Document · PDF

Bijlage 5: Begroting 2024 - 2027

Gemeenteraad 5 juli 2023, gemeente DoesburgBij agendapunt: Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen (GMR): afzien zienswijze jaarstukken, concept begroting en lidmaatschap VNG9.656 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Voorwoord Voor u ligt de begroting 2024-2027. De begroting ziet op het tweede jaar van de regionale agenda 2023-2024 die door het algemeen bestuur op 6 juli 2022 is vastgesteld. Deze tweejarige regionale agenda vormt de basis voor de ambities en samenwerking in 2024. De begroting 2024-2027 is daardoor beduidend beperkter van omvang en combineert per opgave de financiële vertaling van de activiteiten met een korte duiding van de activiteiten. Voor een uitgebreide beschrijving van de ambities van de vijf opgaven en speerpunten verwijzen wij u naar genoemde regionale agenda.

Hubert Bruls, voorzitter

De inwonerbijdrage voor 2024 voor het regiobureau en de vijf opgaven bedraagt € 8,55 Dit is een stijging van € 1,08 ten opzichte van de inwonersbijdrage zoals in de begroting 2023 voorzien. Deels is deze stijging onvermijdelijk door het toepassen van indexering en deels door een hogere bijdrage voor de Regionale Energie Strategie (RES). Voorgesteld wordt om voor de RES de inwonersbijdrage met € 0,58 te verhogen; in deze begroting is dit bedrag reeds verwerkt. De extra inzet op het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) leidt eenmalig tot hogere kosten, maar deze zullen door externe gelden en besparingen binnen de opgaven opgevangen worden en hebben daardoor geen invloed op de inwonersbijdrage. Het bedrag van afgerond € 8,55 omvat de kosten van het regiobureau ten bedrage van € 2,71 per inwoner en het overige deel € 5,84 betreft de kosten van de opgaven. De synergie tussen de vijf opgaven wordt steeds duidelijker zichtbaar en soms leidt dit tot nieuwe keuzes. Zo passen onderdelen uit het speerpunt Bruisende binnensteden, krachtige kernen beter binnen het RPW van de Productieve regio dan binnen de opgave Ontspannen regio. Daarom stellen wij voor dit speerpunt aan een andere opgave toe te wijzen. In de begroting die nu voorligt is dit zo verwerkt.

Met vriendelijke groet, namens het algemeen bestuur van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen,

Hubert Bruls Voorzitter

In het kort Onze gezamenlijke visie op de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Horizon Onze gezamenlijke ambitie: • we positioneren ons als dé groene metropoolregio van Nederland • we profileren ons als dé (inter)nationale circulaire topregio 2050 • we werken samen aan dé ontspannen groeiregio in balans Hiervoor werken we als regio samen: Fundament We werken samen aan het behoud van de identiteit van de regio: • we zetten ons in voor een gevarieerd cultuurlandschap • we houden de regio bereikbaar voor alle vervoersmiddelen • we ontwikkelen de culturele netwerken in de regio Heden We werken samen aan de ontwikkeling van de regio: • we ontwikkelen de regio als compleet stedelijk netwerk • we ontwikkelen Energy, Food, Health en Hightech als topsectoren • we benutten talent en het menselijk kapitaal in de regio Perspectief We werken samen aan de koers van de regio: • we maken onze regio veerkrachtig voor klimaat en energie • we zetten breed in op de circulariteit van onze economie • we werken aan een vitale en ontspannen leefomgeving

Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................. 2 1. Inleiding .............................................................................................................................................. 5 2. Samenwerking ................................................................................................................................... 7 Regio Deal .......................................................................................................................................... 7 Bestuursakkoord en Investeringsagenda ....................................................................................... 7 Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley en het vervolg .................................... 7 Samenwerking binnen de opgaven ................................................................................................. 8 4. Verbonden regio ................................................................................................................................ 9 5. Productieve regio ............................................................................................................................ 10 6.

Circulaire regio ................................................................................................................................ 11 7. Ontspannen regio ............................................................................................................................ 12 8. Groene groeiregio ........................................................................................................................... 13 9. Begroting Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen 2024-2027 .............................................. 14 9.1 Het regiobureau ......................................................................................................................... 15 9.2 De vijf opgaven .......................................................................................................................... 16 9.3 Totaaloverzicht baten en lasten begroting per taakveld ....................................................... 23 10. Bedrag heffing vennootschapsbelasting .................................................................................... 25 11. Paragrafen ...................................................................................................................................... 25 11.1 Paragraaf 1: Risico’s en weerstandsvermogen ...................................................................

25 11.2 Paragraaf 2: Financiering ....................................................................................................... 26 11.3 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering .................................................................................................. 27 11.4 Paragraaf 4: Verbonden partijen ............................................................................................ 28 11.5 De ontwikkeling van het EMU saldo ...................................................................................... 28 Bijlage 1: Kerngegevens ..................................................................................................................... 29 Bijlage 2: Deelnemende gemeenten GMR – TEB – Circulaire regio - Ontspannen regio ............ 30 Bijlage 3: Inwoneraantallen per gemeente ........................................................................................ 31 Bijlage 4: Bijdrage per gemeente (x € 1.000) .................................................................................... 32

1. Inleiding In de regionale agenda voor 2023-2024 gaven wij aan wat de doelen zijn die we met regionale samenwerking in deze periode willen bereiken en wat de bijdrage van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) is om dit te realiseren. De regionale agenda 2023-2024 is op 6 juli 2022 door het algemeen bestuur vastgesteld. Deze regionale agenda was voorzien van de begroting 20232026. Onze ambitie blijft in 2024 ongewijzigd: we zijn een bloeiend stedelijk netwerk, zonder de overdruk van de Randstad. Dat willen we zo houden. We verwachten dat onze regio nog verder zal groeien; in inwoners, in werkgelegenheid en in mobiliteit. We hebben een forse woningbehoefte van circa 35.000 extra woningen tot 2030. We zetten in op blijvend werk en huisvesting voor onze inwoners. We zien ook dat onze gekoesterde leefkwaliteit bedreigd wordt als we niet gezamenlijk sturen op de groei die op ons afkomt. We willen daarom op regionaal niveau samenwerken, met de deelnemende gemeenten en onze partners met de vraag: hoe leiden we de groei gezamenlijk in goede banen, zodat de balans tussen stedelijke ontwikkeling en ontspannen leefkwaliteit in de regio behouden blijft? Daarom: groene groei! Intekenen op opgaven door gemeenten voor twee jaar (2023-2024) Met uitzondering van een tweetal gemeenten hebben alle gemeenten eind 2022 een tweejarige opgaveovereenkomst gesloten voor de vijf opgaven.

Hiermee zegt de gemeente toe de benodigde middelen ter beschikking te stellen voor die periode. De basis voor deze overeenkomst ligt in artikel 27 van de Gemeenschappelijke Regeling. In de overeenkomst staan doel van de samenwerking, de bijdrage van de regio, de gemeentelijke bijdrage in financiën en de duur van de overeenkomst. Wanneer de actualiteit aanleiding geeft tot het aanpassen van de opgaveovereenkomst vindt dit de basis in de begroting 2024-2027. De gemeenten krijgen dan ook opnieuw de gelegenheid om in te tekenen voor (dat deel van) de opgave. Financieel perspectief 2024 In de brief van 17 maart 2023 heeft het dagelijks bestuur de colleges en gemeenteraden geïnformeerd over de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen voor de begroting 2024 e.v. Hierin is aangegeven dat de uitgangspunten voor de conceptbegroting 2024 ongewijzigd zijn ten opzichte van de begroting 2023-2026. In de brief zijn een aantal ontwikkelingen geschetst. Een aantal ontwikkelingen vinden hun vertaling in voorliggende begroting. -

Indexering Op basis van de BRN-methodiek is de index 2024 berekend en deze komt uit op 7,3%. In de begroting 2024 zoals opgenomen in de regionale agenda 2023-2024 werd nog uitgegaan van 2,7%. In de lijn van eerdere uitspraken van het algemeen bestuur is het verschil (4,6%) in de begroting van 2024 opgenomen.

