Bijlage 5 - Evaluatie Leerlingenvervoer Doesburg Januari 2025

Evaluatie Leerlingenvervoer –n.a.v. beleidswijzigingen “Samenredzaamheid” leerlingenvervoer in Doesburg schooljaar 2024-2025 januari 2025 Aanleiding De gemeente Doesburg heeft in schooljaar 2024-2025 een aantal wijzigingen doorgevoerd in haar beleid omtrent leerlingenvervoer met als doel het taxivervoer alleen in te zetten voor de leerling die het echt nodig heeft: wanneer ouders/verzorgers geen mogelijkheid hebben tot zelf brengen en halen en omdat Avan kampt met chauffeurstekorten. • De gemeente werkt sinds huidig schooljaar met centrale opstapplekken; • Van ouders/verzorgers wordt verwacht dat zij elk minimaal één dag per week zelf de leerling van en naar school rijden. Hiervoor krijgt men een kilometervergoeding. • Openbaar vervoer wordt voor álle leerlingen in het Voortgezet Speciaal Onderwijs vergoed door de gemeente. Daarnaast heeft de gemeente begin 2024 besloten om een carpoolregeling te ontwikkelen. Deze zou in schooljaar 2025-2026 beschikbaar moeten zijn. Met de evaluatie is bekeken wat de effecten zijn van de beleidswijzigingen, hoe deze worden ervaren door de gebruikers en of er voor schooljaar 2024-2025 nog aanpassingen nodig dan we gewenst zijn. Om tot deze evaluatie te komen is zowel gekeken naar data en aantallen (kwantitatief) als ook gesproken met gebruikers en stakeholders (ouders/verzorgers, Avan, Forseti en de gemeente).

Daarmee is de eerder verstuurde evaluatie van september 2024 uitgebreid. Voor ouders/verzorgers van leerlingen in het leerlingenvervoer is op 19 november jl. een bijeenkomst georganiseerd waarbij acht ouders van acht leerlingen van de gelegenheid gebruik hebben gemaakt hun ervaringen uit te wisselen en te delen met de gemeente. In totaal maken er 90 leerlingen in Doesburg gebruik van een vorm van leerlingenvervoer (status november 2024). Dit is dus een opkomst van 9%. De informatie uit de systemen, de gesprekken met Avan en Forseti en de bijeenkomst met deze ouders/verzorgers is verwerkt in deze evaluatie. De aanbevelingen die genoemd zijn in dit document bevatten punten die zowel vanuit de stakeholders als vanuit gebruikers zijn aangedragen. De evaluatie richt zich op onderstaande thema’s: 1. Communicatie 2. Aanvraagproces 3. Opstapplekken 4. Zelf rijden 5. Carpoolen 1. Communicatie Ouders zijn in aanloop naar het nieuwe schooljaar tweemaal geïnformeerd met een brief over de beleidswijzigingen en hebben drie keer een verzoek (reminder) ontvangen voor het indienen van een aanvraag voor het nieuwe schooljaar. Er was geen mogelijkheid voor ouders om deel te nemen aan een ouderavond of klankbordgroep. Ouders zijn geïnformeerd over de aanstaande beleidswijzigingen, voordat hier formeel besluitvorming over had plaatsgevonden.

Gedurende de aanvraagperiode werd duidelijk dat het onvoldoende helder was dat de verplichting van één dag in de week zelf rijden een verplichting per ouder betrof. Er is daarom besloten om in schooljaar 20242025 een coulance toe te passen in de uitvoering en geen verdere bewijsmiddelen op te vragen wanneer ouders aangeven gezamenlijk maximaal één dag in de week zelf te kunnen rijden.

