risico verder te minimaliseren. Rechtmatigheid Het college legt over het boekjaar 2024 een rechtmatigheidsverantwoording af. De verklaring is te vinden in de jaarrekening in het onderdeel Rechtmatigheidsverantwoording. Onderdeel van de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording zijn de uitkomsten van de interne controles die binnen de gemeente uitgevoerd worden om vast te stellen of wet- en regelgeving is nageleefd. Dit betekent dat de organisatie zelfstandig vaststelt of wordt voldaan aan het normenkader waarin relevante wet- en regelgeving is opgenomen. Over 2024 zijn de interne controles uitgevoerd conform het Interne Controle Plan. Vanwege de hoge werkdruk is er in 2024 nog niet over de constateringen van de Interne controle gerapporteerd. Wel zijn de uitkomsten gedeeld met de betrokken afdelingen.

76

Jaarstukken Westervoort 2024 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

In de paragraaf bedrijfsvoering moet een nadere toelichting worden opgenomen van de geconstateerde onrechtmatigheden en de maatregelen die getroffen worden in reactie op de constateringen. Over het boekjaar 2024 zijn de volgende onrechtmatigheden geconstateerd: - Begrotingsonrechtmatigheid Meer lasten dan begroot Gedurende het boekjaar 2024 zijn de lasten met € 2.610.000 overschreden. Hiervan betreft € 2.467.000 een acceptabele overschrijding. Dit is een overschrijding die volgens de financiële verordening als acceptabel wordt aangemerkt. Het resterende bedrag van € 143.000 betreft een niet-acceptabele overschrijding. Maatregel Een verbetering van de financiële functie die in 2025 en 2026 wordt opgepakt is, dat er in de maandelijkse gesprekken tussen Financiën en de budgethouders een vast format zal worden gehanteerd voor de onderwerpen die besproken worden. Hierin zullen de overschrijdingen ten opzichte van de begroting en de investeringskredieten expliciet worden opgenomen. In 2024 werd de overschrijding van de lasten voor een groot deel veroorzaakt door de opvang van Oekraïners. Deze lasten worden gecompenseerd door baten. De lasten en baten zijn niet in de begroting opgenomen. In 2025 zullen de ingeschatte baten en lasten in de Najaarsnota in de begroting worden verwerkt.

- Voorwaardencriterium Fouten in Europese aanbestedingen Omschrijving contract Omvang fout 2024 Diverse werkzaamheden Reparaties Inhuur Totaal

100.602 69.284 54.083 223.969

Maatregelen Al enige jaren wordt geconstateerd dat het zeer wenselijk is de registratie van aanbestedingen te verbeteren. Deze conclusie is niet alleen gebaseerd op de rechtmatigheidsrisico’s die gelopen worden als de aanbestedingen niet volgens de regels gebeuren. Ook zou een betere registratie er toe leiden dat er ook beter gestuurd kan worden op aanbestedingen. Er kan dan bijvoorbeeld een contractregister worden bijgehouden waardoor aanbestedingen tijdig kunnen worden opgestart. Het afgelopen jaar is gestart met de systematische vastlegging van inhuurcontracten in Join. De registratie is daardoor sterk verbeterd. Onderzocht wordt of deze vastlegging uitgebreid kan worden met andere typen contracten. Het afgelopen jaar heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar de huidige situatie ten aanzien van inkoop, maar de constateringen moeten nog worden uitgewerkt, ook in relatie tot de rol van de RID in de inkoop. Formele fouten ten aanzien van subsidies en beschikkingen WMO en Jeugd