RES Met ingang van 2023 heeft het Rijk een jaarlijkse bijdrage van € 500.000 structureel toegekend tot 2030. Om de ambities en afspraken uit de RES 1.0 uit te voeren en in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen is een bedrag van ongeveer 5 ton jaarlijks nodig, boven op de rijksbijdrage. In het Bestuurlijk Platform Circulaire regio is aangegeven dat hiervoor draagvlak is. Gemeenten beschikken nu over een stevig gegroeid budget voor klimaataanpak. Voor de regiogemeenten gezamenlijk ca.13 miljoen euro. De verdere onderbouwing voor de 5 ton is uitgewerkt in het Uitvoeringsplan RES 2023 - 2030. Financieel betekent dit dat de gevraagde inwonersbijdrage voor de opgave Circulaire regio met ingang van 2024 met € 0,58 is toegenomen ten behoeve van RES-taken. Inclusief indexatie bedraagt de stijging € 0,65 per

inwoner. Dekking kunnen gemeenten financieren uit de "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE).” -

RPW Het RPW is een verplicht onderdeel voor alle gemeenten onafhankelijk van deelname aan de opgave Productieve regio. Standaard is hiervoor € 130.000 begroot. Met Economie van de Toekomst, onze economische visie voor de lange(re) termijn, kiezen we een koers die meer bijdraagt aan onze maatschappelijke opgaven (zoals ruimte voor circulaire economie, meer focus op verdichting en herstructurering, afspraken over campusontwikkeling). Hiervoor is meer onderzoek nodig. Daarnaast landt een deel van de vraag vanuit Bruisende binnensteden, krachtige kernen (BBKK) van de Ontspannen regio bij het RPW. De kosten voor het RPW gaan daarmee eenmalig met € 100.000 omhoog. Deze stijging wordt deels opgevangen door een bijdrage van de provincie en deels zal de Groene Metropoolregio dit vanuit haar eigen middelen financieren. De geschetste extra inzet heeft geen gevolgen voor de inwonersbijdrage 2024.

Woondeal Met Rijk en provincie worden nog gesprekken gevoerd over hun bijdrage in 2024 maar de lange termijn financiering van de Woondeal lijkt zeer onzeker. Daarom zijn de middelen van het Rijk en de provincie uit de begroting van 2024 verlaagd. Het gaat hier om ongeveer € 750.000 subsidie per jaar. Met het bijstellen van de begroting hebben we ook onze ambitie naar beneden bij moeten stellen en zijn projecten geannuleerd. Resteert een inwonersbijdrage van waaruit de meest belangrijke projecten gefinancieerd zullen worden. De inwonersbijdrage is niet verhoogd omwille van compensatie van het wegvallen van de externe middelen, alleen de indexatie is van toepassing.

Speerpunt Bruisende binnensteden, krachtige kernen Voorgesteld wordt dit speerpunt, onderdeel van de opgave Ontspannen regio te splitsen en onder te brengen bij de andere opgaven. Hierboven is dit al kort benoemd wat dit betekent voor het RPW. In paragraaf 7, Ontspannen regio wordt deze splitsing nader toegelicht. Financieel betekent dit een verschuiving van de budgetten, totale bedrag van de begroting blijft gelijk. Voor deze verschuiving tussen opgaven binnen de begroting 2024 vraagt het dagelijks bestuur toestemming van het algemeen bestuur.

In de tabel hieronder de bijdragen (afgerond) per 2023 en 2024 voor het regiobureau en de vijf opgaven. Bijdrage per inwoner Regiobureau Verbonden regio Productieve regio Circulaire regio Ontspannen regio Groene groeiregio

Totaal

2023

2024

€ 2,57

€ 2,71

€ 1,49 € 0,94 € 0,91 € 0,62 € 0,94

€ 1,58 € 1,05 € 1,56 € 0,66 € 0,99 € 4,90

€ 5,84

€ 7,47

€ 8,55

2. Samenwerking Regio Deal Het Kabinet heeft op 17 februari besloten om met de regio Arnhem-Nijmegen een deal te willen sluiten om de brede welvaart in het gebied te verbeteren. Uitgangspunt is de propositie Gezonde Groene Groei, die we in november 2022 bij het Rijk hebben ingediend. In deze propositie hebben we een totaalprogramma van 100 mln euro voorgesteld, waarvan 40 mln euro wordt gevraagd van het Rijk. Het Kabinet heeft besloten om maximaal 15 mln euro (inclusief BTW) voor de Regio Deal ArnhemNijmegen beschikbaar te stellen, dus veel minder dan is gevraagd. We staan dan ook voor de opgave meer focus in het programma aan te brengen. Met elk van de 14 regio’s waarmee het Rijk dit jaar een deal wil sluiten, is gestart met het dealmakingsproces. Daarbij doorloopt men een tiental stappen om vóór de zomer te komen tot een convenant en in het najaar het eerste geld beschikbaar te stellen. De financiële implicaties van de Regio Deal worden dus pas later dit jaar bekend, in deze versie van de begroting is hier nog geen inschatting van te maken. Bestuursakkoord en Investeringsagenda De Groene Metropoolregio, de provincie Gelderland en The Economic Board (TEB) willen samen de potentie van de regio Arnhem-Nijmegen ten volle benutten en hiervoor hun krachten bundelen. Om de samenwerking te verankeren en concreet vorm te geven is op 3 februari 2022 een Bestuursakkoord afgesloten.

Dit Bestuursakkoord heeft een looptijd van tien jaar. Door partijen is een gezamenlijke Investeringsagenda opgesteld. In deze Investeringsagenda staat opgenomen hoe de Groene Metropoolregio, de provincie en TEB van plan zijn om bij te dragen aan de uitvoering van de gezamenlijke ambitie voor de regio. Deze Investeringsagenda vervangt de Investeringsagenda die de gemeente Arnhem, de gemeente Nijmegen en de provincie Gelderland in 2017 hebben ondertekend. Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley en het vervolg De Groene Metropoolregio heeft samen met de regio Foodvalley, de provincies Gelderland en Utrecht, de Waterschappen en het Rijk in 2021 en 2022 de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley (hierna: Verstedelijkingsstrategie) opgesteld en hierover verstedelijkingsafspraken gemaakt eind 2022. Deze verstedelijkingsstrategie en -afspraken zijn vastgesteld door de gemeenteraden van de achttien gemeenten en dienen als basis voor het regioarrangement van de Groene Metropoolregio. Het regioarrangement is een instrument van de provincie en het Rijk waarin zij afspraken maken over hoe opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, energie, economie, landbouw en natuur, goed ruimtelijk kunnen worden ingepast. Het regioarrangement is voor de Groene Metropoolregio een doorontwikkeling van haar verstedelijkingsstrategie.

De Verstedelijkingsstrategie bestaat uit de opgaven wonen, mobiliteit, economie en leefomgeving. De Groene Metropoolregio en de regio Foodvalley zijn door het Rijk aangewezen als NOVEX-gebied. De zestien NOVEX-gebieden in Nederland vragen vanwege de grote ruimtelijke opgave en transities om een apart ontwikkelperspectief in 2024. In het NOVEX ontwikkelperspectief ligt de focus op de brede verstedelijkingsopgaven en de opgaven in het landelijke gebied (natuurversterking en landbouwtransitie). Voor de Groene Metropoolregio en de regio Foodvalley wordt als NOVEX-gebied een uitvoeringsagenda met regionale investeringsagenda opgesteld: wie doet wat en wanneer? Woondeal Op 8 maart 2023 hebben minister De Jonge, gedeputeerde Kerris en bestuurders namens de achttien regiogemeenten de Woondeal 2.0 ondertekent. Hiermee bestendigen zij de samenwerking voor een gezondere woningmarkt. Tot en met 2030 komen er in de regio minimaal 33.000 woningen bij. De gemeenten spannen zich in om dit aantal te verhogen naar 38.000. Een belangrijk deel van deze woningen komt op de grootschalige woningbouwlocaties Arnhem Spoorknoop-Oost, Stationsgebied Nijmegen en Kanaalzone-Zuid in Nijmegen. Ook in de andere gemeenten komt er extra inzet voor 7