Als we kijken naar de communicatie in aanloop naar het nieuwe schooljaar en gedurende de aanvraagperiode kunnen we constateren dat er bij ouders onduidelijkheid leefde over de hoeveelheid ritten die zij zelf moesten organiseren en welke documenten zij moesten aanleveren in het aanvraagproces. Ook kunnen we constateren dat de gemeente de ouders meer had kunnen meenemen in het proces naar de wijzigingen. Ouders hebben schriftelijk kunnen reageren, maar er is geen bijeenkomst geweest. Bij hen leeft daardoor het gevoel dat de gemeente ‘over hen’ heeft besloten zonder daadwerkelijk ook bij de doelgroep actief informatie op te halen. In de evaluatiebijeenkomst met de ouders van 19 november jl. kwam naar voren dat ook partners zoals consulenten en het jeugdteam pas laat op de hoogte waren van de ontwikkelingen binnen het leerlingenvervoer. Omdat sommige gezinnen ook vanuit het jeugdteam ondersteund worden met hulpverlening en deze niet op de hoogte was, bracht dit onnodig stress en onrust. Aanbevelingen omtrent communicatie: • Betrek ouders en verzorgers aan de voorkant bij beleidswijzigingen: haal op wat er speelt, wat hun ideeën zijn en neem dit mee in de keuzes die voorgelegd worden. (advies ouders) • Zorg dat de communicatie volledig is. Doordat hier nu een mismatch plaatsvond werden ouder/verzorgers verrast later in het proces en heeft dit tot veel onvrede geleid.

(advies ouders en stakeholders) • Zorg dat eenieder die betrokken is bij gezinnen met leerlingenvervoer goed op de hoogte is van de aankomende beleidswijzigingen (zoals maatschappelijk werkers), ook in aanloop naar de beleidswijzigingen toe. (advies ouders) • De toon van communiceren is van grote invloed op hoe een boodschap wordt ontvangen. Ouders hebben het gevoel gehad dat zij geen invloed meer hadden, niet als gelijkwaardig werden gezien en dat de gemeente toch wel de koers inzet die zij van plan is. Daarnaast geven zij aan dat zij door de miscommunicatie rondom het aantal dagen zelf rijden een vervelende nasmaak hebben overgehouden aan deze beleidswijziging en hebben het gevoel – door de manier van communiceren en bewijsmiddelen - dat de gemeente hen wantrouwt. (advies ouders) 2. Aanvraagproces Door de onduidelijkheden omtrent het zelf rijden in de communicatie, heeft de aanvraagperiode bij sommige casussen meer tijd in beslag genomen dan gebruikelijk. Daarnaast is de aanvraagperiode in schooljaar 2024-2025 een maand later gestart omdat de systemen niet eerder ingericht waren op de beleidswijzigingen. Ook moesten de consulenten in het aanvraagproces extra bewijsmiddelen toetsen door de beleidswijziging omtrent zelf rijden wat tevens voor een langere doorlooptijd zorgde.

Door een latere start, onduidelijkheid over het zelf rijden én het uitvragen van nieuwe bewijsmiddelen (t.b.v. zelf rijden) heeft de beoordeling van de aanvragen meer tijd in beslag genomen. Sommige ouders hebben daardoor aan het einde van de zomervakantie te horen gekregen of hun kind een toekenning voor leerlingenvervoer kreeg en hebben dit als heel onprettig ervaren. De gemeente Doesburg heeft de consulententaken rondom leerlingenvervoer uitbesteed aan Forseti. Hoewel deze organisatie op afstand werkt (Den Bosch) geven ouders terug dat zij goed te bereiken zijn voor vragen. Echter, benoemen zij ook dat het verwarrend werkt dat rondom leerlingenvervoer zoveel verschillende partijen betrokken zijn zoals Forseti, Avan, Willemsen De Koning, Munckhof en de gemeente. Hierdoor is voor hen niet altijd duidelijk bij wie ze waarvoor terecht moeten wanneer ze vastlopen of klachten hebben. Ook hebben ouders van leerlingen die eerder in andere gemeenten gebruik hebben gemaakt van leerlingenvervoer teruggegeven dat het aanvraagproces van Doesburg in vergelijking met andere gemeenten veel complexer is. Aanbevelingen omtrent het aanvraagproces