verschillende woningbouwlocaties. Met corporaties en marktpartijen onderzoekt de regio kansen in de bestaande woningvoorraad om snel meer woningen te krijgen. In totaal heeft het Rijk afgelopen twee jaar ongeveer 400 miljoen euro aan investeringsgeld toegezegd voor de regio. Daarnaast zetten de provincie Gelderland en de gemeenten extra mensen in om woningbouw vlot te trekken. Deze opgave vraagt in 2024 de inzet van alle betrokken partijen. The Economic Board De Groene Metropoolregio heeft op grond van de gemeenschappelijk regeling de bevoegdheid om subsidie te verlenen aan The Economic Board. Door veertien gemeenten is besloten The Economic Board een subsidie van € 1,00 per inwoner per jaar toe te kennen. Dit bedrag per inwoner is ongewijzigd sinds 2016. Deze subsidie wordt jaarlijks in twee termijnen uitbetaald. Daarnaast levert The Economic Board een actieve bijdrage aan speerpunt 3 Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy tot (inter)nationale clusters van de opgave Productieve regio. Inzet Public Affairs Het team Public Affairs (PA) van de Groene Metropoolregio bestaat sinds september 2022 uit 2 adviseurs (1,89 fte) die verantwoordelijk zijn voor de regionale lobby. Onder deze verzamelterm valt een veelvoud aan activiteiten, zoals beleidsbeïnvloeding, profilering, positionering en projectontwikkeling.

Deze activiteiten ontplooit PA op dit moment op 3 expliciete domeinen, te weten Rijk (Den Haag), Europa (Brussel) en in toenemende mate Duitsland (NRW). De regionale agenda en vijf opgaven vormen h de inhoudelijke basis en het strategische handvat. Per domein worden verschillende accenten gezet. Daar waar regio’s op rijksniveau bijvoorbeeld betrokken zijn bij beleidsbeïnvloeding, is hier op Europees niveau veel minder sprake van, daar zit de . betrokkenheid van PA vooral bij de ontwikkeling van projecten op Europees niveau. Een vierde domein waarop PA actief is, is dat van de provincie Gelderland. De provincie heeft een belanghebbende rol op alle hierboven genoemde niveaus. Daarom richt PA zich – naast de afstemming met de provincie - waar relevant ook op het volgen en beïnvloeden van provinciaal beleid en provinciale (financierings-)programma’s. Ook wordt, onder meer op Europees niveau, concrete samenwerking met de provincie in projecten nagestreefd. PA-activiteiten worden ook regelmatig met The Economic Board afgestemd. De samenwerking richt zich met name op de Regio Deal en de economische clusters. Ook neemt PA het voortouw in de afstemming met afzonderlijke regiogemeenten op het gebied van lobby. In de praktijk betreft dit voornamelijk de gemeente Arnhem en gemeente Nijmegen en grote dossiers zoals de A12/A15.

Niet in de laatste plaats wordt vanuit PA intensief samengewerkt met naburige regio’s, waarvan de regio Foodvalley en de samenwerking in het Verstedelijkingsakkoord een goed voorbeeld is. Samenwerking binnen de opgaven Bij de totstandkoming van de Groene Metropoolregio is er nadrukkelijk voor gekozen om de uitvoering bij gemeenten of andere partners te laten. Bij het bereiken van onze doelen is daarom samenwerking van groot belang. Het opgavegericht samenwerken is uitgangspunt van onze samenwerking. Het is de bedoeling dat vanuit gemeenten medewerkers worden gedetacheerd om bij te dragen aan inhoudelijke opgaven. Daar waar dit ook daadwerkelijk zo gebeurd blijkt de meerwaarde van deze aanpak. Helaas is te vaak geen capaciteit beschikbaar en moeten we extern inhuren. Dit capaciteitsvraagstuk staat nadrukkelijk op de agenda van de Netwerkdirectie.

Samenwerking met private en maatschappelijke partners breidt steeds verder uit en verriijkt de aanpak van onze opgaven. In de regionale agenda 2023-2024 hebben wij per opgave een overzicht van de onze partners opgenomen. Samenhang tussen de opgaven Onze samenwerking is opgebouwd uit vijf integrale opgaven. We pakken de opgaven in samenhang op. Dat is de kracht van onze werkwijze: vanuit verschillende invalshoeken werken we aan de maatschappelijke opgaven en versterken we elkaars acties. De opgaven van de Groene Metropoolregio bieden focus op concrete speerpunten vanuit een integrale blik. De Verbonden regio, de Productieve regio, de Circulaire regio en de Ontspannen regio combineren ieder een aantal beleidssectoren en domeinen met elkaar. De Groene groeiregio zet juist de integrale samenwerking en integrale afweging van ruimteclaims in de leefomgeving centraal, en adresseert zo de kernambitie van de visie. De Groene groeiregio is daarmee integrerend van karakter. Er zijn de nodige onderwerpen die we in meerdere opgaven oppakken. In de regionale agenda 20232024 hebben we bij de omschrijving van de opgaven die onderwerpen waarop we samenhang zien en samenwerken beschreven.

3. Uitgangspunten & planning De begroting van 2024 is de financiële vertaling van de regionale agenda 2023-2024. De daarin beschreven projecten lopen grotendeels vanuit 2023 door in het begrotingsjaar 2024. Voor deze projecten is met de deelnemende gemeenten een opgaveovereenkomst gesloten. In de basis blijven de projecten gelijk, uitzondering hierop zijn de RES en de Woondeal. Binnen de opgaven is het mogelijk dat de verdeling over de speerpunten is aangepast, doordat accenten in de projecten hierom vroegen. In de begroting wordt wederom het voorzichtigheidsprincipe gehanteerd, alleen subsidies en bijdragen van derden die zijn toegezegd bij het opstellen van deze begroting, zijn opgenomen. Deze begroting is opgesteld conform de planning in het Spoorboekje P&C-cyclus 2022-2023. Vaststelling van de begroting door het algemeen bestuur vindt plaats op 6 september 2023.

4. Verbonden regio (programma Opgaven)

Zoals gesteld in hoofdstuk 3 werken we, net als in 2023, conform de reeds eerder vastgestelde regionale agenda 2023-2024. We blijven werken aan de vijf speerpunten: Gebiedsgerichte corridors, Hubs & Knooppunten, Fiets, Gedrag & Duurzame Mobiliteit en Verkeersveiligheid. Onduidelijk zijn de bijdragen van derden (provincie en Rijk) aan met name het programma Slim & Schoon Onderweg. Dit zal pas in de loop van 2023 bekend worden. De provincie Gelderland heeft voor 2024 geen middelen hiervoor gereserveerd en daarom zal de bijdrage afhangen van politieke besluitvorming naar.aanleiding van de verkiezingsuitkomst Provinciale Staten 2023. Er vanuit gaande dat in 2023 het Regionaal Mobiliteitsprogramma wordt opgesteld dan zou dit impact kunnen hebben op de maatregelen, projecten en financiën van 2024. Vooralsnog zijn hier in de begroting 2024 geen middelen voor opgenomen. In 2024 wordt voorgesteld om de financiële middelen die gereserveerd staan voor Logistiek met name in te zetten op capaciteit (logistiek coördinator). Dit heeft geen verdere gevolgen voor de inwonersbijdrage. 9

Voor de overige onderdelen binnen de speerpunten zijn weinig tot geen wijzigingen voorzien. Voor 2024 wordt uitgegaan van een benodigd budget van in totaal € 1,268 miljoen. De hierbij behorende gemeentelijke inwonersbijdrage voor de Verbonden regio wordt via het proces van begroting regionaal vastgesteld. Wat mag het kosten realisatie begroting begroting 2022 2023 2024

meerjarenraming 2025 2026 2027

(bedragen x € 1.000)

Verbonden regio Lasten

1.427

1.182

1.268

1.312

1.346

Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Ontrekking aan reserve Saldo na reserves

1.427 -

1.182 -

1.268 -

1.312 -

1.346 -

5. Productieve regio (programma)

De begroting van 2024 is gelijk aan die van 2023 met uitzondering van een eenmalige verhoging voor het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Het huidige RPW heeft een looptijd tot 1-1-2025 en is er vooral op gericht om vraag en aanbod in evenwicht te brengen. Het RPW is een verplicht onderdeel voor alle gemeenten en niet afhankelijk van deelname aan de Productieve regio. Standaard is hiervoor € 130.000 begroot. Met Economie van de Toekomst, onze economische visie voor de lange(re) termijn, kiezen we echter een koers die meer bijdraagt aan onze maatschappelijke opgaven (zoals ruimte voor circulaire economie, meer focus op verdichting en herstructurering, afspraken over campusontwikkeling). Meer onderzoek is hiervoor nodig. Daarnaast landt een deel van de vraag vanuit BBKK bij het RPW, zie hiervoor de toelichting in de inleiding. Voor uitbreiding van Economie van de Toekomst verwachten we € 100.000 nodig te hebben. Wij voorzien drie uitbreidingen op de onderwerpen in het nieuwe RPW: 1. Kwalitatieve aanscherping vanuit Economie van de Toekomst 2. Verbreding van het aantal onderwerpen vanuit Economie van de Toekomst 3.

Aanvullend afsprakenkader op het gebied van Bruisende binnensteden en krachtige kernen: het (door)ontwikkelen, aanscherpen en uitdragen van onderscheidende profielen van kernen en op basis van die profielen stimuleren dat het juiste bedrijf op de juiste plek, passend bij dat profiel, terecht komt. Wat gaan we voor dat geld extra doen? In de huidige RPW opgave is er voor bedrijventerreinen rekening gehouden met de traditionele werkmilieus (maakindustrie, logistiek, etc.). De koers van Economie van de Toekomst laat zien dat we bedrijventerreinen gaan verbreden met onder andere de (ruimtebehoefte voor de) circulaire economie en de (uitbreidingsmogelijkheden voor de) campussen. Hier liggen op dit moment geen kwantitatieve onderzoeken aan ten grondslag. Deze zullen aanvullend moeten worden opgesteld. 10

Onderzoek naar de ruimtebehoefte voor de netinfrastructuur op bedrijventerreinen en gaan we de verdichtings- en herstructureringsmogelijkheden van bestaande terreinen meenemen. Hiervoor dient aanvullend onderzoek uitgevoerd te worden wat de kwalitatieve, maar vooral ook de kwantitatieve effecten zijn (welke extra ruimte is er nodig, danwel welke ruimtevraag kan er op bestaande terreinen gerealiseerd worden). Onderzoek naar onderscheidende profielen voor de kernen.

Financiering van de verhoogde kosten van Economie van de toekomst verwachten we voor 50% van de provincie.Gezien de verplichting voor de regio om een RPW te maken (vastgelegd in de provinciale verordening) en de actieve rol van de provincie in het RPW is dit een logische stap. We hebben echter de verkiezingsperiode net achter de rug en zullen pas later dit jaar hier duidelijkheid over krijgen. De overige 50% verwachten we uit eigen middelen te kunnen financieren; de uitbreiding heeft geen effect op de inwonersbijdrage. Vergroenen van werklocaties zit in de pilotfase, uitrol in de jaren daarna is alleen mogelijk als de provincie bereid is hier extra geld in te steken. De ambities op het Human Capital Akkoord kunnen alleen uitgevoerd worden als de provincie dit blijft meefinancieren. Aangezien deze opbrengsten nog ongewis zijn, zijn deze niet in de begroting opgenomen. Wat mag het kosten? realisatie begroting begroting 2022 2023 2024

meerjarenraming 2025 2026 2027

(bedragen x € 1.000)

Productieve regio Lasten

550

748

878

844

865

Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve

505 -45 -

748 -

843 -35 -

844 -

865 -

Ontrekking aan reserve Saldo na reserves

45 -

35 -

6. Circulaire regio (programma)

Voor de opgave Circulaire regio gaan we grotendeels uit van gelijkblijvende inwonerbijdrage, met uitzondering van de RES-taken. Een aantal ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat de begroting voor deze opgave nog wijziging zal ondergaan. Dit komt dan omdat het Rijk of de provincie extra middelen toekent voor taken en projecten in deze opgave. Ook nemen we deel aan enkele aanvragen voor Europese subsidies waarover we nog geen zekerheid hebben en die mogelijk in een latere fase tot wijziging van de begroting zullen leiden. We hanteren het voorzichtigheidsprincipe. Deze ontwikkelingen hebben geen invloed op de inwonersbijdrage. RES In de inleiding hebben wij kort stilgestaan bij de ontwikkelingen in de RES. In 2022 is een eenmalige bijdrage van gemeenten gevraagd van € 223.000 bovenop de Rijksbijdrage van € 500.000. Het jaar 2023 is gestart met de Rijksbijdrage van € 502.000. Het Rijk heeft deze bijdrage structureel tot 2030 toegekend en daarmee structureel vanaf 2024 in de begroting opgenomen. Voor 2023 zal geen 11

beroep op gemeenten gedaan worden voor een extra financiële bijdrage. Hierbij gaan we ervan uit dat de overgebleven RES-middelen van 2022 worden meegenomen naar 2023. De verwachting is dat er eind 2023 geen financieel overschot meer is. Om de ambities en afspraken uit de RES 1.0 uit te voeren en in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen is een bedrag van ongeveer € 500.000 jaarlijks nodig, boven op genoemde Rijksbijdrage. In het Bestuurlijk Platform Circulair regio is aangegeven dat hiervoor draagvlak is. De RES is een meerjarige opgave en naarmate we meer richting de uitvoering gaan worden thema's als integraal programmeren, maar ook het bovenlokale (warmte)verdelingsvraagstuk, steeds urgenter. Daarnaast maakt de afhankelijkheid en groeiende beperking van het energienetwerk voor bijvoorbeeld verstedelijking en bedrijvigheid dat er behoefte is aan een continue inzet vanuit het regionale RES projectteam. Zoals in de Inleiding al opgemerkt beschikken de gemeenten nu over een stevig gegroeid budget voor klimaataanpak. De verdere onderbouwing wordt nu uitgewerkt in het Uitvoeringsplan RES 2023-2030. Financieel betekent dit dat de gevraagde inwonersbijdrage voor de opgave Circulaire regio vanaf 2024 met € 0,58 toeneemt ten behoeve van RES taken.

We voorkomen hiermee dat we meermaals een complexe procedure moeten uitvoeren om incidenteel middelen aan het RES-budget toe te voegen. Wat mag het kosten? realisatie 2022

begroting 2023

begroting 2024

1.274 1.254 -20 20 -

686 686 -

1.679 1.679 -

Meerjarenraming 2025 2026 2027

(bedragen x € 1.000)

Circulaire regio Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Ontrekking aan reserve Saldo na reserves

1.737 1.737 -

1.782 1.782 -

7. Ontspannen regio (programma)

In 2024 werken we, net als in 2022 en 2023, conform regionale agenda verder aan de vier speerpunten Duurzaam toerisme, Bruisende binnensteden, krachtige kernen, Groen-Blauw Raamwerk en Cultuur. Een verschil met 2023 is, dat we in 2024, ook in verband met de verkiezingsuitslagen, geen middelen toegezegd hebben gekregen van de provincie Gelderland. De begroting van de beschikbare middelen is daarom naar beneden bijgesteld. De voorgenomen uitgaven zijn hierop aangepast. Bij de speerpunten Duurzaam toerisme, GroenBlauw Raamwerk en Cultuur zijn deze naar beneden bijgesteld. Bij Cultuur is de verwachting dat dit kan: de uitvoering van het Transformatievoorstel Cultuur is in 2022 en 2023 grotendeels in de steigers gezet. In 2024 zal er daarom naar verwachting minder coördinatie en de daarmee gepaard gaande capaciteit en middelen nodig zijn.