•

• • • • •

Maak het aanvraagproces minder bureaucratisch: vraag bewijsmiddelen die voorgaande jaren al zijn aangeleverd op onderdelen die toch niet gewijzigd zijn (zoals toelaatbaarheidsverklaring, medische verklaring, woonadres) niet elk jaar opnieuw uit en maak het proces slanker. Of voeg simpelweg de vraag toe: “zijn er zaken gewijzigd t.o.v. vorig jaar?”. Kijk hiervoor ook eens naar hoe andere gemeenten het geregeld hebben zoals naar de gemeente Rheden of gemeente Ede. (advies ouders) Ga meer uit van vertrouwen: beperk het aantal bewijsmiddelen. Je mag er als gemeente vanuit gaan dat de meeste ouders juist gráág hun kind zelf naar school brengen als zij in die gelegenheid zijn. (advies ouders) Communiceer tijdig over besluiten omtrent indicaties. Omdat de beoordeling van aanvragen nog de zomervakantie kan beslaan, zorgt dit voor stress bij ouders/verzorgers. (advies ouders) Zorg voor overzicht m.b.t. de partijen die betrokken zijn rondom leerlingenvervoer, juist voor de ouders die dat niet weten: wie is waarvoor verantwoordelijk. (advies ouders) Begeleidt ouders en verzorgers in het aanvraagproces door laagdrempelig benaderbaar te zijn, persoonlijk contact en geen ingewikkelde procedures voor iedereen. (advies ouders) Onderzoek de mogelijkheid voor meerjarige beschikkingen waarbij een aanvraag leidt tot een toewijzing voor meer schooljaren. (advies ouders en stakeholders)

3. Opstapplekken De gemeente Doesburg hanteert nu vijf opstapplekken. Per opstapplek staat het aantal leerlingen weergegeven die gebruik maakt van de opstapplek (status september 2024):

De overige leerlingen worden thuis opgehaald (10 leerlingen) of bij de Buitenschoolse Opvang. Redenen waarom leerlingen thuis worden opgehaald, en dus geen gebruik maken van een opstapplaats zijn: leerlingen wonen in een verblijfssetting, leerlingen worden opgehaald door een andere vervoerder dan Avan of er is sprake van een medische aandoening waardoor er niet verlangd kan worden dat de leerling of de ouder naar de opstapplaats komt. Tijdens de evaluatiebijeenkomst met de ouders werd benoemd dat het voor sommige leerlingen verwarrend werkt dat zij op een opstapplaats worden opgehaald, terwijl andere leerlingen (van dezelfde rit) wel thuis worden opgehaald. Uit de bijeenkomst met de ouders kwam daarnaast naar voren dat de meeste ouders (die aanwezig waren die avond) geen kortere reistijd voor hun zoon of dochter ervaren. Daarnaast geven zij aan dat er nu busjes met enkele leerlingen op de weg rijden, en daarachter auto’s met ouders die hun kind zelf brengen. Ouders zien nu nog niet terug dat het ook echt tot een efficiëntere vervoersplanning leidt. Op dit moment worden leerlingen toegewezen aan de opstapplaats die het dichtst bij de woonadres gesitueerd is. Hierdoor zijn er nog steeds ritten die meerdere opstapplekken in Doesburg aangaan (en mogelijk ook nog huisadressen) voordat deze richting de school vertrekt.

Daarnaast maken de ouders zich zorgen over de veiligheid van sommige opstapplekken. Met name over de opstapplaats aan de Kraakselaan en de Breedestraat werden zorgen geuit. Doordat de gemeente heeft gekozen voor zoveel mogelijk opstapplekken bij bestaande bushaltes, en de geselecteerde bushaltes in Doesburg allen aan een drukke doorgaande weg staan, benoemt men dat er onveilige situaties ontstaan (Kraakselaan). Denk hierbij aan aanrijdende lijnbussen die ervoor zorgen dat de chauffeur van de taxi haastig vertrekt, bushaltes met aan de ene kant een drukke weg en aan de

andere kant een druk fietspad en situaties dat de taxi door druktes op de weg aan de overkant moet parkeren en leerlingen daardoor de drukke straat moeten oversteken. Opstapplaats Kraakselaan (Bushalte) Over de opstapplek aan de Kraakselaan gaven ouders aan dat er onveilige situaties ontstaan door de drukte op de opstapplek en lijnbussen die af en aan rijden.