Voor zowel Duurzaam toerisme als bij Groen-Blauw Raamwerk gaan wij op zoek naar extra middelen om onze ambities in de regionale agenda alsnog te realiseren. Om te beginnen bij de provincie, omdat wij gezamenlijke ruimtelijke opgaven hebben als het gaat om landschap, natuur, cultuurhistorie en recreatie en toerisme. We hebben een aanvraag gedaan voor een Europese subsidie ter ondersteuning van Groen-Blauw Raamwerk. Mochten deze extra middelen niet beschikbaar komen, dan stellen we in overleg met u onze ambities op deze speerpunten bij. Voor speerpunt Bruisende binnensteden, krachtige kernen is vooruitlopend op het besluit van het algemeen bestuur, besloten dat binnen Ontspannen regio het speerpunt wordt ingevuld door een kennisplatform te bouwen en te faciliteren, indien mogelijk samen met de provincie. Andere onderdelen van dit speerpunt krijgen een plek bij speerpunten binnen: - Productieve regio (RPW en stimuleren MKB) - Verbonden en Ontspannen regio gezamenlijk (hubs en tops). Voor het speerpunt Bruisende binnensteden, krachtige kernen is een klein bedrag voor het kennisplatform opgenomen. Wat mag het kosten? realisatie begroting begroting 2022 2023 2024

meerjarenraming 2025 2026 2027

(bedragen x € 1.000)

Ontspannen regio Lasten

460

796

531

551

564

Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve

430 -30 -

796 -

531 -

551 -

564 -

Ontrekking aan reserve Saldo na reserves

30 -

8. Groene groeiregio (programma Opgaven)

Binnen de opgave Groene groeiregio geldt voor de speerpunten Algemeen, Verstedelijkingsstrategie en Ruimtelijke integratie opgaven dat in 2024 verder invulling wordt gegeven aan de Regionale agenda 2023-2024. De kosten voor deze speerpunten worden conform de indeling geïndexeerd. Woondeal De Versnellingsopgave woningbouw, het vierde speerpunt van de Groene groeiregio, staat onder druk omdat er onduidelijkheid bestaat over de externe middelen voor de Woondeal waar Rijk en provincie in het verleden grote bijdragen aan leverden. Spraken we in 2021-2022 over 3 á 4 ton per jaar, nu lijkt de bijdrage voor 2024 op € 80.000 uit te komen. Op dit moment lopen gesprekken over de hoogte van de externe middelen met Rijk en provincie, mogelijk leidt dit tot verhoging van hun bijdrage. Aangezien dit zeer onzeker is, hebben wij deze bedragen buiten de begroting gehouden. Voor de begroting 2024 betekent dit dat het budget wordt gehalveerd. Dientengevolge zijn de kosten met een zelfde bedrag verlaagd en zullen veel projecten niet kunnen worden gecontinueerd omdat er geen adviseurs meer ingehuurd kunnen worden.

Wat mag het kosten? realisatie begroting begroting 2022 2023 2024

meerjarenraming 2025 2026 2027

(bedragen x € 1.000)

Groene groeiregio Lasten

877

1.557

882

913

936

Baten Saldo baten en lasten Toevoeging aan reserve Ontrekking aan reserve Saldo na reserves

877 -

1.557 -

882 -

913 -

936 -

9. Begroting Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen 2024-2027 De begroting is opgebouwd uit twee delen: 1. Het regiobureau 2. De vijf opgaven De begroting is opgesteld voor de jaren 2024-2027 en materieel sluitend. Het benodigde budget voor het regiobureau wordt gefinancierd uit een bijdrage van alle achttien deelnemende gemeenten. Om deze gemeentelijke bijdrage te berekenen, hanteren we het inwoneraantal per 1 januari 2023 als verdeelsleutel (bijlage 3). Naast de gemeentelijke bijdrage voor de kosten van het regiobureau, betalen de gemeenten een bijdrage voor The Economic Board (TEB). De regio heeft op grond van de gemeenschappelijk regeling de bevoegdheid namens de colleges The Economic Board te subsidiëren. Voor 2024 is begroot dat veertien gemeenten een bijdrage leveren. Ook voor deze bijdrage hanteren wij het inwoneraantal per 1 januari 2023. De middelen voor de vijf opgaven worden gevormd door gemeenten die intekenen op die opgave en subsidies van bijvoorbeeld Rijk of provincie en partners (zoals koepelorganisaties, onderwijsinstellingen of bedrijven). Samengevat zijn voor 2024 de bijdragen per inwoner1 de bedragen in onderstaande tabel: Bijdrage per inwoner Regiobureau Verbonden regio Productieve regio Circulaire regio Ontspannen regio Groene groeiregio

Totaal

2023

2024

€ 2,57

€ 2,71

€ 1,49 € 0,94 € 0,91 € 0,62 € 0,94

€ 1,58 € 1,05 € 1,56 € 0,66 € 0,99 € 4,90

€ 5,84

€ 7,47

€ 8,55

Met uitzondering van de gemeente Mook en Middelaar die 50% korting krijgt op de inwonersbijdrage aan het procesgeld van het regiobureau (artikel 29, lid 3 van de G.R.). Dit vanwege de unieke situatie dat het als enige gemeente gelegen is in de provincie Limburg, waardoor het als enige niet-Gelderse gemeente o.a. niet altijd gebruik kan maken van investeringen in de regio vanuit de provincie Gelderland.

Daarnaast betalen veertien gemeenten een bijdrage van € 1,00 voor TEB. De afspraak over de bijdrage aan TEB loopt tot en met 2025. De totale bijdrage stijgt met € 1,08 ten opzichte van 2023. Oorzaken zijn de hoge inflatie, de stijging van de cao-lonen en de bijdrage RES. Door het veranderde politieke landschap zijn we voorzichtig met het opnemen van geIden van derden zoals Rijk en provincie. Uitzondering hierop zijn de RES-gelden die tot 2030 zijn toegekend.

9.1 Het regiobureau Het regiobureau heeft de volgende taken: • Het voorbereiden van de opgaven, inhoudelijk en financieel, en het zorgdragen voor coördinatie en integraliteit van de opgaven. • Organisatie, voorbereiden en uitwerken van DB en AB vergaderingen. • Profilering, positionering en lobby van de regio (provincie, Rijksoverheid, Euregio, Europa). • Informatie, communicatie en ontmoeting in/van de regio (bestuurders en raden). • Aanspreekpunt voor externe partners. • Ondersteuning en advisering van colleges en raden en het RAC bij het regionale werk. • Het tijdig zien en vertalen van nieuwe opgaven en kansen voor de regio. • Bedrijfsvoering (zoals financiën, archief, privacy, juridische zaken, aanbestedingsbeleid en personeelszaken). • Het verstrekken van de subsidie aan The Economic Board. De begroting van het regiobureau bouwt voort op het in 2021 geactualiseerde bedrijfsplan. Er is wel een verschuiving gaande van capaciteit voor communicatie van de opgaven naar het regiobureau. In de praktijk is gebleken dat beter regie kan worden gevoerd op de communicatie en profilering van de Groene Metropoolregio als dit vanuit het regiobureau wordt aangestuurd in plaats vanuit iedere opgave afzonderlijk. Ten opzichtte van 2023 is een indexatie van 7,3% toegepast (hierbij hanteren wij een berekening die is ontleend aan Begrotingsrichtlijnen Regio Nijmegen 2023).

De gemeente Mook en Middelaar krijgt een korting van 50% op de inwonersbijdrage (zie voetnoot 1). Jaarlijks terugkerende arbeidskosten met een vergelijkbaar volume De Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat afzonderlijke aandacht moet worden besteed aan jaarlijks terugkerende arbeidskosten met een vergelijkbaar volume. Zoals uit de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling blijkt, wordt voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume geen voorziening getroffen of op een andere wijze een verplichting opgenomen. Alle arbeidskosten gerelateerde verplichtingen zijn in de exploitatiebegroting verwerkt. Investeringsbegroting De organisatie verwacht in 2024 geen investeringen te plegen, daarom ontbreekt de investeringsbegroting en daarmee toe te kennen investeringskredieten.

Kosten regiobureau en bijdrage The Economic Board Regiobureau

taakveld

2024

2025

2026

2027

Personele kosten

1.1

1.416

1.467

1.500

Overhead

0.4

329

341

349

Lobby, positionering en profilering

0.4

130

134

137

Communicatie en ontmoeting

0.4

196

202

207

Onvoorzien

0.4

100

2.171

2.244

2.293

2.171

2.244

2.295

2.171

2.244

2.295

Saldo

Dekking extern (provincie)

(bedragen x € 1.000)

Lasten

Totaal lasten Baten Inwonerbijdrage gemeenten Subsidie provincie inwonerbijdrage Totaal baten

Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro's

€

2.171

2.244

2.295

801.794

809.469

817.144

2,71

€

2,77

€

2,81

Bijdrage The Economic Board

2024

2025

Aantal deelnemende gemeenten

14 711.810

14 718.835

1,00

Aantal inwoners deelnemers per 1/1/22 Bijdrage per inwoner in euro's

€

1,00

€

2,81

2026* -

* Tweede 5-jaarsperiode bijdrage The Economic Board stopt in 2025.

9.2 De vijf opgaven De opgaven en de projecten met daarbij de financiële vertaling in deze begroting hebben begin 2024 nog een looptijd van een jaar. Bij de berekening van de bijdrage per inwoner is uitgegaan van a) het aantal inwoners op 1 januari 2023 en b) de deelname van de gemeenten volgens de opgaveovereenkomsten die in het vierde kwartaal 2022 zijn getekend. De financiële uitwerking van de opgaven is ook dit jaar voorbereid in het betreffende bestuurlijke opgaveteam (BOT). Uitgangspunt is dat de regionale agenda 2023-2024 verder uitgevoerd wordt behoudens enkele uitzonderingen. Het gaat dan om: Productieve regio = extra werkzaamheden binnen het RPW, geen consequentie op de inwonersbijdrage; 16

Circulaire regio = uitbreiding RES, extra externe middelen en verhoging van de inwonersbijdrage; Ontspannen regio = verschuiving speerpunten naar andere opgaven, geen verhoging van de inwonersbijdrage; Groene groeiregio = sterke daling externe gelden voor Woondeal, geen effect op inwonersbijdrage.

In 2023 is voor het eerst een indexatie van 2,7% toegepast conform de BRN. Ook voor 2024 is deze methodiek gehanteerd en komt de index uit 7,3%. Voor alle opgaven en het regiobureau hebben we dit percentage gebruikt. Afwijkingen op deze begroting die in verloop van 2024 ontstaan, zoals bijvoorbeeld te verwachten na het afsluiten van de Regio Deal, zullen wij conform het Spoorboekje P&C-cyclus 2022-2023 in het najaar aan het algemeen bestuur voorleggen.

9.2.1 Verbonden regio 1. Verbonden regio (bedragen x € 1.000)

taakveld

2024

2025

2026

2027

2.1

244

252

259

Gebiedsgerichte corridors

2.1

203

210

215

Fiets

2.1

244

252

258

Hubs en knooppunten

2.1

107

111

114

Deelmobiliteit en gedragsaanpak

2.1

354

366

376

Verkeersveiligheid

2.1

Lasten Algemeen speerpunten

116

121

124

1.268

1.312

1.346

2.1

244

252

259

Gebiedsgerichte corridors

2.1

203

210

215

Fiets

2.1

244

252

258

Hubs en knooppunten

2.1

107

111

114

Deelmobiliteit en gedragsaanpak

2.1

354

366

376

Verkeersveiligheid

2.1

116

121

124

1.268

1.312

1.346

Totaal lasten

Baten Algemeen speerpunten

Totaal baten Saldo Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro's

1.268

1.312

1.345

801.794

809.469

817.144

€ 1,58

€ 1,62

€ 1,65

9.2.2 Productieve regio 2. Productieve regio (bedragen x € 1.000)

taakveld

2024

2025

2026

2027

3.1

297

307

315

Stimuleren ondernemerschap MKB

3.1

180

187

191

Human Capital

3.1

164

170

174

Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy

3.1

Toekomstbestendige werklocaties

3.1

237

180

185

878

844

865

3.1

324

307

315

Stimuleren ondernemerschap MKB

3.1

180

187

191

Human Capital

3.1

164

170

174

Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy

3.1

Toekomstbestendige werklocaties

3.1

174

180

185

Totaal baten

842

844

865

Saldo

-36

844

865

801.794

809.469

817.144

€ 1,05

€ 1,04

€ 1,06

Lasten Algemeen speerpunten

Totaal lasten Baten Algemeen speerpunten

Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro's

9.2.3 Circulaire regio 3. Circulaire regio (bedragen x € 1.000)

taakveld

2024

2025

2026

2027

3.1

176

182

187

Circulaire bouw en infrastructuur

3.1

168

174

178

Circulaire economie: grondstoffen en ketens

3.1

121

125

129

Water en klimaatadaptatie

3.1

Transitie naar duurzame energie

3.1

1.148

1.188

1.218

1.679

1.737

1.782

3.1

176

182

187

Circulaire bouw en infrastructuur

3.1

168

174

178

Circulaire economie: grondstoffen en ketens

3.1

121

125

129

Water en klimaatadaptatie

3.1

Transitie naar duurzame energie

3.1

1.148

1.188

1.218

1.679

1.737

1.782

502

Lasten Algemeen speerpunten

Totaal lasten Baten Algemeen speerpunten

Totaal baten Saldo Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro's

€

1.178

1.236

1.280

756.926

764.076

771.226

1,56

€

1,62

€

1,66

€

1,66

Uitgangspunt is 16 gemeenten van de RES-regio

9.2.4 Ontspannen regio 4. Ontspannen regio

taakveld

2024

2025

2026

2027

0.4

170

176

180

3.4 3.1 5.5 5.5

194 10 125 32 531

201 11 130 33 551

206 11 133 34 564

170

176

180

194 10 125 32 531

201 11 130 33 551

206 11 133 34 564

(bedragen x € 1.000)

Lasten Algemeen speerpunten Duurzaam toerisme Bruisende binnensteden, krachtige kernen Groen-Blauw Raamwerk Sterke culturele infrastructuur Totaal lasten Baten Algemeen speerpunten Duurzaam toerisme Bruisende binnensteden, krachtige kernen Groen-Blauw Raamwerk Sterke culturele infrastructuur Totaal baten Saldo

Dekking extern Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage) Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro's

3.4 3.1 5.5 5.5

30 0 0 0 502 551 551 551 756.926 809.469 817.144 817.144 € 0,66 € 0,68 € 0,67 € 0,67

9.2.5 Groene groeiregio 5. Groene groeiregio (bedragen x € 1.000)

taakveld

2024

2025

2026

2027

0.4

191

198

203

Versnellingsopgave woningbouw

8.1

480

497

509

Uitwerking Verstedelijkingsstrategie

8.2

117

121

124

Ruimtelijke integratie opgaven

3.1

100

882

913

936

191

198

203

Lasten Algemeen Speerpunten

Totaal lasten Baten Algemeen Speerpunten Versnellingsopgave woningbouw

8.1

480

497

509

Uitwerking Verstedelijkingsstrategie

8.2

117

121

124

Ruimtelijke integratie opgaven Totaal baten

3.2

94 882

97 913

100 936

Saldo

Dekking extern (provincie/Woondeal)

Dekking opgavegeld (inwonersbijdrage)

796

825

845

843

801.794

809.469

817.144

€ 0,99

€ 1,02

€ 1,03

Aantal inwoners Bijdrage per inwoner in euro's

9.3 Totaaloverzicht baten en lasten begroting per taakveld taakveld

2024

2025

2026

2027

Algemeen/regiobureau

0.4

2.171

2.244

2.294

Subsidie The Economic Board

3.1

712

719

1. Verbonden regio

2.1

1.268

1.312

1.346

2. Productieve regio

3.1

878

844

865

3. Circulaire regio

3.1

1.679

1.737

1.782

4. Ontspannen regio

0.4

170

176

180

(bedragen x € 1.000)