Er is op donderdagmorgen 12 december en donderdagmiddag 19 december gepost bij de opstapplek aan de Kraakselaan om te bekijken wat de situatie is. Doordat de bushalte aan een drukke doorgaande weg zit (en hier ook met regelmaat lijnbussen stoppen), staan de taxi’s voor leerlingenvervoer (en de ouders met hun auto) op de weg parallel aan de Kraakselaan (rood gekaderd hierboven). Deze parallelweg is alleen te bereiken door eerst via de wijk te rijden, je kan mag niet rechtstreeks inrijden vanaf de Kraakselaan. We zien dat men ervoor kiest om de korte route te nemen en dus tegen het verkeer in rijden en vervolgens daar te wachten:

Bij de bushalte aan de overkant van de straat geldt eenzelfde soort situatie. Er is wel een parallelweg waar je als ouder kan rijden om je kind af te zetten, maar je kan daar niet stilstaan. Als je daar stil staat dan hou je het verkeer op de parallelweg op omdat je elkaar daar niet kan passeren:

Als alternatief voor de Kraakselaan zijn verschillende mogelijke opstapplaatsen bekeken. Hierbij is vooral gekeken naar voldoende parkeerruimte, dichtbij de doorgaande weg (zodat de taxi niet de hele wijk door hoeft) met eventueel een bankje en/of beschutting. De parkeerplaats bij het Sportpark van Doesburg (de voetbalvelden) lijkt een goed alternatief te zijn voor de Kraakselaan, maar zit wel tegenover woningen én de straat wordt in het komende half jaar gerenoveerd. Het voorstel is om de (ouders/verzorgers van) leerlingen die opstappen op de Kraakselaan te benaderen en hen te vragen of zij willen verplaatsen naar de opstapplaats aan de Meipoort of de opstapplaats bij de Padelbaan. Zodra de werkzaamheden in de oranjesingel zijn afgerond (planning oktober 2025 afgerond), wordt gekeken of het nog nodig is om een extra opstapplek voor deze wijk aan te wijzen (en of dit dan de voetbalclub wordt). Breedestraat (parkeerplaats) Over de opstapplek aan de Breedestraat worden klachten geuit vanwege de markt die er wekelijks is en die het voor taxi’s moeilijk maakt om rustig en veilig de leerlingen daar af te kunnen zetten. Ook hier is op donderdagochtend 12 december en donderdagmiddag 19 december gekeken naar de situatie. Op dat moment was er geen markt.

Omdat het een opstapplaats betreft waar relatief veel leerlingen instappen, is het prettig dat deze gelegen is op een ruime parkeerplaats. De taxi’s ter plaatse konden hun auto goed kwijt en leerlingen konden rustig en veilig instappen. De bushalte aan de Breedestraat staat aan de rand van de parkeerplaats dus er is een bankje nabij en ook voldoende mogelijkheid tot schuilen bij slecht weer (zowel in bushalte als onder luifel Dekamarkt). Op dinsdagmiddag 7 januari en op dinsdagmiddag 14 januari is ook nog gekeken bij de opstapplaats. Op dat moment stond alleen Pedro Gasseling (de groenteman) er en was er nog voldoende plek op de gehele parkeerplaats voor taxi’s en ouders om leerlingen af te zetten en op te halen. We zien voor nu dan ook geen reden om de opstapplaats aan de Breedestraat te verplaatsen. De gemeente gaat ervan uit dat de opstapplekken een bijdrage leveren aan ontmoetingen tussen de ouders. Ouders geven terug dat zij niet direct ervaren dat zij elkaar meer ontmoeten. Vaak komen er meerdere taxi’s op de opstapplaats en is voor de ouders niet duidelijk waar elke taxi naartoe gaat. Er

zijn ook leerlingen (bovenbouw en VO) die zelf naar de opstapplaats gaan en waarbij ouders niet hoeven te begeleiden. Of een opstapplek bijdraagt aan de zelfstandigheid van de leerlingen waren de meningen verdeeld: dit ligt erg aan de leeftijd (en de mogelijke beperking) van de leerling. Sommige leerlingen kunnen niet zelfstandig bij een opstapplaats blijven staan, en moeten door de ouder begeleid worden naar en bij de opstapplek. Andere leerlingen kunnen dit wel en ervaren daardoor juist meer zelfstandigheid doordat zij zelf naar de opstapplek lopen en niet meer thuis opgehaald worden. Tot slot kunnen we constateren dat chauffeur een grote rol speelt in hoe het leerlingenvervoer wordt ervaren door zowel de leerlingen als de ouders. Wanneer er veel wisselingen zijn van chauffeurs in de week, geeft dit stress bij de leerlingen die baat hebben bij structuur. Een vaste chauffeur zorgt voor rust evenals eenzelfde samenstelling van de taxi. Tijdens de bijeenkomst met de ouders werd ook duidelijk dat de manier waarop een chauffeur omgaat en communiceert met ouders en de leerlingen ook heel wisselend wordt ervaren. Een ouder benoemde dat haar chauffeur ‘live locatie delen’ aanzet zodra deze wegrijdt bij school. Hierdoor weten ouders precies waar de chauffeur zich bevindt en hoe laat zij op de opstapplek verwacht kan worden.