Lasten

Opgaven

5. Groene groeiregio

3.1

3.4

194

201

206

5.5

157

163

167

0.4

191

198

203

3.1

100

8.1

480

497

509

8.2

117

121

124

8.121

8.320

7.787

Totaal lasten Baten Algemeen/regiobureau

0.4

2.171

2.244

2.294

Subsidie The Economic Board

3.1

712

719

1. Verbonden regio

2.1

1.268

1.312

1.346

2. Productieve regio

3.1

878

844

865

3. Circulaire regio

3.1

1.679

1.737

1.782

4. Ontspannen regio

0.4

170

176

180

3.1

3.4

194

201

206

5.5

157

163

167

0.4

191

198

203

3.1

100

8.1

480

497

509

8.2

117

121

124

8.121

8.320

7.787

Opgaven

5. Groene groeiregio

Totaal baten Saldo

9.4 Geprognotiseerde balans Geprognotiseerde balans ACTIVA Materiële vaste activa A127 Overig Financiële vaste activa Overige uitzettingen met een looptijd > 1 A1332c jaar Vlottende activa uitzettingen A215 Vooruitbetalingen

T-2

T-1

T+1

T+2

T+3

2022 31-dec EUR

2023 31-dec EUR

2024 31-dec EUR

2025 31-dec EUR

2026 31-dec EUR

2027 1-jan EUR

54.294 54.294

44.494 44.494

34.694 34.694

24.894 24.894

15.094 15.094

5.294 5.294

4.768

26.525

37.500

40.000

42.500

A221

Vorderingen op openbare lichamen

1.713.389

1.750.000

1.755.000

1.665.000

1.740.000

A224 A23

Overige vorderingen Liquide middelen

9.457 3.467.886 5.217.257 5.276.319

10.000 3.240.238 5.037.738 5.087.000

12.500 2.965.918 4.773.418 4.812.880

10.000 2.969.218 4.686.718 4.716.380

8.500 3.014.018 4.805.018 4.824.880

8.500 2.950.000 4.741.000 4.751.062

2022 31-dec EUR

2023 31-dec EUR

2024 31-dec EUR

2025 31-dec EUR

2026 31-dec EUR

2027 1-jan EUR

100.000 90.000 157.799 347.799

100.000 0 0 100.000

2.188.430

2.237.000

2.062.880

1.966.380

2.074.880

2.001.062

2.740.090

2.750.000

2.650.000

4.928.520 5.276.319

4.987.000 5.087.000

4.712.880 4.812.880

4.616.380 4.716.380

4.724.880 4.824.880

4.651.062 4.751.062

TOTAAL ACTIVA

PASSIVA Eigen Vermogen P111 Algemene reserve P112 Bestemmingsreserve P114 Saldo van rekening Vlottende passiva P213 Overige vlottende schulden Overlopende passiva Vooruit ontvangen bijdragen overige P29c overheid TOTAAL PASSIVA

10. Bedrag heffing vennootschapsbelasting Samenwerkingsverbanden zijn vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting, ingeval aan drie cumulatieve voorwaarden is voldaan: 1. De activiteiten van het samenwerkingsverband moeten worden verrichtvoor de onmiddelijke of middelijke participerende publiekrechtelijke rechtspersonen; 2. De activiteiten zouden bij de participanten in het samenwerkingsverband niet tot belastingplicht hebben geleid of zouden zijn vrijgesteld als zij de activiteiten zelf zouden hebben verricht; 3. De participanten moeten naar evenredigheid van de afname van de activiteiten van de activiteiten van het samenwerkingsverband bijdragen in de kosten van het samenwerkingsverband. Bij een gemeenschappelijke regeling wordt geacht hieraan te zijn voldaan. Nadrukkelijk is deze vrijstelling bedoeld voor activiteiten aan of ten behoeve van de deelnemers aan een samenwerkingsverband en niet voor activiteiten ten behoeve van of aan een derde partij. De vrijstelling heeft alleen betrekking op de winstdie wordt gerealiseerd door levering aan de deelnemende gemeenten. Wanneer de winst wordt gerealiseerd in verband met de levering aan derden moet hierover in beginsel vennootschapsbelasting betaald worden.

De Groene Metropoolregio verricht voor derden vooral werk voor “activiteiten verricht in verband met de uitoefening van een overheidstaak of van een publiekrechtelijke bevoegdheid”. Daarbij worden de werkzaamheden kostendekkend uitgevoerd. De organisatie voldoet aan bovenstaande drie voorwaarden en is derhalve vrijgesteld voor de vennootschapsbelasting.

11. Paragrafen 11.1 Paragraaf 1: Risico’s en weerstandsvermogen Op grond van artikel 11 BBV moet de Groene Metropoolregio in de paragraaf weerstandsvermogen 2 inzicht verschaffen in de robuustheid van de begroting. Het weerstandsvermogen van de Groene Metropoolregio is het vermogen om niet structurele financiële tegenvallers te kunnen opvangen zodat de taken kunnen worden voortgezet. De Groene Metropoolregio is nauwelijks ontvankelijk voor risico’s. Het risicoprofiel is heel laag. Bovendien is een algemene reserve gevormd voor het opvangen van deze risico’s. Wij onderschrijven de principes van risicomanagement en risicobeheersing in ons werk. Dit houdt in dat risico’s gekoppeld worden aan de doelstellingen en dat maatregelen worden genomen om de risico’s te beheersen. Beleid t.a.v. reserves en voorzieningen De Groene Metropoolregio heeft een reserve voor het exploitatierisico i.c. de algemene reserve gevormd. Deze reserve (€ 100.000) wordt toereikend geacht gelet op de voorwaarden in de gemeenschappelijke regeling. Stille reserves De Groene Metropoolregio heeft geen stille reserves. 2 Het weerstandsvermogen bestaat uit relatie tussen de weerstandscapaciteit (zijnde de middelen waarover de Groene

Metropoolregio beschikt/kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico's waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten.

Stelposten In de begroting 2024 is een stelpost van € 100.000 opgenomen. Dit bedrag is gereserveerd voor projecten die ten tijde van het opstellen van deze begroting nog niet voorzien waren. Risico's De risico's kunnen worden ingedeeld in: 1. risico’s voortvloeiend uit het eigen beleid; 2. risico's voortvloeiend uit het beleid van een hogere overheid; 3. risico's voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties; 4. risico's voortvloeiend uit het doen/nalaten van derden; 5. risico's voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden autonome ontwikkelingen. Voor ad. 1 t/m 4 zijn geen risico’s voorzien. Ad 3. Risico’s voortvloeiend uit de samenwerking met andere gemeenten en instanties. De gemeenteraad van Montferland heeft de intentie uitgesproken aan te sluiten bij de regio Achterhoek. Eind 2023 is hierover de finale besluitvorming voorzien. Voor de Groene Metropoolregio betekent dit het afscheid van de gemeente Montferland per 1 januari 2025. Het risico ligt dus na het begrotingsjaar 2024, maar valt wel binnen de meerjarenraming. De Groene Metropoolregio is een netwerkorganisatie. Het betrekken van personeel van de deelnemende regiogemeenten is een risico: te weinig mensen zijn bij de gemeenten beschikbaar om de Groene Metropoolregio te ondersteunen.

Dit betekent dat menskracht buiten de gemeenten op een krappe arbeidsmarkt aangetrokken moet worden, het effect van prijsstijgingen ligt hier op de loer. Ad 5. Risico's voortvloeiend uit voor de regio niet te beïnvloeden/autonome ontwikkelingen. Het resultaat van de cao-onderhandelingen en prijsstijgingen werken door in het jaarresultaat. Gezien de forse inflatie in 2022 en naar verwachting ook in 2023, is een indexering op de kosten 2024 toegepast van 7,3%. Met op voorhand toepassen van dit percentage verwachten we een beperkt risico op prijsstijgingen. Secundaire arbeidsvoorwaarden Op grond van de Gemeenschappelijke Regeling volgt de Groene Metropoolregio de CAO SGO, hierin zijn de secundaire arbeidsvoorwaarden vastgelegd. Werkkostenregeling De werkkostenregeling is vanaf 01-01-2020. Over de eerste 400.000 euro wordt het percentage van 1,92% van de fiscale loonsom, over het bedrag boven de 400.000 euro blijft het percentage 1,2%. Daarnaast hoeven een aantal kostensoorten niet meer vanuit de WKR (werkkostenregeling) betaald te worden. Voor vergoedingen boven dit bedrag moet een eindheffing van 80% worden betaald. De Groene Metropoolregio heeft de besteding van forfaitaire ruimte in de kwartaalrapportage opgenomen. Naar verwachting komt de organisatie in 2024 niet boven de forfaitaire ruimte uit.