Aanbevelingen omtrent de opstapplekken • Onderzoek of de huidige opstapplekken wel voldoende veilig zijn. De meeste zorgen zijn over de opstapplekken aan de Breedestraat en Kraakselaan. (advies ouders en stakeholders) • Om daadwerkelijk voor de leerlingen reistijdverkorting te organiseren, zal je de opstapplekken efficiënter kunnen inzetten. Denk hierbij aan het clusteren van de leerlingen die naar dezelfde plek moeten op eenzelfde opstapplek. Dit betekent overigens ook dat een leerling mogelijk naar een opstapplek moet die verder gelegen is van zijn of haar woonadres dan de opstapplek welke deze nu toegewezen heeft gekregen. (advies stakeholders) 4. Één dag zelf rijden door ouders In voorgaande jaren kregen ouders van leerlingen in het leerlingenvervoer in Doesburg al de keuze tot het zelf verzorgen van één of meerdere ritten voor hun kind. Ouders ontvingen hiervoor al een kilometervergoeding, maar op het aanbod werd niet zo actief gestuurd als huidig schooljaar. In het afgelopen schooljaar (2023-2024) werd hier bij zes leerlingen gebruik van gemaakt door ouders. Vanaf schooljaar 2024-2025 stellen we ouders hiertoe ‘verplicht’.

Uiteraard is er altijd maatwerk mogelijk wanneer een ouder kan aantonen dat deze niet in staat is om één of meerdere ritten zelf te verzorgen én hebben we voor dit schooljaar een coulanceregeling toegepast en gestuurd op minimaal één dag zelf rijden (in plaats van twee dagen zelf rijden) bij twee-ouder gezinnen. Voor het schooljaar 2024-2025 heeft de gemeente bij aanvang van het schooljaar voor 75 leerlingen een toekenning voor taxivervoer afgegeven. Bij 41 leerlingen (55%) is de ouder in staat om een deel van de ritten zelf te rijden:

Van de ritten die de ouders zelf verzorgen, zien we dat deze verspreid door de week plaatsvinden, met een kleine piek op de woensdagmiddag en vrijdagmiddag. De ouders die zelf rijden geven aan dat zij het prettig vinden dat zij hierdoor ook een binding met school houden en de leerkracht kunnen spreken. Echter, zijn er ook ouders die aangeven dat hun juist kind baat heeft bij structuur en één of

meerdere dagen zelf rijden deze structuur in de weg zit. We kunnen constateren dat een significant groter deel van de leerlingen nu (deels) zelf naar school gebracht wordt in vergelijking tot vorig schooljaar. Echter, is er ook nog altijd een groot aantal leerlingen wat gebruik maakt van 100% taxivervoer en waarbij ouders géén rit(ten) zelf organiseren (45%). Redenen waarom ouders niet in staat zijn om zelf één of meerdere ritten te kunnen verzorgen zijn: ontbreken van een rijbewijs en/of auto, werktijden, (chronische) ziekte of de combinatie met andere kinderen in het gezin. Haalbaarheid twee dagen zelf rijden door ouders schooljaar 2025-2026 Voor schooljaar 2024-2025 heeft de gemeente in de uitvoering coulance toegepast op het aantal dagen zelf rijden door ouders. Uit de aanvragen van het taxivervoer van schooljaar 2024-2025 blijkt dat in 33% van de casussen sprake is van een één-ouder gezin. Hiervan wordt in 42% van de gevallen door de alleenstaande ouder zelf ook gereden. Gemiddeld rijdt de ouder in deze casussen 1 dag (2 dagdelen). Bij in totaal 14 casussen is sprake van een één-ouder gezin waarbij helemaal niet zelf wordt gereden (100% taxivervoer). Bij de casussen waar sprake is van een twee-ouder gezin (67%), wordt in 55% van de gevallen door de ouder(s) zelf gereden. Gemiddeld rijden de ouders in deze casussen 1,5 dag (3 dagdelen).