11.2 Paragraaf 2: Financiering De begroting van de Groene Metropoolregio wordt grotendeels door de deelnemende gemeenten gedragen. De in de Gemeenschappelijke Regeling vastgelegde afspraak v.w.b. de bijdragen van gemeenten (art. 29 lid 1) waarborgt dat de inkomende en uitgaande geldstromen in evenwicht zijn. Financiering van de organisatie door het aantrekken van leningen is niet aan de orde.

Rentelasten/baten De regio heeft met de Rabobank een rekening-courant-overeenkomst gesloten en maakt gebruik van Schatkistbankieren bij het ministerie van Financiën. De rente wordt niet aan de taakvelden toegekend. Financieringspositie De Groene Metropoolregio kent geen langlopende financieringsmiddelen. Rente-risiconorm De Groene Metropoolregio heeft geen vaste schuld en derhalve is de rente-risiconorm niet van toepassing.

11.3 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering Artikel 14 BBV verplicht de organisatie om de stand van zaken en de voornemens voor de bedrijfsvoering weer te geven. De gemeenten hebben gekozen voor een compacte organisatie van het regiobureau, die ten dienste staat van de opgavegerichte samenwerking. Taken en bevoegdheden zijn geformaliseerd in de Gemeenschappelijke Regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en onderliggende regelingen en mandaatbesluiten. Voor de hoge ambities in het programma ter uitvoering van regionale visie en agenda is een efficiënt en slagvaardig bureau nodig. Voor bureau-ondersteunende taken, zoals archief en P&O, wordt gebruik gemaakt van de dienstverlening van de gemeente Nijmegen. De Groene Metropoolregio is een netwerksamenwerking. Uitgangspunt van de regionale samenwerking is dat deze wordt ondersteund door een klein regiobureau, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de in de gemeenten aanwezige capaciteit en kennis. Financiën De ontwikkeling van adequate bedrijfsvoering (scheiding van functies, administratieve organisatie, bewaking, verantwoording en rechtmatigheid) is een continu proces. De regiodirecteur is tekeningsbevoegd en heeft mandaat om opdracht tot betaling te geven. De controller beheert en regisseert de financiële organisatie; ABAB Accountants verzorgt de administratie. BTW De bedragen in de begroting zijn exclusief BTW.

De door de organisatie betaalde BTW wordt gecompenseerd door de regiogemeenten. Deze zogenaamde doorschuif BTW/transparante BTW wordt verantwoord in de jaarrekening en is opgenomen in de balans. Personeelszaken Op het personeel van de Groene Metropoolregio is de rechtspositie van de gemeenschappelijke regeling van toepassing. Voor inzet van de bedrijfsgezondheidsdienst wordt gebruik gemaakt van de gemeente Nijmegen. Een personeelsconsulent van deze gemeente is tevens adviseur van de Groene Metropoolregio en ook aanspreekpunt voor het personeel. De salarisadministratie wordt eveneens door de gemeente Nijmegen verzorgd. Automatisering De hardware wordt door de Groene Metropoolregio zelf aangeschaft. Verder maakt de regio gebruik van Skyliner, een particuliere ICT-dienstverlener. Deze adviseert ook bij de aankoop (kwantumkorting) en ondersteunt de organisatie bij haar dagelijks werkzaamheden (helpdesk).

Interne zaken De postregistratie vindt plaats op het regiobureau en van hieruit worden ook de verslaglegging, correspondentie en agendabeheer voor het bestuur verzorgd. Archivering en archiefbewaring wordt door het regiobureau verzorgd. Huisvesting De Groene Metropoolregio is gehuisvest in een gehuurd kantoorgebouw in Elst (Gld.) Verder huren wij voor de afdeling Public Affairs een kantoorunit in Brussel. Overhead Volgens het wijzigingsbesluit vernieuwing BBV moeten de kosten van overhead conform de definitie in de notitie Overhead van de commissie BBV inzichtelijk worden gemaakt. In 9.1 is de specificatie van het regiobureau opgenomen. Rechtmatigheid Per 1-1-2022 is de rechtmatigheidsverantwoording gewijzigd. Het algemeen bestuur dient vanaf dat moment vooraf de kaders en normen te bepalen voor de rechtmatigheidsverantwoording voor het dagelijks bestuur en de getrouwheid voor de accountant. Gedurende het jaar dient het dagelijks bestuur uitvoering te geven aan de vastgestelde kaders en normen. Het dagelijks bestuur legt in de jaarstukken verantwoording af over de rechtmatigheid.

11.4 Paragraaf 4: Verbonden partijen De Groene Metropoolregio heeft zelf geen verbonden partijen, met dien verstande dat zij voor de regiogemeenten wel een verbonden partij is. In de Gemeentewet is opgenomen dat de kosten van gemeenschappelijke regelingen behoren tot de verplichte uitgaven van gemeenten. In de gemeenschappelijke regeling Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is opgenomen dat de verdeling tussen de regiogemeenten geschiedt op basis van inwoneraantal, peildatum 1 januari van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar.

11.5 De ontwikkeling van het EMU saldo Het EMU-saldo of vorderingensaldo is het financieringssaldo waarin het exploitatie resultaat wordt gecorrigeerd voor baten en lasten die geen financiële uitgaven of inkomsten zijn. Berekening EMU-saldo Omschrijving Euro x 1.000 1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves 2 Mutatie (im)materiële vaste activa 3 Mutatie voorzieningen (dotatie - onttrekkingen) 4 Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) 5 Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van de financiële vaste activa Berekend EMU-saldo

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting

299

-10

-12

-10

289

-12

-10

Bijlage 1: Kerngegevens Adresgegevens Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen Bezoekadres: Nijverheidsweg 2A 6662 NG Elst Telefoon:

06 101 69 143

Website: www.groenemetropoolregio.nl

Bijlage 2: Deelnemende gemeenten GMR – TEB – Circulaire regio - Ontspannen regio Deelnemers GMR

Deelnemers TEB

Deelnemers CR

Deelnemers OR

Arnhem

Berg en Dal

Beuningen

Doesburg

Druten

Duiven

Heumen

Lingewaard

Montferland

nee

Mook en Middelaar

nee

Nijmegen

Overbetuwe

Renkum Rheden

Rozendaal

Westervoort Wijchen

Zevenaar

De begroting 2024 is gebaseerd op de afgesloten opgaveovereenkomsten 2023-2024. Dit in tegenstelling tot de begroting 2023, waarin uitgegaan werd van volledige deelname. Aangezien niet alle gemeenten deelnemen aan alle opgaven, staat hierboven een overzicht van de aantallen deelnemende gemeenten.

Per 1-1-2020 Per 1-1-2021 Per 1-1-2022 Per 1-1-2023 Deelnemers GMR

786.570

788.278

793.619

801.794

Deelnemers TEB

697.356

698.937

704.383

711.810

Deelnemers CR/OR

742.714

744.330

749.285

756.926

Bijlage 3: Inwoneraantallen per gemeente Deelnemers GMR

Per 1-1-2020

Per 1-1-2021 Per 1-1-2022

Per 1-1-2023

1 Arnhem

161.368

162.477

163.964

165.712

2 Berg en Dal

34.990

35.008

34.946

35.421

3 Beuningen

25.891

26.165

26.232

26.576

4 Doesburg

11.078

11.064

11.034

11.081

5 Druten

18.918

18.407

19.177

19.511

6 Duiven

25.124

25.067

24.944

24.939

7 Heumen

16.450

16.569

17.197

16.793

8 Lingewaard

46.606

46.863

46.969

47.217

9 Montferland

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Doesburg&id=7ee5519c-4662-4aa5-8cd1-61d75e3f70df