Dat betekent dat in totaal bij 20 casussen sprake is van een tweeouder gezin waarbij helemaal niet zelf wordt gereden (100% taxivervoer). De verwachting is dat, wanneer de gemeente de coulanceregeling per schooljaar 2025-2026 los zou laten en van twee-ouder gezinnen verwacht wordt dat zij 2 dagen zelf het vervoer organiseren, er mogelijk nog een minimale stijging op het totaal aantal zelf gereden ritten verwacht kan worden. Echter, zullen er ook ouders zijn die aantoonbaar kunnen maken dat één dag rijden het maximaal haalbare is. In de bijeenkomst met de ouders kwam naar voren dat ouders die dit jaar twee dagen rijden niet geregeld krijgen (maar bijv. wel één dag), dit volgend jaar ook niet geregeld krijgen. En als ze het dit jaar wel geregeld had gekregen, had ze het ook dit jaar wel gedaan (ondanks de coulance). Aanbevelingen omtrent zelf rijden • Beperk het aantal bewijsmiddelen en de bureaucratie omtrent het zelf rijden. Ga uit van vertrouwen en dat ouders zelf ook graag hun kind naar school willen brengen. Ouders ervaren dat de gemeente nu wel heel makkelijk over zaken heenstappen wanneer het om bijv. de werktijden van werkende ouders gaat of de gezinsplanning wanneer ook andere kinderen moeten worden weggebracht. (advies ouders) • Maak minimaal één dag in de week zelf rijden (per gezin) het uitgangspunt, i.p.v. minimaal één dag in de week per ouder.

De werkelijkheid laat zien dat één dag voor de meeste ouders haalbaar is (ongeacht of het een één of twee-ouder gezin betreft). Laat het uitgangspunt aansluiten bij wat de meerderheid ook daadwerkelijk kan (advies ouders). • Stuur met zelf rijden op specifieke dagen (zoals de woensdag en vrijdag) zodat er ook een grotere kans is dat een taxi niet hoeft te rijden en het zelf rijden door ouders ook echt een efficiencyvoordeel oplevert in de planning van de ritten (advies ouders en stakeholders). 5. Carpoolen De gemeente streeft ernaar om met de ouders samen te kijken naar wat wél mogelijk is. We zien ook dat er ouders zijn die zelf ervoor kiezen om meer ritten te verzorgen, dan wat de gemeente van hen verlangd. Om het zelf rijden voor ouders makkelijker te maken en ouders nog meer te motiveren om contact met elkaar te leggen, heeft de gemeente werkt aan een carpoolregeling. De concept carpoolregeling blijkt helaas tot veel extra administratieve lasten te zorgen. Denk hierbij aan nieuwe beschikkingen bij elke mutatie, herberekeningen op kilometervergoedingen en extra formulieren m.b.t. aansprakelijkheid. De mogelijkheid tot carpoolen en de conceptregeling is ook in de bijeenkomst bij de aanwezige ouders getoetst. De aanwezigen waren niet enthousiast.

Ouders uitten hun zorgen over de regeling en het vrijwillige karakter en benoemden dat ze zich zorgen maken of dit op den duur niet ook een

verplichting gaat worden. Daarnaast gaven zij ook aan dat zij nu onvoldoende contact hebben met andere ouders (met een leerling met dezelfde bestemming) waardoor carpoolen niet voor de hand liggend zou zijn. Ze geven aan niet zomaar hun kind mee te laten rijden met een voor hen ‘vreemde’ en vinden het veiligheidsoogpunt hierop van grote invloed. De verwachting is niet dat een carpoolregeling voor een grote toename in ritten door eigen vervoer gaat veroorzaken. Aanbevelingen omtrent carpoolen • Verwacht niet dat een carpoolregeling een groot effect heeft op het aantal ritten die ouders zelf rijden. • Zorg dat de mogelijkheid tot carpoolen een vrijwillig karakter behoudt (advies ouders). • Maak het carpoolen niet administratief ingewikkelder dan nodig, en wees bewust van het risico op fraude (advies ouders en stakeholders).